Your research : 1 result for գազաղ

Գազաղ, ի, աց exact entry

s.

embers;
ashes.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

(ի-ա հլ. ըստ ՆՀԲ և ՋԲ, թէև ա-ռանց վկայութեան) «կրակի մոխիր» Ոսկ. մ. բ. 5. Եփր. փես. 411. Փիլ. լին. 267, որից գազաղադէմ «կրակից սևացած կամ մոխրոտ դէմքով» Փարպ., գազաղանալ «մոխիր դառ-նալ» Խոր. Սկևռ. աղ., գազաղացուցանել «մոխիր դարձնել» Սկևռ. աղ. 102։ Բառը յետնաբար գրւում է նաև գազախ (ինչպէս ունինք ածուղ>ածուխ), բայց ընտիր ձևն է գազաղ, թէև արդի գրականում գազախ ձևն է միայն, որ երբեմն գործածւում է։

NBHL (5)

ԳԱԶԱՂ գրի եւ ԳԱԶԱԽ. τέφρα, κόνις cinis, pulvis Մոխիր. աճիւն. քիւլ, խէզիյր, գազիր. որպէս եւ քէօզ ՝ է գազաղ ջերմ եւ կայծախառն.

Հող եմ եւ մոխիր ... աճիւն ... եւ գազաղ. (Փիլ. լին.։)

Ոչ յանձն առնուլ զմոխիրն եւ զգազաղն ծեփել զերեսօքդ։ Ածուխ, եւ մոխիր, եւ գազաղ է. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 5։)

Քան զգազաղ եւ զփոշի, զոր տարաւ մրրիկ, առաւել անյայտ եղեն. (Սարգ. յկ. ՟Բ։)

Զինչ է մարդ, գազաղ եւ փոշի։ Զայս՝ զոր տեսանէք՝ զդազախս. (Մաշկ.։)


Entries' title containing գազաղ : 2 results

Գազաղանամ, ացայ

vn.

to be reduced to ashes, to burn to ashes.

· Calfa

NBHL (1)

Կատարեաց ի հրաշալի աստուածաբանութիւն ... այնչափ կայծակնաճաճանչեցուցեալ, որով գազաղացան մոգուցն լեզուք (այսինքն պապանձեցան). (Խոր. ՟Գ. 65։)


Գազաղացուցանեմ, ուցի

va.

to reduce to ashes, to burn.

· Calfa


Definitions containing the research գազաղ : 6 results

Գազախ

cf. Գազաղ.

· Calfa


Աճիւն, ի

s.

ashes;
յ— դառձուցանել՝ դատել, to reduce to ashes.

· Calfa

NBHL (1)

σποδός, τέφρα, αἱθάλη cinis, fuligo, favilla, pulvis Մոխիր. յաւելուած կրակի կամ այրեցելոց՝ մոխրեալ կամ կայծախառն. գազաղ. մուր. փոշի. քիւլ. խաքիսթեր. րէմատ. գըվըլճըմ. գուրում.


Աճիւնախառն

adj.

mixed with ashes, dirtied.

· Calfa

NBHL (1)

կրակ. որ եւ ԱՃԻՒՆ. իբր գազաղ. քեօզ. τέφρα cinis (մոխիր) (Տոբ. ՟Զ. 18։ ՟Ը. 2։)


Մոխիր, խրոց

s.

ashes;
օր մոխրոց, Ash-Wednesday;
փոխարկումն ի —, incineration;
— լինել, to burn or reduce to ashes;
ի — եւ յաճիւն դարձուցանել, to incinerate, to reduce to ashes;
to lay in ashes, to waste or desolate;
ապաշխարել մոխրով, to do penance;
հուր ծածկեալ ընդ մոխրով, fire lies under the ice;
there is fire lurking under the ashes;
cf. Թաւալիմ.

· Calfa

NBHL (1)

σποδός, σποδιά, τέφρα, χοῦς, αἱθάλη, κονίον cinis, pulvis, favilla, fuligo. Աճիւն. գազաղ. փոշի իրաց այրելոց. մոխիր, մոխոր.


Դոխն, խին

s.

mill-hopper.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

= Պրս. [arabic word] dōl «է այն փայտեղեն ձագա-րաձև ամանն, ի մէջ որոյ ցորեան եդեալ, որ հարմամբ լիք լիք փայտին շարժեցեալ՝ թա-փէ յաղօրին զցորեանն ընդ ծակ երկանաքա-րին». սրանից է փոխառեալ նաև արևել. թրք. [arabic word] dol «դոխն. the tunnelshaped feeder ofa mill» (տե՛ս R. P. Shaw. A sketch or the tur-ky language. չունի Будaговъ)։ Պարսիկ բա-ռը բուն նշանակում է «դոյլ» և ձևի նմանու-թեան պատճառով ստացել է այս երկրորդ նշանակութիւնը, ճիշտ ինչպէս քուղայ՝ որ է «դոյլ», Մշոյ բարբառով նշանակում է «ա-ղօրիքի ձագար, դոխն»։ Պրս. և թրք. ձևերը ցոյց են տալիս, որ հայերէնի նախնական ձևն է *դողն, ուր ղ՝ բառի վերջում գտնուելու պատճառով թաւանալով՝ դարձել է խ. ինչ-պէս ածուղ >ածուխ, գազաղ>գազախ, ասե-ղըն>գւռ. ասէխ։ Այս ենթադրութիւնը գործ-նականապէս ապացուցանում է Ղրբ. տէօղ (վերջաձայնը ղ=l և ո՛չ խ). «ջաղացքի մէջ զորեն լցնելու ձագարաձև ամանի տակ գըտ-նուած կիսախողովակաձև մասը՝ ուր թափ-ւսւմ է ցորենը և ուր հաստատուած է չանչա-խը»։-Աճ.


Կայծ, ից

s.

spark;
cf. Կարկեհան.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

Klaproth, As. polyg. 101 գերմ. heiss «տաք» բառի հետ։-ՆՀԲ լծ. կիզուլ, գազաղ, թրք. kóz «խարոյկ»։ Տէրվ. AIl-tarm. 88 լտ. candeo «այրիլ, վառիլ»։ Karolides, Γλ. συγϰρ. էջ 61 յն. ϰαίω «վառել» բայի հետ։ Հիւնք. խածանել բառից։ Bugge KZ 32, 44 հպրուս. knaistio «հրդեհ, խարոյկ», լիթ. kaīstu «տաքանալ» բառերին ցեղակից։ Peder-sen, Հայ. դր. լեզ. 76 և Scheftelowitz BВ 29, 31 (որոնցից էլ Walde 107 և Pokorny 2, 537) հնխ. sqaid-, qaid-արմատի տակ, որի ժառանգն է ըստ