Entries' title containing ական : 2182 results

Քառականգուն

adj.

of four cubits.

· Calfa

NBHL (3)

Քառականգնեայ ունել հասակ եռակի մեծութեամբ. (Երզն. քեր.։)

Եռականգուն մեծութիւն ունել կամ քառականգուն. (Արիստ. ստորոգ.։)

ՔԱՌԱԿԱՆԳՆԵԱՅ ՔԱՌԱԿԱՆԳՈՒՆ. τετράπηχυς quatuor cubitorum. Որպէս թէ քառականգնեան. Չորեքկանգնեան. ունօղ զչափ չորից կանգնոց. չորս կանկուն.


Քառասնորդական, ի, աց

adj.

quadragesimal.

· Calfa


Քարգոնական

cf. Քարգոնոսական.

· Calfa

NBHL (2)

ՔԱՐԳՈՆԱԿԱՆ կամ ՔԱՐԳՈՆՈՍԱԿԱՆ. Արքունական. թագաւորական. ի պրս. քարիկիյա. արքայ, թագաւոր. եւս եւ մի մի ի չորից տարերաց.

Տրամակայեալ յինքեան յոքնաբեզունն քարգոնական կնիք՝ յապարանէն արքունի։ Մահաշունչ հոտ քաղուն քարգոնական նժուգին։ Զգուշացուցից քեզ չու ի քարգոնոսական նպատ։ Կամիմ, զի եւ դա արքունիս քոյո քարգոնոսական ապարանի առկայացեալ՝ արասցէ քեզ ճեմարան։ Ի զարդ քարգոնոսական տպարանին. (Մագ.։)


Քարգոնոսական, ի, աց

adj.

royal.

· Calfa

NBHL (2)

ՔԱՐԳՈՆԱԿԱՆ կամ ՔԱՐԳՈՆՈՍԱԿԱՆ. Արքունական. թագաւորական. ի պրս. քարիկիյա. արքայ, թագաւոր. եւս եւ մի մի ի չորից տարերաց.

Տրամակայեալ յինքեան յոքնաբեզունն քարգոնական կնիք՝ յապարանէն արքունի։ Մահաշունչ հոտ քաղուն քարգոնական նժուգին։ Զգուշացուցից քեզ չու ի քարգոնոսական նպատ։ Կամիմ, զի եւ դա արքունիս քոյո քարգոնոսական ապարանի առկայացեալ՝ արասցէ քեզ ճեմարան։ Ի զարդ քարգոնոսական տպարանին. (Մագ.։)


Քարշողական, ի, աց

adj.

attractive.

· Calfa

NBHL (2)

Կերակրականին բնութեան զօրութիւնք են չորք. քարշողական, ունակական, այլայլական, արտաքս վտարական։ միով արեամբ կերակրին. քանզի իւրաքանչիւր ոք զիւր նմանապէս քարշողական զօրութեամբն խնդրէ. (Նիւս. ՟Ի՟Բ։ Մագ. ՟Ծ՟Ե։)

ἑφολκός attractorius. Ունօղ զզօրութիւն յինքն քարշելոյ. ձգողական.


Քարոզական, ի, աց

adj. s.

preaching;
—ն, proclaimer, herald.

· Calfa

NBHL (4)

Լուուցանեն իբրեւ քարոզական բարբառեալ ձայնիւ։ Սա մեզ խըրատ՝ օրըստօրէ քարոզական. (Պիտ.։ Երզն. ոտ. երկն.։)

Յաւելաւ եւ քարոզականն. եւ յաղթէր ակրատէս հեղիացի. (Եւս. քր. ՟Բ։)

ՔԱՐՈԶԱԿԱՆՆ. κήρυξ ceryx, praeco. Ազգ Ճարտար նուագերգութեան ի խաղսողոմպիականս. որ ըստ յն. կոչիւրքի՛րիքս, այսինքն քարոզ, ձայնատու.

κηρυκικός ad praeconium vel praeconem pertinens. Սեպհական քարոզութեան եւ քարոզչի.


Քարուականութիւն, ութեան

s.

cf. Քարուականք.

· Calfa

NBHL (3)

Կայաք եւ ծաղր առնէաք զընկերացն քարուականութիւն։ Կամի՞ք թէ արձակեցից զլեզու, եւ ցուցից՝ թէ ո՛րչափ քարուականութիւն է. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 13։ եւ ՟Բ. 24։)

Մի՛ զայլսն ի քարուականսն կոչիցես։ Ըզմատնիչն այսպիսի քարուականք (բամբասանք) արին ի խեղդն կախաղանի։ Զգործ շնացողացն ծածկել կամէին, եւ չախորժէին ձազել զայլոց քարուականս. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 15։ ՟Բ. 23։)

Եւ ոչ միայն աշակերտքն (փիլիսոփայից) գործէին զքարուականս զայս։ Ի տօնս երկաքանչիւրոց աստուածոցն զայնպիսի քարուականս գործէին. (Սարգ. յկ. ՟Ը. եւ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Թ։)


Քարուականք

s.

ill treatment, outrage, dishonour, brand or stigma, infamy, disgrace, opprobrium, turpitude, crime.

· Calfa

NBHL (3)

Կայաք եւ ծաղր առնէաք զընկերացն քարուականութիւն։ Կամի՞ք թէ արձակեցից զլեզու, եւ ցուցից՝ թէ ո՛րչափ քարուականութիւն է. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 13։ եւ ՟Բ. 24։)

Մի՛ զայլսն ի քարուականսն կոչիցես։ Ըզմատնիչն այսպիսի քարուականք (բամբասանք) արին ի խեղդն կախաղանի։ Զգործ շնացողացն ծածկել կամէին, եւ չախորժէին ձազել զայլոց քարուականս. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 15։ ՟Բ. 23։)

Եւ ոչ միայն աշակերտքն (փիլիսոփայից) գործէին զքարուականս զայս։ Ի տօնս երկաքանչիւրոց աստուածոցն զայնպիսի քարուականս գործէին. (Սարգ. յկ. ՟Ը. եւ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Թ։)


Քաւդէական, ի, աց

adj.

magical.

· Calfa


Քեմխտական, ի, աց

adj.

leathern, parchment.

· Calfa

NBHL (1)

Սովորեցան ի քեմխտական (կամ քեմղտական) քարտիսն յեանորդքն գրել. (Մագ. քեր.։)


Քետուրական, ի, աց

adj.

horn of, or descended from Keturah.

· Calfa


Քերական, ի, աց

s.

grammarian;
grammar;
*spelling-book, primer.

· Calfa

NBHL (14)

Յարանուանք. որզան, ի քերականութէն քերականն, եւ յարութենէն արի ... Որակ, որազն, սպիտակ, քերակական. (Արիստ. ստորոգ.։)

Ո՛չ ամենայն մարդ քերական. (Սահմ. ՟Ա։)

Քերական ո՛չ զամենայն մարդ սահմանէ, այլ միայն զքերականսն. (Դամասկ.։)

Կատարելում քերականի եւ երաժշտականի ոչ ինչ պէտք են պատուիրանի յարուեստս ... Որպէս քերականութիւն՝ քերականին, եւ երաժշտականութիւն՝ երաժշտին. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. լին.։)

Ներհմտութիւն քերականի, բայց քերթումըն քերթողի. (Շ. վիպ.) (որբերի եւ ի յաջորդ նշ)։

ՔԵՐԱԿԱՆՆ գ. որպէս Քերականութիւն.

Զաստղաբաշխականն, եւ զքերականն եւ զքերթողականն. (Ճ. ՟Ը.։)

Գրեցից սակս քերականիս, թէ զի՞նչ է անուն սորա. (գրականութիւն, քերթողութիւն, քերականութիւն. Հին քեր.։)

Ու եւ Ի, լծո՛րդ են ըստ քերականին խրատու. (Վրդն. ծն.։)

Քերթողն քերական արուեստիւն շարակարգէր զգիրս ... քանզի զքերական կանոնսն հաստատաբար մեկնէր։ Առեալ ի նմանէ տունս քերականս, որպէս զի մեկնեսցէ զնոսա ի հռետորականս։ Երեւեցոյց գրով բանս՝ քերականս պէսպէս իմաստիւք զանազանեալ. (Սոկր.։ Վ՛րք բրս։ Վրք. ածաբ.։)

Ամենեւին բառական քերական (ոճով) ոչ գրեաց, այլ զամենայն պարզ եւ յստակ խօսէր. (Վրք. սոսկ ըստ Հ=Յ.։)

Սողովմոն արքայն մեծ՝ քերական պէրճիւք յարդարեալ զսա (զտաճարն). (Նար. տաղ.։)

γραμματικός grammaticus, litterator, litteratus. որպէս Գրական. գիտակ արուեստի քերականութեան. ԳՐԱՄԱՏԻԿՈՍ. որ ասի եւ ՔԵՐԹՈՂ՝ ո՛չ որպէս բանաստեղծ (որ է բուն քերթողն), այլ որպէս գրագէտ. դպիր քաջուս.

ՔԵՐԱԿԱՆ ա. γραμματικός, -κή, -κόν grannaticus, -ca, -cum;
grammaticalis. իբր Քերականական, եւ քերթողական կամ բանաստեղծական, եւ ճարտար՝ կամ արուեստական ոճով.


Քերականական, ի, աց

adj.

grammatical.

· Calfa


Քերականութիւն, ութեան

s.

grammar.

· Calfa

NBHL (5)

Անուն իսկ քերականութեանս, գրականութիւն ասի։ Եւ արդ ստուգաբանեալ լինի քերականութիւնս՝ գրականութիւն. (Մագ. քեր.։ Երզն. քեր.։)

Յաղագբ քերականութեան։ Քերականութիւն է հմտութիւն՝ որք ի քերթողացն եւ ի շարագրաց իբրու բազում անգամ ասացելոց. (Թր. քեր.) այսինքն հմտութիւն սովորական ոճոյ բանաստեղծից եւ մատենագրաց։

Քերականութիւն յայնցանէ է՝ որ նենթակայումն են։ Քերականութիւն ասի ուրումն մակացութիւն։ Իքերականութենէն՝ քերականն. (Արիստ. ստորոգ.։)

Դիւրապատում շարադրեաց, եւ ո՛չ քերականութեամբ արհեստին. (Վրք. ոսկ.։)

γραμματική grammatica, -ce, litteratura. Գրականութիւն. գրագիտութիւն. . անվրէպ դպրութիւն իբր քերեալ եւ հարթեալ. արուեստ ուղղախօսութեան եւ ուղղադրութեան ըստ կանոնաց բնիկ լեզուի գրոց.


Քերականօրէն

adv.

grammatically.

· Calfa


Քերթողական, ի, աց

adj.

poetical;
grammatical;
— ազատութիւն, poetical license.

· Calfa

NBHL (7)

Ոչ երբէք թշնամենալ ընդ առն քերթողականի (որ գիտէ քաջ գովել կամ պասաւել). (Պղատ. մինովս.։)

Զայն իսկ՝ որ առ երաժիշտսն խրատքն են եւ խաղալիքն, կարծեմք պարտ գոլքերթողականացն. (Պղատ. օրին. ՟Բ։)

Քերթողականս ախորժակ։ Զրուցատրութիւն ըստ ներգոյս քերթողական յեղանակս։ Քերթողական շարագծաց։ Քերթողական մեծ արհեստի։ Զիմաստս հաւաքեալ՝ զաստղաբաշխականն, զքերականն եւ ըզքերթողականն. (Պիտ.։ Թր քեր։ Յհ. կթ.։ Լմբ. ի շնորհ.։ Ճ. ՟Ը.։)

Որք քերթողական մեծութեամբ ոչինչ ընդ հատ։ Որ ոչ են քերթողական բնութեամբ։ Ի քերթողական դուրս հասեալ. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)

Պղատոն ոչ կարծէ զուսմնականն մասն գոլ իմաստասիրութեան, այլ նախակրթութիւն ինչ, որպէս եւ քերթողականն։ Քան զայլ արհեստ ասեմ եւ զմակացութիւն, քան զքերթողականն ամես, եւ զճարտասանականն. (Սահմ. ՟Ա։)

ποιητικός poeticus. Բանաստեղծական. սեպհական քերթողաց եւ քերթողութեան. եւ Քերթողն. պուետիկոս.

ՔԵՐԹՈՂԱԿԱՆ. γραμματικός grammaticalis. Քերականական.


Քերովբէական, ի, աց

adj.

cherubic.

· Calfa

NBHL (6)

Ճոխանայ ի քերովբէական կառսն, եւ նստի ի բարձսն մարիամու. (Եփր. ի ծն. քրիստոսի.։)

Որ ի վերայ քերովբէական աթոռոց բազմիս. (Պտրգ.։)

Որ նստիս ի կտռս քերովբէականս. (Ժմ.։)

Քերոբէական թեւօք պարածածկեցար։ Աթոռ քրովբէտկան երեւեալ այսօր սիմէոն. (Շար.։)

Քան յաթոռն քերովբէական նստելն՝ առ սրբոցն հանգչելն բաղձալի է նմա. (Նար. երգ.։)

Արի՛ ե՛կ ի տաճար (ո՛վ սիմէոն), ահա հասեալ կամ, զգիրկսըդ ինձ յօրինեա՛ քրովբէական կառք. (Տաղ.։)


Քթթել ական

sv.

to winkle, to twinkle, to wink, to blink;
ի — ական, in a twinkling, in a trice, in no time, as if by magic;
արագոյնք զքթթել մի ական, swifter than lightning.

· Calfa


Քնարական, ի, աց

adj.

lyrical;
— քերթողութիւն, lyric poetry.

· Calfa

NBHL (2)

Ո՞ գիտէ զստեղծանի տարերացս, եւ զգործ քնարականիս այսմ. (Եւագր. ՟Ի՟Ը։)

λυρικός lyricus, melicus ἀρμονικός harmonicus. Սեպհական քնարի եւ քնարահարութեան. քնարական քերթողութիւն, կամ նուագ. (Թր. քեր.։ Մագ. ՟Ժ՟Գ։)


Քննաբանական, ի, աց

adj.

critical.

· Calfa


Քննական, ի, աց

adj.

of examination.

· Calfa

NBHL (5)

Քննողական. որոնողական. հարցողական. փիլիսոփայական. տրամբանական. բնազննական.

Զմէ՞ն քննական է. (Երզն. քեր.։)

Զգածեալ է մոլորութիւնն քննական բանիւք։ Յափշտակէ զայն ճշմարտութիւնն, եւ նոքիմբք իսկ քննականօք սպանանէ զմոլորութիւն. (Սեբեր. ՟Դ։)

Նա՛ իմաստնոց մտացն եւ այս է քննական. (Շ. իմ. եղակ.։)

Որդւոյ քննական. այսինքն քննօղ զխորս որդւոյ. (Գանձ.։)


Քնքշական, ի, աց

adj.

delicate, soft.

· Calfa

NBHL (1)

Յելանելն արտասուացն ի քնքշական բնութենէնն՝ խոնարհեցուցանէ զԱստուածոյ մարդասիրութիւն. (Ոսկիփոր.։)


Քուական, ի, աց

adj.

cubic.

· Calfa

NBHL (1)

մասն ընդունել թուոյ քուականի (ուրօրեայ թլփատութեամբ). (Փիլ. լին. ՟Գ. 49։)


Քուրական, ի, աց

adj.

sister's, sisterly.

· Calfa

NBHL (2)

Որ իչ բերաբերի առ քոյր ուրուք, կամ առ լուսինն՝ զր քոյր արեգական առդնէին հեթանոսք.

Մայրենի եւ քուրական առականօք զարարած լուսաւորացն մուծանէ. (Եզնիկ.։)


Քրայական, ի, աց

adj.

metallic, mineral;
— նիւթ, metal mineral, ore.

· Calfa


Քրէական, ի, աց

adj.

cf. Քրայական;
criminal, enormous, horrible;
— մեղք, յանցանք, high treason;
— մետաղք, mine, galleys, place of detention for criminals.

· Calfa

NBHL (7)

Երբեմն ի քրէական նիւթոց կերպարանս. (Ոսկ. ես.։)

Յոլովք են ի նիւթս ձեւ խաչի յոստայնանկաց կա ի քրէական (այսինքն արծաթագործ) արուեստագիտաց տպաւորեալք. (Սարկ. հանգ.։)

Դաձցին ամենայն դատապարտեալք՝ որք ի քրէական մետաղսն իցեն։ Լուծանել հրամայել զկալանաւորսն, եւ որք ի քրէական մետաղս են։ Ի քրէականսն՝ յերկաթահատ կամ ի պղնձագործ մետաղսն։ Ոսկեհանաց, եւ որք քրէական մետաղսն քոնջիցեն։ Յաւիտենից բանդեալքն ազատեցան, եւ քրէական մետաղքն հրդեհեցան յարփիահրաշ փառաց քոց. (Ագաթ.։ Ճ. ՟Գ.։ Ոսկ. մ. ՟Բ. 18։ եւ փիլիպ. ՟Է. Բենիկ.։)

ՔՐԷԱԿԱՆ. Արժանի աքսորանաց եւ աշխատելոյ ի մետաղս. ծանրամաղ. մեծաղեռն. աստուածընդդէմ. արքայընդդէմ. քարուական (յանցաւորութիւն)

Ձեռս ամբառնալ յօծելայն աստուծոյ, եւ քրէական մեղօք վտանգի լինել։ Ոչ ունին հաւասար քրէական մեղացն նոցա հատուցանել։ Զքրէական վերնամարտութիւնն։ Ի քրէական մորոսութեանց։ Ոյք բանան զբերանս քրէական բանիւ վասն փառացն աստուծոյ։ Մաքրելով զոգիս ամենեցուն ի քրէական ծանունց ծառայականաց. (Յհ. կթ.։ Սարգ. ՟բ. պետ. ՟Գ։ Մաշկ.։ Յիշատ. ոսկ. յհ.։)

Քրէական մեղք, որ է ի թագաւոր. (Վրդն. թուոց.։ Նոյնպէս եւ Հին բռ. եւ Լծ. նար.) (որք երեւին ակնարկել եւ ի յն. քի՛րօս, տէր, եւ ի ռմկ. գռալ, թագաւոր)։

μεταλλικός metallicus. Նոյն ընդ Քրայական. որպէս հրահալելի. հանք, հանքայի.


Քրիստոնէական, ի, աց

adj. s.

christian;
*catechism.

· Calfa

NBHL (4)

Զի մի՛ ի քիստոնէական անուանէդ որոշեսցիս։ Եւ որ այլ եւս կարգք են քիստոնէականք։ Զօրէնս քիստոնէական հաւատոց։ Ի քիստովնական հաւատոցն. Քրիստոնէական զարմից։ Քիստոնէական փրկաւէտ կոչմանս։ Քրիստոնէական կարգովս եւ կրօնիւք։ Զգիրս սրբոյս քիստոնէականս. (Մանդ. ՟Ա։ Խոսր.։ Յհ. կթ.։ Ճ. ՟Ա.։ Ոսկիփ.։ Նար. ՟Լ՟Բ։ Լմբ. սղ.։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 31։)

Զատուցանել զքիստոնէականս (զատիկ) ի հրէականէն. (Շիր. զատիկ.։)

Պատմեցին թագաւորին՝ քիստոնէական քիլիսոփայքն. (Ճ. ՟Բ.։)

Պատմեցին զքիստոնէական փիլիսոփայիցն (հերձուածողաց), եթէ զպարտութիւն խոստովանեցան. (Լծ. ածաբ.։)


Քրիստոսական, ի, աց

adj.

of J.-C, belonging to J.-C, Christ's;
— հաւատք, christianity.

· Calfa

NBHL (7)

Քրիստոսական ուխտին դաշնաւորութեանն. (Նար. կուս.։)

Քրիստոսական հաւատոց. (Մանդ.։ եւ ՃՃ.։)

Քրիստոսական պատարագին բաշխումն. (Խոսր.։)

Կնքեալ (գերեզման սրբոյն) քրիստոսական կնքովն (այսինքն նշանաւ խաչի). (Կորիւն.։)

Գահակարգեալ եւս ըն աջմէ աթոռացն քրիստոսականաց յանդ երանութիւնս. (Յհ. կթ.։)

Քրիստոսական հօտին անմահ արօտք. (Շար.։)

Հա՛րկ է հաւանութեամբ եւ հաւատովք հետեւել զկնի բոլոր քրիստոսականացս. (Յհ. իմ. ատ.։)


Քրովբէական, ի, աց

adj.

cherubic, angelical.

· Calfa


Օգնական, ի, աց

adj. s.

aiding, assisting, helping, auxiliary;
aid, helper, assistant, adjutant, coadjutor, colleague;
— զորք, auxiliary forces, reinforcements, auxiliaries;
— լինել, to help, to aid, to give help to, to succour;
— լինել միմեանց, to help one another;
— իւր առնուլ, to profit by, to avail oneself of զխաւար — առեալ, under cover or favour of the darkness.

· Calfa

NBHL (5)

Արտասուք դմա օգնական ըստ դմա։ Բայց ադամայ ոչ գտաւ (ի կենդանիս) օգնական նման նմա։ Անուն երկրորդին եղիազար. ասէ, աստուած հօր իմոյ՝ օգնական իմ։ Օգնական ի թշնամաց եղիցես նմա։ Որ ոչ արար զաստուած իւր օգնական։ Խաղաղութիւն քեզ, եւ խաղաղութիւն օգնականաց քոց։ թագաւորք օգնականք նորա։ Օգնական լինել (ի պատերազմի)։ Որպէս ձիւնաբեր ամարայնի՝ տօթացելոց օգնական է (այսինքն օգնէ, օգտէ. ὡφελεῖ prodest ) եւ այլն։

Մանաւանդ զի զգիշեր եւս իւր օգնական գործակից գտանէր. (՟Բ. Մակ. ՟Ը. 7։)

Երկչոտութեամբն օգնականաւ վարեսցիս (ի նմանութեան). (Ածաբ. մկրտ.։)

Օգնական առնիցեն զիւրեանց զամուրսն. (Արծր. ՟Գ. 2։)

Աղօթիցն օգնականք են ողորմութիւնքն եւ նուէրքն։ Յաջողելն՝ զձեռն տալն եւ զօգնական լինելն ասէ. (Խոսր.։)


Օգնականեմ, եցի

vn.

cf. Օգնեմ.

· Calfa

NBHL (3)

Օգնական լինել. օգնել.

Բոլորեցունցն աստուած՝ իւրայոցն օգնականեաց բաւականապէս.

Յանբաժանելի երրորդութենէն օգնականեալք՝ առաջնորդիմք յարքայութիւնն. (Եպիփ. սղ.։ Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)


Օգնականութիւն, ութեան

s.

cf. Օգնութիւն;
alliance, league cooperation, collaboration.

· Calfa

NBHL (6)

Այլուստ լինի օգնականութիւն եւ փրկութիւն հրէից։ Մի՛ հեռի առներ զօգնականութիւն քո յինէն։ Օգնականութեամբ լցեալ բարձրելոյն։ Յուսացեալ յօգնականութիւն տեառն։ Զօրէնս յօգնականութիւն ետ։ Հազիւ կարացաք ըմբռնել զմակոյկն, զոր առեալ՝ յօգնականութիւն կապէին ընդ նաւն. եւ այլն։ Զմիմեանս օգտեցուցանել աննախանձ օգնականութեամբ. (Յճխ. ՟Ժ՟Է։)

Առաքեցի քեզ զօր յօգնականութիւն. (Խոր. ՟Գ. 5։)

Վարձականութիւնս օգնականութեան ինքեան լեալ. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Եթէ լոկ առանձին քննիցին (կիրք), կարիք կոչին. իսկ չափով եւ ըստ ժամանակի՝ օգնականութիւն օգնականութիւն են բնութեանս. (Յհ. իմ. երեւ.։)

Զոր օրինակ ի բժշկացն օգնականութիւնս բազում բանջարս առնուն՞ եւ մի դեղ կազմեն. (Ոսկ. եբր. ՟Թ։)

βοήθεια, βοήθημα auxilium, juvamen, adjumentum, adjutorium, opitulatio. Օգնական լինելն. օգն օգնութիւն. ձեռնտուութիւն. եարտըմ, իմտատ, եարլըգ.


Օգոստական, ի, աց

adj.

august, majestic, grand, magnificent.

· Calfa

NBHL (4)

Ընկալեալ զհրամանս օգոստոսական. (Ղեւոնդ.։)

Հրաժարեալ ի ծիրանափառ օգոստոսականացն. (Ագաթ.։ եւ Կորիւն.։)

Զօգոստոսական եւ զինքնակալ թագաւորսդ. (Յհ. կթ.։)

augustalis, imperialis σεβαστικός . Սեպհական աւգոստոսաց. կայսերական. եւ Օգոստափառ կայսերք.


Օդաբանական, ի, աց

adj.

aerological.

· Calfa


Օդագրական, ի, աց

adj.

aerographical.

· Calfa


Օդազօրական, ի, աց

adj.

aerodynamical.

· Calfa


Օդական, ի, աց

adj.

aerial, etherial;
raised in the air.

· Calfa

NBHL (3)

Զի օդական նիւթ ամանոյն է երկբերան. (Երզն. ոտ. երկն.։)

Մարախն կենդանի գոյ լերկ օդական. յորժամ վերաթեւեալ բարձրասցի, յայնժամ վաղվաղակի է օդական։ Օդական կենդանեաց։ Եւ թեւաւորս՝ օդականաց. (Ճ. ՟Ը.։ Մաշկ.։ Շար.։)

Վասն ծովածին կենդանեացդ՝ օդականաց, եւ լսողականաց. (Մխ. այրիվ.։)


Օդակշռական, ի, աց

adj.

aero-static.

· Calfa


Օդերեւութաբանական, ի, աց

adj.

meteorological.

· Calfa


Օժտական, ի, աց

adj.

dotal.

· Calfa


Օտարական, ի, աց

adj. s.

foreign, alien;
stranger, foreigner.

· Calfa

NBHL (6)

Ամենայն օտարական՝ որ ոչ իցէ ի ժողովրդենէ. (՟Բ. Մնաց. ՟Զ. 32։)

Այր մի օտարական եւ անաշխարհիկ եկիր յարեցար ի մեզ. (Ագաթ.։)

Ինունքըն տալ փառս ոչ գտան՝ բաց ի միոյն օտարական. (Շ. խոստով.։)

Անցանիցես ընդ գետն օտարական. (Առակ. ՟Թ. 18։)

Եղեն նոքա ինձ իբրեւ զայգի մի օտարական. (Մծբ. ՟Է։)

Սկզբունք օտարականաց եւ տոհմային պատերազմաց ... պատերազմաց տոհմիկ եւ օտարականաց փոփոխմունք. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Օրական, ի, աց

adj.

diurnal;
daily;
days or daily earnings or wages.

· Calfa

NBHL (1)

Օրական, շաբաթական, ամսական, տարեկան եղեւ. (Լմբ. սղ.։)


Օրէնսդրական, ի, աց

adj.

legislative.

· Calfa

NBHL (1)

Օրէնսդրականն՝ որոյ անունն է դէպուղիղ սատակիչ։ Զօրէնսդրականն եւ զսատակիչ զօրութիւնն. (Փիլ.։)


Օրինակական, ի, աց

adj.

figurative.

· Calfa

NBHL (2)

Յարեաւ ոմն օրինական։ Փարիսեցիքն, եւ օրինականքն։ Ոմն յօրինականացն։ Եւ ձեզ վա՛յ օրինականացդ։ Զզենոն զօրինական դպիր, եւ այլն։

Այսօր ծերքն օրինականք՝ մանկամբք նորոյ սիոնի. (Շար. հայի եւ ի յաջորդ նշանակութիւն։)


Օրինական, ի, աց

cf. Օրինաւոր.

· Calfa

NBHL (9)

Յարեաւ ոմն օրինական։ Փարիսեցիքն, եւ օրինականքն։ Ոմն յօրինականացն։ Եւ ձեզ վայ օրինակացնացդ։ Զզենոն զօրինական դպիր, եւ այլն։ Իսկ Այսօր ծերքն օրինականք՝ մանկամբք նորոյ սիոնի. (Շար.) հայի եւ ի յաջորդ նշանակութիւն։

Զօրինական կռիւս (խտրանաց) ի բաց մերժեսջիր. (Տիտ. ՟Գ. 9.)

Յօրինական խորանի անդ։ Յաւուրս բաղարջակերացն յօրինական տօնին։ Զամենայն օրինականս պահեաց. (Անյաղթ բարձր.։ Կորիւն.։ Նչ. եզեկ.։)

Օրինականին գրոյ։ Զօրինական գիրն լցեալ՜ Յօրինականէն բերեալ զայս. պրպմ. լ։ (Շար.։ Յհ. իմ. ատ.։)

Իբրեւ մկրտեաց յիսուս զյովհաննէս, ի նա կացոյց զամենայն օրինականսն, զքահանայութիւն. զթագաւորութիւն, եւ զմարգարէութիւն. նաեւ զամենայն հօտս առ նա դարձոյց. (Անան. ի յհ. մկ.։)

Կամ իբր Օրինակական ինչ՝ որ ի հին օրէնսն.

Մովսէսի նմանութիւն օրինական, եւ տարրական խորան ցուցեալ։ Տիպք իմն օրինական. (Ագաթ.։ Շ. մտթ.։)

Ո՞չ ապաքէն զայն իսկ՝ որ ուղիղն իցէ, օրինական զսա ասասցուք գոլ. (Պղատ. մինովս.։)

νομικός, -κή, -κόν legalis, -le. Յանկաւոր օրինաց. սեպհական հին օրինաց. որ տինչ հայի ի գիրս օրինաց.


Օրինաւորական, ի, աց

adj. s.

legitimate;
legitimist.

· Calfa


Օրինաւորականութիւն, ութեան

s.

legitimacy.

· Calfa


Օրհասական, ի, աց

adj.

in the pangs of death, at the last gasp, dying, expiring;
cf. Օրհասաբեր.

· Calfa

NBHL (7)

Զօրհասական վէրսն յոգիս ընկալեալ էր. (Եղիշ.։ եւ Յհ. կթ.։)

Գայ օրհասական մահն յանցաւորաց։ Յետ օրհասական մահուն յանէծս եւ ի հուր մատնին։ Յո՛րքան օրհասական կորըստական մահուանէ ապրեցուցեր զիս բարերար. (Լմբ. առակ.։ Երզն. մտթ.։ Բենիկ.։)

Լուաւ յոգւոց բժշկէ, թէ քաղաքն յօրհասական վախճան հասեալ է. (Ոսկ. ես.։)

Իբրեւ օրհասականք ընդ ոգիս ջանայցեն. (Ես. ՟Ծ՟Թ. 10։)

Արջք օրհասականք ընդ վախճանել շնչոցն հզորագոյնք կռուին։ Սկսաւ կրճտել զատամունս իբրեւ ՕԶօրհասական վիրաւոր։ Որպէս զգազան օրհասական ընդ ելանել հոգեւորացն դժուարագոյն իմն կռուի. (Եղիշ. ՟Ա. ՟Բ։ Շ. ՟ա. պ. ՟Հ՟Ը։)

Պատասխանի ոչ ընկալեալ, օրհասականըն փութացեալ. այսինքն՝ զի կանխեաց մահն. (Շ. վիպ.։)

εἰμαρμένος fatalis. Որ ինչ հայի օրհաս. վախճանական. մահառիթ. յեղակարծ.


Ֆիզիքական

s.

cf. Բնագիտութիւն.

· Calfa


Definitions containing the research ական : 10000 results

Առգնող

adj.

broker, agent.

· Calfa

NBHL (1)

ἕμπορος mercator Առօղ եւ գնօղ զվաճառս. վաճառական. ասի եւ ԱՌԻԹ, իբր առիչ. (գուցէ նաեւ որպէս Միջնորդ՝ ըստ հյ. առման)


Առեղծանեմ, ծի

va.

to undo;
to untie, to dissolve, to ruin;
to explain an enigma.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՞ր միտք բաւական իցեն զբազահունչ հերձուածողաց առասպելս առեղծանել. (Սեբեր. ՟Թ։)


Առեղծուած, ոց

s.

dissolution;
explication;
enigma, proverb;
— **** ***, to propose an enigma or charade, to tell a parable, to proverb.

· Calfa

NBHL (1)

պարզապէս Եղծումն. եւ Դիւրեղծական ինչ.


Առէչ, էջ, իչոյ, չից

s.

chain (threads stretched lengthwise on a weaver's loom).

· Calfa

NBHL (1)

Հարին զառէջս բանական ... ի լայնութիւն ... եւ յերկայնութիւն. (Յուդթ. ՟Է. 3.) (գտանի եւ օրինակ, զառաջս) յն. ձգտեցին զբանակս։


Առընթերակայ, ի, ից

adj. s. assistant.

· Calfa

NBHL (1)

Քանզի ած հասոյց ի գլուխ առաքինութեանց, ապա եւ զառընթերակաց նորին զեղծագործ ապականութիւնն քակէր. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 19։)


Առթեմ, եցի

va.

to occasion, to cause, to produce, to engender.

· Calfa

NBHL (1)

Զգաստութիւն եւ համեստութիւն սոցա վարս ունել ուղիղ բանն առթէ. (Փիլ. տեսական.։)


Առժամագիւտ

adj.

new found, recent, new fashion.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ եթէ արդէն իսկ նորոգ ծանուցաւ խորհուրդ եկեղեցւոյ, եւ կարգ որ ի սմա՝ ոչ առժամագիւտք են, այլ յաւիտենականք. (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Առժամայն

adj. adv.

recent, new;
presently, immediately;
soon, forthwith, directly, suddenly;
առժամայս, at present, now;
for the present.

· Calfa

NBHL (1)

Առժամեան. իբր վայրկենական, ներկայական. առժամանակեայ. անցաւոր. ժամանակաւոր. հարեւանցի. որ ինչ առ ետեզ.


Առժամայք

s. pl. the present world, things temporal;
the moderns.

· Calfa

NBHL (1)

Յերկուս յաւիտեանս զկեանս մեր բաժանեաց աստուած. յառժամայս, եւ ի հանդերձեալ կեանսն։ Յամենայն ուրուք զառժամայս, եւ զկենցաղական հոգս զայս տեսանես. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 27. 37։)


Առժամանակեայ

adj.

temporal, perishable;
provisional.

· Calfa

NBHL (1)

πρόσκαιρος, ὀ ἑν τῷ παρόντι. temporarius, temporalis, quod in praesens est. Որ ինչ է առ ժամանակ մի եւեթ. ժամանակաւոր. ներկայական. անցաւոր. եղծանելի. ներկայ, անցնօղ.


Առժամեայ

adj.

cf. Առժամանակեայ.

· Calfa

NBHL (1)

Դու նախայաւիտենական, միանգամայն եւ առժամեան. այսինքն նոր. (Ոսկ. նոր կիր.։)


Առժամեան

adj.

cf. Առժամանակեայ.

· Calfa

NBHL (1)

իբր վայրկենական, ներկայական. առժամանակեայ. անցաւոր. ժամանակաւոր. հարեւանց. որ ինչ է առ ետեղ.


Առինչ, առընչից

s.

cf. Առնչութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Է եւ սա յառինչւոջն, թէպէտեւ ոչ յամենայնի յառինչունիցն գոյ ներհական ... առինչիցն. եւ այլն. (Սարկ. մարդեղ.։)


Առինչունակ

cf. Առնչական.

· Calfa


Առլնում, ցի, ցայ

va.

to fill, to fill to the brim, to brim.

· Calfa

NBHL (1)

Րենական արփիւ առլցեալ՝ զմինն մարմնապէս ծնար վերստին. (Շ. տաղ ծն.։)


Առկայանամ, ացայ

vn.

to settle, to fix, to determine.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ յարմարական է բարւոյն եւ չարին ի միասին առկայանալ, եւ ոչ լուսոյն ընդ խաւարի. (Արծր. ՟Գ. 6։)


Առհաւատչեայ, չէից

s.

earnest, earnest money;
pledge, essay, token, sign, testimony.

· Calfa

NBHL (3)

Առհաւատչեայն՝ գրաւական ասի. (Ոսկ. եփես.։)

ԱՌՀԱՒԱՏՉԵԱՅ. ա. Տուեալ կամ առեալ իբրեւ առհաւատչեայ. խոստացեալ, եւ ըստմասնեայ ընկալեալ. յայտարար հաւատարիմ հաստատութեան. յուսադրական. բարենշան. հաւաստի.

Զյաւիտենական թագաւորութեանցն ժառանգեսցէ զառհաւատչեայ բարութիւնսն. (Ճ. ՟Ա.։)


Առձեռն

adj. s.

ready to the hand, handy, manual, portatif;
in part payment, on account;
— տալ, to give in part payment;
— բառարան, pocket dictionary.

· Calfa

NBHL (1)

πρόχειρος. expeditus, facilis, promptus. Որպէս Առձեռն պատրաստ. պատրաստական. առընթերակայ. ներկայ. դիւրագիւտ. դիւրին. ընտանի. ընդել. յայտնի.


Առձեռնպատրաստ

adj. adv. prompt, ready;
imminent, threatening;
evident, clear, manifest;
promptly, quickly;
— դրամ, ready money, cash.

· Calfa

NBHL (1)

Բարութեամբք յօրանան ռձեռն պատրաստ։ Անդէն առձեռնպատրաստ արտաբերական բանիցն զկնի եւ գործ յաջորդի։ Ընդ կամելն անդէն եւ հանդիպումն առձեռն պատրաստ յարանայ։ (Պիտ.)


Առն, ռինք, ռանց

s.

he-lamb.

· Calfa

NBHL (1)

Առն, առին. վագր, վագեր։ Առն, խոյ, գոնչակ, վիդոն, դուար, մալ. այսոքիկ արականք ի վերայ հօտից ասացեալ են. (Երզն. քեր.։)


Առնակին, կնոջ

s.

married woman.

· Calfa

NBHL (3)

Մանկամարդ առնականայք։ Երկի՛ր պագէք արեգական, եւ առնականա՛յք լերուք. (այսինքն ամուսնացարուք). (Փարպ.։ ՃՃ.։)

Կանանց առնականանց. (Եղիշ. ՟Գ։)

Լուարո՛ւք կոյսք, առաւել եւս առնականայք իսկ։ Զայս ոչ առ այրիսն միայն ասեմ, այլ եւ առ առնականայս։ Առնակնոջ ո՛չ ազնիւ այր ոք ցանկայ, այլ ժանտ ոք. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 23։ եւ Եբր. ՟Ի՟Ը։)


Առնամոլի, լւոյ, լեաց

cf. Արուագէտ.

· Calfa

NBHL (1)

Մոլի, պղծագործ, վիրագ. այս արական նշանակութիւնք են առնամոլեացն եւ աստուածամարտից. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)


Առնանոց, աց

s.

men's room or dwelling.

· Calfa

NBHL (1)

Կրկին գաւիթ է, մին յառնանոցն, եւ մին ի կանանոցն զատուցեալ։ ՀՈգւոյ իբր տան՝ է որ առնանոց է, եւ է որ խորոպճին. արդ առնանոցն վայր է՝ որում դէպ եղեւ բնակել արու խորհուրդք՝ իմաստունք, ողջամիտք. (Փիլ. տեսական. եւ ՟Դ. 15։)


Առնապէս

adv.

cf. Առնաբար.

· Calfa

NBHL (1)

Զմիտսն զիգութեան առնապէս վառեալ. (՟Բ. Մակ. ՟Է. 21. յն. առնական ոգւով։)


Առնացի

adj. s.

manly, masculine;
— անդամք, genitals.

· Calfa

NBHL (1)

Առնական. այրական. սեպհական առն մարդոյ.


Առնելի, լւոյ, լեաց

adj.

feasible;
making, maker.

· Calfa

NBHL (2)

Իբր անցեալ, Արարեալ. գործեցեալ. եղական.

Իբր Ապառնի, գործելի, լինելի. ուստի գոյականն՝ որպէս Գործք. իրք.


Առնեմ, արարի

va.

to make, to do, to form, to produce, to compose, to fabric, to operate, to act, to render, to commit, to effectuate, to execute, to cause;
— յոչնչէ, to create;
— վերստին, to remake;
կին —, to marry;
ատելի —, to make odious;
բարւոք չարւոք առնէք, you do well, — ill;
բարի՝ չարիս՝ վնաս — ումեք, to do good, ill, wrong to some one;
ինչ ոչ արարի քեզ, I have done nothing to you;
զի՛նչ — իցէ զայս, what to do with that ? չգիտեմ որպէս —, I do not know how to do that;
չգիտեմ զի՛նչ —, I know not what to do;
ձայն — հաւուց, the singing of birds;
— ողջակէղ, to sacrifice, to immolate;
խնդիր, մոռացումն, յիշատակ, ծառայութիւն, զյարձակումն, դատաստան, վախճան —, to seek;
to forget;
to remember;
to serve;
to assail;
to judge;
to finish or end.

· Calfa

NBHL (2)

զոյգ ընդ այլ բայից՝ տայ նոցա զզօրութիւն անցողականի. ընել տալ. էթտիրմէք.

Առէակեալ բանականին այլ էարար։ Տեսակ մարդոյ կենդանւոյ էարար. այսինքն արար. (Պորփ.։)


Առնի

adj.

virile;
— անդամք, genitals, cf. Արութիւն, cf. Պոչ.

· Calfa

NBHL (1)

ἁνδρεῖος. virilis. Առնացի. արական. այրական. արուի.


Առնութիւն, ութեան

s.

virile mind, bravery, strength of mind, courage;
virtue.

· Calfa

NBHL (1)

Մենամարտիկ երկպատական առնութեան. (Ագաթ.։)


Առնում, առի

va.

to receive, to take, to accept, to admit, to collect, to welcome;
to reap, to derive, to gather;
to have, to occupy;
to take away, to carry off, to ravish, to rob;
— վերստին, to retake;
— ապտակո, to receive a box on the ear;
— զատամունս, to set the teeth on edge;
— արմատ, to take root;
— զդրունս, to surround, to enclose;
- երգս, to sing;
ի մէջ —, to encompass;
խորհուրդ —, խորհուրդ ի մէջ —, to consult, to deliberate;
ի միտ —, to conceive, to comprehend, to understand;
to learn by heart;
խումբ —, to assemble;
մեղս —, to sin, to be culpable;
ի բաց —, to substract, to take away;
to remove;
սուգ —, to mourn, to be afflicted;
առիթ —, to take the opportunity, to profit by it;
— ընդ կատակս, to take a thing in jest;
կասկած —, to suspect;
— ի կին, ի կնութիւն, to marry;
— ողչոյն հրաժարական, to take leave of, to bid adieu to;
— օրինակ, to take example;
շունչ —, to breathe;
զէն —, to take arms, to arm one's self;
մարմին —, to incarnate, to be incarnate;
ծագումն —, to take birth, to shoot out;
առնոյր առնէր ոք, how I should wish that some one had done it !

· Calfa


Առոգանութիւն, ութեան

s.

prosody;
pronunciation;
watering.

· Calfa

NBHL (1)

Վերծանութիւն ներկուռ ըստ առոգանութեան։ Առոգանութիւնք են տասն. շեշտ, բութ, պարոյկ, երկար, սուղ, թաւ, սոսկ, ապաթարց, ենթամնայ, եւ ստորատ։ Առոգանութիւնք սեռականք են երեք. ոլորակ, ամանակ, հագագ. (Թր. քեր.։)


Առողջագոյն

adj.

very or more wholesome.

· Calfa

NBHL (1)

Որոց խառնուածն առողջագոյն հաստատութիւն կենաց գործէ. (Փիլ. տեսական.։ Խոր. ՟Գ. 62։)


Առողջամիտ

adj.

who is in his senses, whose judgement is souud;
lively.

· Calfa

NBHL (2)

Ողջամիտ. եւ ողջմտական. որ եւ ՈՂՋԱԽՈՀ ասի.

Զժուժկալականն եւ զառողջամիտն եւ զտեւող (կեանս). (Փիլ. լին. ՟Բ 56։)


Առողջամտութիւն, ութեան

s.

good sense, reason, sensibleness.

· Calfa

NBHL (1)

Նշանակ խոհականութեան փիսովն, եւ առողջամտութեան՝ գեհոն։ Խոհականութիւնն է առաքինութիւն բանականին, եւ առողջամտութիւն՝ ցանկացողին։ Յիմստութենէ՝ առողջամտութեամբ վարիլ. (Փիլ. լին.։)


Առողջարար, աց

adj.

healthy, salubrious, salutary.

· Calfa


Առոշոգի

adv.

privately, apart, separately.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ սեպհական ի բնէ առանձին առոշոգի նոցա էր կարգեալ. (Բոաղ. ՟Գ 14։)


Առտնին

adv.

at home, at one's house;
domestic, belonging to the house;
familiar;
— ուսուցանել, to teach at home;
— անկարգութիւնք, family discords;
— պատերազմ, civil war;
— ճաշել, to dine at home;
— իրք, domestic affairs;
— հանդերձ, house dress;
morning-gown.

· Calfa

NBHL (1)

ὀ, ἠ, τὸ κατὰ τὴν οἱκείαν, κατ’ εἵκον. quod in domo fit. Որ ինչ է ի տան. առանձնական. ներքին. տնական, տանը.


Առօրեայ, էի, ից

adj.

diurnal;
ephemeral;
daily;
inconstant, uncertain, temporal, perishable.

· Calfa

NBHL (1)

αὑθημερινός, ὀ αὐθημερόν. uniusdiei, diurnus Որ ինչ իցէ կամ լինիցի առօրին, յօրն յայն, ի միջոցի աւուր միոյ. աւուրն. օրական. նոր. օրուան, նոյն օրուան, մէկ օրուան.


Ասացած, ի

s.

saying, word, term, expression;
proverb;
dictate;
recital.

· Calfa

NBHL (1)

Բաւական է քո տեառն բանն, եւ լիով ասացածն։ Ըստ ասացածի հռետորին. (Փարպ.։)


Ասացուած, ոց

cf. Ասացած.

· Calfa

NBHL (2)

Զանց ըզնորա յոլովագոյնն առնելով ասացուածովք։ Յարմարական ասացուածովք. (Պիտ.։)

Մարգարէական բանիցս ասացուած։ Միտք ասացուածիս լի է տարակուսանօք. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Է։ եւ Սարգ. յուդ. ՟Բ։)


Ասեմ, ասացի

va.

to say, to express, to speak, to relate, to recite, to tell, to recount, to declave, to pronounce, to utter, to dictate;
— յառաջագոյն, to foretell;
— վերստին, to repeat;
բարիս՝ չարիս — զումեքէ, to speak well, badly of a person;
ասա՜ ինձ, tell me;
պարտ է —, one must say;
որպէս ասացաք, as we have said;
համառօտ —, briefly, in one word;
չգիտեմ զի՞նչ —, I know not what to say;
զի՞նչ ասիցեն զքէն, what will they say of you ? անհիմն է զոր ասեսդ, what you say is without foundation;
չգիտէ զոր ինչ ասէ, he does not know what he says;
ցանգ զնոյն —, to repeat always the same thing;
— զկարծիս իւր զիմեքէ, to give one's opinion on some thing;
սուտ —, to tell falsehoods or lies;
— զճշմարտութիւն, to speak the truth;
այո՝ ոչ —, to say yes, no;
զի՞նչ կամիցի — այս, what does that mean ? այլ զի՞նչ ասեմս, but what do I say ? ըստ ասելոյ իւրաքանչիւր, as every one says;
— ընդ միտս, to say to one's self;
զայս իրրեւ ասաց, when he has said that, at these words;
զայս ասացեալ, that said.

· Calfa

NBHL (3)

Մերումս մաբմնոյ յիրաւի ասի ապականացու. (Շ. թղթ.։)

Յերկուս բաժանի իմաստասիրութիւն, ի տեսականն՝ ասեմ, եւ ի գործականն. (Սահմ. ՟Ժ՟Ե։)

Ի հակառակսն Մովսէսի, զկորխայ ասեմ եւ զաբիրոնէ։ Աղէ հայեցարո՛ւք, ո՛չ զգալի ասեմ երեսօք, այլ խոհականապէս. (Պիտ.։)


Ասղանի, անւոյ, անեաց

s.

needleful, thread, string;
անցուցանել զ— ընդ ծակ ասղան, to thread a needle.

· Calfa

NBHL (1)

Խաչն անարգեալ է, եւ ասղանիքն կախարդաց պատուականք. (Ոսկ. կող. ՟Ը. յն. գրուածք.)


Ասուի, ուոյ, ուեաց

adj. s.

woollen;
blanket;
cloth, stuff;
flannel;
drapery.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՍՈՒԻ, կամ ԱՍՈՒՈՑ, վարի եւ իբր Ասու, այս ինքն որպէս սեռական բառիս ԱՍՐ.


Ասուն, ասնոց

adj.

that is endowed with the faculty of speaking, reasonable, gifted with reason.

· Calfa


Ասպազինեմ, եցի

va.

to caparison (a horse).

· Calfa

NBHL (1)

Զինել զձի. սպառազինել զերիվար պատերազմական.


Ասպարաբեկ, աց

s.

fragment of a shield;
small shield.

· Calfa

NBHL (1)

Այրեսցեն զզէնս, զնիզականբեկս, զասպարաբեկս. (Եղեկ. ՟Լ՟Թ 9։)


Ասպարակիր, կրաց

s.

bearing a shield.

· Calfa

NBHL (1)

Ազգի ազդի դասուք զօրականաց, գունդ գունդ ասպարակրօք. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Ժ՟Գ։)


Ասպարընկէց

adj.

who throws away, who abandons his shield or buckler.

· Calfa

NBHL (1)

Առն՝ որ ասպարընկէց իցէ։ Ո՛չ որ ի բաց ելեալ լինի վայելչական բռնութեամբ, անուանեսցի թերեւս ասպարընկէց. (՟Ժ՟Բ։)


Աստ

adv.

here, in this place;
— է, he or it is here;
— եւ անդ, here and there, this way, that way.

· Calfa

NBHL (1)

Աստ յառաջագոյն է տեսականն քան զգործականն։ Են աստ պէտք բազում երկիւղագին պատրաստութեան. (Փարպ.։)


Աստեղաբանութիւն, ութեան

s.

astronomy;
astrology.

· Calfa

NBHL (1)

ἁστρολογία astrologia. Գուշակական ասեղագիտութիւն. սուտ քաւդէութիւն ախտարաց. ախտարք.