Definitions containing the research միտ : 1780 results

Ամբոխիմ, եցայ

vn.

to be in confusion;
to be embroiled, disturbed, to riot, to be in commotion.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ ամբոխեցան (երկուանօք) ի միտս. (Ոսկ. յհ.։)

Զի միտք նոցա մի՛ զայլ ինչ բանիւք կամ գործով ամբոխեաք՝ ոչինչ կարասցեն ի միտ առնուլ. (Նանայ.։)


Ամեհութիւն, ութեան

s.

ferocity, fierceness, savageness;
fury.

· Calfa

NBHL (1)

Ջան պիտի ի վաստակ առաքինութեան, որով յղկի միտքն, եւ փուշ ամեհութեանն խլի. (Լմբ. ժղ.։)


Ամենաբարի

adj.

all-bountiful, super-excellent, most excellent, best.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենաբարի էին միտք, ամենաբարի բարբառք։ Ո՛վ ամենաբարւոյ եւ աստուածավայելուչ կարգի։ Զկարգն իբրեւ զամենաբարի եւ զգովելի ընդունի։ Սքանչելեացն եւ ամենաբարեաց ընծայիցն. (Փիլ.։)


Ամենաբարւոք

adj. adv. very good, best, very excellent;
very well, excellently, exceedingly well.

· Calfa

NBHL (1)

Ընծայեցոյց ի միտ ընդունողացն իբրեւ զամենաբարւոքս եւ զպիտանիս. (Սարգ. յկ. ՟Թ։)


Ամենակալ, ի, աւ

adj.

preserving or governing all things, omnipotent, all-powerful.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ ի սուրբ գիրս ՝ ուր յն. եւ հյ. է ՏԷՐ ԱՄԵՆԱԿԱԼ, ըստ եբր. է զի դնի սէպաօթ, կամ սաբաւովթ (տէր զօրութեանց), եւ է՛ զի սատտայի կամ սադդայի (բաւականն). որք զնոյն միտս ընծայեցուցանեն, որպէս յայտ է ի նախագրելոց։


Ամենակար

adj.

omnipotent, all-powerful.

· Calfa

NBHL (1)

Նմանապէս եւ առ ամենակա՛րս միտս ըստ համեմատութեան է տեսանելի. (Մաքս. ի Դիոն.։)


Ամենայն, ի, իւ, ից

adj. s. all, total, whole;
each, every;
all, every thing;
— ոք, every one;
who ever, whosoever, whatever, whatsoever;
— ինչ, every thing, whatever;
ամենայնիւ, յամենայնի, altogether, entirely, quite;
— ուստեք, from all sides, from all parts;
— ուրեք, ընդ — տեղիս, every where, in all places;
զգիշերն —, all the night;
զ— աւուրս, every day;
յառաջ քան զ—, before all;
յետ —ի after all;
պատրաստ լինել —ի, to be ready for every thing;
ի վեր քան զ—, above all or every thing.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ձեռն ամենայնիցն (տպ. ամենիցն) ուսուցանէ զնա խոնարհամիտ լինել. (Ոսկ. յհ.։)


Ամենայորդոր

adj.

very prompt, very willing, very eager, very ready, very much inclined, very well disposed, very diligent.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայնիւ յորդորեալ՝ յորդառատ սիրով. փութաջան. յօժարամիտ. մտադիւր. բոլոր սրտանց ջանք ընօղ. փէք հաւեսլի. մուգայետ.


Ամլութիւն, ութեան

s.

sterility, infecundity, barrenness.

· Calfa

NBHL (1)

Զամլութիւն ի միտ ոչ ածելով. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Ամուլ, մլոյ, ոց

adj.

steril, barren.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ էր Սարա ամուլ, եւ ոչ ծնանէր։ Մի՛ եղիցի անսերմ (այր), եւ ամուլ (կին) յերկրի քում։ Ամուլն ծնաւ եօթն։ Զի ամլոյն բարի ոչ արար։ Բնակեցուցանէ զամուլն ի տան ուրախամիտ՝ որպէս մայր որդւովք բերկրեալ։ Երանելի է ամուլն անարատ։ Երանի՛ ամլոց եւ այլն։


Ամուսնական, ի, աց

adj.

conjugal, matrimonial, nuptial.

· Calfa

NBHL (1)

Սէր ամուսնական։ Մաքրել զմիտս եւ զխորհուրդս յամենայն մարմնաւոր ամուսնական մտածութեանց. (Նար. երգ.։)


Անգամ

adv. conj. once, at one time;
even, notwithstanding;
այս —, this once;
այլ —, another time;
առաջին —, the first time;
մի —, only once;
բազում —, many times, often;
միւսանգամ, once more, over again;
առ — մի, at once, this time;
քանիցս —, every time;
how many times?

· Calfa

NBHL (2)

Եւ ոչ սակաւուց անգամ հասանելի։ Զոր եւ արժան անգամ ո՛չ է ընդ միտ ածել. (Փիլ.։)

Եւ ոչ ի միտս մեր անգամ. (Եղիշ. ՟Գ։)


Անգիտանամ, ացայ

vn.

to be ignorant;
to forget one's self.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ անգիտանայ ամենայն երագամիտ լսօղ զզօրութիւն առակիս. (Սարգ.։)


Անգիր

adj. adv. without letters, — print;
unwritten, verbal, oral;
ignorant, uninstructed;
verbally, by word of mouth.

· Calfa

NBHL (1)

Քարտէս է անգիր՝ միտս մեր. (Վրք. հց. ՟Զ։)


Անգործ

adj.

idle, inactive, indolent, lazy;
ineffectual, inefficacious, ineffective;
unexecuted, incomplete;
uncultivated;
երկիր —, waste land.

· Calfa

NBHL (1)

Անգործ եւ առանց իրս ինչ վճարելոյ է ինքն յինքենէ։ Յորժամ միտքն ըմբռնեալ իշխեսցեն, զգայութիւնն անգործ տեսանի. (Փիլ.։)


Անդառնալի, լւոյ, լեաց

adj.

irrevocable;
cf. Անդարձ.

· Calfa

NBHL (3)

Ետես բռնաւորն զանդառնալի միտս եւ զաներկբայութիւն հաւատոցն. (Արծր. ՟Գ. 2։)

Գիտէր զանդառնալի միտս նոցա ի չարեացն. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ը։)

Տեսեալ Արարչին զանդառնալի միտս ազգաց։ Ոչ այնքան ընդ խոտորումն մեղադիր են, որքան ընդ անդառնալի միտսն. (Մեսր. երէց.։ Մխ. երեմ.։)


Անդատ

adj.

not sentenced, not condemned.

· Calfa

NBHL (1)

Զի մի՛ եւ երեւելիդ նիւթականութիւն քումդ տեսութեան մտացդ դիտման անդատ եղիցի. (Նար. ԽԶ։ (Ի նոյն միտս մարթի բերիլ եւ որ ի ԿԱ։))


Անդր

adv. prep.

there;
beyond, on the other side;
yonder;
ի քաղաք —, to the city;
— քան, beyond, further than, on the other side of, over;
— քան զծով, beyond the sea.

· Calfa

NBHL (2)

Անդր ի վեր զմեր միտս ձգէ. (Ոսկ. յհ.։)

Որ անդր է քան զամենայն ժամանակս եւ յաւիտեանս։ Որ անդր է քան զամենայն միտս։ Չարչարեալ՝ որ անդրն է քան զամենայն չարչարանս։ Աստուած գոլով բնութեամբ՝ ա՛նդր իմասցի քան զչարչարանսն. (Պրպմ.։)


Անդրագոյն

adj.

further.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ ոք յերկինս նայի, եւ զանդ գեղեցկութիւնն ի միտ առցէ. (Ոսկ. յհ. Բ. 2։)


Անել

adj.

much embarrassed, much perplexed, inextricable, without escape;
— եւ անմուտ առնել, to hem in en all sides, to cut off all means of escape from;
— փողոց, blind alley;
street or court with only one entrance.

· Calfa

NBHL (1)

Ներկեաց ընդ միտս անել գունով. (Շ. խոստ.։)


Աներաժիշտ

adj.

unmusical.

· Calfa

NBHL (1)

Զմիտս այնոցիկ՝ որք ոչ յոյժ աներաժիշտն են, սովոր են ուրախ առնել։ Յանխրատ եւ յաներաժիշտ բարուց։ Ծաղր մատուցանեն աներաժշտաց եւ անյարմարից բարոյիւք. (Փիլ.։)


Աներկբայ

adj. adv.

doubtless, indubitable, sure, certain, unquestionable, incontestable, indisputable;
doubtless, indubitably, certainly.

· Calfa

NBHL (1)

Ուր չկայցէ երկբայութիւն ինչ յանձին՝ եւ զիրէն. անկասկած. անվեհեր. անտարակոյս. աներկմիտ. աներկբայելի.


Աներկեւան

adj. adv.

safe, free from danger;
bold, fearless;
certain, doubtless;
infallible, faithful;
safely, in safety;
certainly;
boldly, fearlessly.

· Calfa

NBHL (1)

Զիւրեանց միտս եւ զբանս անքակ եւ աներկեւան առ միմեանս հաստատէին. (Փարպ.։)


Աներկեւանութիւն, ութեան

s.

safety;
confidence, security;
boldness.

· Calfa

NBHL (1)

Զի աներկեւանութիւն խոստացելոցն ի միտս ունկնդրացն ծանուցեալ հաւատասցի. (Նար. ՟Հ՟Ե։)


Անզաւակութիւն, ութեան

s.

state of a person bereft of children;
barrenness.

· Calfa

NBHL (1)

Զանզաւակութեան երկիւղ եւ զհոգս ի միտ ոչ ածելով. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Անզբաղ

adj.

at leisure, disengaged, unemployed, undisturbed.

· Calfa

NBHL (1)

Անզբաղ ունիցի զտեսութիւն ... Անզբաղ կալցի զմիտսն։ Որպէս զբարի բռնամարտիկ անզբա՛ղս կալ զհայցուածսն. (Բրս. հց. եւ Բրս. հայեաց.։)


Անզբօս

cf. Անզբաղ.

· Calfa

NBHL (1)

Անզբօս եւ անբիծ ունել զմիտսն. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա։)


Անզգամ, ի, աց

adj.

rascally, knavish, roguish, wicked;
foolish, mad.

· Calfa

NBHL (1)

Այլ ըստ իրին՝ անմիտ. անիմաստ. անխոհեմ. անզգայ ձեւացեալ. որ չկամի զգալ. կամաւոր անբան. յիմար. չար. ժանտ. անխելք, խենդ. ահմագ. հայվան. տէլի. տիվանէ. միւֆսիտ. շէրիր. ἅφρων, παράφρων, ποηρός, φαῦλος. insipiens, amens, stultus, malus, malignus, pravus, insanus եւ այլն.


Անզգայ, ից

adj.

insensible, inanimate, dull, stupid;
besotted, infatuated, stupefied.

· Calfa

NBHL (2)

Եւ անմիտ. անիմաստ. անբան. անբանական. ապուշ. թմրած.

ՅԱՆԶԳԱՅ, ՅԱՆԶԳԱՅՍ. Իբրեւ անզգայ եւ անմիտ. եւ անզգալի օրինակաւ. առանց զգալոյ՝ իմանալոյ՝ գիտելոյ. անզգայաբար. անզգայութեամբ. յանզգաստից. անբանաբար. չզգալով, առանց իմնալու, անխելքութենով. սէրսէմլիյիլէ. ագըլսըզլըղըլա. տույմատան.


Անզգայ

adv.

insensibly, imperceptibly;
stupidly;
cf. Անզգայաբար.

· Calfa

NBHL (2)

Եւ անմիտ. անիմաստ. անբան. անբանական. ապուշ. թմրած.

ՅԱՆԶԳԱՅ, ՅԱՆԶԳԱՅՍ. Իբրեւ անզգայ եւ անմիտ. եւ անզգալի օրինակաւ. առանց զգալոյ՝ իմանալոյ՝ գիտելոյ. անզգայաբար. անզգայութեամբ. յանզգաստից. անբանաբար. չզգալով, առանց իմնալու, անխելքութենով. սէրսէմլիյիլէ. ագըլսըզլըղըլա. տույմատան.


Անզգաստութիւն, ութեան

s.

want of a vigilance, carelessness, inattention.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ Յն. տայ եւ զայս միտս, ի դիմամարտիցն յանկարծ գալստենէ։


Անզղջանալի, լւոյ, լեաց

adj.

not to be repented of, not to be regretted.

· Calfa

NBHL (1)

Ի նոյն միտս ամբարտաւանութեան կացեալ անզղջանալի. (ՃՃ.։)


Անըմբերելի, լւոյ, լեաց

cf. Անըմբեր.

· Calfa

NBHL (1)

Անըմբերելի միտք. (Ճ. ՟Ա.։)


Անըստերիւր

cf. Անստերիւր.

· Calfa

NBHL (1)

Անստերիւր ունել զմիտս։ Յետ մահու անըստերիւր զթիւսն ունել աղերսէ. (Լմբ. պտրգ.։)


Անթարթափ

cf. Անթարթ.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ կարգաբանութեան խօսից անթարթափ լեզուոյ յոյժ պատկանաւոր. (Նար. խչ.։) Ի կրկին միտս հայի ասելն.


Անժպիտ

adj.

sorrowful, grave, serious (in countenance).

· Calfa

NBHL (1)

Ցնորք անժպիտք խոժոռադիմացն երեւէին. (Իմ. ՟Ժ՟Է. 4։) Անժմիտ. խոժոռ, կամ անծաղր. (Հին բռ.։)


Անիմայ, ից

cf. Անիմաստ.

· Calfa

NBHL (1)

μή νοοῦν, ἁνόητος. non intelligens, insanus. Որ չիմանայ եւ չառնու ի միտ. անմիտ. տխմար. ահմագ. սէօզ ազնամազ.


Անիմաստ, ից

adj.

foolish, senseless, insipid;
irrational, absurd.

· Calfa

NBHL (3)

ἅσοφος, παράφρων. insipiens, demens. Հեռի յիմաստութենէ. անմիտ. անխոհեմ տգէտ. իբր անբան. անխելք. ագըլսըզ ֆիքիրսիզ, սէֆիհՇ

Երգեսցե՛ս մի՛ անիմաստ լեզուաւ միայն, այլ ի միտս քո. (Վրք. հց. ՟Բ։)

իբր անիմանալի. ի վեր քան զմիտս.


Անիմաց

adj.

incomprehensible;
insensible.

· Calfa

NBHL (1)

Անիմանալի. որ ի վեր է քան զմիտս.


Անյիշատակութիւն, ութեան

s.

forgetfulness.

· Calfa

NBHL (1)

Երախտեաց անյիշատակութիւն. Զանցելոլցն անցից ընդ նոսա անյիշատակութիւն ի միտս արկանէին. (Իմ. ՟Ժ՟Դ. 26։ ՟Ժ՟Թ. 4։)


Անյոյս, յուսից, աց

adj. adv.

hopeless, desperate;
despaired of;
unhoped, unexpected;
desperately;
— առնել, to render hopeless;
— լինել, to despair, to give way to despair, cf. Յուսահատ լինել, cf. Յուսահատեմ, cf. Անյուսանամ.

· Calfa

NBHL (1)

ἁνέλπιστος, αὑελπίζων, ἁνηλπίσμενος. qui est sine spe, non habens spem, spe destitutus. Պակասեալ կամ անկեալ ի յուսոյ. որ ոչն յուսայ. որոյ ոչ գոյ յոյս. անօգնական. լքեալ. եւ յուսահատ. յոյս չունեցօղ. իւմիտսիզ. մէյուս.


Անյուսութիւն, ութեան

s.

despair.

· Calfa

NBHL (1)

ἁπόγνωσις, ἁνελπιστία. abjectio spei, desperatio. Յուսահատութիւն. թերութիւն յուսոյ. լքումն. իւմիտսիզլիք.


Անյօժար

adj.

without desire, — wish or inclination;
involuntary, forced.

· Calfa

NBHL (1)

Անյօժար կամք, կամ միտք. (Խոսր.։ Մխ. երեմ.։ Գէ. ես.։)


Աննենգ

adj. adv.

artless, guileless, sincere, upright, ingenuous;
artlessly, ingenuously.

· Calfa

NBHL (1)

Աննենգ միտք, կամ միամտութիւն, բարք, սէր կամ դաշն. (Եղիշ. ՟Ա։ Պիտ.։ Սարկ. խրատ.։ Յհ. կթ.։)


Աննիւթ, ից

adj.

immaterial.

· Calfa

NBHL (1)

Աննիւթք, որպէս աստուած, հրեշտակք, միտք, հոգի. (Սահմ. ՟Ժ՟Զ։)


Աննիւթութիւն, ութեան

s.

immateriality.

· Calfa

NBHL (1)

Պարտ է զնա իմանալ գերագոյն քան զմիտս եւ զբան աննիւթութեամբ։ Աստուածայնոյ գալստեան ամենայն անախտութեամբ եւ աննիւթութեամբ ընդունական. (Դիոն. եկեղ.։)


Անշեղ

adj.

not oblique, straight, direct.

· Calfa

NBHL (1)

ἁρρεπής. non vergens, constans. Ոչ շեղեալ. ոչ թիւրեալ կամ միտեալ եւ խոնարհեալ ի կողմն ինչ. անխոտոր. անմէտ. ուղիղ. ուղղորդ. սեպացեալ. շիտակ. չիծռած. էյիլմէզ. տօս տօզրու, տիք.


Անոխակալ, ի, աց

adj.

without malice, not revengeful, not malignant.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ոխակալ. որ ոչ պահէ ոխս. անյիշաչար. անչարայուշ. երկայնամիտ. ըստ յն. ասի՝ Յանձնառօղ չարեաց. համբերատար. ἁεξίκακος. tolerans malorum, patiens, clemens.


Անողորմ, ից

adj. adv.

unpitying, imcompassionate, inhuman, barbarous, cruel, brutal. cf. Անողորմաբար.

· Calfa

NBHL (1)

Զմիտս իւրեանց անողորմ ունելով առ աղքատս. (Լաստ. ՟Ժ՟Ը։)


Անուսումն, սմանց

adj.

cf. Անուս.

· Calfa

NBHL (1)

Սքանչելի ուսուցիչ (է), որ զանուսմունս եւ զծանրամիտս վարժել կարասցէ. (Կլիմաք.։)