Definitions containing the research ական : 10000 results

Անբանաբար

adv.

cf. Անբանս.

· Calfa

NBHL (2)

Բանականապէ՞ս բաղբաղայս ի վերայ դնէ, եթէ անբանաբար. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)

Նախախնամականօք յառաջ ճանապարհօք բազմապատկացեալ՝ մնալ անբանաբար մի. (Մաքս. ի Դիոն.) իմա՛, առանց ընդ բանս ինչ ածելոյ, կամ անճառաբար։


Անբանանամ, ացայ

va.

to brutify.

· Calfa

NBHL (1)

Ի գիճութեան եւ յապականութեան անբանացեալ կենդանին բանաւոր. (Սարկ. լս.։)


Անբանութիւն, ութեան

s.

stupidity, irrationality, brutality.

· Calfa

NBHL (4)

Անբանութիւն եւ անիմացութիւն " ասին իբր ի վեր քան զեղական բանաւորութիւն եւ զմիտս։

Մի յանդգնաբար խօսելով՝ անբանութեան մատնեցայց։ Դժոխական անբանութիւն ( ի գերեզմանի). (Նար. ԼԵ. ՂԲ։)

Քերականութիւն է հմտութիւն ... թուեցաւ ոմանց յանբանութիւն ածել փոխանակ առաւել գիտութեան. (Երզն. քեր.) իբր տալ լռել ի խօսելոյ՝ առ չդիտելոյ զկանոնս քերականութեան։

Մի՛ արդեօք յունական պերճ եւ ողորկ առասպելքն իցեն հանդերձ պատճառաւ. այլ ասես մեզ՝ պատճառս տալ անբանութեան նոցա. (Խոր. ՟Ա. 31։)


Անբառաչ

adj.

without bellowing, — roaring, — bleating.

· Calfa

NBHL (1)

Անբան, անբանական. անպատեհ. սնոտի.


Անբարբառ

adj.

dumb, speechless, mute, silent.

· Calfa

NBHL (1)

ἅφθογγος, ἅφθεγκτος. voe carens, mutus. Որոյ, կամ ուր չիք բարբառ կամ ձայն յօդական, ի բնէ կամ իւիք օրինակաւ. լեզու չունեցօղ, մունջ. տիլսիզ, սէսսիզ.


Անբարդ

adj.

simple, uncompounded.

· Calfa

NBHL (1)

Թուականութիւնս՝ մտաց անբարդելիս. (Նար. ԻԷ։)


Անբարդելի

cf. Անբարդ.

· Calfa

NBHL (1)

Թուականութիւնս՝ մտաց անբարդելիս. (Նար. ԻԷ։)


Անբաւ, ից

adj.

infinite, unbounded, unlimited, innumerable, immense.

· Calfa

NBHL (2)

Ի նախագրեալ կրկին առմունս յունականս անխտիր բերին եւ հայկաբան վկայութիւնք. զոր օրինակ զԱստուծոյ ասի.

իբր անբաւական. այս ինքն անհնարին, որ եւ ԱՆՀԱՍ ասի. անարուեստ, կամ անհմուտ, իբր ոչ վերահասու.


Անբաւածաւալ

adj.

immense, unlimited.

· Calfa

NBHL (1)

Յանբաւածաւալ ճառագայթից արեգականն արդարութեան. (Ուռպ.։)


Անբաւանամ, ացայ

vn.

to grow or increase excessively, to be immense.

· Calfa

NBHL (1)

Չլինել բաւական. ոչ բաւել, չզօրել, անկարանալ.


Անբեկանելի, լւոյ

adj.

infrangible.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ կարաց լուծանել զանբեկանելի կնիքն տէրունական. (Եղիշ. ննջ.։)


Անբժշկելի, լւոյ, լեաց

adj.

incurable.

· Calfa

NBHL (1)

Ապականեալն յանբժշկելեացն՝ ի բաց հատանի. (Յճխ. ԻԳ։)


Անբժշկութիւն, ութեան

s.

incurability.

· Calfa

NBHL (2)

Անբժշկելին գոլ. անբժշկական ցաւ կամ ախտ. անյուսութիւն առողջութեան.

Անդամ ապականեալ եւ ախտացեալ զանբժշկութիւն՝ ոչ կարէ պահել զյօդակապութիւն գլխոյն. (Սկեւռ. յար.։)


Անբնակ

adj.

houseless;
uninhabited, desert;
— առնել, to depopulate, to unpeople.

· Calfa

NBHL (1)

իբր անբնական.


Անբոյժ

adj.

incurable.

· Calfa

NBHL (1)

Անբուժելի. անբժշկելի. անբժշկական. անդարմանելի. անփարատելի. որում չիք ապաքինումն եւ դեղ. դեղ չըլլալու, ճար չըլլալու. իչաճսըզ, չարէսիզ. ἁνίατος, ἁθεράπευτος, ἁήκεστος, insanabilis, irremediabilis.


Անձնացուցանեմ, ուցի

va.

to be the vital or principal to an organized body, to animate;
to vivify, to personify, to personate.

· Calfa

NBHL (2)

Սեպհականել. իւրացուցանել, ենթակայացուցանել յինքեան. որպէս յն. ὐφίστημι, ὐπόστασας.

Էառ ի սրբուհւոյ Կուսէն մարմին անձնաւորական, ո՛չ անձն, այլ եւս առաւել յինքն անձնացոյց զսկզբունս բնութեան մերոյ։ Յանձն իւր անձնացոյց մարմին հոգեւոր, եւ հոգի բանաւոր եւ մտաւոր. (Դամասկ.։)


Անձնաւոր, աց

adj.

animated, alive, rational;
personal;
hypostatical.

· Calfa

NBHL (2)

Բանք հրեշտակացն, եւ մերս ... ասացականք են, եւ ոչ անձնաւորք. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)

Սահմանի կենդանին, էութիւն անձնաւոր զգայական։ Բանդ Աստուծոյ ընդ անձնաւոր մարմնոյ զինքն միացուցեալ։ Ոչ անանձն առեալ զմարմինն, այլ անձնաւոր՝ հոգւով իմանալեաւ. (Կիւրղ. գանձ. եւ Կիւրղ. պրպմ. լ. եւ Կիւրղ. հանգ.։ Որպէս եւ Յհ. իմ. երեւ.։ Սարկ. մարդեղ. եւ Սարկ. հանգ.։)


Անձնաւորութիւն, ութեան

s.

personality;
hypostasis;
person.

· Calfa

NBHL (4)

Մկրտէ՝ զերիս երանական անձնաւորութիւնս գոչելով. (Դիոն. եկեղ. ՟Բ. եւ ՟Է։)

Որպէս գոյաւորութիւն. իսկութիւն. իրականութիւն. մարմին. լրութիւն մարմնոյ.

Յօդուածոյքն ի պարզականացն ունին զանձնաւորութիւն. (Եզնիկ.։)

Եւ իբր առանձնաւորութիւն. յայտնութիւն. սեպհական որպիսութիւն. ἱδιότης, τὸ ἵδιον. proprietas, proprium, sors.


Անձնիշխան, աց

adj.

free, that has freewill, independent.

· Calfa

NBHL (1)

αὑτεξούσιος. liber, sui juris, suae potestatis. Ինքնիշխան. տէր կամաց իւրոց. բանական. ազատ ի բնէ. եւ անձնիշխանական, կամաւոր.


Անձնիշխանութիւն, ութեան

s.

freewill, choice, free agency, independence.

· Calfa

NBHL (3)

Ոչ հարկաւոր կեանս ունիմք, եւ ո՛չ վասն նախախնամեցելոցն անձնիշխանութեան՝ այստուածայինն լոյս նախախնամականին լուսափայլութեան բլշանայ. (Դիոն. երկն. ՟Թ։)

ԶԱստուած անձնիշխանութեամբ պաշտէին. յն. սեպհական ընտրութեամբ, կամ յօժարութեամբ. (Սեբեր. ՟Է։)

Եւ ինքնագլխութիւն. հաճոյք անձին. յանձնապաստանութիւն. եւ տիրական իշխանութիւն կամ ճոխութիւն. քէֆ, սէրպէսթիյէթ, հիւքմ.


Անձրեւաբեր

adj.

that brings rain, rainy.

· Calfa

NBHL (1)

ὁμβροφόρος. imbrifer. Որ բերէ կամ ցօղէ զանձրեւ. անձրեւական.


Ա՜, Ա՜ա

int.

ah! oh! alas! oh heavens ! ա՜ ա՜, տէր տէր, alas! o Lord god ! ա՜ Թշուառական, o miserable ! o villain ! o rascal !

· Calfa


Աբբաս, ու

s.

cf. Աբաս.

· Calfa

NBHL (1)

cf. Աբբայ, cf. Աբաս;
իբրեւ Հայր վանից. վանական.


Ագահեմ, եցի

vn.

to be avaricious, niggard, to save sordidly;
to be sparing of, to hoard avariciously;
— զագահութիւն, to be given to covetousness;
— ի ժամանակն, to be sparing of one's time.

· Calfa

NBHL (1)

Բառնայ ... զմերձաւորաց խնամութիւն, զոր վասն ագահելոյ սեփհական ազատութեանն առնէին։ Ագահելով ի գանձս սպանելոցն եւ ի ժառանգութիւն. (Խոր. ՟Գ. 20. 24։)


Ագահութիւն, ութեան

s.

avarice, niggardliness, stinginess.

· Calfa

NBHL (1)

Դարձոյց ի կամսարականն ... ոչ իբրեւ զանիրաւ ագահութիւն հօր իւրոյ արշակայ, այլ որպէս պարգեւս ընդ վաստակոց. (Խոր. ՟Գ. 38։)


Ադամանդեայ, դէի, դեայց

adj.

adamantine;
hard;
magnetic.

· Calfa

NBHL (1)

Բաւական էր ապա եւ զանձինս անդամանդեայս դարձուցանել. (Ոսկ. յհ.։)


Ազազանամ, ացայ

vn.

to grow dry or lean, to fade, to wither.

· Calfa

NBHL (1)

Այգի տնկէ ... ամենեցուն ազազացելոց եւ ապականեցելոց՝ որ յերկրի էին. (Փիլ. լին. ՟Բ. 67։)


Ազազուն

adj.

dry, arid, dead;
lean, slender, wasted away.

· Calfa

NBHL (1)

Եօթն հասկք ապականեալք, ազազունք եւ խորշակահարք. (Ծն. ՟Խ՟Ա. 23։)


Ազատագունդ, գնդի

s. adj.

the noble corps, corps of nobles. formed, composed of nobles.

· Calfa

NBHL (2)

Գունդ ազատաց. դասք ազատորերոյ. ազատ զօրական. ազատէկեան.

Խմբեալն յազատաց կամ յազնուական զօրաց.


Ազատազօրք

s. pl. regiment of nobles.

· Calfa

NBHL (1)

Ազատ զօրականք. ազատագունդն.


Ազատակ

adj.

very noble.

· Calfa

NBHL (1)

εὑγενέστατος, nobilisimus Ազատ յազատաց. կարի ազնուական. դիւցազն՝ իբրեւ Միհր աստուածն պարսից.


Ազատակին, կնոջ

s.

gentlewoman, dame, lady.

· Calfa

NBHL (1)

ἑλεύθερος այս ինքն ազատուհի. libera Կին ազատ եւ ազնուական.


Ազատակից, կցի, կցաց

adj. s. free-companion.

· Calfa

NBHL (1)

Կցորդ ազատութեան կամ ազատաց. որ է ի կարգէ ազնուականաց.


Ազատակոյտ

s.

the nobility.

· Calfa

NBHL (1)

Կոյտ ազատաց. դասք ազնուականաց.


Ազատամիտ

adj.

noble-minded, freehearted;
generous, liberal.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ Ազատական. առատաձեռն.


Ազատանամ, ացայ

vn.

to free or rid oneself, to shake off, to break away;
to be ennobled or exalted.

· Calfa

NBHL (1)

Անձնիշխան կամօքն ազատանալ ի բռնադատողական հարկաւորութենէ. (Պիտ.։)


Ազատատոհմ, ի

s. adj. cf. Ազատազարմ.

· Calfa

NBHL (2)

εὑπατρίδης, patricius, praenobilis Ազատ եւ ազնուական ըստ տոհմի. ազատազարմ. ազնուատոհմ. սօյզատէ

Ազատորեար. ազնուականք. ազատանի. սօյզատէլեր, աղալար


Ազատատոհմիկ

adj.

cf. Ազատատոհմ.

· Calfa

NBHL (1)

cf. ԱԶԱՏԱՏՈՀՄ. Ազատական, ազնուական.


Ազատեմ, եցի

va.

to liberate, to deliver, to save;
to enfranchise, to emancipate;
to free, to exempt, to disentangle, to disengage.

· Calfa

NBHL (2)

Ազատեա՛ զայնոսիկ՝ որ կան ի ծառայութիւն անարգելոց եւ պղծոց։ Ճշմարտութիւնն ազատեսցէ զձեզ։ Ազատեալք (կամ ազատացեալք) ի մեղաց՝ ծառայեցէ՛ք արդարութեանն։ Ազատեցին յօրինացն մեղաց եւ մահու։ Ազատեսցին ի ծառայութենէ ապականութեան. եւ այլն։

Ազատեաց զնոսա իւր ժողովուրդ սեպհական. աւասիկ ուխտ Աստուծոյ ազատեալ է ի հարկաց անտի թագաւորաց. (Մծբ. ՟Ե։)


Ազատորդի, դւոյ

s.

free-born, son of a noble, nobleman.

· Calfa

NBHL (1)

Որդի ազատի. ազատատոհմ. ազնուական.


Ազատորեար, երոյ

s. pl. the nobility, the peers.

· Calfa

NBHL (1)

Բազումք են յազատորերոյ։ Ազատորերոյն Վասպուրականի. (Փարպ.։ Արծր. ՟Դ. 11։ ՟Գրի առ Փարպեցւոյն)


Ազատութիւն, ութեան

s.

liberty, freedom;
exemption;
privilege;
emancipation, deliverance, enfranchisement;
nobleness;
generosity;
frankness.

· Calfa

NBHL (6)

ἑλευθερία, libertas Ազատն գոլ. ազատականութիւն. ազնուականութիւն. իշխանութիւն. պատիւ.

Որ սեպհական ազատութեանն է պայազատութիւն։ Զոստանն անուանեալ կողմանցն այնոցիկ ազատութիւն. (Խոր. ՟Ա. 2. 29։)

Ունէր Ադամ ազատութիւն եւ անձնիշխանական կամս. (Ագաթ.։)

Ազատութիւնս քահանայական. (Մագ. ՟Ժ՟Դ։)

Ազատեսցին ի ծառայութենէ ապականութեան յազատութիւն փառաց Որդւոյն Աստուծոյ։ Ազատութեամբն՝ որով Քրիստոս զմեզ ազատեցոյց։ Նոցա ազատութիւն խոստանան, եւ ինքեանք ապականութեանն ծառայք են. եւ այլն։

Առատաձեռնութիւն. ազատականութիւն. ճէօմէրտլիգ


Ազատօրէն

adv.

cf. Ազատարար.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ օրինի ազատաց. իբրեւ ազատ եւ ազնուական.


Ազգաթիւ

s.

relation;
genealogy;
lineage.

· Calfa

NBHL (1)

Ազգաթիւ բարբարոսական ի զարմէ անմաքրի. (Նար. մծբ. այս ինքն քեռորդի Անակայ, կամ հօրաքեռորդի Լուսաւորչի. որպէս եւ յ Եւս. պտմ. ՟Գ. 11.)


Ազգախառն

adj.

relation, consanguineous.

· Calfa

NBHL (1)

Խառն եւ կցորդ ազգականութեամբ. ազգակից. խըսըմ, ագրապա


Ազգախառնութիւն, ութեան

s.

relationship, consanguinity.

· Calfa

NBHL (1)

Ազգակցութիւն. ազգականութիւն. խըսըմլըգ, ագրապալըգ


Ազգակցութիւն, ութեան

s.

consanguinity;
affinity, alliance by marriage;
analogy, likeness, resemblance.

· Calfa

NBHL (2)

συγγένεια, cognatio, conjunctio Ազգակիցն գոլ. ազգականութիւն. արենակցութիւն. եւ Բնութենակցութիւն. եւ Բնութիւն.

Քանզի ազգակցութիւնն մի է։ Առ մարմնական ազգակցութիւնս այսպիսի ախտակցութիւնս ունիմք։ Ոչ հեռի ի միմեանց գոլով ժամանակաւ եւ ազգակցութեամբ. (Մխ. դտ.։ Սարգ. յկ. ՟Է։ Ճառընտ.։)


Ազգային, յնոյ, ոց

adj. s.

national;
related, allied to by marriage;
parent, relation;
— բարք, national character;
աւանդութիւն —, national tradition;
— ժողովն Հայոց, the national assembly or synod of the Armenians.

· Calfa

NBHL (2)

Սեպհական ազգի եւ ցեղի. ցեղական. հայրենի. իր ազգինը, հօրենական.

Ազգական. մերձաւորս. տոհմակից. իւրոյին ազգ.


Ազգապիղծ

adj.

incestuous

· Calfa

NBHL (1)

Որ ապականէ զազգականն. (Ոսկիփոր.։)


Ազգապղծութիւն, ութեան

s.

incest.

· Calfa

NBHL (1)

Անարժան խառնակութիւն ընդ ազգականի։