Definitions containing the research ական : 10000 results

Մանկասպան, աց

s.

child-murderer, infanticide.

· Calfa

NBHL (1)

Էջ նա յեգիպտոս՝ փախստական ի մանկասպան վիշապէն։ Յետ մահուան հալածիչ մանկասպանին դարձար յեգիպտոսէ ի նազարէթ. (Մարաթ.։)


Մանկատռիփ

cf. Մանկամոլ.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն պղծոցն, եւ մանկատռփաց։ Մանկատռիփն եղիցի զնոյն դատ կրելով։ Խաղ մանկատռփացն եղեալք։ Հա՛րկ է մանկատռփի մտացն ձգել եւ կորզել առ մանկականսն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Մանկարարութիւն, ութեան

s.

cf. Մանկածնութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Կանայք ... կենդանի ցանկական գոլով մանկարարութեան. (Պղատ. տիմ.։)


Մանկաւոր

adj.

having children;
childish.

· Calfa

NBHL (2)

Եւ Մանկական.

Զտղայական եւ զմանկաւոր իմացուածսն. (Փիլ. անդ։)


Մանկութիւն, ութեան

s.

infancy, childhood;
youth;
minority;
cf. Մանկ;
քաջառոյգ, գեղածիծաղ, զբօսասէր, խայտալից —, lively, sprightly, playful, sportive or cheerful youth;
անդստին ի մանկութէնէդ, from your earliest years, from your youth;
ի գեղածաղիկ մանկութեան, in the bloom of youth;
in the prime of life;
անցանել զառաջին մանկութեամբ or ըստ տիս մանկութեան, to be past youth;
եւ — անցանէ, youth must have its time;
cf. Զուարթածաղիկ.

· Calfa

NBHL (1)

ՄԱՆԿՈՒԹԻՒՆ. գ. Որպէս Մանկ գոլն. այսինքն խորամանկութիւն. մենքենայագործութիւն. եւ Մանկական ստահակութիւն.


Մանկտի, կտւոյ

s.

infants, children, young people, youngsters, youth;
servants, domestics;
մանրիկ —, little children;
հայ —, the Armenian youth.

· Calfa

NBHL (1)

Յոքնականն Մանուկ բառիդ. այսինքն Մանկունք. որպէս տղայք, պատանիք, երիտասարդք. ծառայք. παιδάρια, παιδιά, παῖδες, νεανίσκοι pueruli, pueri, iuvenes, servi. տղաք, մանչիկներ.


Մաննայ, ից

s.

offering, gift.

· Calfa

NBHL (1)

(Իսկ ռմկ. ըստ իտ. մաննա՝ է մաքրողական դեղ անոյշ աւելի քան զչափն՝ վիժեալ ի ծառոյ՝ մանաւանդ ի սիկիլիա։)


Մանուկ, նկան, նկունք, նկանց

s.

babe, baby, little child;
young child, little boy, boy, lad;
youngster, stripling;
soldier, warrior;
servant, domestic;
— մատաղ, babe, infant;
— տղայ, child, little boy;
մանկունք եկեղեցւոյ, ուխտի մանկունք, clergy;
choristers;
մանկունք առագաստի, paranymphs, bridegroom's friends;
— կնամարդի, effeminate young man;
— նաւի, ship-boy, cabin boy;
— արքայի, court-page;
ինքնակալն —, the young prince;
մանկունք, my children;
— դու, young man;
— եմ ես, I am young;
—տիովք վախճանեալ, dead in youth;
cf. Ընտրան, cf. Ծեր.

· Calfa

NBHL (3)

ՄԱՆՈՒԿ. որպէս Պատանի. երիտասարդ ժիր. ծառայ. սպասաւոր. զինուոր. զօրական քաջ.

Ապողոնիոս՝ այր օրինակագիր՝ մանուկ եկեղեցւոյ (այսինքն եկեղեցական մատենագիր). (Եւս. պտմ. ՟Ե. 18։)

ՄԱՆՈՒԿ. ա. Փոքր. փոքրիկ. մանր. եւ Մանկական.


*Մանչուկ

cf. Մանուկ.

· Calfa

NBHL (1)

ՄԱՆՉՈՒԿ ՄԱՆՉՈՆ. Են ռամկական առմունխ բառիցս Մանուկ, Մանկուկ, Մանկիկ։ (Մագ. ՟Ի։)


Մանրագոր, աց

s.

mandrake, mandragorous.

· Calfa

NBHL (2)

Իբրեւ զմանրագոր զանապակն ըմպելով թմբրեալք եւ թրջեալք եւ զմբրեալք. (Փիլ. տեսական.։)

յն. մանրաղօ՛րաս, եբր. տուտայիմ. μανδραγόρας mandragoras, -ra. իտ. mandragola. Բոյս կամ թուփ, որ բերէ պտուղ իբր մանր խնձոր ի չափ սիսռան, կամ ողկուզակս՝ որոց հատքն են իբրեւ արքայկաղնոյ, եւ ծաղիկն անուշահոտ. զորմէ բազում են կարծիք առ զանազանս. այլ առաւել կարծի բանջար ինչ, որոյ արմատն իցէ որպէս բողկ՝ ուրուական նմանութեամբ մարմնոյ մարդոյ, եւ լինիցի դեղ թմբրեցուցիչ եւ քնաբեր. վասն որոյ ասացեալ ի լտ. նաեւ Circaeum, իբր գործի կիրկեայ դեղատու վհկի. եւ Semihomo, կիսամարդ. եւ Vesanum gramen, բոյս՝ որ յայլոյ խելս առնէ զմարդ ի սիրոյ. մանրագոր, մարմնատակ.


Մանրադէտ

s.

microscope;
— լուսելեկտրական, photo-electrical -.

· Calfa


Մանրախոյզ

adj.

searching or examining accurately;
accurate, exact, punctilious;
prying, inquisitive;
— լինել or —խուզիւ քննել, to examine minutely, to scan, to sift;
— լինել, to refine, to be critical, to subtilize;
to be inquisitive;
—խուզիւ հարցանել, to interrogate inquisitively.

· Calfa

NBHL (1)

Մանր խուզօղ, խուզեալ, եւ խուզողական.


Մանրամաղ

adj.

finely sifted, minute, subtile;
— փոշի, very fine powder or dust, atom, corpuscle.

· Calfa

NBHL (1)

Համանման նշուլիցն, որք յականէն տուընջեան ստորիջեալ ընդ լուսանցսն մանրամաղ փոշէտեսակութիւն. (Մագ. ՟Զ։)


Մանրամասն, սանց

s. adj.

small part or portion, particle;
mosaic;
minute, detailed;
exact, particular;
— կոտորել, to pound, to beat small, to triturate;
ի — մասունս պարապել, to apply oneself to particulars;
հանճար ամփոփեալի —մասունս, limited intelligence;
միտք ցնդեալ ի —մասունս, a mind lost in details.

· Calfa

NBHL (1)

Գօտին արծաթափայլ յականց շափիւղայ մանրամասին յօրինուածով պճնեալ. (Նար. տաղ.։)


Հոռոմ, ի, ոց

s. adj. roman, latin;
greek.

· Calfa

NBHL (3)

ՀՈՌՈՄ ῤωμαῖος romanus, romaeus. գրի եւ ՀՈՌՈՎՄ. իբր Հռոմ, այսինքն Հռովմայեցի. սեպհական կոչումն լատին ազգի իտալացւոց բնակելոց ի հռովմ քաղաքի եւ ի սահմանս նորա. այլ ի փոխադրիլ կայսրութեան ի բիւզանդիոն՝ յոյնք եւս սկսան ի նոյն անուն կոչիլ.

Եւ իբր Հռովմէական. լատինական.

Կամ որպէս Յունական.


Հոսանք, նաց

s. phys.

stream of water, watercourse;
overflowing, flowing out;
water-fall;
current, stream;
— հոգւոյն, the gifts of the Spirit;
— հրոյ, volcanic eruption;
torrent of flame;
— չարեաց, a torrent of ills;
—նս ջուրց իջուցին աչք իմ, my eyes have become water-brooks, my eyes run down with rivers of water.

· Calfa

NBHL (2)

Հոսանք ականակիտն աղբերաց։ Բնութիւնս (գետոյ) հզօրապէս զ՝ի վայր հոսանից ունի կարգ. (Պիտ.։)

Յաչաց հեղուլ զարտասուաց հոսանս։ Անսուրբ վարուք ապականեալ են ի հոսանս չարեացն. (Յճխ.։)


Հոսումն, ման

s.

flowing out, outpouring, effusion, discharge;
leakage.

· Calfa

NBHL (1)

Քան զօրէնս հասարակաց բնաւորականս հոսմանց. (Նար. ՟Ժ՟Գ։)


Հովահար, աց

s.

fan.

· Calfa

NBHL (1)

(Յոստոց արմաւենւոյ) լինի հովահար ազնուական երեսաց. (Վրդն. երգ.։)


Հովանամ, ացայ

vn.

to grow cold, to become cool, to get fresh;
to grow cool or cold, to cool down, to become lukewarm or careless;
— օդոյ, to grow chilly.

· Calfa

NBHL (1)

Առնուն ջերմութիւն ի տապոյ արեգականն, եւ ապա դառնան հովանան հովանեօք ամպոց. (Վեցօր. ՟Դ։)


Հովանանամ, ացայ

vn. fig.

to overshadow, to shade, to shadow;
to seat or repose oneself in the shade;
to take under one's protection, to protect, to defend, to shelter.

· Calfa

NBHL (2)

Որպէս բիբ ական հովանանայ. (Մագ. ՟Հ՟Թ։)

Հովանանային քերովբիմքն բացական թեւոցն տարածմամբ. (Անան. եկեղ։)


Հովուակից, կցի, կցաց

s.

pastor's companion, fellow pastor;
bishop's colleague, coadjutor.

· Calfa

NBHL (1)

Ընկեր եւ գործակից կամ օգնական հովուի. եւ Եպիսկոպոսակից.


Հովուութիւն, ութեան

s. fig.

pastorate, pastorship;
pastoral care, cure of soils.

· Calfa

NBHL (2)

Գործի հովուութեան (յն. հովուական՝) հովուի տգիտի. (Զաք. ՟Ժ՟Ա. 15։)

Ի մարմնական հովուութեան գործոց աստի զհոգեւորն խնդրէ ի նոցանէ զգործ հովուութեան. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ժ՟Ա։)


Հոտոտիմ, եցայ

vn.

to smell, to scent;
to sniff up, to breathe;
to touch, to approach;
— ի հոտ անուշից, to accept the sweet savour or odour.

· Calfa

NBHL (1)

Նման է մեռելոտւոյ, որ կայ ի տանն հոտեալ. եւ ի նմանէ որք հոտոտին՝ ամենեքեան փախստական լինին. (Վրք. հց. ձ։)


Հուսկ

adj. adv.

last;
— յետին, վերջին, the last, the last of all, the hindmost;
— յետոյ, — ուրեմն, after all, at last, lastly, finally.

· Calfa

NBHL (1)

Հուսկ յետոյ՝ մրգոցն ի ներքս մուծեալ. (Փիլ. տեսական.։)


Հպատակութիւն, ութեան

s.

subjection, dependence;
vassalage;
submission, obedience, deference, subordination;
devotedness, devotion;
care, attention;
— օրինաց, veneration, respect for the laws.

· Calfa

NBHL (3)

Որպէս Հնազանդութիւն. հլութիւն. պատրաստականութիւն ի ծառայութիւն.

Պարտ է ունել հպատակութիւն մարմնոյ եւ հոգւոյ ի քահանայագործելն։ Առանց սպասաւորութեան սարկաւագի, առանց հպատակութեան դպրի։ Հպատակութիւն է օժանդակ լինել՝ պարապելոցն ի գործն աստուծոյ՝ մարմնական պիտոյիցն. (Լմբ. պտրգ.։)

ՀՊԱՏԱԿՈՒԹԻՒՆ. որպէս Հպատականք. εὑπρόσεδρον assiduitas, perduratio ἑπιμέλεια procuratio. Հանապազորդութիւն ի սպասու. պաշտօն. ուշադրութիւն եւ խնամարկութիւն.


Հպարտ, ից, աց

adj.

proud, arrogant, haughty, lofty, lordly, overbearing, imperious, supercilious, vain.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ իբր Ամբարտաւանական.


Հպաւորութիւն, ութեան

s.

proximity, vicinity, neighbourhood;
touch;
intimacy;
habit.

· Calfa

NBHL (1)

Ծննդոցն՝ բնութեամբ գութ ի ծնողացն բնաւորեցաւ, եւ յայտ առնէ զայս եւ անբանիցն հպաւորութիւն, կամ մարդկան առ յառաջին հասակէն առ մարսն կամքն. իմա՛ սովորական ունակութիւն, կամ ունելութիւն առ մարսն։


Հպեմ, եցի

va.

cf. Հպեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զամենայն իսկ չափով թուականութեան հպէր. (Սոկր.։)


Հպումն, ման

s.

cf. Հպաւորութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Հպումն յաստուած։ Հաղորդեալ ի ձեռն իմացականին հպման. (Լմբ. սղ.։)


Հպտանք, նաց

s. fig.

exaggeration or affectation in dress or ornament, ridiculous medley, dandyism, finery, spruceness, puerile ornament, bibs and tuckers;
affectation, affected ways, mincing air, simpering.

· Calfa

NBHL (1)

πολυτέλεια, βλακεία, φαντασία sumptuositas, mollities, immaginatio. որ եւ ՀՏՊՏԱՆՔ. Աւելորդ եւ խենէշ զարդ. սեթեւեթանք. պչրանք. տղայական եւ կանացի պաճուճանք կամ ցնոցք.


Հռետորաբար

adv.

rhetorically, eloquently.

· Calfa

NBHL (1)

Պղատոնական, եւ հռետորաբար։ Հռետորաբար պարսաւել. (Մագ. լ. ՟Խ՟Գ։)


Հռոմ

cf. Հռովմ.

· Calfa

NBHL (1)

իբր Հռոմական. լատինական.


Հռովմայերէն

adj. adv.

latin;
in latin.

· Calfa

NBHL (1)

Ի լեզու կամ ի գիր լատինացւոց. եւ Լատինական. cf. ԴԱՂՄԱՏԵՐԷՆ.


Հռովմայեցի, ցւոյ

adj. s. roman.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ իբր Հռովմայական.


Հռչակաւոր

adj.

famous, renowned, celebrated, far-famed.

· Calfa

NBHL (2)

Պահապանեացն հռչակաւոր եւ ազգական արարեալ զաստուածագործ յարութիւնն. (Ագաթ.։)

εὑκλεής, ἑπίσημος, περιβόητος celebris, insignis, illustris, pervulgatus, decantatus. Որ ոք կամ որ ինչ ունի զհռչակ անուան կամ գովութեան. հռչակեալ. հռչակելի. մեծահբամաւ. անուանի. երեւելի. ականաւոր. նշանաւոր. հոյակապ.


Հռչակեմ, եցի

va.

cf. Հռչակեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Բարի է բնաւն որպէս ինքն (արարիչն) ետես եւ հռչակեաց։ Նափորտն վտաւակ զարքունական պատիւն հռչակէ։ Զքրիստոս գիրք սուրբ յայտնապէս հռչակեցին վասն կենդանեաց մեռեալ. (Լմբ. ժղ. եւ Լմբ. պտրգ.։)


Հռչակեցուցանեմ, ուցի

va.

to make famous, to trumpet, to sound the fame of, to praise, to exalt;
to publish, to divulge, to make public, to noise or rumour abroad;
to chant, to celebrate, to solemnize.

· Calfa

NBHL (1)

Որ յափշտակեն զգովիչսն, եւ զամենայն հրապարակսն հռչակեցուցանել ջանան այնպիսի սնոտի բանիւք կորստականօք. այսինքն դղդրել. (Ոսկ. ՟բ. տիմ.։)


Հսկողութիւն, ութեան

s.

cf. Հսկութիւն.

· Calfa

NBHL (4)

Արիական հսկողութեամբ (գրիգորի) հովուեալքս. (Երզն. լս.։)

Տքնական հսկութեամբ։ Հսկութեան վարդապետ։ Միթէ հսկութեա՞մբ. (ՃՃ.։ Վրք. հց. ՟Ժ՟Զ։)

Հսկումն ծառայից։ Գիշերական հսկմունքն առ պահպանութիւն ընչիցն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 13։ Սարգ. յկ. ՟Զ։)

Առնեմք ըստ ամենայն կիրակէի հսկումն. որպէս զի լիցի յամէն տարին հսկումն յարութեան ՟Ծ՟Բ. առնեմք իսկ եւ յայլ տէրունական տօնսն հսկումն. (Ժմ. յն.։)


Հսկութիւն, ութեան

s.

watching, wakefulness, sleeplessness;
vigilance.

· Calfa

NBHL (4)

Արիական հսկողութեամբ (գրիգորի) հովուեալքս. (Երզն. լս.։)

Տքնական հսկութեամբ։ Հսկութեան վարդապետ։ Միթէ հսկութեա՞մբ. (ՃՃ.։ Վրք. հց. ՟Ժ՟Զ։)

Հսկումն ծառայից։ Գիշերական հսկմունքն առ պահպանութիւն ընչիցն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 13։ Սարգ. յկ. ՟Զ։)

Առնեմք ըստ ամենայն կիրակէի հսկումն. որպէս զի լիցի յամէն տարին հսկումն յարութեան ՟Ծ՟Բ. առնեմք իսկ եւ յայլ տէրունական տօնսն հսկումն. (Ժմ. յն.։)


Հսկումն, ման

s.

watch, vigil;
vigil, eve of a feast.

· Calfa

NBHL (4)

Արիական հսկողութեամբ (գրիգորի) հովուեալքս. (Երզն. լս.։)

Տքնական հսկութեամբ։ Հսկութեան վարդապետ։ Միթէ հսկութեա՞մբ. (ՃՃ.։ Վրք. հց. ՟Ժ՟Զ։)

Հսկումն ծառայից։ Գիշերական հսկմունքն առ պահպանութիւն ընչիցն. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 13։ Սարգ. յկ. ՟Զ։)

Առնեմք ըստ ամենայն կիրակէի հսկումն. որպէս զի լիցի յամէն տարին հսկումն յարութեան ՟Ծ՟Բ. առնեմք իսկ եւ յայլ տէրունական տօնսն հսկումն. (Ժմ. յն.։)


Հրաբաժակ, ի

s. fig. adj.

fire-cup;
punishment by fire;
fiery, full of fire.

· Calfa

NBHL (1)

Հրաբաժակ հոսանօք գետահետեալ ցուցանէ զառուս առաքելական աստուածառաքն վտակաց. (Անան. եկեղ։)


Հրաբուն

adj. fig.

fiery, igneous;
spiritual, celestial, divine.

· Calfa

NBHL (1)

Բանն մարմնացեալ զհրաբուն փառացն էական ճառագայթ անդանօր փայլեցոյց. (Խոր. վրդվռ.։)


Հրազէն, զինաց

s.

cf. Հրահար;
—ք, fire-arms, guns, muskets, rifles;
artillery, ordnance.

· Calfa

NBHL (1)

Հրազէն նշանն տէրունական. (Ասող. ՟Գ. 7։)


Հրաժարեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Հրաժարեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Հրաման տալով, կամ հրաժարեցուցանելով։ Զմկրտեալսն հրաժարեցուցանեն ի սատանայէ։ Հրաժարեցուցանել ի մսոյ, կամ ի ծառոյ, ի մարմնական իմաստից. (Փիլ. ՟ժ. բան.։ Յճխ.։ Եզնիկ.։ Մագ. ՟Ե։)


Հրաժարութիւն, ութեան

s.

cf. Հրաժարումն.

· Calfa

NBHL (1)

Կատարեալ հրաժարումն է՝ զաննախանձութիւն ուղղել եւ առ կեալն, եւ զվճիռ մահուն ունել։ Արդ է հրաժարումն՝ լուծումն ի նիւթական կապանացս. (Բրս. հց.։)


Հրաժարումն, ման

s.

renouncing, giving up, resignation, renunciation, abdication;
dismission;
departure from this life, decease, death;
monastic life;
—ումն յանձնէ, ի կամաց անձին, resignation, self-denial, thorough self-forgetfulness, abnegation.

· Calfa

NBHL (1)

Կատարեալ հրաժարումն է՝ զաննախանձութիւն ուղղել եւ առ կեալն, եւ զվճիռ մահուն ունել։ Արդ է հրաժարումն՝ լուծումն ի նիւթական կապանացս. (Բրս. հց.։)


Հրակէզ առնեմ

sv.

cf. Հրակիզեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հըրակէզ տապ տոչորիմ ամարական. (Երզն. ոտ. երկն.։)


Հրահան, ի

s.

steel (for striking fire).

· Calfa

NBHL (1)

Հրահանս ի միջի դնիցէ, որով հրդեհել կամիցի ... հրահանքն առանց բղխելոյ կայծականցն անհնարին է կիզել զփուշն։ Ոչ խոստովանութիւնն առանց գործոց բարեաց, որպէս եւ ոչ կայծոստս հրահանաց աբեթի վառել եւ գործել զյստակումն փշոյն. (Նար. խրատ.։)


Հրահանգապետ, աց

s.

chief usher;
gymnasiarch.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրինականացն դաստիարակէ զհրահանգապետս. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)


Հրահոսան

adj.

fire spreading, shedding fire on.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ իբր Հրոսակք. զօրականք. սուհանդակք.