worthless, contemptible, vile, abject, despicable, ignoble.
· Calfa
ἅτιμος, inhonoratus. Ոչ արգոյ. ո՛չ յարգի. անպատիւ. անշուք. նուաստ. արհամարհ. անաւագ. տրուպ. ստորին. ցած, վարի. րազպէթսիզ. գըյմէթսիզ. ի թիպարսըզ. պայաղը, ալչագ, էթնա.
Ընդհարցի մանուկն ընդ ծերոյն, եւ անարգն ընդ պատուականին։ Տեսիլ նորա անարգ՝ նուազեալ քան զամենայն որդւոց մարդկան։ Աստուածս համարեալ զորս եւ յանասունս թշնամեացն (կամ թշնամանացն) անարգք էին։ Չիք մարգարէ անարգ, եթէ ոչ յիւրում գաւառի եւ յիւրում տան։ Դուք փառաւորեալք, եւ մեք անարգք. եւ այլն։
Ի գեղս անարգս ծնեալ եւ սնեալ. (Վրք. հց. ՟Ը։)
unworthily, basely, dishonourably, vilely, meanly.
· Calfa
Անարգաբար թագաւորեալ Շապուհ. (Խոր. ՟Գ. 5։)
disconsolate;
inconsolable.
· Calfa
Զոր չէ մարթ արգահատել. անողոքելի. անխնայ. խօսք չեկող, անգութ. գալպի փէք, մերհամեթսիզ.
that honours the humble.
· Calfa
Որ մեծարէ եւ զանարգս եւ զնուաստս. խեղճերուն ալ պատիւ ու սէր ցցնօղ.
s. pl. affront, offence, wrong, insult;
indignity, slight, contempt, disgrace, shame, opprobrium, discredit, blame.
· Calfa
Լի եմ անարգանօք։ Լի՛ց զերեսս նոցա անարգանօք։ Փառք նոցա լցան անարգանօք։ Առաքեսցէ ի պատիւ քո անարգանս։ Զանարգանս իւրեանց ոչ առին ի միտ։ Ընկալցին զանարգանս իւրեանց։ Ցաւս եւ անարգանս կրէ։ Որ խրատէ զչարս, առնէ անձին իւրում անարգանս։ Առնել անօթ, զոմն ի պատիւ, եւ զոմն յանարգանս։ Այր եթէ գիսաւոր է, անարգանք են նմա. եւ այլն։
Եւ անարգութիւն նուաստութեան. խոնարհութիւն. անշքութիւն. ալչագլըգ, հագարէթ.
Իսկ եթէ բազում անարգանօք ասէ զայս, ոչինչ է սքանչելի. զի զիջման էին ճառեալքն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 34։)
adj. adv. free, unembarrassed;
without obstacle, freely.
· Calfa
Կամ ἁκόλαστος, անժուժկալ. անսանձ. անզուսպ. զապթսըզ, ի թիտալսըզ. որ ասի ըստ յն. եւ ԱՆԽԱՌՆ. ἁκρατής, intemperans.
Բազում բերս անարգել բազմութեամբ յորդեալ։ Անարգել յարձակումն։ Յորժամ խրատու անբաժ է, բերեալ լինի զօրէն իմն յորձանաց անարգելից. (Փիլ.։)
Չունօղ արգելս. զոր չէ մարթ արգելուլ. անխափան. ազատ. համարձակ. արձակ. ἁκώλυτος, ἅσχετος, impedimenti expers, expeditus, պերի, խալի, մու աֆ.
freedom, state of any thing free from obstacle or hinderance.
· Calfa
Իբր անարգելաւորութիւն. անժուժկալութիւն. անառակութիւն. որ եւ անխառնութիւն. ἁκρασία, τὸ ἁκρατές, incontinentia, impotentia, lascivia, անզըսպութիւն, ինքը զինքը մեղքէն չբռնելը. զապթսըզլըգ.
Ի վեր քան զմտաց անարգելութիւն յարաձգեալ ամենայն ուրեք. (Նար. ՀԵ։)
Անարգելութեամբ յաստուածայինսն բարեկրութիւնս վերաբերեալ. (Դիոն. երկն. ՟Ը։)
Ողջախոհութիւնն՝ ի բաց խլեալ էր, եւ անարգելութիւնն ոռոգանայր. (Ոսկ.։)
to offend, to shock;
to despise, to depreciate, to disparage;
to disapprove, to disallow, to refuse, to reject;
to blame, to find fault with.
· Calfa
Որ անարգէ զտնանկն, մեղանչէ։ Անարգէ զհայր, եւ մերժէ զմայր։ Որ կամակորի ի ճանապարհս իւր, անարգեսցի։ Խոնարհեսցի մարդ, եւ անարգեսցի այր։ Անարգեսցին փառքն Մովաբու։ Գան հարին, անարգեցին։ Պատուեմ զհայր իմ, եւ դուք անարգէք զիս։ Որ արհամարհէն զիս, անարգեսցի։ Էին արքն անարգեալք յոյժ։ Եւ ես անարգեցի զնա՝ չթագաւորել։ Անարգեսցէ զչարն, եւ ընտրեսցէ զբարին։ Անարգէ Տէր զխորհուրդս ժողովրդոց։ Զպատկերս նոցա անարգեսցես։ Եւ դուք այսօր անարգեցէք զԱստուած։ Անարգեն զհրաման թագաւորի։ Անարգեաց զերդումն, եւ անց զուխտիւն։ Զվէմն՝ զոր անարգեցին շինօղքն։ Զբան Տեառն անարգեցին։ Անարգեաց Եսաւ զանդրանկութիւնն։ Անարգել զմարմինս իւրեանց յանձինս իւրեանց եւ այլն։
cf. Անարգիչ.
· Calfa
Մերթ իբր անարգեալ.
Այնու՝ որով անարգէին զնա, ոչ էր անարգու. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 12.) յն. նա ոչ անարգիւր։ Այլ գուցէ թարգմանն իմացեալ է, ոչ անարգէր զայլս. վասն որոյ եւ եդեալ, ոչ էր անարգու, այս ինքն անարգիչ։
offence, slight, refusal, reprobation;
humiliation;
vileness, meanness, worthlessness;
յ— իջանել, to demean, to degrade one's self.
· Calfa
Մանաւանդ՝ անարգանք. անպատուութիւն. արհամարհութիւն. խայտառակութիւն. ամօթ. նախատինք. իբր ἁτιμία ignomina եւ այլն. րուսվայլըգ, րէզալէթ, պէտնամլըգ.
Յիշեա՛ զքո մեծութիւնդ Տէր, հայեցեալ ի յիմ անարգութիւն. (Նար. ՁԳ։)
Յանարգութիւն մեղաց իւրով պատարագաւն՝ յայտնեալ է. իմա՛ մերժումն, եղծումն. իսկ (Օրին. ԻԴ. 1. եւ ԻԵ. 3.)
uneven, unpolished.
· Calfa
Հարկ է այնմ ընդ անարգոյն եւ ընդ անգեղեցկին ձեւանալ. (Նիւս. կազմ. ԺԴ։)
cf. Անարդ.
· Calfa
Որում չիք զուգական յօրինուածով. անհամեմատ. աննման. գերազանց. պիմիսալ, պինազիր.
unjust, partial.
· Calfa
Անբաժ կամ հեռի յարդարութենէ. անիրաւ. անօրէն. ἅδικος, injustus, iniquus. ատալէթսիզ, ինսաֆսըզ.
unjustness, iniquity.
· Calfa
Պակասումն յարդարութենէ. անիրաւութիւն. ատալէթսիզլիք.
without sun, dark, cloudy.
· Calfa
Անարեւ միգով յամենայն մասանց պարփակեալ։ Յոյժ անարեւ եւ անվերարկու ի տարտարոսի. (Նար. ԻԳ. ԻԶ։)
unworthy, unfit, improper;
condemnable, blamable, illegal, dishonest;
— համարել, to disdain.
· Calfa
Յորոց եւ իմ անարժանիս եղեալ ի կարգ եպիսկոպոսութեան. (Կորիւն.։)
Անարժանս կարծեցեալ զանձինս գիւտի երկնաւոր գանձուցն. (Փարպ.։)
ἁνάξιος, indignus. Որ ոչն է համարեալ արժանի իմիք բարւոյ. նալայըգ, լայըգսըզ.
Գործել զանարժանս։ Տեսեալ զանարժանս ոչ առնէ անտես. (Հռ. ՟Ա. 28։ Յոբ. ՟Ժ՟Ա. 11։)
Անարժանս իմն համարեալ բանի պատմութեան. (Յհ. կթ.։)
Անարժան գոռոզացեալ (այս ինքն իշխօղ). (Փարպ.։)
Անարժան մեծարեալ. (Լմբ. սղ.։)
cf. Անարժան;
յ—, unworthily.
· Calfa
Համարելով զինքեանս անարժանիս ընդ տիկնոջն կեալ։ Անխորհրդից եւ անարժանեաց ի վեր հանել զխորհուրդս. (Փիլ. լին.։)
Անարժանիք եղեալ գրոց եւ յիշատակական պատուոց։ Եթէ ոք յանարժանեացն իցէ բարձրութեանս այսորիկ, ամենեւին մի՛ հպեսցի. (Առ որս. ՟Է։)
unworthiness.
· Calfa
Որք անարժանաւորութեամբն զօրացեալ էին ժանտութեամբք իւրեանց. (յայլ ձեռ. վրիպակաւ դնի, արժանաւորութեամբքն. իսկ յն. անարժան ժանտութեամբ)։
իբր անպատեհութիւն. անտեղութիւն. անկարգութիւն, զոր չէ արժան առնել. այըպ՝ նալայըգ շէյ.
Անարժանութիւն ասեն զիրն գոլ։ Չմերձենալ Ի մեղաւորս անարժան է մարդասիրութեան նորա. (Երզն. մտթ.։)
timidity, pusillanimity, tearfulness, cowardice;
gigantic size.
· Calfa
Հետեւեալ լինի զանգիտութեանն՝ անարիութիւն. (Արիստ. առաք.։)
moneyless, poor;
gratuitous, gratis.
· Calfa
Զօդ զամենայն ուրեք սահեալն եւ մածեալն, զանարծաթն տուր. (Պիսիդ.։)
Ո՛վ անարծաթքըդ սրբազանք, եւ ձրի բժիշկք՝ որոց յուսան։ Անարծաթացըդ յանդիման՝ աստ տագնապեալքս կան յանդիման. (տաղ։)
that does not love money, generous, liberal.
· Calfa
Ոչ տրտմի անարծաթասէրն ի տուգանսն անկեալ. (Նեղոս.։)
that cannot be revived, or rekindled, not renewable, extinct.
· Calfa
Անարծարծելի է աղօտանալն։ Անարծարծելի է շիջուցեալս. (Նար. ՟Է. ԿԱ։)
Որպէս զթրծեալ աման խեցեղէն փշրեցայ անարծարծելի. (զոր ոչ լինի նորոգ զանգանել եւ թրծել). (Նար. Ի։)
without roots, rooted
· Calfa
Մի՛ վէմ ապառաժացեալ՝ անարմատ ցուցանիցէ զբարեպաշտ բանին զօրութիւն. (Նիւս. թէոդոր.։)
Նա ինքն միայն արմատ առեալ, եւ զանարմատսն արմատացուցեալ. (Ոսկ. լս.։)
of no trade, or profession;
artless;
guileless;
immaterial, simple, natural;
rough, rude.
· Calfa
Ոչ եղեալ մարդկային արհեստիւ. անձեռագործ. աննիւթ.
simplicity;
rudeness.
· Calfa
ἁτεχνία, nulla ars, imperitia Անհմտութիւն արուեստի. արհեստ չգիտնալը. մարիֆէթսիզլիք, աճէմիլիք.
Ի միջասահմանի կալով (մարդոյն) արուեստից միանգամայն եւ անարուեստութեանց. (Պիտ.։)
cf. Անարիութիւն.
· Calfa
Խենեշութիւն եւ անարութիւն։ Անարութեան եւ իգութեան առաջնորդ։ Փոխեսցին միտք մեր յերկիւղէ եւ յանարութենէ յարութիւն եւ ի քաջալերութիւն։ Անարութիւն եղջերուաց. (Փիլ.։)
Գաւառք քանդեալք ոչ յաղագս անարութեան նախամարտկաց, այլ վասն մերոյ չարութեան. (Առ որս. ԺԵ։)
that cannot be pronounced distinctly, difficult to articulate.
· Calfa
Աներեւակի նետիւք խոցոտեալ, անարտաբերելի մշտակիր բեւեռեալ. (Նար. ԻԳ։)
uncultivated, waste;
intact, chaste.
· Calfa
Մեղր՝ պտուղ քաղցր եւ անարօր։ Զքաղցունսն գործեալ պար մեղուացն՝ մատուսցեն տռփողացն անարօր. (Ածաբ. նոր կիր.։ Մագ. ԿԲ։)
Ոչ արօրադրեալ. ոչ հերկեալ. անգործ. ἁνέργαστος. incultus. չիհերկած, չի բանեցուցած. սիւրիւզմէմիշ. միւադդալ. կամ ոչ մշակեալ. եւ անսերմն.
endorsed, cloathed.
· Calfa
Շարժմունք, եւ ժանտախտք, եւ շանդից արկածք. ( կայծակ զարնելը, նետուիլը. ) Յայն ժամու ջրհեղեղն ոչ դուզնաքեալ ինչ արկածք Ջրոյ էին, այլ՝ անբաւ եւ անհուն։ Յառաջնումն քառասուն աւուրսն անդադար հոսանք սաստկութեան. (Փիլ.։)
Առ յոյժ չարադառն մշտնջենաւորեալ արկածի (հասելոյ ի վերայ լերանց). (Պիտ.։)
ոչ նստորի յարկած մտեալ, որ մարդածին զկոյս ասացեալ. (Շ. վիպ.։)
ԱՐԿԱԾ. ա. իբր Արկեալ.
βολή jactus, ictus, plaga, casus Արկումն, ձգումն. որպէս պատահար. հարուած. չար դիպուած. փորձանք. դարանակալութիւն թշնամեաց. վնաս. վիշտ.
misfortune, disaster, calamity, mischance, mishap, danger, peril, risk, hazard, chance, adversity, storm, tempest, evil.
· Calfa
Շարժմունք, եւ ժանտախտք, եւ շանդից արկածք. ( կայծակ զարնելը, նետուիլը. ) Յայն ժամու ջրհեղեղն ոչ դուզնաքեալ ինչ արկածք Ջրոյ էին, այլ՝ անբաւ եւ անհուն։ Յառաջնումն քառասուն աւուրսն անդադար հոսանք սաստկութեան. (Փիլ.։)
Առ յոյժ չարադառն մշտնջենաւորեալ արկածի (հասելոյ ի վերայ լերանց). (Պիտ.։)
ոչ նստորի յարկած մտեալ, որ մարդածին զկոյս ասացեալ. (Շ. վիպ.։)
ԱՐԿԱԾ. ա. իբր Արկեալ.
βολή jactus, ictus, plaga, casus Արկումն, ձգումն. որպէս պատահար. հարուած. չար դիպուած. փորձանք. դարանակալութիւն թշնամեաց. վնաս. վիշտ.
s. adj. clothing, dress, apparel;
cloak;
that throws, that puts, that pours.
· Calfa
Ասպազինեալ զերիվարն շուրջանակի պղնձի արկանելեօք։ Պատրասհեալ գլխոյ իւրում արկանելիս թխակերպս. (Արծր. ՟Ա 5։ ՟Դ 12։)
to throw ones self, to fall;
to dress one's self.
· Calfa
Առեալ ձորձս՝ արկաւ զիւրեւ։ Արկաւ տեռ, եւ զարդարեցաւ զիւրեւ։ Արկաւ սեռ, եւ զարդարեցաւ։ Արկաւ զիւրեւ հանդերձ եւ պատմուճան վրէժխնդրութեան։ Արկայ հանդերձ գերութեան։ Արկան զիւրեամբք զամպարշտութիւն եւ զանիրաւութիւն իւրեանց։ Զարդարութիւն զգեցեալ էի, եւ արկեալ զիրաւունս հանգոյն կրկնոցի.եւ այլն։
(Նեստոր զիւրեաւ) անաստուածութիւն արկուցեալ՝ ժանտ եւ անաստուած աղանդ կամեցաւ տիեզերաց ձօնել. (Կիւրղ. ի կոյսն.։)
ԱՐԿԱՆԻՄ, արկայ, արկեալ կամ արկուցեալ. περιβάλλω, ἁμφιέννυμι amicior, induor Զգենուլ. ագանիլ, ագուցանել. հագնիլ, հագուիլ.
s. adj. trunk maker, box-maker;
made like a box or trunk.
· Calfa
ԱՐԿՂԱԳՈՐԾ ԱՐԿՂԱԿԵՐՏ. Իբրեւ արկղ գործեալ. իբրեւ տապան կերտեալ.
Հնազանդեալք եղեն ի գործս արկղակերտի նոյեան տապանին. (Յհ. կթ.) լինի ա. կամ գ. որպէս արկղակերտութիւն։
cf. Արկղագործ.
· Calfa
ԱՐԿՂԱԳՈՐԾ ԱՐԿՂԱԿԵՐՏ. Իբրեւ արկղ գործեալ. իբրեւ տապան կերտեալ.
Հնազանդեալք եղեն ի գործս արկղակերտի նոյեան տապանին. (Յհ. կթ.) լինի ա. կամ գ. որպէս արկղակերտութիւն։
cf. Արկած.
· Calfa
Արկումն. արկ. արկած. որպէս ձգումն. դիմեցումն. պատահար. փորձութիւն. առրկուած. եւ Վերարկումն. ծածկոյթ. պարտուակ. ձգուածք, նետուածք, վրայ գալը, եւ վրայ եկած բանը, փորձունք, վնաս, հնարք.
to despise, to repulse, to disdain;
to aggrieve, to offend;
to vex;
to debase.
· Calfa
Եւ նորա արհամարհեալ լինէր զտանջանօքն. (Ճ. ՟Ժ.։ Ասի անխտիր եւ արհամարհել զոք կամ զիմն, զոր օրինակ զկեանս, զամօը, զբան կամ զճարտարօք, զներելովն եւ զերկայնմտութեամբ։ Իսկ կր. Արհամարհեալ է առաջի նորա, կամ նմա. փոխանակ ասելոյ՝ ի նմանէ։)
Զամենայն գործ զանարդ եւ զարհամարհեալ սատակեցին։ Զանտոհմս աշխարհի եւ զարհամարհեալս ընտրեաց Աստուած, եւ զոչինչսն. (՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Ե 3։ ՟Ա. Կոր. ՟Ա 28։)
Զի մի՛ ի մսրոյն եւ ի պատանացնլ արհամարհեալ կարծիցի հովուացն. (Ագաթ.։)
contempt, disdain, abjection, shame;
vexation, offence, humiliation.
· Calfa
Արհամարհութիւն կրեալ ի քեռւոյն իւրմէ. (Խոր. ՟Բ 17։)
fright, terrour, great and sudden fear, dread, consternation, shock.
· Calfa
Ազգի ազգի արհաւիրս արկանէր ի վերայ նորա։ Արհաւիրս սաստից։ Արհաւիրք սպառնալեաց։ Կին ոմն այրի հրաման առեալ յարհաւրաց.. (Ագաթ.։)
Արհաւրօք մահու պակուցեալս։ Արհաւրօք զարհուրեալ զարթնում։ Յարհաւրաց գիշերայնոց. (Նար. ՟Ի՟Ա. ՟Հ՟Ա. ՟Հ՟Է։)
ἕστασις, φοβισμός, φόβητρον , δεῖμα, τὰ φρίητα եւ այլն. extasis, terror, terriculamentum, horror, formido. Ահ աւիր (այսինքն վայրապար, ավարէ) կամ ահաւոր իրք. երկիւղ մեծ սաստկացեալ յերեւակայութենէ. սոսկումն. զարհուրանք. երկիւղալի իրք եւ ցնորք, խրտուիլ եւ տեսիլ ուրուական. գօրգու, գօրգուլուգ, հիւրիտ. Տե՛ս (Իմ. ՟Ժ՟Է. 8։ Սղ. ՟Ձ՟Է. 18։ Երեմ. ՟Ե. 30. ՟Ժ՟Ը. 13։ ՟Ի՟Գ. 14։ ՟Ծ՟Ա. 39։ Ովս. ՟Զ. 10։ Յոբ. ՟Լ՟Է. 16։ Ղկ. ՟Ի՟Ա. 11։ ՟Բ. Մնաց. ՟Ժ՟Դ. 14։ ՟Ժ՟Ե. 15։ ՟Ժ՟Է. 40։ ՟Ի. 29։)
cf. Հերարձակ.
· Calfa
Մարցն արձակահերացն ահագին կսկծմամբք սգացեալ ողբային. (Ոսկ. մտթ.։)
to untie, to loosen, to detach, to break;
to unchain, to slacken;
to unpack, to unfold;
to unload, to deliver;
to dispatch, to expedite, to send;
to release, to let go;
to relax;
to throw, to thrust, to fling, to shoot;
to discharge, to disband, to dismiss;
— ի մեղաց, to absolve;
— քարինս պարսատկաւ, to sling;
ձայն —, to scream, to cry;
աչս —, to ogle, to cast eyes on;
— ճառագայթս, to cast a brilliancy, to shine;
բոցս, կայծակունս —, to sparkle;
կիցս —, to fling, to yerk;
նետս —, to draw the bow;
հրացան —, to let off a gun;
հրետ —, to fire a cannon;
— զկին, to divorce;
— զատեան, to dismiss the session;
— զոք, to dismiss a person;
փուք —, to fart, to break wind.
· Calfa
Արձակէ զկապեալս տէր։ Արձակել զորդիս մահապարտաց։ Զոր արձակեսցես կամ արձակիցէք յերկրի, եղիցի արձակեալ յերկինս։ Արձակեցէ՛ք, եւ արձակիցիք։ Արձակէ զեզն իւր կամ զէշ ի մսրոյ։ Արձակել ի կապանաց անտի։ Արձակել զկին։ Կապեա՞լ ես ի կին, մի՛ խնդրեր արձակել. արձակեա՞լ ես ի կնոջէ, մի՛ խնդրեր կին։ Եղէց արձակեալ ի հոգւոյս։ Արձակեա՛ զիս ի վշտաց իմոց ի տեղին յաւիտենից։ Արձակել զզօրսն յիւրաքանչիւր տեղիս։ Զանմեղս դատապարտէիր, եւ զվնասակարս արձակէիր. եւ այլն։
Խայտասջիք իբրեւ որթք արձակեալք ի կապոյ։ Արձակեցից զսրտմտութիւն իմ ի վերեյ քո։ Արձակեցից զբարբառ իմ։ Եթէ արձակեցի՞ երբէք զտկարն՝ ունայնգոգով ելանել ի գրաց իմոց։ Արձակեալ զհեծեալսն ընդ նմա երթալ։ Առ ո՞արձակեաց զոգին. (Մտթ. ՟Ի՟Է 50. յն. թողացոյց։)
Հիւանդուն գլուխըն չէ ի յայնց իրացն որ բաղանիքն արձակէ։ Զհիւանդութեան զգլուխքն հալելով արձակէ. (Մխ. բժիշկ.։)
Արձակեաց զաղաւնին զհեա նորա, կամ ի տապանէ անտի։ Եդ յուսնորա զմանուկն, եւ արձակեաց զնա։ Արձակեաց իսահակ զյակոբ, եւ գնաց ի միջագետս։ Արձակեա՛ զիս, քանզի այգ եղեւ։ Ոչ արձակեցից զքեզ, եթէ ոչ օրհնեսցես զիս։ Արձակեա՛ ընդ իս զպատանեակդ։ Արձակելով արձակեսցես զմայրն, եւ զորդիսն առցես քեզ։ Հրեշտակս արձակել։ Իսկ տէր հրեշտակ անողորմ արձակէ ի վարայ նորա։ Արձակել զժողովուրդն, կամ զժողովս։ Արձակել խաղաղութեամբ։ Մահ արձակեաց տէր ի վերայ յակոբայ։ Զի զբարկութիւն իմ յազգ անօրէն արձակեցից։ Արձակեցից ի վերայ դոցա սուր։ Արձակեցից զսուր իմ զկնի նոցա։ Սուր արձակեցից զկնի նոցա։ Արձակել զծառայ։ Արձակեսցես զնա ազատ ի քէն։ Եհա արձակեաց զնա տէր Աստուած ի դրախտէ անտի։ Եհան արձակեաց զղովտ ի միջոյ կործանմանն։ Արձակեցան արքն՝ ինքեանք եւ էշք իւրեանց։ Արձակեցիր ի վերայ նոցա բազմութիւն անխօսուն անասնոց ի վրէժխնդրութիւն։ Արձակել ի վերայ նոցա բազմութիւնս արջոց։ Արձակիցէ զնա բարեւ ընդ ճանապարհ։ Զտիմոթէոս զարձակեալն առ ձեզ. եւ այլն։
Թզենի արձակեաց զբողբոջ իւր։ Արձակել արմատս ի խոնարհ։ Արձակել զբարունակս, կամ շառաւիղս։ Ստեղանցն արձակելոց յաշտանտկէ անտի։ Ոչխարի եւ արջառոյ ծնունդ արձակեալ է. եւ այլն։
Ի ցօղոյ երկնից գէսս արձակեալ մարմնոցն։ (Յհ. կթ.։)
Հոսանօք արձակելովք յերկնից։ արձակեալ իբրեւ զհեղեղատ. (Ագաթ.։)
Ոչ արձակեսցէ զնշանն։ նշանս արձակեալս. (Ես. ՟Լ՟Գ 23։ ՟Ա. Մակ. ՟Զ 43։)
ԱՐՁԱԿԵԼ ԶԹՈՒՂԹ, է Բանալ զկնքեալն։ Ճ. ՟Բ.։
λύω, ἁπολύω, solvo, absolvo, որ եւ ԱՐՁԱԿՈՒՄ, կի. Արձակ առնել կամ թողուլ. լուծանել զկապեալն, կամ զկապանս. ի բաց քակել. ազատել. ներել, արձըկել, թող տալ. չէօզմէք, գօյ վերմէք, պօլամագ, հալլ էթմէք, ազատլամագ.
ἁποστέλλω, ἑκπέμπω. mitto, emitto, Առաքել. յղել. ուղղել. թողուլ երթալ. ի բաց վարել. խրկել, խաւրել. եօլլամագ. կեօնտէրմէք. սալը վէրմէք.
βάλλω, ἑξάγω, φύω, ἑπιφαίνω, mitto, produco, educo, pullulo եւ այլն. Ի վեր կամ ի դուրս հանել. բողբոջել. տարածել. ծաւալել. սփռել. յորդել. կր. Ելանել. ծագել. բուսաիլ. ծաւալիլ.
ἑπαίρω. elevo, extollo. Ամբառնալ.
adj. adv. unbridled, unruly;
helter-skelter.
· Calfa
Արձակերասան զերիվարն ի սիգաքայլ արշաւանս արարեալ՝ էանց գնաց. (Արծր. ՟Ա 15։)
Արձակերասանակ շրջին։ Զիւրեանց որդիսս ընդ վայր հարեալ՝ արձակերասանակ շրջել. (Ոսկ. մ. ՟Գ 6։)
ԱՐՁԱԿԵՐԱՍԱՆ ԱՐՁԱԿԵՐԱՍԱՆԱԿ. ἁχαλίνωτος effrenis Որոյ արձակ կամ լուծեալ է երասանն (իրօք կամ նմանութեամբ). աներասական. անսանձ.
cf. Արձակերասան.
· Calfa
Արձակերասան զերիվարն ի սիգաքայլ արշաւանս արարեալ՝ էանց գնաց. (Արծր. ՟Ա 15։)
Արձակերասանակ շրջին։ Զիւրեանց որդիսս ընդ վայր հարեալ՝ արձակերասանակ շրջել. (Ոսկ. մ. ՟Գ 6։)
ԱՐՁԱԿԵՐԱՍԱՆ ԱՐՁԱԿԵՐԱՍԱՆԱԿ. ἁχαλίνωτος effrenis Որոյ արձակ կամ լուծեալ է երասանն (իրօք կամ նմանութեամբ). աներասական. անսանձ.
to be untied, delivered, detached, liberated.
· Calfa
իբր ձ. Թողեալ լինել. յազատութիւն երթալ. ի բաց երթալ. մեկնիլ.
Եւ անտի արձակեալ եկին առ իւրեանցսն։ Եւ նոքա արձակելաք՝ իջին յանտիոք. (Գծ. ՟Դ 23։ ՟Ժ՟Ե. 39։)
Արձակեցան եւ գնացին (ժողովեալքն). (Բուզ. ՟Դ 4։)
cf. Արձակեմ.
· Calfa
Տեսեալ՝ թէ ոչ արձակու, յարուցեալ փախեան գաղտ։ Արձա՛կ զիս (այսինքն թողացո՛), զի մեռանիմ. (Վրք. հց. ձ։)
այնուհետեւ համարձակեալ արձակոյր. (Զքր. կթ.։)
deliverance;
shoot;
disbanding troops;
dismission;
—ի մեղաց, absolution;
— հրացանի, discharge;
— կնոջ, divorce.
· Calfa
Մատուոցէ զնոխազն ... առ արձակելոյ զնա յարձակումն։ Արձակէ զնոխազն նուիրեալ յարձակումն. (Ղեւտ. ՟Ժ՟Զ 10. 26։)
Զչարեալ վասն արձակմանն կոստանդնի. (Յհ. կթ.։)
Մերով ուրացութեամբ ումեք ի հաւատացեալ կապելոցն մի՛ լիցի արձակումն. (Փարպ.։)
Արձակումն արեան ի բաց հոսեցուցեալ ի բազկէ. (Մագ. ՟Հ՟Թ։)
inscription, title;
epitaph;
trophy, protocol;
matriculation.
· Calfa
Ամենայն իբրեւ յարձանագրի հաստատեալ է ճշմարտութեամբ. (Կոչ. ՟Ժ՟Գ 11։)
Չի՛ք անդ սահմանաց արձանագիրս կանգնեալ. (Վեցօր. ՟Է։)
Իբրեւ յարձանագրի զառաջին գործսն ժպրհութեան պարծանօք պարծանօք գրեալ ցուցանէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա 19։)
στηλογραφία, στήλη tituli inscriptio, columna, cippus Արձան գրով. կոթող՝ կամ տախտակ քարեղէն, յորում փորագրեալ իցէ յիշատակարան ինչ. եւ Արձանագրութիւն. մակագրութիւն. խորագիր.
stone, stony;
cf. Անդրիագործ.
· Calfa
Ի ջրամբար արձանագործ քարեզինէն ճանապարհ աստիճանեալ ներքուստ ի վեր. (Արծր. ՟Դ 11։)
to inscribe, to write;
to enrol, to check;
to register;
to record, to draw deeds;
to enter a will.
· Calfa
Յանբաւ յաւիտեանս նոցայն բացերեւեալ արձանագրի արդարագործութեանցն գովութիւն. (Պիտ.։)
Արձանագրել յայսմ մատենի։ Արձանագրեալ ի մատեանս ազգաց. (Նար. ՟Հ՟Է. եւ Նար. մծբ.։)
Ոչ ի գիրս նամակաց, այլ ի քաջ ուշ սրտից արձանագրեալ. (Կոչ. ՟Ե։)
acts, registers;
enrolment, writing, deed, book, roll, record, protocol;
inscription;
account, list, memorial;
calendar of the ancient Romans.
· Calfa
Երկուքն յարձանագրութեանցն (ենովքայ՝ դրոշմեալք ի սիւնս)։ Ընդդէմ երկուց հանդերձելոցն (ջրհեղեղաւ եւ հրհեղեղաւ). (Խոր. ՟Ա 3։)
to become like a statue, to be firm, fixed;
to stop;
to stand, to stand upright.
· Calfa
Վեցհարիւր արքն արձանացեալք կային առ դրանն։ Արձանանայր աւուրս քառասուն։ Արձանացի՛ր իսրայէլ ի վերայ բլրոցն։ Գանձի՛ր, եւ արձանացի՛ր. (Դտ. ՟Ժը 16. 17։ ՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Է 16։ ՟Բ. Թագ. ՟Ա 19։ ՟Ժ՟Ը 13։ ՟Ժ՟Գ 11։)
Արձանազեալ կայր ասէ, այսինքն է թէ կանգնեալ ցեալկայր ասէ, այսինքն է թէ կանգնեալ կայր իբրեւ զարձանս. (Կիւրղ. դտ.։)
Արձանացեալ դադարէին յարքունական ապարանսն։ Չուեալ ի վաղարշապատ քաղաք՝ առկայացեալ արձանանայր ի նմա։ Զիւր արձանանալն եւ կալ նստիլ. (Յհ. կթ.։)
Կայր արձանացեալ ... ասելն՝ որպէս զարձան՝ զայս յայտ առնէ, զի ակնկորեալ ամօթով անշարժ կայր պապանցելոցն շարժել զլեզոն. (Վանակ. յոբ.։)
որպէս Ամրանալ. յարատեւել. պնդիլ. հաստատիլ. անփոփոխ մնալ յո՛ր եւ է կարգի, եւ ո՛ր եւ է բանի.
Իսէր նահնատակագիրն Քրիստոսի արձանացեալ։ Զամն ողջոյն արձանացեալք պահօք. (Յհ. կթ.։)
Միտք մարդոյ ի խնամս չարին են արձանացեալ։ Յաստուած յուսալ եւ ի նոյն արձանանալ։ Ի կարծրականումբ անսասան վիմիդ յարակայեցեալ միշտ արձանացայց։ Հեզութեամբ արձանացեալ. (Նար. ՟Ժ՟Ե. ՟Կ՟Ա. ՟Ղ՟Գ եւ Նար. կուս.։)
Ի բաց կալ յամենայն մեղաց, որ արձանանայ յերկարեալ սիրով, եւ կապեալ անլոյծ. (Տօնակ.։)
մերթ Յարձան փոխիլ կամ քարանալ. ստլանալ. քար կտրիլ
Քարանալ ... արձանանալ. (Պիտ.։)
Արբուցանել զվիմացեալ միտս արձանացելոցն. (Ճ. ՟Ա.։)
στηλόομαι, στηλοῦμαι immotus sto ceu cippus, sto sicut statua, adfigor Նբրեւ արձան կանգնիլ. անշարժ կալյոտին. դադարել. ուրեք. զետեղիլ. հաստատուն կալ մնալ. քարի պէս տընկուիլ՝ կենալ.