Definitions containing the research արմ : 6357 results

Համառօտ, ից

adj. adv. s.

brief, short, abridged, concise, succinct, summary;
peremptory;
—, —ս, —աբար, succinctly, briefly, summarily, precisely;
peremptorily;
compendium, abridgement;
final or irrevocable sentence;
— հատանել, to cut short;
— ասել, ասացից, եւ — իսկ ասացեալ, in short, in a word.

· Calfa

NBHL (1)

Համառօտ ասէ, քանզի ոչ ըստ օրինի մարմնաւոր դատաւորաց ի դատել յերկարի ժամանակն կամ քննութիւնն, այլ համառօտ եւ կարճ բանիւ ունի լուծանել զսահման դատաստանին։


Համասեռ

adj.

congeneric, homogeneous.

· Calfa

NBHL (1)

Իմ եղբարք եւ մարմնակիցք՝ ի համասեռից եւ յայլալեզուաց. (Լմբ. պտրգ.։)


Համասեռութիւն, ութեան

s.

congenerousness, homogeneousness.

· Calfa

NBHL (1)

(Քրիստոս ըստ մարմնոյ) բազում ունելով առ եղեալս զհամասեռութիւն. (Կիւրղ. գանձ.։)


Համասնունդ

cf. Համասուն.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ իսկ կարէաք տեսանել (զմիածինն), թէ ոչ ի համանման համասնունդ մարմնոյ աստի երեւեալ էր. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 11։)


Համասփիւռ

adj.

spread, diffused, propagated throughout;
— ծաւալիլ, to be -.

· Calfa

NBHL (2)

Սա ստեղծական լոյս համասփիռ՝ անմարմնական. (Երզն. ոտ. երկն.։)

Ընդ շունչս եւ ընդ մարմինս համասփիռ տարածեսցի. (Նար. ՟Ձ՟Դ։)


Կրծեմ, եցի

va.

to gnaw, to nibble;
to corrode, to canker;
to eat, to consume, to destroy;
to take or carry away.

· Calfa

NBHL (1)

Կրծէին զմարմինս սրբոցն. (Ճ. ՟Բ.։)


Կրկնակ

adj. arith.

cf. Կրկին;
binary;
binary scale.

· Calfa

NBHL (1)

ԿՐԿՆԱԿ, կամ ԿԸՐԿԸՆԱԿ" ըստ քերականաց, որ եւ ԿՐԿՆԱՒՈՐ, են Բաղաձայնք կիսաձայնք, որք փակեն յինքեանս զզօրութիւն երկուց տառից. զոր քրինակ են ըստ թրակացւոցն ի յն. ζ, ξ, ψ . ուր հայ թարգմանն յարմարեալ է ի մեզ այսպէս.


Կրկնաձիր

adj.

twice given.

· Calfa

NBHL (1)

Ձրի բժշկութիւն, կրկնաձիր առողջութիւն (հոգւոյ եւ մարմնոյ)։ Որ կրկնաձիր նշանաւս այսու (ժամահարի յետ սրբոյ խաչի) նետս արձակեցեր հեռաձիգս ձայնաւորականս. (Նար. ՟Գ. եւ ՟Ղ՟Բ։)


Կրկնեմ, եցի

va.

to double, to redouble, to increase;
to fold, to plait, to turn down or in;
to tell or say again, to repeat, to reiterate;
to reply, to rejoin, to resume;
ստէպ — զբանն, to inculcate;
— ցաւոց, to relapse.

· Calfa

NBHL (1)

Հեղէք ի վերայ ողջակիզիդ. կրկնեցէք, եւ կրկնեցին։ Կրկնել զճանապարհս։ Կրկնեցան՝ ելին ընդ ճանապարհն ի բասան։ Անդրէն կրկնեսջի՛ք (կր), որպէս կթող յոճ իւր։ Ելանիցեն (յարգանդէ), եւ անդրէն ոչ կրկնիցին (իբր դարձ առնել)։ Ծունր կրկնել։ Ի կարմրոյ կրկնելոյ (այսինքն կրկին ներկելոյ, կամ ոլորելոյ)։ Դարձեալ կրկնէր՝ լինէր զօրաժողով (յն. յաւել)։ Մի՛ կրկնեսցին ի վերայ նոցա նոյն չարիք։ Յայն ձայն գոչման՝ առ հասարակ լերինք եւ հովիտք կրկնեալ բարբառով ընդդէմ հնչեցին. եւ այլն։


Կրկնուած

s.

fold, plait;
joint, articulation, juncture;
— ցաւ, relapse return of unfavourable symptoms.

· Calfa

NBHL (1)

Հատան ձեռք նորաի կրկնուածս արմկացն. (Ճ. ՟Գ.։)


Կրճատեմ, եցի

va.

to castrate;
to circumcise;
to cut off, to amputate, to mutilate, to crop, to dock, to curtail, to maim;
— զձայնաւոր, to make an elision, to elide, to cut out.

· Calfa

NBHL (3)

Զմարդկայինն ի բաց կրճատեալ եհան ի մարմնոյն քրիստոսի զբանական հոգին. (Յհ. իմ. երեւ.։)

Ո՛չ համայնաջինջ եւ ամենասպառ զսերմն ծննդոցն կրճատեցեր։ Որպէս ի հատումն եւ ի նուազութիւն միոյ յանդամոցս՝ կրճատեալ իմն է յօրինուած կազմութեան մարմնոյ։ Սահմանաւն սիրոյ զպարտեաց արմատ կրճատեաց. (Նար. ՟Լ՟Զ. ՟Խ՟Զ։ Նար. կ.։)

Ոչ յանդիմանիմք կամ ի բանէն կամ ի մարմնոյն նորին կրճատել զմասն ինչ կենդանական զօրութեանն. (Խոսրովիկ.։)


Կրօն, Կրօնք, նից

s.

religion, faith;
religious order, monastic life;
law, right, custom, usage;
manners conduct, life;
sect;
— աստուածպաշտութեան, the true faith.

· Calfa

NBHL (1)

Որով վարժէ եւ յարմարէ զմերս կրօն անանջրպետ դաստիարակութեամբ. (Նար. խչ.։)


Կցեմ, եցի

va. mus.

to join, to unite, to tie, to bind, to fasten;
to reunite, to tie again, to rejoin;
to insert, to annex, to add;
to proceed, to repeat;
եւ ես կցէի զամէնն, amen I replied;
— զվէրս, to close, to cicatrize;
to accompany.

· Calfa

NBHL (1)

Կցեսցես զփեղկսն, եւ եղիցին մի։ Կցեսցես զնոսա ընդ միմեանս կապեալ՝ լինել ի գաւազան մի։ Յօդք նորա մի զկնի միոյ կցեալ։ Լեզու իմ ի քիմս իմ կցեցաւ։ Կցեցաւ ոսկր իմ ի մարմին իմ։ Կցեսցին սահմանքն։ Կցեցան յարս անօրէնս։ Ձկունք կցեսցին ի թեւս քո։ Ճանապարհք վատաց կցեալ են (յն. սփռեալ են) փչովք, եւ այլն։


Կցորդ, աց

adj. s.

participating, partaking, having part or share in;
party, companion, associate;
partaker, partner, consort;
cf. Կցուրդ;
կենաց —, living together;
consort, husband, wife;
կարեաց —, compassionate;
assisting, helping, relieving;
արեան —, consanguineous, related;
— չարեաց, accomplice, accessory;
— առնել, to impart, to acquaint with, to inform, to oommunicate;
— լինել, cf. Կցորդիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ձեռն մարմնաւոր պիտոյիցն կցորդ լինել սուրբ կապելոցն. (Եղիշ. ՟Ը։)


Կցորդութիւն, ութեան

s. mus.

communication, participation, relations, connexion, association;
accompaniment, concert;
— կենաց, company, society;
— արեան, consanguinity, affinity;
— չարեաց, the being an accomplice;
ճանապարհ կցորդութեան, roads, means of communication;
— ունել ընդ ումեք, to be connected, in communication with, to form a connexion with;
in compliance with.

· Calfa

NBHL (2)

Կցորդութիւն (քրիստոսի) առ մահկանացուսս։ Բարձրութիւն մարդոյ՝ առ բարձրեալն կցորդութեամբ։ Շինեաց զմարմինն յարգանդին մարիամու աստուածածնի՝ առանց կցորդութեան առն Աթ. (՟Բ. ՟Դ. ՟Ը։)

Տարագրեաց զնա ի հաղորդութենէ կցորդութեան։ Կցորդութիւն սրբութեան, կամ օրհնութեան, հոգւոց, արեան, բնութեան, մարմնոյ, եւ այլն։ Կցորդութեամբ ժողովրդեանն, կամ կցորդութեամբ դպրի իմոյ պօղոսի (այսինքն միաբան, զոյգ ընդ), եւ այլն. (Եւս. պտմ.։ Ագաթ.։ Նար. Լմբ.։ ՃՃ.։)


Կքեմ, եցի

va.

to curve, to bend, to bow.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ի կքել մարմնոյն՝ գտանել հոգւոյն զվհատութեանն տարակուսանս. (Յհ. իմ. ատ.։)


Կքեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Կքեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ի կքել մարմնոյն՝ գտանել հոգւոյն զվհատութեանն տարակուսանս. (Յհ. իմ. ատ.։)


Կքիմ, եցայ

vn. fig.

to be bent, folded;
to be humbled, dejected.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ի կքել մարմնոյն՝ գտանել հոգւոյն զվհատութեանն տարակուսանս. (Յհ. իմ. ատ.։)


Հագագասփիւռ

adj.

pronounced, uttered from the throat.

· Calfa

NBHL (1)

Թռչունք բաժանեալ ի զանազան տարմս եւ յերամս. (ո՛չ հագագասփիւռ ոք ի նոցանէ արտաշնչեալ. Զքր. կթ.։)


Հալ

s.

melting;
smelting;
fusion;
— առնուլ, to melt;
to smelt;
to thaw.

· Calfa


Հալուած, ոց

s.

smelting, melting;
fusion.

· Calfa

NBHL (1)

Հալուած կերակրոցն դիւրաւ ընդ ամենայն մարմինն սփռի. (Բժշկարան.։)


Կեղեքածք

s.

excoriation, scratch.

· Calfa

NBHL (1)

Ողջացաւ կեղեքածք մարմնոյն. (Մամբր.։)


Կեղեքեմ, եցի

va. fig.

to excoriate, to scratch;
to tear, to rend, to lacerate, to flay, to wound;
to afflict, to vex, to harass, to oppress;
— զսիրտ, to rend, to harrow, to break the heart;
— զմիմեանս, to tear each other;
to revile or malign each other;
— զկէրս to rip up old sores, to open wounds afresh.

· Calfa

NBHL (4)

διασπάω distraho, discerpo Ճեղքելով կեղել. կեղ կեղ առնել, կամ կեղեւել զմարմինն. քանցել. խզել. գզել. գիշատել. յօշատել. պատառոտել. մերկել. քեղրթել, քաշկռտելով՝ պատըռտել, բղիկ բղիկ ընել.

Կեղեքել եւ քանցել զբեկեալն, զգիշատեալն։ Ցտեալն կեղեքէ չարաչար զամենայն մարմին. (Ճ. ՟Ա.։ Մանդ. ՟Ի՟Գ։ Արծր. ՟Բ. 6։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ա։ Եփր. պհ.։ Խոսր.։ Նար.։ Լմբ.։)

Գանեաց արջառաջղօք, մինչեւ կեղեքեցաւ ամենայն մարմինն. (Ճ. ՟Բ.։)

համբերեալ գելարանաց եւ հալուածոց, մինչ զի առ հասարակ կեղեքեալ լինէին մարմինք նոցա. (Յհ. կթ.։)


Կեղթ, ից

s.

bushel;
pannier, basket.

· Calfa

NBHL (1)

μέδιμνος modius որ եւ ռմկ. մօդ, միւտտ. իտ. mozzo. Նոյն ընդ կայթ. կթոց. աման. չափարմտեաց եւ պտղոց. Գրիւ մեծ կամ փոքր.


Կեղցաւ

cf. Քաղցկեղ.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ ո՞ր կեղցաւ, զոր ժանգն անուանեն, գիտէ այնպէս փաղաղել ուտել զմարմինն, որպէս անօրէնութիւնն զհոգին. (Սարգ. յկ. ՟Գ։)


Կենակից, կցի, կցաց

s.

comrade, companion, partaker;
husband, wife, married couple;
— լինել, to live together, to cohabit, to keep company with, to get intimate, to frequent, to converse;
չկամիմ բնաւ — առնդ լինել, I will have no manner of conversation, no dealing with that man.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հասարակաց յարութեանն զկենակից մարմինն առնու յերկրէ. (Յճխ. ՟Ժ՟Գ։)


Կենասերիմ

vn.

to breed, to multiply, to increase.

· Calfa

NBHL (1)

Ծովածին կենասերքերամախմբեալք. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)


Կենդանագրութիւն, ութեան

s.

painting;
zoo-graphy.

· Calfa

NBHL (1)

Ի գլխոյ անտի ի մօրուսն զեղեալ գերափառ իւղոյն զարմանազան կենդանագրութիւն. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Կենդանախարուկեմ

vn.

to burn alive.

· Calfa

NBHL (2)

Զհին մարդն մեռուցեալ՝ կենդանախարուկելով զմարմինն պէսպէս առաքինութեամբք. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Դ։)

Մարմինն կենդանախարուկեալ ի հուր աստուածութեանն լուսոյ. (Խոր. հռիփս.։)


Կենդանածնեմ, եցի

va. fig.

to litter or bring forth;
to breed, to give rise to;
to vivify, to give life to.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ստեղծ զբնաւս, եւ կենդանածնէ զամենայն։ Զարտաշնչեցեալ մարմինս կրկին կենդանածնես։ Կենդանածնին մահացեալք. (Նար. ՟Հ՟Ե. ՟Կ՟Գ. ՟Խ՟Զ։)


Կենդանական, ի, աց

adj. s.

vital, vivifical;
animal, living;
sign of the zodiac.

· Calfa

NBHL (1)

Հոգին է առաջնորդական եւ կենդանական մարմնոյ. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Է։)


Կենդանապարգեւ

adj.

granting life.

· Calfa

NBHL (1)

Ի սպանողաց մարմնոց կենդանապարգեւք հոգւոց. (Նար. մծբ.։)


Կենդանատեսակ

cf. Կենդանակերպ.

· Calfa

NBHL (1)

Երկին եւ երկիր եւ ծով, եւ ամենայն կենդանատեսակք. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)


Կենդանատունկ, տնկոյ

s.

zoophyte

· Calfa

NBHL (1)

Խեցեմորթ ... եւ սպունգն՝ որ արմատացեալ է ի վէմս ... զայսպիսիս՝ կենդանատունկս սովոր են կոչել հինքն իմաստասէրք. (Նիւս. բն.։)


Կենդանարար, աց

adj.

vivifying.

· Calfa

NBHL (1)

Կենդանարար. մարմին եւ արիւն տեառն։ Հաց կենդանարար. (Յհ. կթ.։ Աթ. ՟Ա։ Խոսր.։)


Կենդանի, անւոյ, անեաց

adj. s. adv.

living, alive;
animated, lively, vivid, vivacious, sprightly;
vital, vivifying, vivificative;
animal, beast;
կենդանեաւ՝ կենգանեօք, in one's lifetime, during one's life;
— լինել, to be alive, to live;
— առնել, to give new life to, to reanimate, to vivify;
— պահել զոք, to save anothers live;
երդուաւ ի —ն յաւիտենից, he swore by the living God, by the Eternal;
— է Տէր եւ — է անձն քո եթէ, as the Lord lives, as thy soul lives...;
— է անձն քո, արքայ, թէ գիտիցեմ, as thy soul lives, o king, I cannot tell;
— է Տէր եթէ մեռանիցի, I swear by the Lord he shall not die.

· Calfa

NBHL (2)

Աստուած կենդանի։ Երգուաւ ի կենդանին յաւիտենից։ Դու ես որդի աստուծոյ կենդանւոյ։ Կենդանի եմ ես, եւ կենդանի է անուն իմ։ Զի՞նչ խնդրիցեն վասն կենդանեաց ի մեռելոց անտի։ Տակաւին կենդանի՞ իցէ հայրն ձեր։ Զամենայն մարմին կենդանի, եւ եղեւ մարդն յոդի կենդանի։ Հանցէ երկիր շունչկենդանի։ Հանչեն ջուրք զեռունս շնչոց կենդանեաց Յերկիրն կենդանեաց (այս ինքն անմահ հրեշտակաց կամ հոգւոց). եւ այլն։

Նմանութեամբ իբր Կենսառիթ, զովացուցիչ յագեցուցիչ, (հոգւայ կամ մարմնոյ), անսպառ, զուարդարար, անմահական, եւ այլն.


Կենդանութիւն, ութեան

s.

life, vitality;
vivacity, animation, liveliness, spright-liness;
freshness, bloom;
health;
կրել զ—, to live, to breathe, to be living;
ի կենդանութենէ արկանել, to deprive of life, to put to death, to kill;
ի կենդանութեան իւրում;
in his lifetime, during his life;
ի — ձեր, your health !

· Calfa

NBHL (1)

ոչ հասեն ի տարեկանս կենդանութեան։ Խաղ համարեցան զկենդանութիւն մեր։ Կարդաց զտէր կենդանութեան զոգւոց եւ զմարմնոց.եւ այլն։


Կենեղուտ

adj.

alive, living;
vital;
vivacious.

· Calfa

NBHL (1)

Տէրունական կենեղուտ եւ կեսակիրն մարմնոյ. (Անան. եկեղ։)


Կենսակիր

adj.

vivifying, salutary;
alive, lively.

· Calfa

NBHL (1)

Տէրունական կենեղուտ եւ կենսակիրն մարմնոյ. (Անան. եկեղ։)


Կենսացուցանեմ, ուցի

va.

cf. Կենդանացուցանեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Մարմնով զգալեալ երեւեալ առ ի զհոգի այժմ կենսացուցանել. (Լմբ. պտրգ.։)

(Ողորմութիւնս բաշխելով) զպիտառոցեալ պէտս արտաքնոցս ի մաքրութիւն նորոգման ներքին մարմնոյն անտեսաբար կենսացուցանէր։ Կենսացուցին իւրեանց զհարկաւոր մահ մարմնոյ. (Յհ. կթ.։)


Կենսունակ

adj.

life containing.

· Calfa

NBHL (1)

Մարմնով կամաւ բեւեռեալ ի կենսունակ փայտին. (Շ. տաղ խչ.։)


Կենցաղ, ոյ

s.

life;
conduct, behaviour, custom, manners;
present life;
world;
սոսկական —, private life;
վարել անփառունակ —, to pass life in obscurity;
վճարել ի կենցաղոյս, to depart this life, to die;
cf. Կեանք.

· Calfa

NBHL (2)

βίος vita, vivendi ratio, victus, conversatio. Հանգամանք եւ ընթացք կենաց ուրուք. վարք եւ քաղաքաւարութիւն. Մարդուն կեանքը, կացքը, վարմունքը.

Զկենցաղացն ջանալով ձեւս յարմարել. (Պղատ. օրին. ՟Է։)


Կենցաղակցորդ

cf. Կենակից.

· Calfa

NBHL (1)

Մարմնացելոյն կենցաղակցորդք, արարողին բանից խօսակիցք. (Նար. առաք.։)


Կենցաղավարեմ, եցի

vn.

cf. Կենցաղավարիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Որք սրբութեամբն կենցաղավարեցան։ Հոգւով եւ մարմնով զեստուածասէր կեանսն կենցաղավարեցաւ. (Դիոն. եկեղ.։)


Կերակրեմ, եցի

va.

to give to eat, to nourish, to keep, to feed;
to maintain, to sustain, to treat;
to bring up, to rear.

· Calfa

NBHL (2)

τρέφω, ἑπιτρέφω, ψωμίζω, ἑνσιτέω cibo, pasco, alo, nutrio. Կերակրելով դարմանել. բուծանել. տալ ուտել. կերցընել.

Աստուած որ կերակրէ զիս ի մանկութենէ իմմէ մինչեւ ցայսօր։ Ոչ եթէ արարք արմտեաց կերակրեն զմարդ, այլ քո բանդ։ Կերակրեցի զնոսա հացիւ եւ ջրով։ Կերակրեաց զքեզ մանանայիւն յանապատի անդ, կամ արդեամբք անդաստանաց, կամ ի պարարտութենէ ցորենոյ.եւ այլն։


Կերակրիմ, եցայ

vn.

to eat, to mess, to nourish or feed oneself, to live, to be fed.

· Calfa

NBHL (2)

Որ ողորմի անանկի, ինքնկերակրեսցի։ Կերակրեսցին նովաւ ազինք։ Ի նմանէ կերակրէր ամենայն մարմին։ Վասն կերակրելոյ երկրին նոցա յարքունուստ, եւ այլն։ Կերակրեաց, եւ կերակրեցաւ զհացն երկնաւոր. (Ոսկ. գծ.։)

Քստմնելի ... թէ ոք զիւր մարմին կերակրի. (Լմբ. ժղ.։)


Կերակրողական, ի, աց

adj.

nutritive, nutritious.

· Calfa

NBHL (3)

τρόφιμος alimentum praebens, nutricius ἑδώδιμος esculentus, edulus. որ եւ ԿԵՐԱԿՐԱԿԱՆ. Դարմանիչ. սննդարար. սննդական. եւ Ճաշակողական.

Զատամունսն.. Կերակրողականին կատարման. (Դիոն. երկն.։)

Մարմնական է, եւ կերակրողական. (Ածաբ. ի պասեք.։)


Կերակրողութիւն, ութեան

s.

cf. Կերակրչութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Կերակրելն. սննդարարութիւն. դարմանատրութիւն. մանաւանդ՝ Մատակարարութիւն. տնտեսութիւն, cf. ԿԵՐԱԿՐՉՈՒԹԻՒՆ.


Կերեցութիւն, ութեան

s.

gluttony.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս պատրաստեցէք զմարմինս ձեր զէն ի ծառայութիւն պղծութեան, այսինքն պաճուճանաց, կերեցութեան, եւ գիջութեան, ոյնպէս արդ պատրաստեցէք զմարմինս ձեր պահոց, աղօթից, եւ գձձութեան. (Եփր. հռ.։)


Հանրական, ի, աց

adj.

general, universal.

· Calfa

NBHL (1)

Հանրականաւն զմասնականսն հաւատարմացուցանէ. (Անյաղթ պորփ.։)