cap, bonnet;
calix, flower-cup;
inventor, author;
— լինել, to invent;
—աւ, exactly, surely, precisely.
· Calfa
Մակեդոնական գդակ ի վերայ գլխոյ նորա. (Պտմ. աղեքս.։)
to find, to invent, to discover, to find out;
to gain, to have;
to meet;
— շնարհս առաջի ուրուք, to gain or acquire the heart, friendship, goodwill of some one;
to regain the favour of some one.
· Calfa
Գտին դաշտ մի՝ յերկիրն սէնաար։ Եգիտ զնա հրեշտակն յաղբիւր ջուրց յանապատի անդ։ Որ հայցէ, գտանէ։ Գտի զդրամն իմ զոր կորուսի։ Գտան հանգիստ, զիմաստութիւն, շնորհս առաջի տեառն (այսինքն հաճոյ լինել)։ Որչափ ինչ եգիտ ձեռն նորա։ Եթէ աղքատ իցէ, եւ չգտանիցէ ձեռն իւր (այսինքն ձեռնահաս լինել)։ Իմաստութիւն ուստի՞ գտաւ։ Ադամայ ոչ գտաւ օգնական ( ի կենդանիս) նման նմա.եւ այլն։
Որ այժմ կարծեմ գտանի պահեալ ի նոյն քաղաքի։ Առ հաւատսն իւր գտանի դժրօղ. (Խոր. ՟Բ. 9. 85։)
finder, inventor.
· Calfa
Գտիչ կորուսելոց, կամ ամենայնի։ Ո՛չ ես կորուսիչ, այլ գտիչ։ Խայտառակիչ կախարդաց, գտիչ աղանդից (այսինքն ի վեր հանօղ զխաբէութիւն նոցա). (Նար.։)
book-learning, literature, letters, learning.
· Calfa
Սահակ Սեւադայ եղեւ իշխան, եւ խնդրող իսկ գրագիտութեան, եւ դպրոցս ի տան իւրում կարգեաց. (Կաղանկտ.։)
copier, transcriber;
author, writer;
secretary.
· Calfa
Մուսիանոս՝ մեր (այսինքն քրիստոնեաղ) գրագիր ճանաչէր։ Ղեւոնիդէս հայր որոգէնի գրագիր վկայեաց. (Եւս. քր. ՟Բ։)
ԳՐԱԳԻՐ. Գրիչ ճարտար. աղէկ գիր գրօղ.
office of a copier.
· Calfa
Յառաջն աղքատ էի, եւ վասն գրագրութեանս մեծ փառաց հասայ. (Ոսկիփոր.։)
cf. Գրագէտ.
· Calfa
Այս ինձ ճառ՝ յաղագս գրականաց, համանգամայն եւ գրոց։ Յետ գրականին փանդեռնահարն մեզ ասելի է. (Պղատ. օրին. ՟Է։)
Գրական բանն է ձայն նշանական՝ ի բայից եւ ի փաղառութեանց ժողովեալ. (Ոսկիփոր.։)
Գրական ծաղկովք պաճուճեալք. (Բրս. ընչեղ.։)
library.
· Calfa
Գտելոց ի հին գրանոցսն. (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)
Ընկեցաւ ի խաղս գրանոցիս։ Շրջելով առ եզերբ գրանոցիս. (Արշ.։)
phylactery, amulet;
letter case;
pocket;
ephod.
· Calfa
Եհան գաղտ մազ մի ի գլխոյն, եւ եդ ի գրապանակ. (Հ=Յ. յնվր. ՟Ժ՟Թ.։)
studious, that loves study, bibliophilist.
· Calfa
Պտղոմէոս գրասէր։ Գրասէր արքայն։ Առ գրասիրաւն պտղոմէիւ. (Տօնակ.։ Գանձ.։ Կեչառ. աղեքս.։)
pledge, assurance;
earnest money;
mortgage.
· Calfa
Գրաւական աւետեացն շնորհաց, կամ խաղաղութեան, կենդանութեան, կամ սիրոյ, եւ այլն. (Յճխ.։ Նար.։ Արշ.։)
exaction by sequestration;
collector;
who exacts by seizure.
· Calfa
Ի գրաւահար իշխանաց։ (Եփր. աղք.)
to hire, to engage, to secure;
to redeem;
to hold, to detain, to usurp, to occupy, to seize, to appropriate, to encroach;
to stride;
to prepossess, to preoccupy;
— յարքունիս, to confiscate.
· Calfa
Ընդ բազում չարեօք գրաւեցայք զանձինս. (Ոսկ. գաղ.։)
to fondle, to treat delicately or effeminately, to caress;
to feed delicately.
· Calfa
Գրգել զնոսա շնորհօք, կամ քաղցր բարբառով՝ որդեակք կոչելով. (Լմբ. ստիպ. եւ Լմբ. սղ.։)
Զորս ինձ գրգեն եւ քաղցրացուցանեն. (Լմբ. սղ.։)
defiance, provocation, challenge, incitement, impulse, instigation, inducement, solicitation, suggestion, temptation, allurement, stimulation, motive.
· Calfa
Գրգիռ վայրի դիպել. (՟Բ. Մակ. ՟Դ. 30.) իմա՛ ըստ յն. աղմկիլ, հակառակիլ։
old dress, rag
· Calfa
ԳՐԳԼԵԱԿ ԳՐԳԼԻ. ῤάκος lacera vestis, detritus panniculus Հանդերձ աղքատի հին եւ գծուծ, կարկատուն, պատառոտեալ. կապերտ. գրչլակ. քուրջ.
Պատառատուն եւ աղտեղի գրգլեկօքն շրջի յանձրեւի եւ յարեւու. (Սարգ. յկ. ՟Զ։)
Սարսռայցեն խարազն եւ պատառատուն գրգլեկօքն (կամ գրգլեօքն). (Ածաբ. աղքատ.։)
cf. Գրգանք.
· Calfa
Տու՛ր յոյս քաղցրութեան ... գրգութիւն խառնեալ ընդ աղերս. (Նար. ՟Զ՟Գ։)
to grunt;
to murmur.
· Calfa
Ունի խոզն եւ մասն եւ մասն դիւաց, զատամանց կրճտելն, եւ զգրդալն, եւ զաղբ ուտելի. (Ոսկ. ղկ.։)
s. pl. books;
writings.
· Calfa
Քան զպաղեստինացոց գրեան եւս ուղղագոյն. (Ոսկ. ես.։)
to write, to compose;
to engrave, to carve;
to paint;
to esteem, to value;
ոչ ինչ —, to despise, to disesteem.
· Calfa
Գրեթէ ամենայն քաղաքն ժողովեցաւ. (Գէ. ՟Ժ՟Գ. 44։ եւ ՟Ժ՟Թ. 26։ եւ Եբր. ՟Թ. 22։)
writer, scribe, author;
pen;
— երկաթի, style;
graver;
steel-pen;
փետուր —, goose-quill;
— նկարչի, pencil.
· Calfa
Քննեալ արդարացուցին զգրիչս, եւ եդին յառաջ քան զնկարիչս. (Կաղանկտ.։)
adj. s. written;
manuscript.
· Calfa
Ո՛չ է միապէս ամենայն սաղմոսարան. որպէս յայտ է յերկաթագիրս եւ ի գրչագիրսն, եւ յայլ միջակսն։ Պատմութիւնք ի մագաղատ եւ ի թուղթ՝ երկաթագիր եւ գրչագիր. (Մխ. ապար.։)
dry, arid, dead;
benumbed, impotent.
· Calfa
Նիւթ փայտից յորժամ ցամաք է եւ գօս եւ չոր, վաղվաղակի ի հրոյ ծախեալ լինի։ Ախտից յղփացելոց եւ սոնքացելոց՝ ապականեալ լինի ոգի. եւ ապրի՝ գօս եւ ցամաք սոցա եղելոց. (Փիլ. լին.։)
that has untied his girdle.
· Calfa
Առնուլ նոցա օրէնս (հաղորդութիւն) զուրբաթ եւ զշաբաթ եւ զկիւրակէ, եւ ի ժամ օրինացն գօտելոյծք եղիցին. (Վրք. հց. ձ. (եդաւ ըստ այլ ձ. Գօտելած. բայց եւ ի լտ. ասի, լուծանեն զգօտիս։))
who girdles;
the girdling one's self.
· Calfa
Եւ զգօտեւածն հանգուշն իմն խորշաքաղ զպարեգօտս ի կուրծսն ժողովեսցէ. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ը. յն. գօտեաւ։)
cf. Գօտէկռիւ.
· Calfa
Երիս կռիւս հանդիսանամ. կռիւ, եւ գօտէմարտ, եւ բռնամարտ. (Կեչառ. աղեքս.։)
that, this.
· Calfa
Դովաւ եւ ի դմին մեծն եւ հրաշալին կայ ծածկեալ. (Անյաղթ բարձր.։)
of laurel.
· Calfa
Անահտական դից մատուցեալ ըզդաբնայինըն սաղարթեալ. (Շ. վիպ.։)
laurel.
· Calfa
ԴԱԲՆԻ լաւ եւս ԴԱՓՆԻ. գրի եւ ԴԱՓՆԷ, ԴԱՓՆԻԴ, կամ ԴԱԲՆԻԴ, Բառ յն. տա՛ֆնի. δάφνη laurus յորմէ ռմկ. տէֆնի, դէֆնէ. ըստ հյ. Սարդ կամ սարդի, եւ Կասլայ. ծառ մշտադալար՝ անուշահոտ, յորմէ պսակ կապէին ի գլուխ յաղթականաց. կոչեցեալ δαφνίς laurea
Առեալ մահակ սարդենի, որ է դափնի։ Է՞ր աղագաւ զդափնին առնուն. յաղագս անթառամութեանն եւ կանաչութեան եւ հոտոյն. (Մագ. քեր.։)
Յաղագս դաբնոյն, եւ այլն. (Նոննոս.։)
to cease, to stop, to interrupt;
to become calm, to give over;
to desist, to rest one's self, to remain;
to drain.
· Calfa
Դադարել ի շինելոյ, յըմպելոյ, յօրհնելոյ, ի սրտմտութենէ, ի խօսելոյ։ Դադարեաց սուր յիսրայելէ։ Դադարել ի ժողովս հսկայից, ի ծոց անզգամաց։ Դադարեաց երկիրն, քաղաքն, յակոբ.եւ այլն։
cessation, desistance, repose, rest, pause;
discontinuance, vacation;
extinction, redemption, act of stanching;
silence;
interruption;
inaction.
· Calfa
Ոչ շինեալ ասի սեմայ քաղաք, եւ ոչ զո՛ւրն դադարման. (Վրդն. ծն.։)
wild, fierce, savage;
rude, cruel.
· Calfa
Բաղակիոս եւ զվանականս մերկացուցանէր, եւ գանհարկանէր, զի դաժանաբարու էր. (Աթ. անտ.)
harder or very hard;
very harsh;
haughty, cruel.
· Calfa
Դաժանագունից տեսութեանցն ոչ կամիմ կաճառակից լինել. (Անյաղթ պորփ.։)
yellowish;
colostrum;
cf. Դայլ.
· Calfa
Զի դալն մօրն այրէ զգութ աղեաց իւրոց ի բորբոքել սիրոյ մանկանն ի սիրտ մօր իւրոյ. (Եփր. ել.։)
that produces verdure, grass.
· Calfa
Եւ վայր դալարաբեր հայրական ծոցածին ծաղկին. (Նար. կուս.։)
Ցողով հոգւոյն շնորհի դալարաբեր լինել. (Սկեւռ. աղ.։)
Դալարաբեր լինել քաջածաղիկ եւ յոգնապտուղ վարուց առաքինութեան. (Ոսկիփոր.։)
(Գաւազանն ահարոնի) որ իբրու ցամաք գոլով՝ նոյն ժամայն իսկ դալարաբերեաց. (Անյաղթ բարձր.։)
vn. va. to produce verdure;
to become green, to become green again.
· Calfa
Դալարաբեր լինել քաջածաղիկ եւ յոգնապտուղ վարուց առաքինութեան. (Ոսկիփոր.։)
(Գաւազանն ահարոնի) որ իբրու ցամաք գոլով՝ նոյն ժամայն իսկ դալարաբերեաց. (Անյաղթ բարձր.։)
to become green, verdant, to sprout.
· Calfa
βλαστάνω germino Կանաչանալ. բողբոջել, սաղարթանալ. ուռճանալ, եւ զուարճանալ. կանանչնալ, ծնիլ
meadow, pasture-field;
verdant.
· Calfa
Սոյնպէս բուսոց՝ դալարավայր, կանաչ անկեալ (կամ կանաչացեալ). (ծաղկաւէտ. Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)
to make green;
to renew, to restore.
· Calfa
ἁναθάλλω florere facio, viride reddo ԴԱԼԱՐԱՑՈՒՑԱՆԵՄ որ եւ ԴԱԼԱՐԵՑՈՒՑԱՆԵԼ. Տալ դալարանալ. կանաչացուցանել. սաղարթացուցանել. նորոգել. կանանչցընել, բուսցընել.
cf. Դալարացուցանեմ.
· Calfa
Ի դալարել եւ ի ծաղկեցուցանել. (Սարգ. յուդ. ՟Բ։)
green, verdure.
· Calfa
Կանաչութիւն. եւ Մատաղութիւն. նորութիւն. կանանչութիւն, մատղաշութիւն.
Դալարութեամբ ծաղկեցար գեղեցկապէս. (Շ. բարձր.։)
hangman, executioner;
attendant;
torturer.
· Calfa
Իբրեւ գաւառի եւ քաղաքի եւ գնդի մատնիչ եւ դահիճ։ Մի՛ զարհուրիր դու ի չարաշուք դահճէ այտի. (՟Բ. Մակ. ՟Է. 8։ ՟Է. 29։)
chief of hangmen;
officer.
· Calfa
ἁρχιδεσμώτης princeps captivorum, ἁρχιμάγειρος princeps coquorum Պետ եւ գլուխ դահճաց, կամ պաշտօնէից ատենի. ... եբր. սարթապախիմ. ըստ յն. նաեւ աղճը պաղը, եւ խասապ պաղը Տե՛ս (Ծն. ՟Լ՟Է. 36։ ՟Լ՟Թ. 1։ ՟Խ. 4։ ՟Խ՟Ա. 10. 12։ ՟Դ. Թագ. ՟Ի՟Ե. 8։ Դան. ՟Բ. 14. եւ այլն։)