Definitions containing the research ական : 10000 results

Հրամանակատար

s. adj.

executor, proxy;
mandatory;
obedient.

· Calfa

NBHL (1)

Արք արդարք հրամանակատարք։ Իբրեւ զարդարս եւ հրամանակատարս։ Հրամանակատարք վարդապետական հրամանաց. (Ագաթ.։ Շ. մտթ.։ Կորիւն.։)


Հրամանակարգ բան

cf. Հրամանակարգք.

· Calfa

NBHL (2)

Հրամանակարգ բանիցն սկիզբն առնել։ Այսոքիկ ի հրամանակարգ (կամ ի կամակարգ) բանից աստուածպատութենէ, եւ ի գործոց բարութենէ։ Ի մտի ձերում անկեալ հաստատեալ կացցեն հրամանակար կարգն աստուածութեան. (Կոչ. ՟Դ։ Ուր թարգմանի եւ Հրամանական կամաց վարդապետութիւն։)

ՀՐԱՄԱՆԱԿԱՐ ԿԱՐԳ. ՀՐԱՄԱՆԱԿԱՐԳ ԲԱՆ. δόγμα dogma. Հրամանական կարգաւորութիւն եւ բան աստուածային. վարդապետութիւն հաւատոյ եւ վարուց. (ըստ յն, տօ՛ղմա ).


Հրամանակարգք

s.

tenet, dogma.

· Calfa

NBHL (2)

Հրամանակարգ բանիցն սկիզբն առնել։ Այսոքիկ ի հրամանակարգ (կամ ի կամակարգ) բանից աստուածպատութենէ, եւ ի գործոց բարութենէ։ Ի մտի ձերում անկեալ հաստատեալ կացցեն հրամանակար կարգն աստուածութեան. (Կոչ. ՟Դ։ Ուր թարգմանի եւ Հրամանական կամաց վարդապետութիւն։)

ՀՐԱՄԱՆԱԿԱՐ ԿԱՐԳ. ՀՐԱՄԱՆԱԿԱՐԳ ԲԱՆ. δόγμα dogma. Հրամանական կարգաւորութիւն եւ բան աստուածային. վարդապետութիւն հաւատոյ եւ վարուց. (ըստ յն, տօ՛ղմա ).


Հրամանատարութիւն, ութեան

s.

command, authority.

· Calfa

NBHL (1)

Զառաջնորդութիւն վերակացութեանն տէրունական տանն հրամանատարութեանն. (Բուզ. ՟Գ. 13։)


Հրամանատու, աց

adj.

commanding, permitting.

· Calfa

NBHL (1)

Զինաւորին, եւ թագաւորին, եւ մարմնական հրամանատուին. (Նար. ՟Կ՟Ա։)


Հրանիւթ

cf. Հրանիւթեայ.

· Calfa

NBHL (1)

Որոյ նիւթն է իբր հուր նմանական. հրեղէն. բոցեղէն. լուսեղէն. եւ Աննիւթական գոյացութիւն, հրեշտակք.


Հրանիւթեայ

cf. Հրեղէն;
— փոշի, gunpowder.

· Calfa

NBHL (1)

ՀՐԱՆԻՒԹԱԿԱՆ ՀՐԱՆԻՒԹԵԱՅ. Հրանիւթ. եւ սեպհական հրանիւթից, այսինքն հրեշտակաց.


Հրանուտ

adj.

all fire, ardent, burning.

· Calfa

NBHL (1)

Հրանուտ եւ արփիահրաշ ճառագայթիւք։ Հրանուտ եւ աստուածպետական սուրբ հոգին. (Զքր. կթ. ծն. եւ Զքր. կթ. մկրտ.։)


Հրաշագործ

cf. Սքանչելագործ.

· Calfa

NBHL (1)

θαυματουργός qui miracula edit եւ mirificus. Որ գործէ հրաշս. սքանչելագործ. նշանագործ. որ տիարպէս զաստուծոյ ասի. հրաշք գործօղ .... եւ իբր Հրաշագործական, որ ասի զաստուածային իրաց.


Հրաշադէտ, դիտի

adj. s.

fond of portents or prodigies;
soothsayer, conjurer.

· Calfa

NBHL (1)

ՀՐԱՇԱԴԷՏ որ եւ ՆՇԱՆԱԴԷՏ. τερατοσκόπος prodigiorum inspector. Որ դիտէ զսուտ հրաշս. կամեցօղ տեսանել կամ ցուցանել զկախարդական նշանս.


Հրաշազարդեմ, եցի

va.

to ornament or adorn wonderfully well.

· Calfa

NBHL (1)

Բոլոր իսկ տարերքս զթագաւորականի աւուրս հրաշազարդեն զփառս. (Խոր. վրդվռ.։)


Հրաշալի, լւոյ, լեաց

adj.

wonderful, marvelous, worthy of admiration, surprising, amazing.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ի մէջ երկնի եւ երկրի են հրաշալիք։ Համակ ի հրաշալեացն ցուցաւ պատերազմականս իրագործութիւն։ Անդէն իսկ ի ծնանելն՝ հրաշալեօք իմն գոգցես յինքեան զեկուցանէր համօրէն զփրկութիւն եւ զազատութիւն ազգին. (Պիտ.։)


Հրաշանկար

adj.

wonderfully painted;
magnificently embroidered;
*very clever (painter).

· Calfa

NBHL (1)

Զգեստս արքունականս ոսկէճամուկս եւ շղաշատեռն հրաշանկարս. (Յհ. կթ.։)


Հրաշանշան

adj.

wonderful, prodigious, miraculous.

· Calfa

NBHL (1)

Հրաշալի եւ նշանաւոր. երեւելի. ականաւոր.


Հրաշապատում

adj.

extremely well narrated;
relating wonders;
mysterious.

· Calfa

NBHL (1)

Առ հրաշապատում դրուատականի. (Նար. մծբ.։)


Հրաշատեսիլ

adj.

cf. Սքանչելատեսիլ.

· Calfa

NBHL (3)

Զլոյսն զյստակն եւ զհրաշատն էարկ յաման արեգական. (Վրդն. ծն.։)

Եւ ըզհրաշատ լոյսըն պայծառ եւ պարզական, արկեալ յանօթըն լուսատու արեւական. (Երզն. ոտ. երկն.։)

Մի՛ զայդպիսի հրաշատեսիլ տիպ պատկերաց տար յապականութիւն մահու։ Զկերպարանս հրաշատեսիլս. (Ճ. ՟Ա.։)


Հրաշացուցանեմ, ուցի

va.

cf. Սքանչելացուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զբանականաց հրաշացուցանեն զլսողութիւն. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)


Հրաշափառ

adj.

most majestic, — glorious, — august.

· Calfa

NBHL (4)

Հրաշափառ նորոգմանցն կարգ լինի կատարեալ։ Զքաղաքական միաբանութիւն՝ զհրաշափառն ասեմ իր, զի մի ի բազմաց եւ յաննմանից բացակատարի. (Արիստ. աշխ.։)

Եւ որ ե՛ւս վսեմական եւ հրաշափառ է. (Աթ. ՟Է։)

Եւ որ ե՛ւս վսեմական եւ հրաշափառ է. (Աթ. ՟Է։)

Եւ որ ե՛ւս վսեմական եւ հրաշափառ է. (Աթ. ՟Է։)


Հրաշք, շից

s. fig.

miracle, marvel, wonder, prodigy, portent;
monster;
spectre, phantom, larvae, ghosts;
— իմաստութեան, prodigy of science, of wisdom;
—շս գործել, to work a miracle;
to perform miracles, to do or work wonders;
ի —շս զարմացման ածել, to surprise, to astonish, to stun, to amaze, to astound;
ո՜վ —շիցս, what a wonder ! good Heavens ! Goodness gracious !.

· Calfa

NBHL (1)

ՀՐԱՇՔ. τέρας portentum. որպէս Հրէշք. ցնորք. այլանդակ իրք կամ կենդանիք խառնափնդորք. դիւական արուեստք.


Հրապաշտ

cf. Կրակապաշտ.

· Calfa

NBHL (1)

Թողից եւ զհին սովորութեանց բարբարոսաց զհրապաշտ կրակարանին. իմա՛ հրապաշտական։


Հրապարակախօս, աց

adj. s. adv.

pronounced in public;
public speaker, haranguer, orator, speech-maker, declaimer;
publicly.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ δημηγορικός concionalis, publicus. իբր Հրապարակախօսական. ատենական. հանդիսական.


Հրապարակատես

adj.

seen by all, public;
հրապարակատես առնեմ, cf. Հրապարակեմ, cf. Յայտնեմ, cf. Հանդիսացուցանեմ.

· Calfa

NBHL (2)

Հրապարակաւ յայտ յանդիման տեսանելի. հրապարակեալ. հանդիսական.

Ի թատերցն եւս հրապարակատես տանիցիմք զայնպիսին. իմա՛ ի տես հանդիսական։


Հրապարակեմ, եցի

va.

to publish, to make public, to promulgate, to divulge;
to declare, to disclose, to report.

· Calfa

NBHL (1)

Գիտացեալ հովուին, եթէ կոնքեղն այնպիսի ներկական բնութիւն ունի, հրապարակեաց զայն։ Այլ աստուած կամեցեալ հրապարակել զսնափառութիւն նորա եւ այլն. (Նոննոս.։)


Հրապուրիչ, չի, չաց

s. adj.

seducer, deluder;
instigator;
cf. Հրապուրական.

· Calfa


Հրատ, ից

s. fig. ast.

fire;
pyre;
funeral pile;
fire, ardour;
Mars;
—ս արկանել, հարկանել, to kindle, to light, to set on fire.

· Calfa

NBHL (1)

Մոլորականացն՝ հրատն, հերակլեայ իսկ եւ արեսի ասացեալն։ Արեգակն ի տարին, իսկ հրատն ի կրկնապատիկ ժամանակին. (Արիստ. աշխ.։)


Հրատապ

adj.

ardent, burning;
— ջերմն, cf. Հրաջերմն.

· Calfa

NBHL (1)

Բժշկեա՛ զհրատապ ջերմնական տոչորումն սրտիս։ Հրատապ ջերմութեան սրտին. Նար. ՟Ե։ Լմբ. պտրգ.։


Հրատեսակ

cf. Հրատեսիլ.

· Calfa

NBHL (1)

Զեթերն ոմանք վասն հրատեսակ լինելոյն՝ կիզական գոլ զնա ասացին. (Արիստ. աշխ.։)


Հրացանութիւն, ութեան

s.

shower of fire;
volley of musketry, discharge of fire arms;
report, detonation;
thunder-bolt.

· Calfa

NBHL (1)

Ի հրացանութենէ փայլական հրոյ հոսեալ յօդս. (Իգն.։)


Հրաւիրակ, աց

s.

inviter, host, hostess.

· Calfa

NBHL (1)

Զմեզ՝ հրաւիրակս կարգեաց տէր։ Հրաւիրակ լինիս մեզ յաւիտենական հրոյն. (Ճ. ՟Ա.։)


Հրաւիրեմ, եցի

va.

to invite, to desire, to invite to a feast or assembly;
to convoke, to convene;
յառաջագոյն —, to predestine;
— ի ճաշ, to ask or invite to dinner.

· Calfa

NBHL (2)

Կոչեաց ի կոչունս իւր. եւ դարձեալ առ վաղիւ եւս հրաւիրեաց զիս։ Պատրաստեաց տէր զզոհս իւր, եւ հրաւիրեաց զկոչնականս իւր։ Հրաւիրեաց զբազումս։ Կոչել զհրաւիրեալսն։ Ասացէ՛ք հրաւիրելոցն։ Հրաւիրեցէ՛ք ի վերայ դորա գունդս, կամ զազգս։ Ի սատակումն հրաւիրէր. եւ այլն։

Նոքա հրաւիրեցին զնա, եւ եկն առ նոսա. եւ նա հրաւիրեաց զնոսա, եւ ոչ եկին ի հարսանիսն նորա։ Հրաւիրեաց փեսայն երկրաւոր զփեսայն երկնաւոր։ Հրաւիրեցաւ ի բազմականացն, որ բազմեցուցանելոց էր զաշխարհս յարքայութեան իւրում. (Եփր. համաբ.։)


Հրաւոր, աց

adj.

fiery;
s. ast. Mars.

· Calfa

NBHL (1)

Լուսնթագի, հրաւորի, արուսեկի եւ այլն։ Արեգական, հրաւորին եւ այլն. (Փիլ. ել. ՟Բ. 75. եւ Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Հրափորձ

adj.

tried by fire.

· Calfa

NBHL (1)

Հրափորձական աւուրն ընտրութեան. (Նար. ՟Ե։ Բենիկ.։)


Հրդեհիչ

s.

incendiary.

· Calfa

NBHL (1)

Անիմաստիցն այրիչ վտակքն, եւ ողողիչք եւ հրդեհիչք, եւ տոչորականք. (Ագաթ.։)


Հրեշտակախառն

adj.

in the company of angels.

· Calfa

NBHL (1)

Սաղմոսանուագ եւ հրեշտակախառն փառաբանական ձայնիւ. (Թէոդոր. խչ.։)


Հրեշտակակերպ

adj.

like an angel, angelic.

· Calfa

NBHL (1)

Հրեշտակակերպ տեսլեամբ։ Հրեշտակակերպ դասուց քահանայական երաստուց։ Հրեշտակակերպս արասցէ. (Շար.։ Ժմ.։ Ղեւոնդ.։ Ագաթ.։)


Հրեշտակային

adj.

angelic, belonging to an angel.

· Calfa

NBHL (1)

Օդականաւն հրեշտակայնովն յառիցիմք ի քեզ. իմա՛, ձեւով կամ երագընթացութեամբ իբրեւ ի թռիչս ընդ օդս։


Հրեշտակատեսիլ

adj.

cf. Հրեշտակատիպ.

· Calfa

NBHL (1)

Հրեշտակատեսակս պատկերագրութիւնս։ Ո՛չ հրեշտակականս, այլ հրեշտակատեսակս անուանեաց. (Դիոն. երկն. ՟Բ։ Մաքս. անդ։)


Հրեշտակատիպ

adj.

of celestial form, of angelic appearance, or beauty.

· Calfa

NBHL (1)

Որոյ տիպն կամ կերպարանն է ըստ հրեշտակի. հրեշտականման. հրեշտակահանգէտ.


Հրէաբար

adv.

like a Jew, after the manner of the Hebrews.

· Calfa

NBHL (1)

ἱουδαϊκῶς judaice. Իբրեւ հրէայ. հրէական օրինօք.


Հրէայ, հրէից

s.

jew, hebrew, israelite;
—ք, the Jews;
թաղ հրէից, jewry, jew's ward, quarter in a town.

· Calfa

NBHL (1)

ՀՐԷԱՅ ἱουδαῖος judaeus. ըստ եբր. եէհուտի. այսինքն Յուդայեան. վր. եւս՝ հուրիա, եւ հուրիաստանէլի. գրի եւ յուղղականն ՀՐԵԱՅ, որպէս եւ հնչի ռմկ.։ Ազգն յուդայի երբեմն ի սահմանս երուսաղէմի. այլ յետոյ ամենայն եբրայեցիք կոչեցան հրէայ՝ որպէս յուդայեան. տե՛ս բռ. յտկ. ան. իպրանի, ըպրան, ըմրան . մանաւանդ եահուտի, ջըֆուտ. Ձայնդ հրէայ՝ իբր հեբրա՛յ. ըստ յն. է՝ էվրէ՛օս, եւ լտ. հէպրէ՛ուս. այսինքն եբրայեցի. այլ ի թարգմանութիւնս հրէայ դնի ի մեզ անդ միայն՝ ուր ըստ այլոց է եուտէ՛ոս, այսինքն յուդայեան.


Հրէութիւն, ութեան

s.

judaism.

· Calfa

NBHL (1)

ἱουδαϊσμός Հրէայ գոլն. հրէական ազգ, եւ բնութիւն նորա, սովորութիւն, օրէնք, կրօնք. տե՛ս (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Դ. 38։ Եսթ. ՟Ը. 17։ Գաղ. ՟Ա. 13. 14։)


Հրիտակ, աց

s.

inheritance;
legacy, bequest, gift by will, endowment;
— առնել, to bequeath.

· Calfa

NBHL (1)

Ինչք սեպհական թողեալք կտակաւ ի ժառանգութիւն. ... յն. խրի՛մադա. պրս. խրիյտէ, խրիտ. լտ. հէրէտիդաս կամ լէկադում.


Հրիտակատար

s.

heir;
legatee.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ հրիտակատարն ոչ առցէ զհրիտակն, ստիպեսցեն ազգականց կտակագրին. (եւ այլն. Մխ. դտ.։)


Հրկիզութիւն, ութեան

s.

cf. Հրկիզումն.

· Calfa

NBHL (1)

Սերոբէ հրկիզութիւն թարգման։ Բոցեղինացն սրոբէից, եւ քրովբէականացն հրկիզութեանց. (Շ. բարձր.։ Անան. եկեղ։)


Հրճուեցուցանեմ, ուցի

va.

to rejoice, to divert, to amuse;
— զլսելիս, to delight the ears, to charm, to please.

· Calfa

NBHL (1)

Գրեթէ զայն ասեմք գոլ գեղեցիկ երաժիշտ, որ զվեհագոյնսն եւ զբաւականապէս խրատեալսն հրճուեցուցանէ. (Պղատ. օրին. ՟Բ։)


Հիպէս

cf. Որպէս.

· Calfa

NBHL (1)

Քանակին ոչինչ է ներհական. հիպարքոս, եռականգնումն, կամ մակերեւութոջն. (Արիստ. քանակ. եւ Արիստ. առինչ.։)


Հիւանդոտ

adj.

weakly, sickly, of unsound constitution, infirm, valetudinary.

· Calfa

NBHL (1)

Ողջականս, ւամ հիւանդոտս։ Հիւանդոտ (ասեմք) վասն անզօրն լինել, եւ դիւրաւ տեղի տալ հիւանդութեանց. (Արիստ. որակ.։)


Հիւանդութիւն, ութեան

s.

indisposition, ailing, illness, sickness, infirmity, disease, complaint, disorder, malady, distemper;
passion;
թեթեւ, դժնդակ, վտանգաւոր, մահացու, ծանր —, slight, painful, dangerous, serious, fatal illness;
հիւանդանալ —, անկանել ի —, to catch, to contract a disease;
ախտանալ — անբուժելի, to be seized with an incurable malady;
զայրացուցանել կամ մեղմացուցանել զ—, to increase, to alleviate pain or sickness;
բժշկալ զ—, to cure;
անցուցանել զ—, բժշկիլ, կազդուրիլ ի —թէնէ, to get well, to be cured, recovered from illness;
կեղծել զ—, to feign sickness;
cf. Թօթափիմ, cf. Հինօրեայ.

· Calfa

NBHL (1)

Զմեծագոյն հիւանդութիւն զանուսումնականութիւնն գործեն. (Պղատ. տիմ.։)


Հիւծումն, ման

s.

decay, decline, dwindling away, leanness, marasmus, consumption.

· Calfa

NBHL (1)

Մաշարական (կամ մաշարայական) ախտիւ ջերմացեալ հիւծմամբ. (Փիլ. նխ. ՟բ.։ Խոր. ՟Գ. 46։)


Հիւպատեան

s. pl. the consuls;
cf. Հիւպատոսական.

· Calfa