Definitions containing the research արմ : 6357 results

Կշտամբութիւն, ութեան

s.

cf. Կշտամբանք.

· Calfa

NBHL (1)

Զվասն նոցա կշտամբութեան յարմարել բանս. (Խոր. ՟Ա. 12։)


Կոգի, գւոյ

s.

butter;
cf. Կարագ.

· Calfa

NBHL (1)

(որպէս ի հյ. նոյնպէս եւ յն. արմատն է կով. βοῦς ). βούτυρον butyrum. Իւղ կաթին կովուց, եւս եւ խաչանց, որ թանձրացեալ գնտանայ հարմամբ ի ծփոցի. կարագ. Տե՛ս (Ծն. ՟Ժ՟Ը. 8։ Օր. ՟Լ՟Բ. 14։ Դտ. ՟Ե. 25։ ՟Բ. Թագ. ՟Ժ՟Է. 2ր։ Յոբ. ՟Ի. 17։ ՟Ի՟Թ. 6։)


Կոթող, աց

s.

obelisk.

· Calfa

NBHL (1)

βάσις basis (որ եւ խարիսխ). σκοπός scopus σκόπελος scopulus (դիտակ, նշանակ). σημαία (նշանակ) եւ այլն. (լծ. թ. քիւթիւկ ). որ եւ ՔԱՐԿՈԹՈՂ. Քար կանգնեալ որպէս զկոճղ հաստարմատ. արձան. վէմ. սիւն. նշան. նշաւակ. բուրգն. շիրիմ. յիշատակ. (վր. գոդո՛լի, է աշտանակ).


Կոծապար

s.

chorus of hired mourners.

· Calfa

NBHL (1)

Կալեյց սուգ անմխիթար՝ յարուցիչ կոծապարոյս (այսինքն կոծապարուս այսորիկ), յարդարեցից զեղարմարս. (Պիտ.։)


Կոկան

s.

sloe;
bullace.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս արմատ յաջորդ բառին, է Սալոր վայրենի՝ ողորկ եւ բոլորակ. քիւքէմ։


Կոկոզ

adj.

poor & proud;
bombastic.

· Calfa


Կողկողանք, նաց

s.

whining, groaning, tears, lamentation, complaint;
compassion, pity.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ ձայնից կողկողանացն եւ զբանիցն յարմարութիւն հանդերձեն։ Զամենավարան ձայն կողկողանաց սրտիս հեծութեան։ Ի հառաչանս կողկողանաց այսր հեծութեան. (Նար. ՟Ի՟Զ. ՟Լ՟Ա. ՟Ղ։)


Կողմանաւոր

adv.

cf. Կողմնակի.

· Calfa

NBHL (1)

կողմանաւոր յարմարացելովքն ոստանանկութեան արուեստ զպատմուճաննն առնէ. (Նիւս. երգ.։)


Մ (mèn)

s.

the twentieth letter of the alphabet, and the fifteenth of the consonants;
two hundred, two hundredth.

· Calfa

NBHL (1)

Մ. Ունի ազգակցութիւն եւ ընդ այլ տառս, իբր ի զարդ կամ թարմատար եդեալ. որպէս է տեսանել ի բառսդ՝ հաշել, մաշել. հալել, մալել. հաստ, մաստ. ոյն, մոյն. հոյք, մուզ. վարժել, մարզել. աղօթել, մաղթել. աղխամաղխ. եւ այլն։


Մազեկամաս

s.

garment of goat's hair, or camlet.

· Calfa

NBHL (1)

Մազեկամաս սպիտակ, եւ հողաթափս արմաւենիս. (Վրք. հց. ձ։)


Մազմզկիմ

vn.

to shoot out small fibres.

· Calfa

NBHL (1)

ՄԱԶՄԶՈՒԿ. Մանրաթել արմատք կամ աղուամզք բուսոց եւ անկոց. ստէպ ի գիրս Վաստակոց. ուր եւ բայիւ ասի Մազմզկիլ, այսինքն արմատս արձակել։


Մախաղ, ից

s.

sack, bag, cloak-bag, knapsack, game-bag, wallet;
basket, hamper;
leather-bottle, travelling flask;
— հովուի, shepherd's scrip, pouch, bag or satchel.

· Calfa

NBHL (1)

Զգեստն աղտեղի, եւ խոտացեալ ամենայն մարմինն, ցուպ բերելով, եւ մախաղ զգեցեալ. (Բրս. գորդ.։)


Մախիզ

cf. Մախիզեալ.

· Calfa

NBHL (1)

Մարմինն այսպիսի՝ պիղծ եւ մախիզ է։ Զորս եւ ոչ լինել երբէք գեղեցիկս ասացից, այլ զայն ինչ՝ որ ընդդէմն է, մախիզս. (Փիլ. լին. ՟Դ. 80. 98։)


Մածանիմ, ծայ

vn.

cf. Մածնում.

· Calfa

NBHL (5)

Մածանի սփածանելի զմիջով մարդոյ։ Մածեալ էր մորթ նոցա յոսկերս նոցա։ Անդամք մարմնոյ նորա մածեալ։ Նկարեցայց մարմին՝ մածեալ արեամբ։ Մածան (կամ մածաւ, կամ մածեաւ) որպէս կաթն (ի պանիր) սիրտք նոցա։ Լեառն պարարտ, լեառն մածեալ.եւ այլն։

Թողցէ մարդ զհայրն եւ զմայր եւ մածցի (ի) կինն, եւ եղիցին երկոքին ի մարմին մի. (Փիլ. լին. ՟Ա. 29։)

Զմարմին կենդանեացն ի չորից հիւթոց մածանիլ. (Նիւս. բն.։)

Մարմին՝ սառի եւ պարզոյ հանդիպեալ՝ նախ իսկ լինի բովանդակն կապուտակ, մածուցեալ արեան. (Բրս. ՟խ. մկ.։)

Մածեաւ ամպն զսրբութեամբն։ Նոյն խաւար մածեալ է զոգւով եւ զմարմնով նոր. (Եփր. ՟բ. մնաց.։ Եղիշ. ՟Ը։)


Մածնում, եայ

vn.

to be glued, to stick or cling to, to adhere;
to join, to unite;
to curdle, to coagulate, to clot, to congeal.

· Calfa

NBHL (5)

Մածանի սփածանելի զմիջով մարդոյ։ Մածեալ էր մորթ նոցա յոսկերս նոցա։ Անդամք մարմնոյ նորա մածեալ։ Նկարեցայց մարմին՝ մածեալ արեամբ։ Մածան (կամ մածաւ, կամ մածեաւ) որպէս կաթն (ի պանիր) սիրտք նոցա։ Լեառն պարարտ, լեառն մածեալ.եւ այլն։

Թողցէ մարդ զհայրն եւ զմայր եւ մածցի (ի) կինն, եւ եղիցին երկոքին ի մարմին մի. (Փիլ. լին. ՟Ա. 29։)

Զմարմին կենդանեացն ի չորից հիւթոց մածանիլ. (Նիւս. բն.։)

Մարմին՝ սառի եւ պարզոյ հանդիպեալ՝ նախ իսկ լինի բովանդակն կապուտակ, մածուցեալ արեան. (Բրս. ՟խ. մկ.։)

Մածեաւ ամպն զսրբութեամբն։ Նոյն խաւար մածեալ է զոգւով եւ զմարմնով նոր. (Եփր. ՟բ. մն։ Եղիշ. ՟Ը։)


Մածումն, ման

s.

pasting, gluing, soldering, cementing, conjunction, adhesion, fastening;
coagulation, curdling;
congelation.

· Calfa

NBHL (2)

Մազ ըստ պատահման ենթակացեալ. քանզի հիւթոցն ծխատեսակագոյնն՝ որ ելանէ ի մարմնոյն, մածումն իմն առեալ ըստ պատահմանն հաստին. (Նիւս. բն.։)

Մածմամբ մարմնոյդ ի փայտ խաչին՝ սուրբ բեւեռօքըն յիս գըթա. (Շ. այբուբ.։)


Մակաբերութիւն, ութեան

s.

inference, conclusion, conjecture, supposition, hypothesis.

· Calfa

NBHL (1)

Մաւ ոմանց. կամ մակ այլոց ստորոգել։ Մակ այլոյ ուրուք, եւ այլն. (Արստ. եւ Անյաղթ ստորոգ. եւ Անյաղթ պերիարմ.։)


Մակադրեմ, եցի

va.

to impose, to lay on, to put upon, to super-add;
to surname.

· Calfa

NBHL (2)

Յանսաղարթաբեր արմատ փայտին մակադրեալ զքեզ անհպելի հպմամբ։ Ի վեր քան զմիտս եւ զհասումն մակադրեալ ընդ քեզ (ընդ խաչիդ՝) այն, որ խօսէրն ի սինային. (Շար.։ Թէոդոր. խչ.։)

Ըստ զանազան ընթացից աշակերտելոցն մակադրէ զմարմնական հասարակաց անուն. (Շ. ՟ա. յհ. ՟Ա։)


Մակաղատեղ, ի, ից

s.

fold, sheep-fold;
pen, sheep-cot.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս արմատ յաջորդ բառից՝ մեկնի ի Հին բռ.


Մակարդակ, աց

adj. s.

plane, plain, flat, level;
plane, level surface.

· Calfa

NBHL (1)

ἑπίπεδος, -ον aequalis, planus, -um;
superficies. Որոյ վերին երեսն է արդակ. դիւր. հարթ. ողորկ. եւ Մակերեւոյթ. երես մարմնոց հարթ եւ հաւասար. կոկ, շիփշիտակ.


Մակարդիմ, եցայ

vn. va. to curdle, to coagulate, to clot, to congeal.

· Calfa

NBHL (1)

Ի սատանայական խորհրդոցն ջրոյ մակարդեալ։ Ընդ բնական կրիցն աւելորդօքն մակարդեալ, ստերիւրեաց։ Մակարդեալ է ի մարմնոյ հեշտութիւն. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. առակ.։)


Մակաւասար

adj.

plain, level, even, equal.

· Calfa

NBHL (1)

Սերք են երեք. ար. իգ. չէզ. եւ են ոմանք՝ որ յաւելուն ի նոսա այլ եւս երկուս, հասարակ, եւ մակաւասար. եւ է հասարակ, ձի, շուն. (յն. ἅνθρωπος, ἴππος մարդ, ձի) իսկ մակաւասար, ծիծառն, աքիս. (յն. χελιδών, ἁετός ծիծառն, արծուի). (Թր. քեր.։) Ուր հյ. մեկնիչք ի զուր ճգնին ի մեր լեզու յարմարել զբանքս.


Մակեռակ

cf. Մակեռորդ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ձեռն այնց թուոց՝ որք ըստ երաճշտականութեան յարմարուըիւն են. չորիւքն, մակեռակիւն, քառասնիւն առ երեսունն. (Փիլ. լին. ՟Դ. 27։)


Մակեռորդ, աց

adj.

sesquitertian;
s. gr. triphthong.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ձեռն այնց թուոց՝ որք ըստ երաճշտականութեան յարմարուըիւն են. չորիւքն, մակեռակիւն, քառասնիւն առ երեսունն. (Փիլ. լին. ՟Դ. 27։)


Մահաբեր, ից, աց

adj.

mortiferous, death bringing, destructive, baleful, deleterious, deadly, fatal.

· Calfa

NBHL (1)

θανατηφόρος, θανάσιμος, φθοροποιός , ὁλεθροποιός, δηλήμων mortifer, lethifer, exitialis եւ այլն. Բերօղ զմահ (մարմնոյ կամ հոգւոյ). պատճառ կամ առիթ մահու. մահառիթ. ապականարար. սատակիչ.


Մահանամ, ացայ

vn.

to die, to expire;
to faint;
to mortify one's body.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ միայն մարմնով, այլեւ հոգւով իսկ մահացան, զի յաստուած մեղան. (Գէ. ես.։)


Մահարար, աց

adj.

death giving or causing.

· Calfa

NBHL (1)

Այսպէս եւ հոգւոյ ոչ մարմնականքն միայն, այլ հոգեկանքն են մահարարք. (Շ. թղթ.։)


Մահացու, աց

adj. s.

deadly, mortal, mortiferous, pestilential;
cf. Մահկանացու;
mortal;
—ք, mortals;
mankind;
— մեղք, հիւանդութիւն, վէրք, թշնամի, deadly sin;
mortal sickness;
fatal wound;
deadly enemy.

· Calfa

NBHL (1)

Ի մահացուաց յերկիր ի խոնարհ։ Զմոխիրս անարգ մահացու։ Ո՛վ մահացուդ ի կենդանեաց։ Իբր զերկրածին մահացու մարմին։ Անմահին փառաց՝ մահացու զանգուածով քարոզք։ Անապականք, եւ ոչ մահացու։ Ել ի հովտէս մահացուաց երկրօ. (Նար.։)


Մահկանացու, աց

adj.

mortal, subject to death;
mortiferous, deadly;
հէք —քս, we, poor mortals.

· Calfa

NBHL (2)

Եմ եմ եւ ես մարդ մահկանացու հանգոյն ամենեցուն։ Մահկանացուն զիա՞րդ խելամուտ լիցի ճանապարհաց իւրոց։ Բնակութիւն ամենայն մահկանացուի երկիր է։ Երկեար ի մահկանացու մարդոյ։ Մի՛ ի մարմինս մահկանացուս աստուածակերպ ճոխանալ։ Պա՛րտ է մահկանացուիս այսմիկ զգենուլ զանմահութիւն.եւ այլն։

Զի անմահ բնութեամբն իւրով ոչ մահացաւ, այլ իմով մեռաւ մարմնով մահկանացուաւ. (Շ. միշտ էիդ.։)


Մահկանացութիւն, ութեան

s.

mortality, mortal state.

· Calfa

NBHL (3)

Մահն եղծանի, եւ մահկանացութիւն կորնչի, եւ ոչ մարմնոյ բնութիւնս. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 9։)

Տեսեալ զմահկանացութիւնն ընդ անմահին խառնեալ. որ է բանին աստուծոյ մարմնաւորութիւն. (Նիւս. երգ.։)

Տէրն միացեալ ի մարմինն, որ մահկանացութեամբն ընտանի էր մահու. (Բրսղ. մրկ.։)


Մաղաս, ոյ

s.

phlegm, slime, snot, pituite, mucus.

· Calfa

NBHL (1)

φλέγμα, pituita. Մին ի ներքին հիւթոց մարմնոյ կենդանեաց՝ իբրեւ ահաս արիւն, (լծ. թ. մալէզ.) որոյ յաւելուածն է պլղամ եւ խուխ. պելղամ, քիւշ.


Մաղկատիմ, եցայ

va.

to bite, to sting, to prick, to nettle, to pique;
to transpierce, to run through.

· Calfa

NBHL (1)

Գթացեալ ողորմի հարելոցն եւ մաղկատելոցն յօձից սատակմանէ։ Օձ էր՝ որ սպանանէր, եւ որ սպանանէրն՝ նոյն եւ մաղկատէր. եւ ի ձեռն միւս օձին տեսլեան՝ մաղկատեալքն ընդունէին զառողջութիւն։ Մաղկատեալք յառաջին հին թիւնից վիշապին։ Արարիչ ամենեցուն, եւ բոլորեցունց նորոգիչ, եւ ունի զմարմին մաղկատելի, այլ ոչ մաղկատող. եւ մաղկատի ի մարմին, այլ ոչ յոգի. (Եղիշ. խաչել.։)


Մաղձագոյն

adj.

bile-coloured.

· Calfa

NBHL (1)

Արեամբ գոյն կարմիր ընկալաւ. եւ սեւոյն ընդ սմա խառնելով՝ մաղձագոյն. (Պղատ. տիմ.։)


Մաղունչք

s.

siftings.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ամենայն մարմինք մարդկան գան ի վերայ երեսաց երկրի, որպէս մաղունչք ի վերայ ցորենոյն. (Ոսկիփոր.։)


Մամուռ, մռոց

s.

moss;
lichen;
seaweed.

· Calfa

NBHL (2)

Զծառս բղխեցոյց յերկրէ, որոց սկիզբն մամուռն մօտ ի բոյսս, եւ կատարումն արմաւենին. (Մխ. այրիվ.։)

Մարմինք նոցա որպէս զքար, որ զմամուռն յինքեան ունի։ Մարմինն իբրեւ զմամուռս քարի ներկեցաւ ի ցօղոյ եւ ի ցրտութենէ. (Ճ. ՟Բ.։ Գրք. հց. ՟Ը։)


Մայրաքաղաք, աց

s.

metropolis, capital;
— վանք, cf. Մայրավանք.

· Calfa

NBHL (2)

Փոխեցելոյ ի մահկանացու մարմնոյս, եւ երթելոյ անդրէն դարձելոյ իբր ի մայրաքաղաք. (Փիլ. լին. ՟Գ. 11։)

Կարգաւորութիւն մայրաքաղաքիդ (ուխտիդ սանահնի)։ Ուխտիդ սուրբ եւ մայրաքաղաքիդ մարմաշինոյ. (Մագ. ՟Ի՟Զ. ՟Խ՟Ե։)


Մանաւանդ

conj. adv.

more, rather, better;
—, -զի, —թէ, above all, chiefly, principally, especially.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ մանաւանդ՝ մարմնաւորք եւ երեւելիք։ Մանաւանդ զի յուսացեալ եւս վստահ իցեմք. (Եզնիկ.։)


Մանելիք

s.

distaff.

· Calfa

NBHL (1)

Գործի մանելոյ. որպէս աղեկատ, իլ, սարօք իւրովք. տե՛ս եւ Մարմնենի.


Մանեմ, եցի

va.

to spin;
to twist, to twine;
to complicate;
to weave.

· Calfa

NBHL (2)

Կանայք մանէին իմաստութեամբ զմազ այծեացն։ Ի կարմրոյ կամ ի բեհեզոյ մանելոյ։ Կինն իմ մտնէր, եւ գործէր ձեռօք իրովք. (Ել. ՟Լ՟Ե. 26։ ՟Լ՟Ը. 18. 23. եւ այլն. եւ ՟Ի՟Զ. 1։ ՟Ի՟Է. 9. եւ այլն։ Տոբ. ՟Բ. 19։)

Ո՛չ որպէս ներ պարզ անուանս, այսպէս ունի եւ ներ մանեալսն. այսինքն ի բաղադրեալս. (Պերիարմ.։)


Մանկաբարձ, աց

s.

surgeon-accoucheur, man-midwife;
midwife;
— լինել, to deliver a woman, to perform the office of midwife.

· Calfa

NBHL (1)

Զայն իբրեւ ետես մանկաբարձն, կապեաց կարմիր ի ձեռինն. (Շ. մտթ.։)


Մանկագոյն

adj.

youngest, younger, minor, under age.

· Calfa

NBHL (1)

Առողջաց, եւս առաւել մանկագունաց ի նոսա, եւ կարօտից թառամեցուցանել ընդ ծաղկի մարմնոյն եւ զախտս բնաւորականս. (Սարկ. հանգ.։)


Մանկագործութիւն, ութեան

s.

procreation, generation.

· Calfa

NBHL (1)

Պարտ է ոչ մարմնոցն լքելով ի ձեռն մանկագործութեանն, այլ ի հանդարտ մասին (այսինքն վիճակի) բաղկանալով այնմ որ բուսանելոցն է. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)


Մանկածնութիւն, ութեան

s.

childbed, childbirth, confinement, labour, delivery, lying-in;
երկունք մանկածնութեան, the pains of labour;
մեռանել ի մանկածնութեան, to die in childbed.

· Calfa

NBHL (1)

Առաքեալ մարմին եւ արիւն կոչէ զամուսնութիւն մանկածնութեանն. (Եփր. յար. մեռ.։)


Մանկամարզ, ից

adj. s.

gymnastic;
gymnastic-master.

· Calfa

NBHL (1)

Դամնոն մանկամարզ՝ ոտիւք կաղ էր. գողացելոյ կօշկացն, իցի՜ւ, ասաց, թէ յարմարիցի գողոյն. (Պիտառ.։)


Մանկամիտ

adj.

weak minded, puerile;
crazy, stolid, stupid.

· Calfa

NBHL (1)

Հաւատարմանայր յաչս մանկամիտ առաքելոցն. (Լմբ. պտրգ.։)


Մանոց

s.

distaff;
spindle.

· Calfa


Մանրամաղ

adj.

finely sifted, minute, subtile;
— փոշի, very fine powder or dust, atom, corpuscle.

· Calfa

NBHL (1)

Մանր մաղեալ. որպէս ալիւր, փոշի, շամանդաղ. հիւլէ. մղեղ. եւ այլն. ըստ յն. անհատ մարմին կամ անբաժանելի. ἅτομος, ἅτομα καὶ ἁμερῆ σῶματα atomus, corpus indivisibile.


Մանրամասն, սանց

s. adj.

small part or portion, particle;
mosaic;
minute, detailed;
exact, particular;
— կոտորել, to pound, to beat small, to triturate;
ի — մասունս պարապել, to apply oneself to particulars;
հանճար ամփոփեալի —մասունս, limited intelligence;
միտք ցնդեալ ի —մասունս, a mind lost in details.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ըստ շարադրութեան՝ որ ըստ մանրամասնիցն, առնեն տարերք՝ զմարմինս, այլ ըստ փոխադրութեան եւ միութեան. (Նիւս. բն.։)


Մանրամասնաբար

adv.

cf. Մանր.

· Calfa

NBHL (1)

Մանրամասնաբար գզեսցի մատաղ մարմին. այսինքն պատառ պատառ. (Երզն. լս.։)


Մանրաքիստ

s.

small beard of corn.

· Calfa

NBHL (1)

Զարմատս, զոստս, զորայն, զտերեւ, զմանրաքիստ. (Դամասկ.։)