Definitions containing the research ալ : 10000 results

Ապարահանոց

s.

privy.

· Calfa

NBHL (1)

Արտաքնոց. ճեմիշ. լուալիք. Այս բառ կայ ի լուսանցս աստուածաշնչից ի վերայ բառին Լուալիք, որ ի (՟Դ. Թագ. ՟Ժ. 27։)


Ապարանք, նից, նաց

s. pl. palace, court, regal mansion;
house, dwelling.

· Calfa

NBHL (1)

βάρις, βασίλειον, οἱκία. palatium, regia, aedes, domus;
Տուն երեւելի՝ արքունի կամ իշխանական. պալատն. յարկ. բնակարան որմեալ կամ պարսպաւոր.


Ապարասանեմ, եցի

vn.

to be unbridled, licentious, insolent.

· Calfa

NBHL (4)

ԱՊԱՐԱՍԱՆԵՄ ԱՊԱՐԱՍԱՆԻՄ ἁπαυθαδιάζομαι. insolesco. եւ այլն. Ըմբոստանալ. ըմպահկել. անսանձ եւ անսաստ լինել. գլուխ քաշել, թօթվել, խեռութիւն ընել.

Ընդէ՞ր ապարասանես, ընդէ՞ր այդքան զգեցեալ ես զանմարդութիւն. (Ոսկ. պետր. եւ Ոսկ. եղ.։)

Ապարասանեալ ընդվզի եւ այլն. (Պիտ.։ Լմբ.։ Դիոն. եւ այլն։)

Ամբարշտեալ ապարասանեաց սաբէլ լիբէացի. (Սանահն.։)


Ապարասանութիւն, ութեան

s.

insolence, effrontery, impudence, licentiousness.

· Calfa

NBHL (2)

Զբազմութիւնն՝ ապարասանութեան լծթնկէց լինելոյ (յն. մի բառ՝) թաթկոյթ արարեալ. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Կարի յոյժ եւ իմ դժուարեալ ընդ դժնեայ ապարասանութիւնն գողիաթու. (Պիտ.։)


Ապարթանեմ, եցի

vn.

cf. Մեծաբանեմ.

· Calfa

NBHL (2)

ԱՊԱՐԹԱՆԵԼ գրի եւ ԱՊԸՐԹԱՆԵԼ. Անցանել ըստ չափ. մեծաբանել. խրոխտ բանիւք յարձակիլ. դաֆրա սաթմագ, սալտըրմագ.

Ի վեր քան զմարդկային բնութիւն անդր վազեալ ապարթանէր. (Եղիշ. ՟Ա։)


Ապարում

s.

border or edge of a tent or pavilion, fringe.

· Calfa

NBHL (1)

Որպիսի՛ ապաւանդակք, կամ որպիսի՛ սիւնակք, կամ որպիսի՛ ապարումք խառնեալ ընդ երկինս՝ ունիցի զնա ձիգ եւ պարզ։ Զապարմանցն թեւակս խառնեալ. (Ոսկ. ես. եւ Ոսկ. մ. ՟Գ. 16։)


Ապարօշ, ից

s.

turban, head-band, frontlet.

· Calfa

NBHL (1)

որ եւ ըստ դաղմ. ուպրո՛ւս. κίδαρις. cidaris, tiara Կիդար. որ եւ վարշամակ ազնիւ պատեալ զգլխով արանց կամ կանանց. կամար գլխոյ. խոյր. արտախուրակ.


Ապացոյց, ցուցից

s.

index, sign, mark;
example, model;
proof, argument, reason, evidence, testimony;
demonstration;
յայտնի —, evident proof.

· Calfa

NBHL (5)

ԱՊԱՑՈՅՑ ἁπόδειξις. demonstratio. որ եւ ԱՊԱՑՈՒՑՈՒԹԻՒՆ. որպէս թէ Բացացուցութիւն. յայտնի ցոյց բանաւոր եւ իմաստասիրական. հաւաստիք. փաստ. տարացոյց. հաստատութիւն. ստուգութիւն. ցուցմունք. կէօթէրիշ. իսպաթ. տէլալէթ. պէյյինաթ.

Ապացոյց բաւական ունին ասացեալքն.( Բրս. հց.։)

Ապացոյցք բանի գործք ի տեառնէն վկայեալ. (Յհ. իմ. երեւ.։)

Ապացոյց առցուք ասացելոցս՝ եւ զոր ի մեզ մարդս։ Բուռն եհար զբազկաց իւրոց. ապացուցաւս յայտ առնէ, թէ մարմին է մարդս, եւ բազուկ՝ եղբայրն հարազատ։ Ճշմարիտ ապացուցիւս երեւելի առնէ զասացեալն. (Լմբ. ատ. եւ Լմբ. ժող. եւ Լմբ. սղ. եւ այլն։)

Ըստ նախայիշատակեալ հարցդ ապացուցի։ Շինեա՛ զբազումս՝ այց լինելով, եւ օգտեցուցանելով։ Զայս նշան (արիութեան) առանձինն անձինն իւրոյ ապացուցիւ տէրն մեր մեզ առաջի եդ. (Կլիմաք.։)


Ապացուցական, ի, աց

adj.

demonstrative.

· Calfa

NBHL (1)

Սովոր են իմաստունք զճառս անյայտից իրաց ի ծանօթ եւ յընտանի օրինակաց գիտելի եւ հաւատալի առնել. որ եւ ապացուցական կոչի. (Գէ. ես.։)


Ապաւէն, ւինաց

s.

asylum, refuge, retreat;
confidence, assurance.

· Calfa

NBHL (5)

Վէմք ապաւէնք նապաստակաց։ Տէր ապաւէն իմ։ Ապաւէն ծարաւեաց։ Զի զքեզ ապաւէն ինձ արարի։ Եղիցին ձեզ ապաւէն յերեսաց հալածչի. եւ այլն։

Ապաւէն կոչի, որոյ ի ներքոյ կացեալ՝ յեկեալ երկիւղէն զերծանիմք։ Ապաւէնն ծածկոյթ է ի դրժանաց։ Ապաւէն զայն սովոր եմք կոչել, ընդ որոյ հովանեաւ մտեալ թաքչիմք, կամ ի տապոյ, կամ ի ցրտոյ, կամ ի սրոյ. (Լմբ. սղ.։)

Թէ զդիմեալս առ քեզ ընկալցիս, ապաւէն ես. (Նար. ՟Հ՟Զ։)

Ապաւէն առնելով իւրեանց զբնակիչս սիմն կոչեցեալ լերինա. (Խոր. ՟Բ. 81։)

Ի ներքոյ ապաւինին օգնութեան բնակեալ ես. (Լմբ. սղ.։)


Ապաւինեմ, եցի

va.

to confide, to attract.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՊԱՒԻՆԵՄ ԱՊԱՒԻՆԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. Տալ ապաւինիլ. յանկուցանել.


Ապաւինեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Ապաւինեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՊԱՒԻՆԵՄ ԱՊԱՒԻՆԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. Տալ ապաւինիլ. յանկուցանել.


Ապաւինիմ, եցայ

vn.

to trust, to confide, to rely;
to take refuge, to take shelter.

· Calfa

NBHL (3)

καταφεύγω. onfugio. Ապաստան լինել. ամրանալ.

Ի քաղաքն ապաստանի, յոր ապաւինեալն էր. (Թուոց. ՟Լ՟Ե. 25։)

Ապաւինեցայց յաստուած իմ բարձրեալ. (Միք. ՟Զ. 6։)


Ապաւինութիւն, ութեան

s.

refuge, resource;
confidence, security.

· Calfa

NBHL (1)

Բառ անստոյգ՝ կարծեցեալ իբր արմատ բառիս ԱՊԱՒԱՌ. որպէս Աւելորդ հիւթ հոսեալ. բիժ. աղտ.


Ապաքէն

conj. adv.

then, therefore;
perhaps;
already;
in effect, in fact, indeed, truly, really;
— ցապաք, nevertheless, however, yet, notwithstanding.

· Calfa

NBHL (2)

Ապաքէն ասիցէք առ իս զառակս զայս։ Արդ զի՞նչ լինիցի. ապաքէն լսեն եթէ անկեալ ես։ Ապաքէն մարդիկ՝ որ ինչ ի վեր է քան զինքեանս, յայն երդնուն։ Որ շատ խօսի, ապաքէն ըստ նմին եւ լսիցէ։ Ապաքէն հայեցար ընդ ծառայ իմ յոբ. եւ այլն։ cf. Ո՞Չ ԱՊԱՔԷՆ.

Այլ թէ եւ բախտ եւս էր՝ որպէս ասենն՝ զրուանն, ապաքէն ուրուք բախտ էր։ Որոց մտանելն՝ ապաքէն գնալով լինիցի, եւ ոչ առանց գնացից. (Եզնիկ.։)


Ապաքինեմ, եցի

va.

cf. Ապաքինացուցանեմ.

· Calfa

NBHL (4)

ԱՊԱՔԻՆԵՄ որ եւ ԱՒԱՔԵԼ. (լծ. յն. աքէ՛օմէ) ἁκέομαι. sano. Բուժել. բժշկել. փարատել զցաւս, եւ ի ցաւոց. առողջացուցանել. ողջացուցանել. ըռնտցընել. սազալթմագ.

Ապաքինեա՛ ի լալոյս։ Ապաքինեսցի ամօթն. (Նար. ՟Լ՟Դ. ՟Ղ՟Ե։)

Ապաքինեալ ընդ նմին զխաւար մեղաց. (Նար. ՟Լ՟Դ։)

Բժշկիլ. առողջանալ. ըստ յն. լաւ ունել կամ լինել. աղէկնալ. էյի օլմագ.


Ապերախտ, ից

adj.

ungrateful.

· Calfa

NBHL (2)

Այն, որ երախտիք չճանաչին. անարգեալ յերախտաւորելոց.

Վատնեմք զտէրունեանն գանձ, եւ ապերախտ զերախտաւորն գործեմք. (Մագ. ՟Ծ՟Թ.) մա՛րթ է իմանալ՝ եւ աներախտ առնել, կամ կարճել զերախտիս։


Ապերախտութիւն, ութեան

s.

ingratitude.

· Calfa

NBHL (1)

Զապերախտութիւն մեղուցեալ անձինս՝ առ քումդ երախտիս. (Նար. ՟Ե։)


Ապերասանութիւն, ութեան

s.

cf. Ապարասանութիւն.

· Calfa

NBHL (2)

Զըմպահկող ապերասանութիւն նուաճեալ. (Պիտ.։)

Խոտորեալ յապերասանութիւն. (Ոսկ. ես.։)


Ապիկած

adj.

varnished.

· Calfa

NBHL (1)

Ապիկեաւ օծեալ. (Վստկ. ՟Ճ՟Ղ՟Ե. ՟Ճ՟Ղ՟Զ. ՟Մ՟Ղ՟Ե։)


Ապիկար

adj.

impotent, weak, feeble.

· Calfa

NBHL (2)

ἁσθενής. imbecillis, infirmus. Անկար. տկար. անկարօղ, անզօր. արհամարհ. յետնեալ.

Զհզօրին ձեռն՝ իբր ապիկար։ Իբր զապիկար հաշմեալ հերքեցայ։ Ոչ ի պատկեր ընտանի զապիկարս երբէք յարգեցից։ Դու իսկութեամբ բարի գովելի, եւ ես համայնիւն չար ապիկար. (Նար.։)


Ապիկարութիւն, ութեան

s.

impotence, feebleness.

· Calfa

NBHL (1)

Անդ էառ վէրս մահ՝ ի մեռեալ մարմնոյն (քրիստոսի) զազդոյ զապիկարութիւն. (Ոսկս. կողոս։)


Ապիկի

s.

varnish;
cf. Ապակի.

· Calfa

NBHL (1)

Զմարգարիտս, զապիկիս. (Եփր. գալստ.։)


Ապիրատախօս

adj.

slanderous.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ապիրատս խօսի. չարալեզու.


Աստուածախառն

adj.

who is united to God.

· Calfa

NBHL (2)

Միացեալ ընդ Աստուած բանն՝ անճառելի եւ անշփոթ խառնմամբ.

Ասի յալնաբար եւ զմարդոյ սիրով միացելոյ ընդ Աստուծոյ. եւ զայլոց իրաց՝ որք միաւորեն զմեզ ընդ Աստուծոյ.


Աստուածախնամ

adj.

cared for by God;
— տեսչութիւն, divine Providence.

· Calfa

NBHL (2)

ՅԱտուածոյ խնամեալ.

Աստուածախնամ տեսչութեամբ իւրով տնօրինեալ զամենայն կիրս. (Ճշ.։)


Աստուածախրատ

adj.

instructed by God.

· Calfa

NBHL (1)

Խրատեալ ՅԱտուածոյ. աստուածուսոյց.


Աստուածախօս

adj.

who speaks of God;
declared by God.

· Calfa

NBHL (5)

Աստուածախօս լեզու, աստուածըկալ խորան. (Աղօթ.։)

ԱՍՏՈՒԱԾԱԽՕՍ. Աստուածով խօսեցեալ.

ԱՍՏՈՒԱԾԱԽՕՍ. Ընդ Ատուածոյ խօսեցեալ՝ որպէս դաշնակցութեամբ.

(Աբրահամ) աստուածախօս դաշնաւոր կատարեալ. (Կորիւն.։)

ԱՍՏՈՒԱԾԱԽՕՍ. Ատուածոյ խօսեալ ի հարսնութիւն.


Աստուածախօսեմ, եցի

vn.

to speak, to discourse of God or with God;
to talk divinely.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն ամենայնի Աստուածախօսեալ եւ վարդապետեալ աշակերտացն իւրոց. (Ագաթ.։)


Աստուածածագ

adj.

produced by, born of or proceeding from God.

· Calfa

NBHL (1)

ՅԱտուածոյ ծագեալ.


Աստուածածանօթ, ից

adj.

who has the knowledge of God.

· Calfa

NBHL (2)

Ատուածածանօթ գտեալք. (Կորիւն.։)

ՅԱտուածոյ ծանուցեալ՝ յայտնեալ.


Աստուածածանօթութիւն, ութեան

s.

knowledge of God.

· Calfa

NBHL (3)

Զրկեալ էաք ի վեհագունին բնութեան ատուածածանօթութենէն. (Պրպմ. ձ։)

Աղքատացեալս ասէ զկողոպտեալ հոգիսն յատուածածանօթութենէն. (Կիւրղ. ղկ.։)

Տալ զգիտութիւն ատուածածանօթութեան. (Ագաթ.։ որպէս եւ Եղիշ. դտ.։ Մանդ. ՟Գ։ Անյաղթ բարձր.։ Սարկ. լուս.։ Խոսր.։ Իգն.։ Ճշ. հին.։)


Աստուածածին, ծնի, իւ

adj.

Mother of God.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուածածին դաւանեալ՝ երանի ի բոլոր ազգաց. (Կիւրդ. ղկ։)


Աստուածակազմ

adj.

constructed or made by God.

· Calfa

NBHL (2)

θεότευκτος a deo fabrefactus ՅԱտուածոյ կազմեալ, յօրինեալ.

Ատուածակազմ լուսաւորօք զարդարեալ. (Երզն. լուս.։)


Աստուածակամ

adj.

willed by God, agreeable to God.

· Calfa

NBHL (1)

Յայտարար կամացն Ատուածոյ. եւ Ատուածահաճոյ. կամեցեալն յԱտուածոյ.


Աստուածական, ի, աց

adj.

divine.

· Calfa

NBHL (2)

Խառնեալ ի գունդ աստուածական. (Ագաթ. իմա՛, հրեշտակային զօրք Աստուծոյ։)

Գործովքն բարութեան լուսաւորեալք ի հանգիստ նորոգական վայելչութեան դրախտին ընդ աստուածական փեսային. իմա՛, ընդ Աստուծոյ՝ երկնաւոր փեսային։


Աստուածակարգ

adj.

ordained or established by God.

· Calfa

NBHL (1)

ՅԱտուածոյ կարգեալ.


Աստուածակեաց

adj.

who lives with God or according to the will of God.

· Calfa

NBHL (1)

Այն՝ որով լինի կեալ յԱստուած, կամ ըստ Աստուծոյ.


Աստուածակերպ

adj.

godlike, in the form of God, divinely.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուածակերպ օրինակ բարձրանալ։ (Մակ. ՟Բ 12. որպէս բարդեալ. զի եւ յն. է մի բառ, զուգԱստուած, կամ աստուածահաւասար.)


Աստուածակերտ

adj.

made or built by God.

· Calfa

NBHL (1)

ՅԱստուծոյ կերտեալ. աստուածակազմ. աստուածաշէն.


Աստուածակիր

adj.

that bears God.

· Calfa

NBHL (2)

Որպէս Միացեալ ընդ աստուածային բնութեան յանձին բանին.

Գալստեանն ծննդեանն աստուածկիր մարմնովն յաշխարհս. յն. ներմարմնաւոր գալստեանն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա 6։)


Աստուածակից

adj.

that participates in the divine nature or grace.

· Calfa

NBHL (4)

Առժամայն իսկ ծանօթ եղեալ էական անծինն որդւոյ, եւ միաբուն եւ աստուածակից պատուին, եւ ամենակար զօրութեան նորին. (Ագաթ.։)

Եւ որպէս Մարմինն Քրիստոսի միացեալ ընդ անձին բանին. եւ ըստ Աստուածաբանին՝ Աստուածացեալ, եւս եւ Զուգաստուած առձային.

Ոչ փոփոխելով բնութեան, կամ խառնակելով ասելի է աստուածանալ զամարմինն տեառն, որ աստուածակից եւ Աստուած եղեւ. այլ որպէս ասէ աստուածբան, յորոց մինն աստուածացոյց, եւ մին աստուածցաւ, եւ վստահանամք ասել՝ ընդ Աստուծոյ եւ Աստուած. (Դամասկ.։)

Եւ որպէս Հաղորդեալ Աստուծոյ շնորհօք, որպէս հրեշտակք, եւ մարդիկ.


Աստուածակոխ

adj.

where God has walked or placed his foot.

· Calfa

NBHL (1)

Կոխեալ յԱստուծոյ. ուր Աստուծոյ կացեալ իցէ, կամ շրջեալ մարմնով.


Աստուածակողմն

s.

side or part of God

· Calfa

NBHL (2)

Որ ոչ եղեն հեստեալք յաստուածակողմանն. (Յհ. կթ.։)

Անդրյաստուածակոյս կո՞ղմն կամիս, թէ մնալ աստէն իմարմնի. (Վրք. հց. ՟Ի։)


Աստուածակոյս կողմն

cf. Աստուածակողմն.

· Calfa

NBHL (2)

Որ ոչ եղեն հեստեալք յաստուածակողմանն. (Յհ. կթ.։)

Անդրյաստուածակոյս կո՞ղմն կամիս, թէ մնալ աստէն իմարմնի. (Վրք. հց. ՟Ի։)


Աստուածակոչ

adj.

called by God;
where Godwas invited.

· Calfa

NBHL (1)

ՅԱստուծոյ կոչեցեալ. աստուածահրաւէր. էԻ ժամ աստուածակոչ մահուան նորա.


Աստուածահաճոյ

adj.

agreeable to or pleases God.

· Calfa

NBHL (1)

Ուր գանձեալ կամ ամենայն հոգիք աստուածահաճոյիցն. (Սիսիան.։)


Աստուածահայր, հօր

s.

father of God.

· Calfa

NBHL (1)

θεόπατωρ dei pater, vel progenitor Նախահայր Քրիստոսի Աստուոյ մերոյ՝ ըստ մարմնոյ. մանաւանդ դաւիթ. եւ հայր անուանեալ Յիսուսի՝ արդարն Յովսէփ խօսնայր կուսի.


Աստուածահար

adj.

chastised or punished by God.

· Calfa

NBHL (2)

θεόπληκτος divinitus ictus, θεήλατος a deo actus, imissus ՅԱստուծոյ հարեալ հարուածովք. եւ ՅԱստուծոյ իբր հարուած առաքեալ. աստուածասաստ. աստուածառաք.

Աստուածահար եղեալ ցամաքիւր. (Կոչ. ՟Զ։)


Աստուածահրաման

adj.

ordained or commanded by God.

· Calfa

NBHL (2)

ՅԱստուծոյ հրամայեալ, կամորպէս հրաման աւանեալ.

Զաստուածահրամանսն եզակի առ նոսա արարեալ։ Ոմանք աստուածահրամանացն արժանի արարեալ. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)