account, reckoning, calculation, computation;
— ընտրութեան, exact, correct account;
comparison, likening;
ճիշդ, մանրամասն, վերջին —, accurate, detailed, final account;
բոլորակ, *կլոր —, in round numbers;
խառն —, confused account;
սովորական —, running account, account current;
ի —, on account;
ի — իւր, on one's own account;
ի — or հաշուով տալ, to pay on account;
— առնել, to make out an account;
to calculate;
— տալ, to give an account;
to conform, to agree;
ի — ածել, արկանել, to count, to calculate, to compute, to reckon, to number, to enumerate;
— ցուցանել, ընդունել, քննել, ճշդել, մաքրել or սրբել զ—, to present, to receive, to examine, to verify, to audit an account;
փակել, աւարտել զ—, to close, end or conclude, to settle or balance an account;
մտանել ի — ընտրութեան ընդ ումեք, to be compared, confronted with;
առանց հաշուի, incomparable, matchless;
cf. Կշիռ.
ψῆφος, λόγος, ἑργασία calculus եւ sententia Համար. սակ. քննութիւն ճշդիւ ըստ թուոյ եւ համարոյ. վէճ. եւ Հաւաստիք. եւ Վարկ. համարումն. (լծ. թ. հիսապ, որպէս եւ սայմագ, սայը է սակ). հիսապը, առնելիք տալիքը տեսնալը.
Ի ճանապարհի տո՛ւր զհաշիւըն Վասն հաշուին որ ի սուրբսն է։ Հաշիւք լինիցին. (Ղկ. ՟Ժ՟Բ. 58։ ՟Ա. Կոր. ՟Ժ՟Զ. 1։)
Մարդկան սովորութիւն է ի տուրեւառսն ընդ միմեանս հաշիւ առնել։ Հաշիւ արարեալ ընդ ոսոխն. (Լմբ. սղ.։)
Ունիմք առ միմեանս կագ եւ կռիւ, եւ հաշիւս, եւ անդաստանաց բաժանմունս. (Սարգ. յկ. ՟Ե։)
Անդ հաշիւ լեալ վասն սրբոյ վկային ... խաղաղանայր (վէճն). (Ճ. ՟Ա.։)
Իմաստուն սեղանաւոր զամենայն աւուր շահ եւ զվաղուեան (կամ զվղեան) յերեկոյին ի հաշիւ ածէ. (Կլիմաք.։)
Զհանդերձեալ ժամանակն ի հաշիւ ածցուք։ Ամենեքեան զսա զնոյն ի հաշիւ արկանեն։ Յարդեանցն բերէր զհաշիւն (զապացոյց). (Ոսկ. յհ.։)
Ի հաշիւ եւ ի համար զգործ սպասաւորութեանն իւրոյ բերելով. (Մանդ. ՟Ժ՟Ը։)
ՀԱՇԻՒ ԸՆՏՐՈՒԹԵԱՆ. ἁναλογία, σύγκρισις comparatio. որպէս ճիշդ հաշիւ. եւ Կշռութիւն. բաղդատութիւն.
Ոչ ետու զընտրութեան հաշիւն ի կենցաղոյս ճանապարհի. (Նար. ՟Կ՟Ը։)
Թէպէտեւ մեծ էր ծառայն, սակայն ընդ ծառայակիցս իւր է հաշիւ ընտրութեանն. իսկ որդւոյ ընդ ծառայս՝ առանց հաշուի եւ առանց ընտրութեան են շնորհք։ Եւ ո՛չ ամենեւին մտանէ ի հաշիւ ընտրութեան ընդ արարածս. (Կոչ. ՟Գ։)
• (ո հլ. ըստ ՆՀԲ, բայց կայ միայն սեռ. -ի) «հաշիւ, համար» ՍԳր. Ոսկ. յհ. Կոչ. «կռիւ, վէճ» Վկ. գողթ. 52, 79. որից հաշուել «համարել, հաշիւ անել» Ղևտ. իէ. 23, Ոսկ. ես. և մ. բ. 18. «համարել, կար-ծել» Ոսկ. մ. ա. 7, 25. Բ. տիմ. Եւս. քր. հաշուընկեր Լմբ. մատ. 321. հաշուակից Մա-ղաք. աբ. անհաշիւ Պտմ. աղէօս. հեշտահա-շիւ Գէ. ես. նոր բառեր են՝ հաշուապահ, հաշուապահական, հաշուապահութիւն, հաշ-ուակալ, հաշուայարդար, հաշուայարդարու-թիւն, հաշուեցուցակ, հաշուետումար, հա-շուետետր, հաշուեգիր, հաշուեկշիռ, հաշուա-գէտ, հաշուեցոյց, հաշուեփայտ, հանրահա-շիւ, գրահաշիւ, օրհաշիւ ևն։
• = Ասոր. [other alphabet] xəšiw «կարծուած, համարուած, հաշուած», [syriac word] xəšaw «հա-մառեր. համրեց», xaššew «կարծեց. են-թադրեց»։-Այս արմատը բնիկ սեմական է, հմմտ. եբր. [hebrew word] xašab, արամ. xšab, արաբ. [arabic word] hisāb, եթովպ. [other alphabet] hasaba, բոլորն էլ «հաշուել. 2. համարել, վարկանել» նշանակութեամբ։ Սեմականից փոխառեալ է շատ հին ժամանակ եգիպտ. hsb «հաշուել»։-Հիւբշ. 308։
• ՆՀԲ լծ. թրք. հիսապ։ Riggs, Քերակ 1856, էջ 60 եբր. xašav։ Հիւնք. վաշխ բառից կամ արաբ. հէսապ։
• ԳՒՌ.-Ագլ. Ախց. Ալշ. Երև. Կր. Ջղ. Սլմ. հաշիվ, Մրղ. Տիգ. հmշիվ, Ոզմ. հաշէվ։