Definitions containing the research ամամ : 449 results

Խեղեփ, ի

s.

part, half;
twin.

· Calfa

NBHL (1)

ἠμιτόμιον, ἠμιτόμα dimidia pars, dimidium. Մասն եւ մասն իրիբաժանելոյ. համամասն. կէսն կամ կիսաբաժին.


Խեցխեղեփ, ից, աց

s.

accent, point.

· Calfa

NBHL (1)

χαρακτήρ nota, lineamentum, character. Բեկոր կամ կոտոր տառիցիբրու դոյզննիշ, եւ որպէս խեղեփ՝ մասն հատեալ, կամ համամասն. գրակէս, գրախեց, նշանախեց. նշանադիր.


Ծովակոծութիւն, ութեան

s.

wreck, shipwreck.

· Calfa

NBHL (1)

Մրրիկ զսահելի եւ զխռովական եւզսովորական ուսմանց եւ իմանալ ծովակոծութիւնք. (Համամ առակ.։)


Ծորան, աց

adj. s.

running, flowing, liquid, fluid;
flow, flowing, running out

· Calfa

NBHL (1)

Լեզուք աշակերտացն յերկրային ծորանն թացան. (Համամ առակ.։)


Ընկճեմ, եցի

va.

to oppress, to humble, to bring down, to debase, to throw down, to subdue, to humiliate;
to blunt.

· Calfa

NBHL (1)

Որոգայթ որսողին զինքն ընգճեաց. (Համամ առակ.։)


Զինապետ

s.

corporal.

· Calfa

NBHL (1)

Դիւական մոլութեանն զինապետք (մանկակոտորն Հերովդի). (Համամ առակ.։)


Կակղաբան

adj.

sweet-spoken.

· Calfa

NBHL (1)

Սուտակասպաս կոչէ զկակղաբան հրէայսն. (Համամ առակ.։)


Կամ

conj.

or.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ընդունայն ինչ գրեցի, եւ կամ զբնաւ իսկութիւնն սահմանեցի։ Չի՛ք իսկ առ քեզ զասումն սրտի, եւ կամ բորբոքումն բարկութեան. որպէս ոչ կրին նենգութիւնք, եւ կամ նշամամարանք մթութեան. (Նար.։)


Կամ, ի, աւ, ով

s.

will, desire;
— է ինձ, I will, I intend;
cf. Կամք;
cf. Կոր.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ընդունայն ինչ գրեցի, եւ կամ զբնաւ իսկութիւնն սահմանեցի։ Չի՛ք իսկ առ քեզ զասումն սրտի, եւ կամ բորբոքումն բարկութեան. որպէս ոչ կրին նենգութիւնք, եւ կամ նշամամարանք մթութեան. (Նար.։)


Կամ, կացի

vn. fig.

to be, to exist;
to remain, to stand;
to subsist, to live;
to last, to continue, to be permanent;
to stop, to stay;
to wait;
— մնալ, to rest, to dwell, to reside;
to persist, to persevere;
ի բաց —, to hold aloof, to give up, to withdraw;
ի վերայ —, to superintend, to oversee;
to understand, to comprehend, to perceive;
հաստատուն՝ պինդ —, to hold fast in, to remain firm;
անկեալ —, to lie, to lie down;
— առաջի երեսաց ուրուք, to make head against, to cope with, to resist;
cf. Առաջի;
ստէպ —, to apply oneself, to be assiduous;
ստէպ — օրինաց, to keep the laws;
դատաւոր — ի վերայ, to be judge or arbitrator;
շուրջ — զոմամբ, to beset some one;
կայ մնայ նմա, it is reserved for him;
զիա՞րդ կայք, how do you do ? զի՞ կաս, why do you wait ? what are you waiting for ? զի՞ կայ իմ եւ ձեր, what have you to do with me ? what does it matter to you ? եկաց՝ կացին, there has been;
there have been;
եկաց զնովին ժամանակօք, he lived or flourished about the same time or at the same epoch;
կացին ի նոսա չքնաղ օրինակք առաքինութեան, they possessed rare examples of virtue;
կացին աչք նորա, he has lost his sight, he has become blind;
չկարեմ ի վերայ կալ բանիցդ, I don't know what you mean, I do not understand you;
կալով կացցեն բանք իմ, my words shall come to pass, my prediction shall be fulfilled.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ընդունայն ինչ գրեցի, եւ կամ զբնաւ իսկութիւնն սահմանեցի։ Չի՛ք իսկ առ քեզ զասումն սրտի, եւ կամ բորբոքումն բարկութեան. որպէս ոչ կրին նենգութիւնք, եւ կամ նշամամարանք մթութեան. (Նար.։)


Ընդդիմադրեմ, եցի

va.

to oppose, to object.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդդիմադրեն՝ օրինացն Քրիստոսի գործասէրք՝ մահու եւ կենաց. (Համամ առակ.։)


Զկնի

prep. adv.

after, since;
behind, hack, backward;
after, since, then, afterwards, hereafter, underneath, behind, one after another, next to, subsequently;
Տրայիանոս կալաւ զինքնակալութիւնն — Ներուասայ, Trajan was emperor after Nerva;
— միմեանց, զմիմեանց կնի, մի զմիոյ կնի, one after the other, subsequently, blow upon blow;
— երկուց ամաց, two years ago;
— ոչ բազում աւուրց, some days after;
— ապա, at length;
զերիս ամս ամ զամի —, during three successive years;
եկայք — իմ, follow me;
որ զմեր կնի ոչ շրջի, who is not of us;
զդուռն ձգել — իւր, to shut the door behind or after one;
մի զմիոյ կնի կցեալ, one tied to another;
linked;
եւ որ ինչ — այսորիկ, եւ որ —, and so on, & etc.;
— բնութեանս, suitable or according to the nature, natural, like nature;
— գալ, գնալ, երթալ, ընթանալ —, to follow;
— պնդիլ, մտանել, լինեմ, to pursue, to follow up, to hunt, to persecute;
— խոտորիլ, to be allured;
to be carried away;
մոլորիլ — խրատու, to be swayed by bad advice;
— կամաց իւրոց ածել զոք, to make the slave of one's will.

· Calfa

NBHL (1)

Որում լուան առաջին սուրբքն, եւ որ զկնիս եկին. (Համամ առակ.։)


Ցորեան, ցորենոց

s.

wheat;
corn, grain;
տուրք ցորենոյ, cornage;
փոխինդ ի ցորենոյ եւ ի կաթանէ, frumenty;
հարկանեն ճճիք զ—, weevils destroy corn.

· Calfa

NBHL (1)

Ճշդէ զցորեանն շահավաճառութեամբ. (Համամ առակ.։)


Ցորենավաճառ, աց

s.

corn-merchant, corn-chandler;
seedsman.

· Calfa

NBHL (1)

Ճշդեն առաւել քան զյայտնի ցորենավաճառ. (Համամ առակ.։)


Ցոփաբան

adj.

silly-talking, nasty, indiscreet, unbridled;
debauched, licentious.

· Calfa

NBHL (1)

Լքան ցոփաբան շրթունք նոցա. (Համամ առակ.։)


Ցոփամիտ

adj.

loose-minded;
low-minded.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ կարացին խրատել զանզգամ եւ զցոփամիկ ազգն հրէից. (Համամ առակ.։)


Փաղփաղող

adj.

bleating;
growling.

· Calfa

NBHL (1)

Արջ անհեդեդ եւ փաղփաղող ատամամբք եւ ռնգամբք եւ ոտիւք. որպէս եւ պարոյկք զազրագործք եւ աւերիչք երկրի. (Վրդն. դան.։)


Փառ

s. anat.

cf. Մեղեդի;
thin skin, pellicle, cuticle, film, husk;
secundine.

· Calfa

NBHL (1)

ՓԱՌ ՓԱՌԵՐ. յորմէ եւ ՀԱՐՑՆԱՓԱՌ. զոր տեսցես. Փառատրական մեղեդի նուագելի ի նախատօնակս, եւ այլ եւս կցուրդք երգոց. յորոց քանի մի այժմ անցեալ են ի կարգ ժամամտից.


Փքոցուռոյց

adj.

swollen, bloated, inflated, puffy, turgid, high-flown, fustian, bombastic, emphatic.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ փողն միթէ եղջի՞ւր ինչ գոչիցէ՝ փքոցուռոյց լնդօք, թռալիր օդով՝ փողիցն այամամբ. (Ագաթ.։ եւ ՃՃ.։)


Քաղցրախօս

adj.

cf. Քաղցրախօսիկ.

· Calfa

NBHL (1)

Քաղցրախօս քարոզութեամբ։ Քաղցրախօս խրատու վարդապետութեանց։ Քաղցրախօս վարդապետութեամբ. (Համամ առակ.։ Երզն. լս.։ Ճ. ՟Ը.։)


Քաղցրացուցանեմ, ուցի

va. med. fig.

to sweeten, to render, sweet;
to edulcorate;
to soften, to temper, to calm, to allay.

· Calfa

NBHL (1)

Քաղցրացուցանել մեզ զօրհնութիւն նորա. Խորիսխ՝ որ զկոկորդն քաղցրացուցանէ, է շնորհք աւետարանին. (Համամ առակ.։)


Քանցեմ, եցի

va.

to lacerate, to tear in pieces, to rend asunder;
to separate, to detach, to divide;
— զոսկերս, to bone.

· Calfa

NBHL (1)

Եղեգամբք ճեղքեալ զմարմինսն քանցէին։ Քանցելով զմարմինս ատամամբք։ Որ տանջէ, քանցեսէ զմարմինս. (ՃՃ.։)


Վերագրեմ, եցի

va.

to write upon, to inscribe;
to attribute, to refer to;
to write above, before.

· Calfa

NBHL (1)

Սարդիոն ակն վերագրեալ էր անդրանկանն՝ ռեբեն. (Համամ առակ. (որ բերի եւ ի նախադրեալ առմունս)։)


Փարիմ, եցայ

vn.

to embrace, to clasp in one's arms, to throw one's arms round, to hug, to fold or lock in one's arms;
to surround, to encircle;
— զմիմեամբք, to embrace mutually;
— զիւիք, to apply oneself, to give oneself up to;
— զփառօք, to be ambitious;
cf. Ծունգ.

· Calfa

NBHL (1)

Աշակերտքն շուրջ փարեցան զփրկչաւն, եւ բարձրացոյց զնոսա. (Համամ առակ.։)


Փարիսական, ի, աց

adj.

pharisaical, hypocritical.

· Calfa

NBHL (1)

Մեկնեցան ի փարիսական մոլորութենէ. (Համամ առակ.։)


Փոխատրութիւն, ութեան

s.

restitution, restoration, retribution, recompense;
change, mutation;
lending.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ Որ եւ է համամատութիւն հակադրութեան.


Տարաբերեմ, եցի

va.

to bear here and there, to shake, to agitate, to move, to stir.

· Calfa

NBHL (1)

Զաստուծոյ սեփական թագաւորութենէն բանս տարաբերէ. (Համամ առակ.։)


Տարմաջուր

s.

starling-water.

· Calfa

NBHL (1)

Յայս հայի թերեւս եւ մթին գրուածն համամայ ի Քեր. երզն.


Տարր, րեր, րերաց

s.

element, elementary substance or matter;
տարերք, elements;
rudiments;
տարերք կենաց, the elements of life;
ըստ տարերց աշխարհի, according to the worldly maxims.

· Calfa

NBHL (1)

Մեղուն ինքն նուազ է ի տարրին, եւ փառաւորեալ ի վաստակս. (Համամ առակ.։)


Տարփանք, նաց

s.

love, passion, ardent desire, over-eagerness;
բայց զի՞նչ — քեզ առասպելքն իցեն, why are you so fond of fables?.

· Calfa

NBHL (1)

Յայս կշիռ ժողովել զիմաստիցս ծայր տարփանաց, եւ արժանի գովելոյ իմաստունս. (Համամ առակ.։)


Ցայգապաշտօն, տաման

s.

nocturn (religious service in the night).

· Calfa

NBHL (1)

Զութ օր խնդրուածոց ցայգապաշտօն արարեալ ի նմին եկեղեցւոջն։ Յորդորն ցայգապաշտամամբ. (Ուռպ.։)


Ցանկամոլ

adj.

lustful, libidinous.

· Calfa

NBHL (1)

Բաբելացւոց թագաւորութիւնն, որ ցանկամոլք եւ պերճասէրք էին. (Համամ առակ.։)


Տիրատեաց

adj.

hating one's master.

· Calfa

NBHL (1)

Շուն տիրատեաց եղեն հրէայքն, յորժամ զեգիպտոսի փոխածն անդրէն խնդրէին. (Համամ առակ.։)


Տկար, աց

adj.

feeble, weak, debilitated;
powerless, impotent, infirm, languid, faint;
small, slight, slender, trifling;
fragile, frail.

· Calfa

NBHL (1)

Տկար է բնութիւնս, եւ յոյժ տկար ի լիութիւն իմաստից. (Համամ առակ.։)


Տղայակոտոր

adj.

child-slaying.

· Calfa

NBHL (1)

Տղայակոտոր հարուածովքն կամ հրամանօքն. (Արշ. Համամ.։)


Տոռն, ռին, ռան, ռունք, ռանց

s. fig.

rope, cord, string, twine;
tie, band, bond, link;
— շան, leash.

· Calfa

NBHL (1)

Զտոռանէ հարեալ ձգիս յանկումն անհնարին. (Համամ առակ.։)


Տորրանոց, ի

s. bot. nursery.

· Calfa

NBHL (1)

Ծաղկոց, տորրանոց, են պարունականք. (Համամ քեր.։)


Տռփող

adj.

desirous;
amorous.

· Calfa

NBHL (1)

Վերին իմաստութեանն տռփողքն. (Համամ առակ.։)


Քաջալուր

adj.

attentive, mindful, docile, meek.

· Calfa

NBHL (1)

Քաջալուր եւ նախանձաւոր օրինացն Քրիստոսի. (Համամ առակ.։)


Քաջահաւատ

adj.

very faithful;
most confiding.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ դու քաջահաւատ ես, քահանայն չկարէ արգելուլ զԱստուածոյ ողորմութիւնն. (Համամ առակ.։)


Քաջահաւատութիւն, ութեան

s.

great faith.

· Calfa

NBHL (1)

Ոմն քաջահաւատութեամբ, եւ ոմն թերահաւատութեամբ. (Համամ առակ.։)


Քիսամն, ման

s. bot. heathpease, ervum, orobus, bitter vetch, fitch.

· Calfa

NBHL (1)

Քիսամամբ (կամ քրսամամբ) խնուին զզօրութիւնս (այսինքն զարութիւնս) տանջեցելոց. (Եւս. պտմ. ՟Գ. 6։)


Օդ, ոյ, ի

s.

air;
weather;
wind, light wind, breeze;
shoe, boot, half-boot;
կանացի օդք, lady's boot;
պարղ, անոյշ or քաղցրասիւք, բարեխառն, հանդարտ, գեղեցիկ, լապ, զով, ծծելի օդ, serene, mild, temperate, calm, fine, good, cool, breathable air or weather;
ցուրտ, չոր, փոփոխական, անհաստատ, վատ, վնասակար, վատառողջ, ժանտ, ապականեալ, խոնաւ, ամպամած, մրըրկայոյզ օդ, cold, dry, changeable, inconstant, bad weather;
deadly or deleterious, unwholesome, infectious, corrupt or foul air or atmosphere;
damp, overcast or cloudy, tempestuous or stormy weather;
կածք օդոյ, the injuries of the weather;
յօդս, ընդ օդս, in vain, vainly, sillily;
at venture or random;
բանք, խորհուրքդ ընդ օդս, idle talk, silly words, empty discourse, vain, extravagant designs, castles in the air;
ընդ օդս խօսել, հարկանել, to talk idly, to beat the wind, to talk to the winds;
— առնուլ, to air oneself, to take an airing or walk;
— փոխել, to have a change of air, to go abroad, to go into the country;
թօնուտ են օդք, we shall have rain;
խաղաղին, պարղին օդք, it is getting fair again, it is clearing up;
cf. Հողմ.

· Calfa

NBHL (1)

Բնակել յանկեան ի ներքոյ օդոյ (որպէս բացօդեայ), այսինքն յանապատի, ի լերինս ամայիս. (Համամ առակ.։)


Օձահալած

adj.

driving away serpents.

· Calfa

NBHL (1)

Եղջերու օձահալած։ Կոյսն սուրբ ծնաւ զորթն օձահալած. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ա։ Համամ առակ.։ եւ Վանակ. յովէդ.։)


Անծայր

NBHL (1)

Անծա՛յր ցաւք ծնողի, անպակաս ցաւք ծնանելեաց. (Համամ առակ.։)


Անյուսական, ի, աց

NBHL (1)

Դու ձանձրացեալ ի վաշխից անյուսական ոմն սակաւիկ մի ննջես. (Համամ առակ.։)


Անուշացուցանեմ, ուցի

NBHL (1)

Խնկովն անուշացուսցուք զմեզ. (Համամ առակ.։)


Անպարտութիւն, ութեան

NBHL (1)

Զի՞նչ խօսի, եթէ ոչ զանպարտութիւն եւ զթողութիւն մեղաց դարձելոց ի նա. (Համամ առակ.։)


Ափիբերան

NBHL (1)

Կայ ափիբերան նստեալ զօրէն մեռելոյ. (Համամ առակ.։)


Իւրովին

NBHL (1)

Իւրովի երթալով. եւ կամամահ լինելով. լաւ եւս է ընթեռնուլ՝ զիւրովին երթալով։