Definitions containing the research աւատ : 1508 results

Դժուարընկալ

adj.

that has trouble in conceiving or understanding;
difficult to understand, ohscure.

· Calfa

NBHL (1)

Յայնժամ անյայտ էր, եւ անհաւատիցն դժուարընկալ. (Ոսկ. ես.։)


Դժրիչ

adj. s. cheat, infidel, perfidious, disloyal, traitorous.

· Calfa

NBHL (1)

Առ հաւատսն գտանի դժրօղ. (Խոր. ՟Բ. 85։)


Դժրող

cf. Դժրիչ.

· Calfa

NBHL (1)

Առ հաւատսն գտանի դժրօղ. (Խոր. ՟Բ. 85։)


Դիմախօսեմ, եցի

vn.

cf. Ընդդիմաբանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Դիմախօսել նմա կամիցի։ Ոչ կարէին դիմախօսել։ Ո՛չ եղեւ անհաւատ ասացելոցն, եւ ոչ դիմախօսեցաւ. (Ոսկ. յհ.։)


Դիմառութիւն, ութեան

s.

metaphor, allegory.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ յաստուած հաւատացին, իբրեւ զբժիշկ ճարտար առ հիւանդս կոչէին. յղեաց առ նոսա բան միջնորդի. յերկուց կողմանց դիմառութիւն ցուցանէ. (Մամբր.։)


Դիմեմ, եցի

vn.

to run, to fall upon one, to run to, to rush, to dart;
to have recourse, to apply.

· Calfa

NBHL (1)

Առ քեզ դիմեն յուսով։ Դիմեալ առ զօրութիւն քո։ Հաւատով դիմեցելոցն. (Շ. բարձր.։)


Դիտաւորութիւն, ութեան

s.

intention, design, counsel;
destination, end, regard, look.

· Calfa

NBHL (1)

Զդիտաւորութեան գործ՝ նոցա հաւատացեալ է եպիսկոպոսին. (Կանոն.։)


Դիւր, ից

s. adj.

plain;
ease;
contentment;
convenience;
easy, convenient;
flat, bare;
ի դիւրի՝ ի դիւրոջ լինել, to live comfortably;
— առնել, to facilitate;
to relieve;
to give convenience;
ըստ անձին or ըստ մտաց —ի, at his ease, as he likes;
ի —ի, ի —ոջ, in a plain.

· Calfa

NBHL (1)

Զի եթէ դժուարինքն եղեն եւ հաւատամք, դիւրիցն ընդէ՞ր ոչ հաւատաս. (Սանահն.։)


Դիւրահուպ

adj.

easy of access, affable

· Calfa

NBHL (1)

Այսոքիւք բառնաբաս կազմէ զնորա հաւատարմութիւնն, ուստի եւ դիւրահուպ եղեւ առ նոսա պօղոս. (Ոսկ. գծ.։)


Դիւրամատոյց

adj.

accostable, accessible.

· Calfa

NBHL (1)

Հաւատացելոց դիւրամատոյց եւ ընդել. (Բրս. գորդ.։)


Դիւրափոփոխ

adj.

that changes easily, changeable, mutable, variable, versatile.

· Calfa

NBHL (1)

Բարք դիւրափոփոխ եւ անհաւատագոյն. (Պղատ. օրին. ՟Դ։)


Դիւրափոխ

cf. Դիւրափոփոխ.

· Calfa

NBHL (1)

Բարք դիւրափոփոխ եւ անհաւատագոյն. (Պղատ. օրին. ՟Դ։)


Դիւրափոխելի

cf. Դիւրափոփոխ.

· Calfa

NBHL (1)

Բարք դիւրափոփոխ եւ անհաւատագոյն. (Պղատ. օրին. ՟Դ։)


Դիւրընկալ

adj.

susceptible, sensible, easy to understand, acceptable.

· Calfa

NBHL (1)

Դիւրընկալ լինիցի խորհուրդն, կամ առ ի հաւատալ, կամ ի միտս, կամ արարածոց. (Ոսկ. մտթ.։ Շ. բարձր.։ ՃՃ.։)


Զանգիտանք

s.

fear, dread, apprehension, fright, dismay.

· Calfa

NBHL (1)

Ուր անհաւատութիւն, զանգիտանք (անդ). (Սեբեր. ՟Դ։)


Զանցուցանեմ, ուցի

va.

to pass, to surpass;
to go beyond;
to cause to fail or be wanting, to make to sin;
անցուցանել —, to excel, to exceed.

· Calfa

NBHL (1)

Որ հաւատով եւ սրբութեամբ ճաշակէ ... զանցուցանէ յիւրմէ զսուրն սատանայի. (Ճ. ՟Ժ.։)


Զարմանալի, լւոյ, լեաց

adj. s.

admirable, astonishing, surprising, miraculous, wonderful, bewitching, incredible, extraordinary, excellent;
—ք, wouder;
miracle;
admiration;
—ք առնուլ զոք, to be astonished.

· Calfa

NBHL (1)

Հիացան զարմանալեօք ընդ հաւատս կնոջն. (Ճ. ՟Ա. (գրեալ էր, զարմանալիւք, իբր զարմանալեւք, այսինքն զարմանալեօք)։)


Զարմանամ, ացայ

vn.

to admire, to wonder, to be astonished;
to be enraptured.

· Calfa

NBHL (1)

Զարմասցին ընդ նա։ Զարմանային ընդ իմաստութիւն նորա։ Զարմացեալ էի ընդ տեսիլն։ Զարմանայր վասն անհաւատութեան նոցա։ Զարմացան ի վերայ ամենայնի։ Զարմասցին ի վերայ քո։ Զարմանայցես ի վերայ իրացն, կամ ի վերայ բանից. ի վերայ բարեացն. եւ այլն։


Զարտուղի

adj.

misled, led astray;
anomalous, heteroclitical;
— անկանիմ գնամ, cf. Զարտուղիմ;
— հանեմ, cf. Զարտուղեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Յուղիւղ հաւատոցն զարտաւղի հանէ։ Հպարտացեալ զարտօղի անկան. (Յճխ. ՟Թ. ՟Ի։)


Զբօսանամ, ացայ

vn.

cf. Զբօսնում;
to take some relaxation, to unbend one's mind.

· Calfa

NBHL (1)

Մեք ասէ զբօսանալով ի լուր սոցա՝ ո՛չ կեղակարծ մտօք թերահաւատեմք։ Սքանչանամք ընդ նոյն, եւ զբօսանալով հաւատամք. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)


Զբօսանիմ, սայ

vn.

cf. Զբօսանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Մեք ասէ զբօսանալով ի լուր սոցա՝ ո՛չ կեղակարծ մտօք թերահաւատեմք։ Սքանչանամք ընդ նոյն, եւ զբօսանալով հաւատամք. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)


Զբօսնում, սայ

vn.

to divert one's self, to make morry, to relax one's self, to unbend ones mind, to take some diversion, to recreate ones self;
to play, to amuse one's self;
to refresh one's self;
— (մտաց յաղօթս), to be dissipated, to get heedless.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վերայ պէսպէս որակաց կերակրոցն զբօսնու։ Ճաշակմամբ հաւատոց զբօսեալ զբաղնու։ Սրտմտութեամբ զբօսեալ. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. ժող.։)


Գաւառապետ, ի, աց

s.

governor of a province, prefect;
agent, manager;
— միմանձանց, provincial.

· Calfa

NBHL (1)

Գովի հաւատարիմ եւ իմաստուն գաւառապետն։ Խնդիր է ի գաւառապետս, եթէ ոք հաւատարիմ գացի. (Նիւս. երգ.։)


Գետնաքարշ

adj.

that crawls on the ground, creeping;
mundane;
vile, low;
— տանել, to drag on the ground;
— լինել, cf. Գետնաքարշիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Անհաւատն, որ միշտ գետնաքարշ լեալ՝ ընդ օձին յարմարի։ Անհաւատարմութեամբն միշտ գետնաքարշեալք. (Ճ. ՟Գ.։)


Գետնաքարշիմ, եցայ

vn.

to crawl on the ground.

· Calfa

NBHL (1)

Անհաւատն, որ միշտ գետնաքարշ լեալ՝ ընդ օձին յարմարի։ Անհաւատարմութեամբն միշտ գետնաքարշեալք. (Ճ. ՟Գ.։)


Գերաբուն

adj.

supernatural;
sublime, excellent, divine.

· Calfa

NBHL (1)

Հաւատալ զաստուած հայր՝ էութիւն ճշմարիտ, գերաբուն. (Գր. հր.։)


Երկիւղածութիւն, ութեան

s.

fear of God, piety, religion, conscience;
երկիւղածութեամբ, religiously, conscientiously.

· Calfa

NBHL (1)

Բազմամեայ երկիւղածութիւնդ՝ ո՛չ է ղերկիւղ (աստուծոյ), այլ անհաւատութեան մերոյ տայ զտարացոյց. (Լմբ. պտրգ.։)


Երկմիտ, մտաց

adj.

irresolute, perplexed, wavering, distrustful, suspicions, doubtful;
— յերկմիտս լինել cf. Երկմտեմ.

· Calfa

NBHL (2)

δίθυμος, διακρινόμενος, ἅπορων discors, haesitans, ddubius Որ է յերկուս միտս, որպէս երկբայութեամբ վարանեալ. թերահաւատ. տարակուսեալ. խարդախ մտօք.

Գանձուց ոստիկան երկմիտ. պատգամաւոր բանսարկու. (Նար. ՟Ժ՟Զ.) իբր անհաւատարիմ, ո՛չ միամիտ։


Երկմտութիւն, ութեան

s.

irresolution, vacillation, doubt, distrust.

· Calfa

NBHL (1)

διαλογισμός, διχόνια, ἁμφισβήτησις dubitatio, haesitatio եւ այլն. Հակառակն միամտութեան ի հաւատալ, ի յուսալ, եւ ի պահել զհաւատարմութիւն. որպէս երկբայութիւն, կասկածոտութիւն, թերահաւատութիւն.


Երկնաթռիչ

adj.

that flies, rushes to heaven.

· Calfa

NBHL (1)

Զհաւատացեալս իւր երկնաթռիչս առնէր. (Կամրջ.։)


Երկրանախանձ

cf. Գետնանախանձ.

· Calfa

NBHL (1)

Զայս՝ որ մեծ իմն թուի անհաւատից երկրանախանձ ոգւոց, եթող ի բաց։ Բազումք դեռ տխմար էին եւ երկրանախանձ եւ գետնաքարշք. (Ոսկ. ես. եւ Ոսկ. մտթ.։)


Երկբայ

adj.

doubtful, uncertain, undetermined, perplexed;
յերկբայս լինել, to doubt, to have doubts;
to scruple, to demur;
յերկբայս արկանել, to call into question;
յերկբայս առնել, to bring into suspicion, to make suspicions.

· Calfa

NBHL (1)

Երդումն առ մեզ վասն այնորիկ լինի, զի զերկբայ եւ զկեղակարծելի իրս հաւատարմացուցանեմք. (Ոսկիփոր.։)


Երկբայանք

s.

cf. Երկբայութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ի կարծիս կոչէին, եւ ոչ երկբայանօք հաւատացին ի յարուցիչն ամենեցուն. (Մամբր.։)


Երկբայութիւն, ութեան

s.

doubt, hesitation, perplexity, irresolution;
suspicion;
incertitude, ambiguity.

· Calfa

NBHL (1)

ἁπορία, ἁμφισβήτησις dubitatio, dubium Երկմտութիւն. տարակուսանք. կասկած. թերահաւատութիւն. վարանք անձին կամ մտաց. եւ Անստուգութիւն իրաց.


Երկիր, կրի

s. adj. adv.

earth, globe;
ground, land, territory, soil, district, department, jurisdiction;
land, country, province, region, climate;
the world;
the earth;
յ— անկանել, խոնարհիլ, to prostrate one's self;
— ծննդեան, birthplace;
յ— կործանել (դիաթաւալ), to strike dead on the spot;
յ— օտար, in a foreign land;
թնդայր — յընթացս մեր, the ground shook beneath our feet;
-! -! land! land! — աւետեաց, the Holy Land. second;
secondly, in the second place.

· Calfa

NBHL (1)

Հաւատասցեն երկիրքն սերմանցն զոր ընկալան. (Եփր. համաբ.։)


Դասախումբ

adj.

ordered, assembled.

· Calfa

NBHL (1)

Դասախումբ ժողովոյն ի քեզ հաւատացելոց. (Թէոդոր. խչ.։)


Դասակցութիւն, ութեան

s.

admission, company.

· Calfa

NBHL (1)

Խաչն է ճշմարիտ հաւատոց դասակցութիւն. (Եպիփ. խչ.) այսինքն միաբանօղ ի ճշմարիտ հաւատս, կամ ի մի զինուորութիւն հոգեւոր։


Դասապետեմ, եցի

vn.

to be the first or chief in an assemblage.

· Calfa

NBHL (1)

Ոյց ի ճահ դասապետելն հաւատացաւ. (Պիտ.։)


Ժամանակագրութիւն, ութեան

s.

chronography;
chronology;
chronicle;
վրիպակք ժամանակագրութեան, anachronism.

· Calfa

NBHL (1)

Արժանի հաւատարմութեան առն ժամանակագրութիւնս. (Ասող. ՟Ա. 2։)


Ժամանակաւոր

adj.

temporary, of short duration.

· Calfa

NBHL (1)

χρονικός temporalis πρόσκαιρος temporarius Անկեալ ընդ ժամանակաւ. առժամանակեայ. սակաւատեւ. քիչ մը ատենուան. աս աշխրքիս.


Ժամանակեայ, կէից

adj.

temporary;
transitory;
—կեայ վարձք, temporal or mundane rewards;
—կեայք, earthly riches;
temporality;
—կեան, genitive of Ժամանակ.

· Calfa

NBHL (1)

πρόσκαιρος ad tempus manens, temporarius, caducus, fluxus, momentaneus, fragilis Առժամանակեայ. ժամանակաւոր. կենցաղական. սակաւատեւ.


Ժառանգակից, կցի, կցաց

s.

coheir, coheiress, joint-heir, or heiress.

· Calfa

NBHL (1)

Ժառանգակից լինել եղբայրութեամբ հաւատացելոց. (Շ. բարձր.։)


Ժառանգաւոր, աց

s.

heir;
possessor;
beneficed clergyman, incumbent.

· Calfa

NBHL (2)

Ցուցանել ժառանգաւորաց աւետեացն զհաստատու ի խորհրդացն իւրոց։ Հաւատոցն արդարութեան եղեւ ժառանգաւոր. (Եբր. ՟Զ. 7։)

Որ են մեծատունք հաւատովք, եւ ժառանգաւորք արքայութեան. (Յկ. ՟Բ. 5։)


Ժխոր

adj. s.

confused, indistinct;
confusion, tumult, turbulence, uproar, hubbub, clatter, rout, rattle, dreadful or deafening noise;
— կալնուլ, to go mad or crazy, to be delirious, to rave, to be beside one's self, to wander;
— մեծ է, there is such a hubbub one cannot hear one's self.

· Calfa

NBHL (1)

Մի յափշտակեսցին ի ժխոր ձայնից հաւատք ձեր. (ՃՃ.։)


Ժխտութիւն, ութեան

s.

ingratitude, unthankfulness, ungrateful conduct.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞նչ քան զայն ժխտութիւն եւ ամբարշտութիւն կայցէ, յորժամ ոչ միայն չհաւատային, այլ եւ անծանոթ նմա զանձինս ցուցանէին. (Նանայ.։)


Ժողովական, ի, աց

adj. s.

belonging or pertaining to a council or assembly;
member of the council;
member of Parliament;
Ecolesiastes (sacred book).

· Calfa

NBHL (1)

Ետուն մեզ զուղղափառ հաւատ ժողովական թղթովք սրբոյն կիւրղի. (Գր. տղ. թղթ.։)


Ժողովարան, աց

s.

council-hall;
committee-room;
club, club-house;
paradise;
church;
synagogue;
mosque;
Ecolesiastes.

· Calfa

NBHL (1)

ԺՈՂՈՎԱՐԱՆ. որպէս Եկեղեցի. տուն աղօթից հաւատացելոց. ἑκκλησία ecclesia. ժամ.


Ժողովեմ, եցի

va. math.

to assemble, to collect;
to heap, to amass, to gather together;
to receive, to reap, to gather, to get;
to receive, to welcome;
to furl;
to infer, to deduce, to argue, to conclude;
— առ իւր, ի տուն, to entertain, to receive hospitably, to welcome;
to lodge;
— ի մի, to concentrate;
— զյետին շունչ ուրուք, to receive the last sigh of;
զօրս —, to levy soldiers, to assemble troops;
— զկաց մնաց փախստէից, to rally the flying to add or sum up;

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ կամեցեալ էիք ընդունել զհաւատն, առաւել ի գործոցն զձեզ ժողովեալ էի։ Քանզի զնշանն ի բաց բառնալ ոչ ունէին, եւ ոչ կարացին, ուստի անտի ժողովէր զնոսա. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 39. ՟Բ. 12։)


Ժողովետղ, ետեղ

cf. Ժողովարան.

· Calfa

NBHL (2)

Տաճարն՝ ժողովետղ հաւատացելոց. եւ արտաքոյքն եկեղեցւոյ՝ ժողովետղ է յանցաւորաց։ Կոչի եւ կաթողիկէ՝ համաժողով ազանց բոլորից ի մի ժողովետղ հնազանդութեան. (Յհ. իմ. եկեղ.։)

Զկատարման մեծին խորհրդոյ տաճար, զողովետղն հաւատացելոց սրբոց. (Սարկ. հանգ.։)


Ժողովուրդ, վրդեան, վրդոց

s.

people, the multitude, the vulgar;
the mob;
assembly;
synagogue.

· Calfa

NBHL (2)

Վասն անօրէն անհաւատին եւ խստերախ ժողովրդին. (Յիսուս որդի.։)

արդ եկայք ժողովուրդ աստուծոյ, եւ հաւատացալք քրիստոսի։ Այսօր ժողովուրդք՝ որք ի հեթանոսաց, եւ այլն. (Շար.։)