cf. Դարափոս.
Որոյ անունն այնպէս էր եւ ոչ թարգմանեցին, կամ ի դարափորէ՝ ուր թաքուցեալն էր. (Կիւրղ. թագ.։)
to forge.
Մինչդեռ ի պէտս ինչ միայնակեցացն դարբնէր. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
return;
conversion.
Առ մոլորելոյս դարձաւորութիւն՝ ձայն քո. (Նար. լ։)
to return, to turn;
to avert;
to restore;
to bring or carry back, to reinstate;
to bring back, to recall;
to return, to send back;
to make over again;
to reduce;
to distract;
to abate;
to resolve;
to convert;
— յետս or ի բաց —, to revoke;
to reject;
to reflect;
— անդրէն, to cede, to resign, to yield;
— զերախտիս, to remunerate;
— զմաղձ, to vomit.
Դարձոյց զամենայն աւարն, եւ զժողովուրդն։ Դարձուցանելով դարձուցի՞ց զորդի քո յերկիրն՝ ուստի ելեր։ Զարծաթն այսրէն կշռով դարձուցաք։ Ոչ դարձոյց զերեսս իւր յինէն։ Դարձոյց զերեսս իւր յորմն։ Դարձո՛ զոտն քո ի ճանապարհէ չարէ։ Դարձոյց զթիկունս իւր։ Դարձուսցէ զբարկութիւն իւր ի նմանէ։ Դարձոյց զվէմն ի վտակս ջուրց։ Դարձուցից զսուգ նոցա ի խնդութիւն։ Դարձոյց զմիտս իւր։ Կենաց ի կեանս դարձուցանէ։ Զամենայն զօրսն ի փախուստ դարձուցանէին։ Դարձոյց զարծաթն առ մայր իւր։ Դարձուցաւ ինձ այսրէն արծաթն։ Եւ զյափշտակութիւնն դարձուցանիցէ։ Դարձուցից քեզ զամենայն անդս սաւուղայ.եւ այլն։
Դարձուցանել ի մեզ զտէրութիւնն քուշանաց։ Ի մի օրէնս դարձուցանես զամենայն ազգս. (Եղիշ. ՟Ա։)
deceitfully, craftily, slily.
Ամենայն ուրեք հնարին դաւաճանաբար. (Նանայ.։)
cf. Դաւաճանութիւն.
Դաւաճանումն միայն լինէր մտաց տգիտաց. (Յհ. կթ.։)
that holds the same faith.
Հաւատակից. ուխտակից. ձայնակից. խոստովանողակից.
to confess, to avow, to profess, to protest.
Դաւանիմք (կամ դաւանեմք) ընդ սրովբէից զկենդանարդ համայնից։ Լուսաւոր ձայնիւ յերկնից զքեզ դաւանեաց հայր էակից. (Շար.։)
Բելիարայ զանձն դաւանեաց։ Ասեմ զիս քեզ դաւանել։ Դաւանեմք ի հաւատ ուղիղ։ Արդար դաւանեցայ ամենայն իրօք ամբարիշտս. (Նար.։)
cf. Դաւ.
Այլ զայն ի դաւանացն պատրումն արուեստակէ։ Ի բռնաւորէ եւ ի հարստէ, կամ յաշխարհիս մասանց դաւանս կրել. (Փիլ. սամփս. եւ Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. լին.։)
to strike or sound the tabour.
Դափն՝ այսինքն թէֆ հարկանել. հնչել ձայնի թմբկաց. դրնդել. շաչել.
the sound of a tabour;
uproar, noise, rumour.
ԴԱՓԻՒՆ ԴԱՓՈՒՄՆ. χορός strepitus Շչիւն շառաչիւն իբրեւ զձայն թմբաց. եւ Դոփիւն. դրնդիւն. ձայն ամբոխի. եւ Մեծաբանութիւն.
cf. Դափիւն.
ԴԱՓԻՒՆ ԴԱՓՈՒՄՆ. χορός strepitus Շչիւն շառաչիւն իբրեւ զձայն թմբաց. եւ Դոփիւն. դրնդիւն. ձայն ամբոխի. եւ Մեծաբանութիւն.
cf. Դդըչիւն.
Ձայն հոսանաց ջուրց, խոխոջիւն. ... եւ Շչիւն անհեթեթ ձայնից եւ բանից. ... եւ Ծածանումն. կամ շարժլումն աչաց .
cf. Դդըչիւն.
Ձայն հոսանաց ջուրց, խոխոջիւն. ... եւ Շչիւն անհեթեթ ձայնից եւ բանից. ... եւ Ծածանումն. կամ շարժլումն աչաց.
pumpion;
calabash, gourd;
— դառն, colocynth, colo-quintida.
Դառն դդմոյ ծայրք զեղիսէի զկատսայն անուտելիս արար. (Եփր. աւետար.։)
frequenting company;
evagation, distraction, dissipation.
Ի միայնանոց վայրի առնէ իւր դեգերանս. (Փիլ. իմաստն.։)
cf. Դեգերանք.
Զայն՝ որ առ գինիսն՝ հասարակաց դեգերմունք են. (Պղատ. օրին. ՟Ա։)
Անցեալ ընդ ամենայն դեգերմունս (կենցաղոյս). (Լմբ. սղ.։)
to vacillate, to stagger, to totter.
Իբրու զանհաստատ եւ զաննեցուկ նաւամակոյկն շարժեալ դեդեւացուցանեն։ Ամենայն ախտ հոգւոց չար են, որք շարժեն եւ դեդեւացուցանեն զնա. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
to vacillate, to totter, to waver, to shake, to fluctuate.
Յայս կոյս կամ յայն խաւարեալ աչօք դեդեւէին. (Լմբ. իմ.։)
who applies a plaister or administers medicine;
hair-pencil to dye the eyes.
Միայն զտեսսն պատուեալ անշուշտ, որպէս հարօր ի վար, կամ դեղադիր ի դեղոցի. (Յհ. կթ.։)
that gives medicaments;
poisoner;
sorcerer, bewitcher.
Ո՞վ է թովիչն, կամ ո՞վ է իմաստուն դեղատուն. թովիչ իմաստուն քահանայն է, եւ ճարտար դեղատու՝ աստուած. (Եփր. քրզ.։)
to poison;
to infect with poison;
to physic;
to dye.
Դեղել զհիւանդոտս։ Դեղելն դադարեցուցանէ՞, եթէ խեղդէ։ Զջիլն հատանեն սրով՝ դեղել զայն կարծելով։ Դառնագոյն դեղեալ ի բժշկաց. (եւ այլն. Մագ. ՟Ի՟Ը. եւ ՟Ի՟Ե։)
Կենդանագրացն ոչ կատարած ունել իրողութիւն՝ թուի առ ամենայն կենդանիս, դեղելոյն, եւ ոչ դեղելոյն. այսինքն ներկով կամ աններկ նկարելոյն. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)
venemous, poisoned.
Մի՛ ոք զանձն իւր դեղոտիւք այնոքիւք պղծեալ գայցէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)
earth, ground, soil.
Այլպէս իմն համբաւեն, եթէ դեմետէր երկրի ի թիկունս իցէ ... Եւ ոչ այսչափ միայն, եթէ դեմետէր թիկունք երկրի. (Ոսկ. ես.։)
still, yet, to this hour;
newly, recently.
Դեռ մարմնաւոր էք։ Ջուր դեռ ունէր զամենայն երեսս երկրի։ Անօրէնութիւն իմ դեռ ընկղմէր զիս. (՟Ա. Կոր. ՟Գ. 2։ Ծն. ՟Ը. 9։ Ես. ՟Ի՟Ա. 4։)
ԴԵՌ ԵՒՍ (1՟0610) մ. ԴԵՌ ԵՒՍ. cf. Դեռ. Իբր Տակաւին. եւ Արդ իսկ. այն ինչ.
born, grown or produced recently;
young, new.
Նորաբողբոջ. այն ինչ բողբոջեալ. մատաղ. մատղաշ.
recent, new;
recently, newly.
Մօրուքն այն ինչ դեռադեռ ծաղկեալք. (Փիլ. տեսական.։)
that has recently begun to speak.
recently blossomed.
recently born or produced;
that has recently engendered.
Առ սնունդս դեռածին մանկանցն։ Որպէս այնոցիկ՝ որ դեռածինքն են, ասացաւ. (Պղատ. օրին. ՟Զ. ՟Է։)
new, recently begun.
Նորահաւեալ. այն ինչ սկզբնաւորեալ. նոր սկսած.
Դեռահաւակ ժամանակն ստիպէր առնել այնպէս. (Յհ. իմ. ատ.։)
antichrist;
priest.
տացուք ի ձեռս հեզ եւ խոնարհ քրիստոսին, եւ ոչ եւս հպարտացեալ դերային. (Շ. թղթ.։ (տպ. դերայնոյն)։)
pronoun.
ἁντωνομία pronomen Փոխանուն. փոխանունութիւն. ձայն եդեալ փոխանակ անուան՝ հանդերձ որոշմամբ դիմաց. որպէս Ես, դու, նա, ինքն, այս, որ, եւ այլն. զամիր.
antonomasia.
Զառ ի կողեալ կամի յուղղոյ դերանունութենէն յինքնէ. յորժամ իշխանն եկեսցէ. զինքն անուն ձայնեն նմա։ Դերանունութեան խոտորումն ի պատիւ առեալ ընկալաւ. (Փիլ. լին. ՟Ա. 99։)
Ոչինչ են պէտք դերանունութեամբ զայնոսիկ, յաղագս որոց բանս ընթանայր, նշանակել (այսինքն զթոնդրակեցի աղանդաւորս՝ պաւլիկեանս կոչել). զի համագործութիւն իրի յանդիմանակաց եղեալ՝ ոչ կարօտանայ անուանակոչութեան. (Յհ. իմ. պաւլ.)
antichrist.
Որ անուամբ միայն որիշ են ի դերաքրիստոսէն. (Փոտ. առ աշոտ.։)
aspect, sight, visage, front;
face, presence;
air, mien, countenance;
manner, fashion, form;
regard, consideration;
person, hypostasis;
— բայից, the persons of verbs;
— գերանուանց, the persons of pronouns;
ի դիմաց, in front, before;
ասա նմա ի դիմաց իմոց, tell him from me;
ի դէմս ածել, to represent, to remonstrate;
to reproach, to object;
դեղնեալ or այլագունեալ՝ առոյգ տխուր՝ զուարթ ou զուարթատեսիլ՝ խոժոռ՝ խորշոմ —, pale, florid, sad, serene, severe, wrinlded, livid, disfigured countenance;
դիմիւ ելանել, to run up to one;
յամենայն դէմս, thoroughly.
fit, proper, suitable, decent, convenient;
accident, case, incident, hazard, chance;
ի — լինել, to suit, to be proper or fit;
ի — ժամանակի, in due time;
— լինել, to chance, to happen, to fall out accidentally;
ի — գալ՝ ելանել՝ պատահել, to agree, to suit, to be convenient;
to succeed, to happen;
ի — է, it is hecoming, necessary;
— է, it is possible;
— թուիլ, to appear suitable;
եթէ — տացէ, if by chance;
— եղեւ ընձ, it has happened to me;
— եղեւ ի միում աւուրց, it happened one day;
towards, with respect to, in the place where;
to the side of;
— եւ —, very suitable;
properly;
—ու —, fixedly, attentively;
— նկատել, to look at with surprise or astonishment.
Եթէ այնպէս դէպն պահանջէ. (Սարգ. յկ. ՟Ժ՟Ա։)
Դէ՛պ է, իբրու զի անարժանք են, զայն ինչ կարեն վճարել։ Դէ՛պ է եւ այլ եւս ունել պատճառս։ Դէպ էր թողուլ երկրագործին։ Յորմէ դէպ էր ի միտ առնուլ. (Փիլ.։)
Պատահմունք ի դէպ ելանէին բէլայ բռնանալ ունել զամենայն երկիր. (Խոր. ՟Ա. 9։)
Նոյնպէս եւ յայնմ ժամանակի ելանէին իրքն ի դէպ. (Գէ. ես.։)
Իմաստասիրականին եւեթ պարապեալ բանի, եւ այնու դէպ վերոյ ամենայնց լինել մարդկան. (Պիտ.։)
to regard, to look attentively;
to be on the watch, to lie in wait;
— ի վեր ունել, ամբառնալ, to look with attention, to raise the eyes.
Դէտա՛կն կալջիր ի վերայ այնոցիկ, որ առնեն զհերձուածս. (Եփր. հռ.։)
Այլ եւ զայն դէտա՛կն կալջիր, զի նուազեալ անկան. (Ոսկ. ՟բ. կոր.։)
cf. Դժուար.
Դժարս եւ երկայնս աւանդութիւնս. (Սոկր.։)
discontented, dissatisfied.
Յաճախ դժգո՛հ է մարդ։ Եւ զհրէայսն ոչինչ այնպիսի կորոյս, որպէս դժգոհսն լինել. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 25։)
Յատուկ է փոքրահոգութեան՝ ողբալ յամենայնի, եւ դժգոհել. (Արիստ. առաք.։)
cf. Դժկամ.
Ո՛չ էր ձայն խիստ եւ դժկամակ լսելեաց. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)
Յորժամ յայլոց լսիցեմք (զչարիս, եւ) դժկամակից լինիցիմք, չէ՛ այնուհետեւ խոնարհութիւն. (Ոսկ. եբր. ՟Ի՟Է։)
to be angry, displeased, tired, to dislike, to grieve;
to disobey, to oppose.
Յորժամ յայլոց լսիցեմք (զչարիս, եւ) դժկամակից լինիցիմք, չէ՛ այնուհետեւ խոնարհութիւն. (Ոսկ. եբր. ՟Ի՟Է։)
cf. Դժկամակեմ.
Յորժամ յայլոց լսիցեմք (զչարիս, եւ) դժկամակից լինիցիմք, չէ՛ այնուհետեւ խոնարհութիւն. (Ոսկ. եբր. ՟Ի՟Է։)
malignant.
Յանկարծ առնել զնոսա այնպէս դժմիտս, եւ ձաղադէմս. (Փարպ.։)
very troublesome, very harsh, haughty, wicked.
Դժնդակագոյն է քան զամենայն դեւս։ Այս է քան զամենայն դժնդակագոյն մեզ ի նոցանէ վտանգ. (Յհ. իմ. եկեղ. եւ Յհ. իմ. պաւլ.։)
atrocity, enormity;
cruelty, inhumanity, inclemency;
bittorness;
harshness;
intemperateness.
Լուծիչ ամենայն դժնդակութեանց ի վերայ եկելոց։ Զդժնդակութիւնսն ամենայն ատել եւ ի բաց ընկենուլ. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա. եւ ՟Ը։)
cf. Դժնեակ.
Դժնեայ դատախազ, մատնիչ, փուշ, հնարաւորութիւն։ Եւ ինձ դժնէիս։ Առ դժնէիս ամբարշտութիւն։ Դժնէից դահճաց, նենգողաց մարդոց։ Հրապոյրս ինձ դժնեայս արբուսցէ։ Քան զամենայն դժնեայս. (Նար.։)
Ընդէ՞ր այնպէս դժնեայ նեղէ դեւն պոռնկութեան. (Վրք. հց. ՟Ի՟Ե։)
buck-thorn.
Ոչ ինչ դժնի գոլով, եթէ միայն ունիցի զօրութիւն, գաղտնաբար ուտել պէսպէս եւ ըմպել. (Պղատ. օրին. ՟Ը։)
more vexatious, very bad.
Անկան քան զամենայն անկումն դժոխագոյն. (Երզն. մտթ.։)
infernal.
Որ ինչ անկ է դժոխոց՝ ըստ ամենայն նշ. իբր Դժոխային, այսինքն տարտարոսական, եւ լիմպոսական.
Գերեն զհոգի առ դժոխական պողոտայն։ Երկամբք վշտաց դժոխականաց։ Նիգ դրանց դժոխականն յարկի. (Նանայ.։ Նար.։ Անան. եկեղ։)
Յեւայէ խաւար եւ քուն դժոխական, իսկ ի քէն լուսաւոր ճրագ աշխարհի. (Գր. սքանչ. առ կոյսն.) յամենայն նշանակութիւնս հայի։