Definitions containing the research ական : 10000 results

Մարմաջումն, ման

s.

itching, pruriency;
incitement, tickling, titillation;
smart, burning, puncture.

· Calfa

NBHL (2)

Մարմնական մարմաջունք։ Մարմաջմունք ցանկութեան. (Պիտ.։ Տէր Իսրայէլ. յնվր. ՟Ժ՟Է.։)

Զմարնմաջմունս դիւրըմբռնողականս. (Նար. ՟Խ՟Ը։)


Մարմին, մնոց

s. geom.

body;
flesh;
man, creature, mortal;
corpse, dead body;
carcass, carrion;
body, consistency;
whole, ensemble;
solid;
— առնուլ, to become incarnate;
եւ բանն — եղեւ, and the Word was made flesh;
cf. Երկնային.

· Calfa

NBHL (2)

Մարմին մարդկան, անասնոց, թռչնոց, ձկանց։ Մարմինք երկնաւորք, եւ մարմինք երկրաւորք։ Զմարմին եւ զոգի։ Ոգւոց եւ մարմնոց։ Այս է մարմին իմ։ Մարմին նորա ոչ ետես ապականութիւն։ Անդամք մարմնոյ։ Գտին զայն ամենայն մարմին մեռեալ։ Զմարմինս նոցա կախեցին զպարսպէն.եւ այլն։

ՄԱՐՄԻՆ երկրաչափական. σῶμα corpus. Քանակ՝ որ ունի զերկայնութիւն եւ զլայնութիւն եւ զխորութիւն, այսինքն թանձրութիւն.


Հերձուած, ոյ

s.

division, separation;
scission, rupture, disunion, discord, dissent, schism;
sect;
heresy;
— առնել, to bring about a scission;
to sow discord;
եղեւ — ի ժողովըրդեանն վասն նորա, there was a division among the people because of him;
դարձեալ — լինէր ի մեջ հրէից, there was a dissension therefore again among the Jews;
— անկեալ էր ի մէջ նոցա, they were divided among themselves;
they were at variance.

· Calfa

NBHL (2)

Որպէս հերձուածն քակողական է, այսպէս համաձայնութիւնն շաղկապական. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 36։)

σχίσμα schisma, scissura, fissio, dissidium, discordia, ruptio unionis. Հերձումն. պատառումն. եւ առաւել նմանութեամբ՝ Բաժանումն մտաց եւ անձանց. որպէս երկպառակութիւն. անմիաբանութիւն. տարաձայնութիւն .... եւ սեպհական առմամբ, Բաժանումն ի միութենէ մարմնոյն քրիստոսի, այսինքն յեկեղեցւոյ, կամ ի գլխոյ նորա, կամ յանդամոց նորա. (ըստ յն. սխի՛սմա. որ է նոյն ընդ հյ. ձայնիս խզումն).


Հերքումն, ման

s.

refutation;
— բանից, confutation.

· Calfa

NBHL (1)

Ունիցիս զճիւաղական հերքումն. թուի խրատումն։


Հէք, հիքի, քաց

adj.

unhappy, unfortunate, miserable, wretched.

· Calfa

NBHL (4)

Յո՞ փախչիցիս հէքդ եւ թշուառականդ. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Ժ՟Ա։ Սեբեր. ՟Զ։ ՃՃ.։)

Զիա՞րդ ապա ոչ եմք հէգք եւ թշուառականք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 42։ Իգն.։)

Տե՛ս եւ առ հիքին թշուառականին յուդայի. (Ոսկ. ես.։)

ՀԷՔ ταλαίπωρος, ἅθλιος, δειλός miser, miserabilis, infelix, aerumnosus. որ եւ ՀԷԳ. եւ ՀԻՔԱՑԵԱԼ. կամ ՀԻԳԱՑԵԱԼ. (որպէս թէ Հեծ, այսինքն հեծեծելի) Թշուառ. թշուառական. ապերջանիկ. աւաղելի. եղկելի. ողորմելի. տառապեալ. տարաբախտ. մանաւանդ եղեալն անձամբ անձինի պատճառ տարաբախտութեան իւրոյ. խեղճ, ողորմելի.


Հիացուցանեմ, ուցի

va.

to astonish, to surprise, to amaze, to astound, to enchant, to charm to admiration, to strike with amazement.

· Calfa

NBHL (2)

Ո՜վ մեծի խորհրդեանս եւ զարմանալեացս, որ բաւական է հիացուցանել եւ զյոյժ թանձրագոյնս մտօք. (Իգն.։)

Թետաղացւոցն սպառնալով, եւ համբաւն հիացուցանէր զհելլենականն. (Խոր. ՟Բ. 12։)


Հիբար

cf. Որպէս.

· Calfa

NBHL (2)

Յատուկ. հի՛բար, ծիծաղական. եւ պատահ, ո՛րգոն, սպիտակն. (Պորփ.։)

Բաղդատականացն գաղափարք են. հի՛բար, արագագոյն, յարմրագոյն. եւ այլն. (Թր. քեր.։)


Հիկէն

conj.

as, for example.

· Calfa

NBHL (1)

Հի՛կէն, իբրու յականս կայծին դժուարագիծ։ Եթէ ոք մակաստացական, հի՛կէն, իմաստուն. (Մագ. լ։)


Հիմնարկեմ, եցի

va.

cf. Հիմնադրեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի վերայ հրեշտակական փառաբանութեանցն հիմնարկելով զօրհնութիւնս զայս. (Ի գիրս խոսր.։)


Հիմնաւորեմ, եցի

va.

cf. Հիմնեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի սոսա հիմնաւորին ամենայն հաճոյական առաքինութիւնք. (Ի գիրս առաքին.։)


Հիմնեմ, եցի

va.

to found, to establish, to lay the foundation, to build.

· Calfa

NBHL (1)

Յառաքելականաց դասուց հիմնեցաւ. (Նար. ՟Հ՟Ե։)


Հինաւանդ

adj.

barbarous.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԻՆԱՒԱՆԴ կամ ՀԻՆԱՎԱՆԴ. Բառ անստոյգ, ի Հէն ձայնէ, եւ ո՛չ Հին. զի դնի փոխանակ յն. բառիս βαρβαρική այսինքն Բարբարոսական.


Հինգամանակ

gr.

of five feet, pentametrical.

· Calfa

NBHL (1)

πεντάχρονος quinque temporibus constans pes. Որ ունի ամանակս հինգ ըստ յոյն քերականաց եւ քերթողաց. որպէս ա՛մաբկո՛ւմ. յո՛վսէ՛պոս. ստեփանո՛ս. (Թր. քեր.։)


Հինգամեան, մենից

adj.

quinquennial;
cf. Հինգամեայ.

· Calfa

NBHL (1)

πενταετηρικός quinquennalis. Որ ինչ լինի ի հինգ ամս մի անգամ, կամ յետ չորից ամաց. որպէս ողոմպիական ագոնն եւ այլն.


Հինգամսեայ

adj.

of five months.

· Calfa

NBHL (1)

Որոյ կամ ուր են ամիսք հինգ. հինկ ամսըւան կամ ամսական.


Մարմնագործեմ, եցի

va.

to change into flesh.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հոգւոյն սրբոյ եկելոյ առ մարիամ՝ ըստ գաբրիէլի ձայնին՝ մարմնագործեցաւ փրկչականն. (Սարկ. հանգ.։)


Մարմնազեղծ

adj.

impudic, sensual, libidinous;
impotent, frigid, incapable of procreation.

· Calfa

NBHL (1)

σωματοφθόρος corpore corruptus. Զեղծեալ մարմնով, ըստ պղծութեան, կամ ըստ խօթութեան եւ բնական պակասութեան.


Մարմնազեղծութիւն, ութեան

s.

luxury, licentiousness, lechery, wantonness;
impotence, frigidity.

· Calfa

NBHL (1)

Ապականութիւն կամ պղծութիւն մարմնոյ.


Մարմնախորժ

adj.

pleasing or grateful to the senses.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ինչ ախորժ եւ հաճոյական է մարմնոյ. հեշտալի.


Մարմնակից, կցի, կցաց

adj. s.

of the same nature;
consanguineous;
fellow-man.

· Calfa

NBHL (2)

Արդարք մարմնակիցք տէրունական մարմնոյն։ Փեսայն քրիստոս ուրախ լիցի առ հարսինն, այս ինքն առ մարմնակից արդարսն. (Ագաթ.։)

Կամ Արենակից. ազգական.


Մարմնաձեւ, աց

adj.

having a bodily form or figure, corporeal.

· Calfa

NBHL (1)

Էգ ազգն՝ նիւթականն, ախտանայինն, մարմնաձեւն, զգայունն։ Բաղկացութիւն մարմնաձեւ հողեղինագոյն եհաս (այսնիքն ընկալաւ) զգայութիւնն. (Փիլ. ել. ՟Ա. 8. եւ Փիլ. այլաբ.։)


Մարմնային

cf. Մարմնական.

· Calfa


Մարմնաշարժութիւն, ութեան

s.

tickling, titillation, stimulant;
any movement of the body.

· Calfa

NBHL (2)

Շարժումն մարմնոյ. իբր խլրտումն ցանկական.

ՄԱՐՄՆԱՇԱՐԺՈՒԹԻՒՆ. ասի ռամկօրէն՝ եւ Պատահական շարժուած ինչ ո՛ր եւ է մասանց մարմնոյ. կոչեցեալ նաեւ Մարմնախաղաց։ Զորմէ կայ յիմարական գրուած ուրումն տգիտի յետնոյ։


Մարմնապատար

adj.

enveloping the whole body.

· Calfa

NBHL (1)

Պատիչ մարմնոյ լիով կամ բոլորական.


Մարմնասէր

adj.

fond of carnal pleasures, sensual, carnal, voluptuous, mundane.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ իբր Մարմնասիրական.


Մարմնասիրութիւն, ութեան

s.

sensuality, lust, concupiscence.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն մարմնասիրութեան, եւ ախորժական ցանկութեանն. (Եզնիկ.։)


Մարմնատեսակութիւն, ութեան

s.

materiality.

· Calfa

NBHL (1)

τὸ σωματοειδές . Մարմնատեսակն գոլ. նիւթականութիւն.


Մարմնատիպ

adj.

corporeal, of a form.

· Calfa

NBHL (1)

Մարմնատիպ բանիս իմաստք այսպիսի է։ Մարմնականացս՝ մարմնատիպ բանիւ՝ օրինակաւ վարդապետէր. (Երզն. մտթ.։)


Մարմնացուցանեմ, ուցի

va.

to change into flesh;
to embody, to incarnate;
to figure, to impress with a form.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ Մարմնաձեւ կացուցանել. թանձրացուցանել իբրեւ զմարմին նիւթական.


Մարմնաւորութիւն, ութեան

s.

corporeity;
incarnation;
humanity.

· Calfa

NBHL (1)

ՄԱՐՄՆԱՒՈՐՈՒԹԻՒՆ. Մարմնաւոր վիճակ. մարմին. նիւթականութիւն. եւ Անկատարութիւն.


Մարմնեղէն, ղինի, նաց

adj.

corporal, corporeal.

· Calfa

NBHL (1)

σάρκινος carneus σωμάτινος corporeus. Մարմնային. մարմնական. մարմնաւոր. եւ Մսեղէն.


Մարսեցուցիչ, չի, չաց

adj.

cf. Մարսողական.

· Calfa


Մարտակառք, ռաց

s.

war-car or chariot.

· Calfa

NBHL (1)

Կառք մարտի կամ պատերազմական.


Մարտակից, կցի, կցաց

s. adj.

companion in arms, fellow-soldier, comrade;
adversary, antagonist, opponent;
confederate, leagued, allied;
— գունդք, auxiliary forces;
— լինել, to fight in company.

· Calfa

NBHL (2)

Մարտակից զինուորական դասուն սուրբն ներսէս. (Շար.։)

Ինքնոգոր մարտակից նմին իսկ ինքեան։ Սպառազէնք այսական դժնեայ հնարաւորութեան բուռն մարտակցաց՝ պատկանեալ զինուք. (Նար. ՟Ծ՟Թ. ղ։)


Մարտակցութիւն, ութեան

s.

companionship in arms;
alliance, confederacy;
aid, succour.

· Calfa

NBHL (1)

συμμαχία societas in bello, auxilium, subsidium. Մարտակիցն լինել՝ ըստ ՟Ա նշ. գործակցութիւն ի մարտի. օգնականութիւն.


Մարտամբոխ

adj.

tumultuous, troubled, agitated by war.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ինչ հայի ի մարտ ամբոխական, կամ յամբոխ մարտկաց.


Մարտայարդար

cf. Մարտադիր.

· Calfa

NBHL (1)

Մարտայարդարն, յորժամ ըմբշական մրցութեանն ոք յաղթիցէ, ե՛ւ յարգէ ե՛ւ պսակէ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 13։)


Մարտացու, աց

s. adj.

weapons of war (other than firearms);
military, warlike.

· Calfa

NBHL (1)

Նիւթական թարգմանութեամբ ի յունէ՝ μάχαιρα (ի ձայնէս μάχη , մարտ) եւ μάχιμος, μαχητικός եւ այլն. Երկաթի գործի մարտի՝ որպէս սուսեր, նետ, եւ այլն. եւ ամենայն ինչ պիտանացու ի պատերազմի.


Մարտընտիր

s.

brave, valiant soldier;
—ք, choicest troops, the flower of, or the choice men in the army.

· Calfa

NBHL (1)

Ընտիր ի մարտի. մարտիկ ընտիր. այրընտիր քաջ զօրական.


Մարտիկ, տկաց

s.

warrior, soldier, combatant;
ի —ս մտանել, to rush to the field of combat.

· Calfa

NBHL (2)

Ընդ որս մրցականք, եւ կամ մարտիկք. (Արիստ. որակ.։)

μάχιμος pugnax, bellicosus μαχητής pugnator, bellator եւ παλαιστρικός cursor in palaestra ἁθλητής athleta. Մարտնչօղ. այր պատերազմական. զինուոր. եւ Նահատակ. ըմբիշ. մրցական յասպարիսի.


Մարտիրողէք

s.

martyrology.

· Calfa

NBHL (2)

Առեալ բազում գրեանս՝ տօնական, եւ մարտիրողէք. (Մաղաք. աբեղ.։)

Ընթերցուածովքն, եւ մարտիրողօքն (ուղղական, կամ գործիական) Յիշատ. (հին ճշ.։)


Մսխեմ, եցի

va.

cf. Ծախեմ;
cf. Վատնեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ՄՍԽԵԼ. Ռամկականն բառիս Ծախիլ, այսինքն վատնել.


Մսողիմ, եցայ

vn.

to emaciate, to become extenuated.

· Calfa

NBHL (1)

Բառ անստոյգ, որպէս յն. ἁπολεπτήνομαι extenuor, premor. որպէս թէ Սղիլ, սղանալ, բարականալ, կամ տափակիլ. կծկիլ որպէս զմսեալն. (թերեւս գրելի է, Մռողիլ, ի բառէս Մռուղ. զոր տեսցես)


Մտաբախ

adj.

crack-brained, cracked, crazed, frantic, frenetic, mad.

· Calfa

NBHL (1)

Հիւանդութեամբ տկարանալ զխորհրդական որոշելով, որք ի բժշկութեան են հմուտ, մտաբախ զախտս զայս կոչեն. (Նիւս. կազմ. ՟Ժ՟Գ։)


Մտաբերութիւն, ութեան

s.

intent, intention, resolve;
criminal attempt.

· Calfa

NBHL (1)

Աւա՛ղ յիմարական մտաբերութեանն. (Արծր. ՟Ա. 1։)


Մտադիր, դրաց

adj.

attentive, careful, vigilant, diligent, exact;
considerate;
— լինել, to be attentive, to pay attention to, to mind, to attend to, to take heed to, to apply, to be assiduous.

· Calfa

NBHL (2)

Զգաստիցն եւ մտադրացն առ ի յուղղութիւն բաւական է։ Ոմն ի մտադիր մարդկանէ, որ միտ եդեալ նայեսցի. (ՃՃ.։)

Որ ամենայնիւ բաւական էին տալ պատճառս մտադրացն՝ գտանելոյ զիրացն հաստատութիւն։ Զուշակալն եւ զմտադիր։ Մտադիրս եւ ուշակալս առէ։ Զհեղգսն իսկ մտադիրս յարդարեաց։ Յուշ առնէ մտադրացն զսքանչելեացն. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. յհ.։)


Մտադիւր

adj. adv.

diligent, prompt, ready;
—, — իմն, — սիրով or կամօք, willingly, voluntarily, with good will, heartily, cheerfully, with pleasure;
candidly, frankly, sincerely.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ո՛չ երկրի՝ որ զսերմնն ապականիցէ, մտադիւր մշակն դարման տանիցի. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 2։)


Համատարած, ի

adj.

spread throughout, very extended, universal, general;
— ծով, the Ocean;
— օդ, atmosphere.

· Calfa

NBHL (1)

Համատարած համատարած. այսինքն հասարակաց, կամ ընդհանրական. (Շար.։)


Համատեսակ

adj.

of the same kind or sort, equal, conformable.

· Calfa

NBHL (2)

Համատեսակք ելով՝ են համագոյականք (այսինքն բնութենակիցք). (Աթ. ՟Ը։)

Առաջնոցն էութեանց ընտանի եւ համատեսակ։ Համատեսակս ունել կամելով յանձինս ըստ առաքինութեան զանապական պատկերս. (Դիոն.։)


Համատոհմ

adj.

cf. Համատոհմիկ.

· Calfa

NBHL (1)

Խանտալով ընդ համատոհմիցս կենդանասէր բազմամարդութիւն։ Յապականութիւն համատոհմիցս յողացաւ. (Պիտ.։)