glorious, illustrious, superb, excellent.
· Calfa
գրի եւ ԳԵՐԱՊԱՆՁ. Կարի պանծալի. փառաւոր. շքեղ.
very honourable, most reverend.
· Calfa
Ո՛վ գերապատիւ սիրելի. (Վրք. հց. ՟Բ։)
Գերապատիւ լինիցի քան զտուրս անզգամաց. (Լմբ. ժող.։)
to shine, to sparkle.
· Calfa
Սքանչելիդ եւ գերափայլեալդ ի վկայս. յն. գերափայլ. (Նիւս. թէոդոր.։)
cf. Գերբնաբար.
· Calfa
Կատուն եղեւ գերբն, եւ անկաւ ի յալիւր տուն. գան մկունքն, եւ ասեն. ո՛վ դու չար, քո հաւատովդ, (ոչ հաւատամք, թէ) դու գերբն ես. (Վրդն. առակ.։)
repurchase, emanicipation of slaves, deliverance, redemption;
that delivers, frees, emancipates slaves.
· Calfa
Գերեդարձ լիցի մեզ անդրէն ի հայրենի երկիրն մեր. (Եղիշ. ՟Ը։)
buried together.
· Calfa
Չարչարակից լինել, խաչակից, գերեզմանակից. (Կամրջ.։)
Ի ներքս մտցես՝ առաքինութեամբն գերեզմանակից լինել. (Լծ. ածաբ.։)
adj. s. enslaved with another, companion of a captive or slave.
· Calfa
ԳԵՐԵԿ կամ ԳԵՐԵԱԿ. Իբր Գերի եկեալ, կամ գերի աւաղելի.
adj. s. redeemer, that delivers slaves.
· Calfa
Թէպէտ գուն գործեալ բազումս ջանացին գերեթափ լինել, ոչ կարացին. (Ուռպ.։)
adj. s. that makes prisoner, that leads into slavery, captivity, that takes captive.
· Calfa
Որք գերեվարք լինին յանօրինաց. (Կանոն.։)
cf. Հանճարեղ.
· Calfa
ὐπέρσοφος supraquam sapiens Գերագոյն իմաստութեամբ. ամենայն հանճարով լի.
supreme, superior, excellent, sublime, pre-eminent, higher;
adv. prep. — քան, over, upon, above, beyond;
— լինել, to be above, to excel, to surpass, to surmount, cf. Յաղթեմ.
· Calfa
to shave;
to make bald.
· Calfa
Եգիպտացիքն եւ զբոլորն գերծուն զմարմինն, ուր ծածկէ եւ ստուերացուցանէ մազն զմարմինն։ Որք ուսանին ի վարդապետացն, զանուսմնութիւն ի բաց գերծուն. (Փիլ. լին.։)
cf. Գերծանեմ.
· Calfa
Եգիպտացիքն եւ զբոլորն գերծուն զմարմինն, ուր ծածկէ եւ ստուերացուցանէ մազն զմարմինն։ Որք ուսանին ի վարդապետացն, զանուսմնութիւն ի բաց գերծուն. (Փիլ. լին.։)
cf. Գերծանեմ.
· Calfa
Եգիպտացիքն եւ զբոլորն գերծուն զմարմինն, ուր ծածկէ եւ ստուերացուցանէ մազն զմարմինն։ Որք ուսանին ի վարդապետացն, զանուսմնութիւն ի բաց գերծուն. (Փիլ. լին.։)
captivity, slavery, servitude, yoke;
tie;
transmigration;
ի — վարեմ, վարիմ, ի գերութեան վարեմ, cf. Գերեմ, cf. Գերիմ.
· Calfa
αἱχμαλωσία, ἁποικία, μετοικεσία captivitas, demigratio, transmigratio եւ այլն. Գերի լինելն. վտարանդութիւն, ստրկութիւն. թշուառութիւն. Մարդիկ գերեալք. գերիք.
Դիւրութեամբ ըմբռնեալ լինէր ի գերութիւն. (Մխ. երեմ.։)
to card, to comb (wool);
to tear;
ի հուր — եւ ի ջուր աղալ, to make ropes of sand.
· Calfa
Սակաւ ինչ առնել օրինադրին զխաղալիսն ինչ, զ ի հուր գզելն, եւ բազումս այլս այսպիսիս անկատար գործեալս. (Պղատ. օրին. ՟Զ։)
at least, however;
only, again
· Calfa
Վարանականք են, ոյք ակամայ ընտրելի առնեն զերկրորդն. որգոն, գէթ, գոնէ, փարթար. (Թր. քեր. ըստ հյ։)
skilful, learned man;
magician, sorcerer, astrologer, prophetic.
· Calfa
Արմատ Գիտելոյ՝ իբր Գիտակ. գիտուն. բան գիտցօղ պիլիճի, ալիմ. γνωστικός conscius, peritus, gnostici
Որ լոկ անուամբ են գէտք (գնոստիկեանք), եւ լի են տգիտութեամբ. (Կոչ. ՟Ժ՟Դ։)
ի գիտից փիլիսոփայութեան ճշմարտութեան. (Եւս. պտմ. ՟Զ. 13։)
ԳԷՏ. իբր Գիտացեալ. գիտելի.
Հաղբք էին ըմբռնողականք ի գէտս եւ յանգէտս. այսինքն ի գիտելի եւ յանգիտելի մեղս. (Սկեւռ. աղ.։)
to compassionate, to pity, to be moved to compassion, to pardon, to grow tender.
· Calfa
ԳԹԱԼ. իբր Անձկալ. փափաքել. իղձ լինել.
tenderness.
· Calfa
Նման նմա գթասիրութեամբն լինել. (Յճխ. ՟Բ։)
Յընտանեբար գթասիրութենէն օտարացեղութիւն ի մէջ արկեալ լինի. (Գագիկ առ ռոմանոս.։)
vexation, sulkiness, anger.
· Calfa
Գժդմութեամբ եւ խոժոռութեամբ անդէն զնա լի առնէ ակամայ. եւ անուն է ախտիս այսորիկ տրտմութիւն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
wine-bibber, drunk, intemperate, drunkard.
· Calfa
Ի գինարբուսն հացկերութաց։ Որ յելլադայ գինարբուք եղեն։ Գինարբուացն որպէս պարտ եւ օրէն է լինել։ Զգինարբուս պատրաստել առ ոգւոց սփոփանս. եւ այլն. (Փիլ.։)
Կոչել յապագային սեղանոյ յանճառելի գինարբուս զուարճութեան. (Սարկ. քհ.։)
tipsy, intoxicated.
· Calfa
Զփիղսն ... պատրաստեսցէ գինեզէնս խնկալիցս ... Գինեզէնս խնկալիցս զայրացուցեալ. (՟Գ. Մակ. ՟Ե. 1. եւ 5։)
cf. Գինեհար.
· Calfa
οἵνοφλυξ qui vino bullit, vinosus Որ գինւով կիզու, այրի առչորի. արբեալ. գինելից. գինեհար.
wine-taster (instrument).
· Calfa
Կիւաթոն ... անգլիտէրիոն՝ գինեհամ է երկայնադաստակ որպէս զճաշակ վասն ի խորութենէ կարասոյն զգինի հանելոյ. (Շիր. չափ եւ կշռ.։)
abstinence from wine.
· Calfa
Չափաւոր արբումն ի գինեհատութիւն (համարեալ լինիմք առաջի աստուծոյ). (Եղիշ. հայր մեր.։)
to get drunk, intoxicated, to fuddle, to tipple.
· Calfa
οἱνοπλήσσομαι vino percutior, inebrrior Հարկանիլ ի գինւոյ. մոլիլ գինւով. արբենալ. Գինովնալ, գինին գլուխը զարնել.
drunkenness.
· Calfa
Ի բաց մերժեսցէ՝ որպէս ի գինեհարութեան. (Փիլ. լին. ՟Դ. 218։)
to be seasoned with wine.
· Calfa
Զարբենալն (նոյի) փոխանակ գինելոյ ի կիր առեալ է։ Գինելն, որ եւ յիմաստունս անկանի։ Ո՛չ բարբաջելով գինեզինութեամբ, այլ միայն գինել. (Փիլ. լին. ՟Բ. 68։)
adj. s. tavern keeper, wine-merchant or seller;
—ք selling of wine, wine-shop.
· Calfa
Եկն ի գինեվաճառն, եւ ասէ ցնա, տու՛ր գինի, զի ուրախ լիցուք. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)
Գինեվաճառ լինի, եւ բազում ագահութիւնս ագահեն. (Սարգ. յուդ. ՟Բ։)
cf. Գինարբուք.
· Calfa
Գինեսէրք են ... որք դիտենն ու՛ր գիներբունքն լինիցին. (Մանդ. ՟Ժ՟Զ։)
cf. Գինարբու.
· Calfa
Բազումք եւ այժմ գինըմպուք լինին. թէպէտեւ Յովհաննէս չսպանանիցի, այլ Քրիստոս անդամքն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 23։)
Venus, the evening star;
cf. Գիշերագնաց.
· Calfa
ἔσπερος esperus, vesper, stella, vespertina որ եւ Venus, Lucifer. Արուսեակն՝ ո՛չ ընդ այգն ծագեալ յարեւելից, այլ ընդ երեկս երեւեալ յարեւմուտս. վասն որոյ նաեւ Երեկ ասի.
Երբեմն՝ որ գիշերավարն է, առաւօտին աստղ լինի. (Սարգ. յուդ. ՟Բ։)
cf. Գիշերայն.
· Calfa
Եւ եղեւ ընդ վաղայարոյցս լինելոյ գիշերոյն (կամ գիշերւոյն). (՟Դ. Թագ. ՟Ը. 24։)
cf. Գիշերեմ.
· Calfa
Եւ կամ պարսպապահ լինել՝ արտաքոյ գիշերօթեալք. (Փիլ. բագն.։)
fur-coat, pelisse.
· Calfa
ԳԻՇՏ որ եւ ԳՏԱԿ, ՔՍԱԿ. Գլխարկ, որպէս զգիշերնոց. եւ Ագանելի աբեղայից, ի ցփսոյ կամ ի բրդէ. որ եւ ասի ԳԻՍԱՒՈՐԵԱԼ. որպէս յն. πίλος, πιλίδιον pileus, galerus, tegmen.
more damp or moist;
bleared.
· Calfa
Աչք լիայ գիջագոյնք. (եբր. թոյլ. յն. տկար. Ծն. ՟Ի՟Թ. 17։)
blear-eyed.
· Calfa
Գիջակն է լիայ։ Գիջակն հարսն. (Վրդն. ծն. եւ Վրդն. երգ.։)
cf. Գիջային.
· Calfa
Զգաստ միտք լինին ի ցամաքուտ վայրս. իսկ վարք գիջինք ընկղմեն զմիտս. (Նեղոս.։)
to get humid, to become damp;
to pollute one's self.
· Calfa
Օդոց՝ որ ի գիջացեալ յերկրէ շնչեալք լինին. (Արիստ.։)
humidity, moisture;
pollution, masturbation, onanism;
impurity
· Calfa
Դու զաստուածային զօրութիւն ի գիջութիւն աշխարհի գործու՛ն կամէիր, զի մի՛ ցամաքեալ ծաղկաթափ լիցի դդմենին. (Փիլ. յովն.։)
Հետեւեալ լինի ազատականութեան եւ բարուց գիջութիւն եւ բարեբարոյութիւն. (Արիստ. առաք.։)
dishevelled hair.
· Calfa
Ընդ այսակիր անզգայելոցն ... քստմնելի գիսախռիւ հերացն. (Նար. ՟Ժ՟Ը։)
hairy, long-haired;
comet;
Greek monk.
· Calfa
Գիսաւոր ասացեալքն ... Կոմիտք, որ են գիսաւորք. Արիստ.։ Երեւեցաւ աստղ զարմանալի տեսլեամբ վարսաւոր ... զոր անուանեալ կոչէին աստղ գիսաւոր. (Ղեւոնդ.։)