the giving or receiving in hostage;
cf. Պատանդ.
· Calfa
ὄμηρον, ὀμηρεία . Պատանդ գոլն. գրաւումն. պատանդ.
to return, to retire.
· Calfa
ՊԱՐԱՆԵԼ ՊԱՐԱՆԻԼ. ἁναλύω, -ομαι resolvo, -or, revoco, revertor. Իբրու տարանաւ յետս քարշել. կոչել. Եղնա ոգին՝ անդրէն ոչ դառնայ, եւ պարանել շունչն գրաւեալ. (Իմ. ՟Ծ՟Զ. 14։)
to bribe, to corrupt, to practise upon, to buy over, to suborn, to seduce with bribes.
· Calfa
Գործովք միայն գրաւի, եւ ոչ ստեղծաբանութեամբ կաշառի. (Նար. ՟Բ։)
tie, fastening, knot;
ligature, lace, lashing, band, withe, bandage, swath;
rope, cord, string;
spelling;
tie, bond, link, obligation;
sour, sharp, harsh, tart.
· Calfa
cry, outcry;
bellowing;
croaking.
· Calfa
ԿԱՌԱՆՉ որ եւ ԿԱՌԱՉ. κραυγή vociferatio καταβόησις reclamatio ἁποδυρμός deploratio. Սաստիկ կանչ, կանչիւն. հեծութիւն. ճիչ. եւ բառանչ. կռինչ. (լծ. յն. գրաւղի՛, թ. եայղառս ). պոռալը, պոռլտալը.
cf. Պաղատանք.
· Calfa
Ի ծուխ պաղատման՝ հօրն եւ Աստուծոյ՝ գրաւ հաշտութեան. (Նար. խչ.։)
to agree, to conclude a treaty, to stipulate, to contract;
to article;
to qualify, to limit.
· Calfa
Պայմանեալ էր արմաւ, եւ տուեալ էր գրաւ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա։)
cf. Ռիմակալ.
· Calfa
Ոխակալ. ոխերիմ. (կամ գրաւիչ, կամ անիրաւ. ի ձայնիցս ռեմոն, կամ հարամ).
reckoning, measure, account, number;
condition, position, state, manner;
— արկանել ընդ ումեք, to come to terms about the price, to bargain for, to contract, to strike a bargain for, to stipulate, to come to an agreement, to settle;
եւ որ ի սոցին —ի, and of other similar ones;
եւ որ այլ եւս սոցին —ի իրք, and of other like things;
որոց —ի են, among whom are;
եւ որ սոցին —ի են, and so forth, and so on, et caetera;
ո՞չ դահեկանի միոջ — արկեր ընդ իս, didst not thou agree with me for a penny ?
impost, rate, duty, tax, imposition, tribute;
order;
convention, contract, agreement;
budget;
tariff.
· Calfa
Քո սակի եմք գրաւեալ, եւ ոչ այլում իմիք. (Խոսր.։)
barony.
· Calfa
Ով արասցէ պարոնութիւն։ Նա առցէ զպարոնութիւն (ա՛յլ ձ. պարութիւն). իւրաքանչիւրն ասէր շահել զգրաւն, այսինքն է զպարութիւնն ։
debt, duty, obligation, engagement;
due;
active debt, credit;
tribute, tax, impost;
cause, reason, author;
in debt to, indebted, accountable, responsible;
guilty, culpable;
— բաշխք, tribute due;
—ոյ տէր, creditor;
v. imp. — է, there must, there ought;
it is right, it is necessary;
— եւ արժան էր, it was necessary;
չէ —, ոչ է —, ոչ է եւ պատշաճ, it must not be, it is not right, just or lawful;
չէ — կենաց, he is unworthy of life;
— վարկանել, to think proper, to deem expedient;
արկանել ընդ —եօք, to cause to run into debt, to get into debt, to be involved in debt;
մտանել ընդ —եօք, to run into debt;
to lay oneself under obligations;
բազում —ս ունել, լի —եօք լինել, to be over head and ears in debt;
— անձին համարել, to assume the obligation;
հատուցանել զ — ս իւր, to discharge or pay a debt;
հատուցանել զ —ս երախտագիտութեան, to discharge a debt of gratitude;
հատուցանել զ— ս իւր առ հայրենիս, to pay one's debt to one's country;
—առնել, to render culpable, to impute, to accuse;
to condemn;
cf. Թոյլ;
cf. Պատշաճ.
· Calfa
Այրն՝ առ որում պարտքն քո իցեն, հացէ զգրաւն արտաքս. (Օր. ՟Ի՟Դ. 11։)
debtor;
culprit;
— լինել, to owe, to be indebted.
· Calfa
Ժողովէին առ նա ամենայն վշտատեսք եւ ամենայն պարտապանք։ Եղիցի պարտապանն իբրեւ զպարտատէրն։ զգրաւ պարտապանի դարձուցանիցէ. (՟Ա. Թագ. ՟Ի՟Բ. 2։ Ես. ՟Ի՟Դ. 2։ Եզեկ. ՟Ծ՟Ը. 7։)
cf. Սեպհականեցուցանեմ.
· Calfa
ՍԵՊՀԱԿԱՆԱՑՈՒՑԱՆԵՄ ՍԵՊՀԱԿԱՆԵՄ ՍԵՊՀԱԿԱՆԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. Իբր յն. ἱδιάζω proprium mihi facio, vindico եւ περιουσιάζω possideo. Սեպհական առնել ինքեան կամ այլում. իւրացուցանել. ստանալ. յինքն գրաւել. ժառանգել, եւ ժառանգեցուցանել.
cf. Սեպհականեցուցանեմ.
· Calfa
ՍԵՊՀԱԿԱՆԱՑՈՒՑԱՆԵՄ ՍԵՊՀԱԿԱՆԵՄ ՍԵՊՀԱԿԱՆԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. Իբր յն. ἱδιάζω proprium mihi facio, vindico եւ περιουσιάζω possideo. Սեպհական առնել ինքեան կամ այլում. իւրացուցանել. ստանալ. յինքն գրաւել. ժառանգել, եւ ժառանգեցուցանել.
to appropriate, attribute, ascribe or impute to oneself.
· Calfa
ՍԵՊՀԱԿԱՆԱՑՈՒՑԱՆԵՄ ՍԵՊՀԱԿԱՆԵՄ ՍԵՊՀԱԿԱՆԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. Իբր յն. ἱδιάζω proprium mihi facio, vindico եւ περιουσιάζω possideo. Սեպհական առնել ինքեան կամ այլում. իւրացուցանել. ստանալ. յինքն գրաւել. ժառանգել, եւ ժառանգեցուցանել.
appropriation;
propriety;
attribute, attribution;
nobility.
· Calfa
Դառնային ի սեպհականութիւնս եւ ի տունս։ Զի մի տարամերժիցի սեպհականութիւն ազգացն այնոցիկ ի բնիկ տէրութենէն։ Յինքն գրաւեր զսեպհականութիւն տանն. (Յհ. կթ.։)
eloquence.
· Calfa
Հասարակաց խօսիւք անցանելով ընդ պատմութիւնս. որպէս զի մի ոք երեւեսցի ի պերճաբանութիւնս գրաւեալ առ փափաքն, այլ ճշմարտութեան բանից մերոց կարոտեալ եւ այլն. (Խոր. ՟Գ. 1։)
to sing the Trisagium, to sanctify, to hallow, to laud.
· Calfa
Մերթ՝ Սրբագրել զբան ինչ գրաւոր. յստակել, հարթել, մաքրազարդ յօրինել.
touching the heart, moving, affecting, tender;
touched, moved;
eager, desirous, burning for;
angry, displeased, shocked, wounded, exasperated;
heart-of-fending, mournful, heart-piercing.
· Calfa
Յաւէտ ընկղմումն տրտմութեան զիմս գրաւէ սրտառուչ անձն. (Պիտ.։)
poetry;
fiction, invention.
· Calfa
Որ գործովք միայն գրաւի, եւ ոչ ստեղծաբանութեամբ կաշառի։ Շունչ զօրութեան մեծիգ միասցի ի քո ինձ շնորհեալ ստեղծաբանութիւնս. (Նար. ՟Բ. ՟Գ։)
to specify, to express;
to ascribe, to attribute.
· Calfa
Նմին նման ասէ պօղոս՝ զօրինացն ստորոգելով գրաւորութիւն. (Արծր. ՟Գ. 6։)
place, spot, space, extent, part, ground;
field, plain, camp, country;
անհուն —ք, immense, vast spaces;
յայսմ —ի, here, in this place;
now;
յայնմ —ի, there, in that same or very place;
then;
մինչեւ ցայս —, thus far, to this place;
until now;
յոր —, in which place, wherever;
— մի, առ — մի, a short time, a moment, an instant, a little;
ընդ —, in vain, vainly;
ի —, below, under, beneath;
cf. Զէն;
cf. Վեր;
յայլում —ի, somewhere else, in another place;
ի վերուստ մինչեւ ի —, from top to bottom;
from head to foot;
գազանք —ի, wild beasts;
մեղր ի —է, wild honey;
ի —ի բնակել, to live in the open air, in camp;
—ս հատանել, to go along way;
զ—օք գալ, to go around, round about, to go here and there;
զ—օք ածել զաչս, to look round about;
ի մի — գալ, to assemble, to resort to one place;
ընդ — հարկանել, to abandon, to forsake, to cast off, to desert;
ի — հարկանել, արկանել, to disparage, to sneer at, to defame, to slander;
ի — շարժել, to beat down, to overthrow;
զաչս ի — արկեալ, looking down, with one's eyes cast or bent down;
ցո՞ր — նեղութեանց հասի ես, to what trouble have I brought myself!
ընդ վայր, in vain, uselessly;
ցայդ վայր, so far, as far as that, to that place, there;
ցոր վայր, where, whither;
ցո՞ր վայր, how far ?.
· Calfa
Ոչինչ ընդ վայր ասացեալ է բան իմաստնոյն։ Իբրեւ զշուն անպիտան ընդ վայր հաջես. (Եզնիկ.։ Եղիշ. ՟Ը։ Մի՛ զգրաւեալս արեամբ հզօրիդ անտես արարեալ՝ ընդ վայր կորուսաներ. Նար. ՟Ձ՟Գ։)
portion, dowry;
hire of an harlot;
cf. Կապէնք.
· Calfa
φερνή dos δόμα donum. Վարձ հարսին կամ հարսնութեան ի փեսայէ եւ ի տանէ նորա. օժիտ, գրաւական. քեապին, յիշելիք. պարգեւ. տուայր. ճէհիզ. աղըրլըգ։ տե՛ս (Ծն. ՟Լ՟Դ. 12։ Ել. ՟Ի՟Բ. 16. 17։ ՟Բ. Մակ. ՟Ա. 14։ ՟Ա. Թագ. ՟Ժ՟Ը. 25։)
infernal.
· Calfa
Դժոխային գործովք գրաւեալս՝ ի լոյսն։ Դժոխային ագահ. (Նար. ՟Ժ՟Բ. ՟Ծ՟Զ։)
crippled state of a limb, privation of the use of a limb, lameness, palsy, paralysis.
· Calfa
Մերս բնութիւն բազում խեղութիւնս ընկալեալ ի չարէն՝ ընդ զանազան կրիւք գրաւեցաւ. (Լծ. եւագր.։)
gripes, colic;
twinge, twitch, shooting pain;
blister, sore, swelling;
rock, reef, sand-bank;
crocodile;
— սրբանին, tenesmus;
—ք ոտից, gout.
· Calfa
Զմտաւ ած զայնոսիկ, որք յոտիցն ցաւ գրաւեալ իցե, յորժամ ի սաստիկ խըթոցն տանջիցին. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 18։) (լծ. իտ. կօթթա։ ասի եւ ռմկ. կամ կճել ցաւոց։)
to doubt, to suspect, to disbelieve, to distrust;
to look at with an evil eye.
· Calfa
Ի քումդ խնամոց խուն մի խիթացեալ՝ եւ նա ընդ կրիւք իմն գրաւեցաւ. (Նար. հ։)
to give, to put into ones hands, to grant;
to take away, to appropriate to one's self.
· Calfa
Մերթ՝ Յինքն գրաւել. ձեռն մխել.
agreeable, sweet to the ear, gentle, docile, submissive.
· Calfa
Քաղցրալուր եւ հեզ թագաւորս։ Աստուածածին մարիամ՝ հեզ եւ քաղցրալուր՝ որոց առ քեզն յուսան։ Որ ես քաղցրալուր գրաւ աշխարհի. (Լմբ. պտրգ. եւ վերափոխ։ Նար. կուս.։)
above, upon, on, over;
on high, high, high up;
վեր ի վայր, ի վեր եւ ի վայր, up and down, high and down, upside down;
topsy turvy;
frequently;
ի վեր եւ ի խոնարհ, up and down, always, incessantly, at every moment, ever;
ի վեր անդր, above, up there;
ի վեր քան զամենայն, above all;
վեր ի վայր կործանել, to turn upside down, to turn topsy turvy, to upset, to overset;
վեր ի վայր շրջել, to turn over, to overthrow, to overturn;
to disorder, to disturb;
ի վեր մատչել, to go higher up, to ascend;
ի վեր ունել, to bear up, to support, to sustain, to prop;
ի վեր հանել, բերել, to elevate, to raise on high;
to discover, to manifest, to unmask, to unveil, to denounce, to disclose, to reveal;
ակն ի վեր տալ, to lift up one's eyes, to look up, to raise one's head;
ձի ի վեր առնուլ, to ride, to mount on horseback;
ի վեր գալ տնկոյն, to peep out heads, to pullulate and grow, to sprout, to bud;
ի վեր կացուցանել զսպանեալն, to raise from the dead, to bring to life again;
ի վեր քան զբան, ineffable;
inexplicable;
ի վեր է այս քան զկար զօրութեան իմոյ, that is beyond my power;
ի վեր քան զպայման մերասեր բնութեան, above humanity;
որպէս ի վեր անդր ասացաք, as we have already said;
վեր ի վերոյ, apparent, superficial, feigned, affected;
երկիր պագին նմա —, they feigned to worship him;
superficially, apparently, affectedly;
— ունելով գիտութիւն, without a thorough knowledge of, having a smattering of.
· Calfa
Կարօղ գոլով՝ ի վեր քան զվիշտս (այսինքն առանց վշտաց) զտնտեսութեան աւարտել խորհուրդ։ Ոչ ես գրաւեալ ընդ մասամբք ախտից ի վերդ քան զբան. (Նար. ՟Խ՟Դ. եւ ՟Ժ՟Զ։)
cf. Վերնագիր.
· Calfa
Վերագրաւն, վարդապետականաւն ... վերագիրն, զի բաւական իցէ միով կարգիւ զամենայն գրոցն գիտել զմիտս. (Մագ. քեր.։)
to write upon, to inscribe;
to attribute, to refer to;
to write above, before.
· Calfa
ἁναγράφω inscribo, describo, rescrio ἁνατίθημι (վերագրել), attribuo, refero, adscribo եւ այլն. Մակագրել, վերագրաւ դրոշմել. արձանագրել. ճառել. գրել.
receiving, containing, sustaining, carrying.
· Calfa
Վերընկալ լաստիւ էին աստուծոյ (նաւակաւ պետրոսի), որով գրաւեալ զձկունսն, եւ ահիւ պակուցեալ. (Շ. տաղ.։)
literary.
· Calfa
Տառիւք գծագրեալ. գրով դրոշմեալ. գրաւորական. Ընծայեցի քեզ սուրբ նշան ի սկտեղս խանթից զտառագործական արտադրութիւնս. (Թէոդոր. խչ.։)
writing, engraving.
· Calfa
Բազում լինէր վրիպումն շահից հոգեւոր գանձուց վասն այլալեզու հիգենայից ի տտառատպութիւն օտարասեռ սուղոբայից։ Ի տւչութենէ հոգւոյն ընկալան հարքն մեր զգրաւորական տառատպութիւնս՝ ըստ մովսեսի. (Ճ. ՟Ը.։ Տօնակ.։)
to proscribe, to banish, to exile, to drive away, to remove, to exclude.
· Calfa
προγράφω proscribo. Տարագիր առնել. ի բաց վարել իբր գրաւոր վճռով. արտասահմանել. արտաքսել. զրկել. մերժել.
to assemble, to reunite;
to beseech, to beg;
to drive away.
· Calfa
Րատեմք ի քէն աղերսիւ բանի, որ ես քաղցրալուր գրաւ աշխարհի. (Նար. կուս.։)
Րատեմք ի քէն աղերսիւ բանի, որ ես քաղցրալուր գրաւ աշխարհի. (Նար. կուս.։)
cf. Տուգանք.
· Calfa
Եղիցի պատմուճանի տուգանք յաղթողիս. մեկնակ տուգան զգրաւին հատուսցէ։ Գրաւականին տուգանս հատուսցուք. եւ ի քէն մահու տուգանս փոխանակ անհաւանութեան պահանջեսցուք. (Փիլ. սամփս.։)
place, spot, site;
occasion, opportunity;
point, lieu;
հասարակ —ք, common-place topics;
հասարակաց —ք, public places, squares;
սուրբ —ք, holy place;
the Holy Land;
— ապաւինի, refuge, shelter, retreat, cover;
առ տեղեաւս, here;
ի — or ի տեղւոջ, in the room of, instead of, in lieu or place of;
ի —ս —ս, տեղեաց տեղեաց, in different places, in some or several places;
ընդ ամենայն —ս, in all places, every where;
omnipresent;
առ տեղեաւն, there, in the very place;
just then, for that time, for a short time;
ունել զ—, to supply the place of, to substitute for, to take or fill the place of, to succeed;
ունել զառաջին —, to hold or occupy the most advantageous place, to be on the side of the wall;
զ— առնուլ, ունել, to stop, to cease to go, to rest, to take repose, to halt;
անկանել ի տեղւոջ, to be left dead on the spot;
— առնել ումեք, to give the first place to a person;
— տալ ումեք, to yield, to give up, to acquiesce, to consent, to condescend, to submit;
— տալ իմիք, to expose oneself, to give hold;
— տալ յիմեքէ or յումեքէ, to evade, to avoid, to draw back, to withdraw, to retire, to depart, to go away;
շրջէր փախստական տեղւոյ ի —, as a fugitive he wandered;
բանին իմոյ չիք — ի ձեզ, my words have no place in you;
— տուր գնա՛, get thee hence ! cf. Թատր, cf. Ժահահոտ.
· Calfa
ՏԵՂԻ. τόπος locus στάσις statio. որ եւ ՏԵՂ, ԵՏՂ. Վայր. ուրն՝ զոր գրաւ է իւրաքանչիւր մարմին. կայան. ընդունարան. բնակարան. կողմն. սահման. ընդարձակութիւն. միջոց. տեղ, տեղը.
stony, of stone, made of stone;
cf. Քարակոփ;
gravel, stone.
· Calfa
Անկաւ յախտ ինչ, զոր քարագործն կոչեն, եւ այնպէս միջագրաւեալ՝ չարաչար մեռանէր. (Վրք. ոսկ. ձ։)
law;
precepts;
faith, religion;
constitution;
rule, regulation;
right;
principle, maxim;
usage, uses, custom;
institution;
condition, fashion, mode;
district, canton, province;
— աւետեաց, guerdon or gift to a bringer of good news;
—ք քահանայապետականք, decretals;
հմուտ քահանայապետական օրինաց, decretalist, canonist;
—ք կանանց, menses, menstrua, catamenia;
—ք, or Գիրք Բ. օրինաց, or Երկրորդումն օրինաց, Deuteronomy;
—ք ազգաց, the law of nations;
—ք մտաց, principles;
— պատուոյ, decoration, insignia, badge;
—ք անօրէնք, corrupt practice, abuses;
—ք հզօրադունին, the law of might, the good old rule;
հակառակ or ընդդէմ օրինաց, against all rule, illegally;
աստուածային՝ յաւիտենական՝ բնական՝ քաղաքական՝ զինուորական՝ հին՝ նոր՝ աւետարանական՝ գրաւոր օրէնք, divine, eternal, natural, ancient, new, evangelical, written, civil, military law;
according to law, legally, legitimately, lawfully;
duly, suitably, regularly, properly;
խնդրել —ս, to come to Communion;
տալ —ս, to administer the Sacraments, to communicate;
արժանի լինել օրինաց, to be worthy of receving the Sacrament;
—ս դնել, հաստատել cf. Օրինադրեմ;
—ս դնել, to dictate or lay down laws;
to give laws to, to prescribe laws;
—ս տալ, to give laws;
պահել զ—ս, to keep, to obey the laws;
ընդ օրէնս համարել, to lay down or state as a principle;
խոտորել յօրինաց, to swerve, to depart or deviate from the laws;
զանցանել օրինօք, to transgress, to violate the law;
բառնալ՝ ջնջել զօրէնս, to abolish, to repeal, to abrogate a law;
բազում օրինօք հակառակիլ, to resist or oppose in many ways;
լինել ի կանանց օրինի or ի կանանց —ս, to have the menses;
ի կանաց օրինաց պակասել, to cease to be after the manner of women;
եթէ — իցէ ասել, if it may be said;
— է, it may be, it is allowed, one may;
— էր նմա, he was allowed to;
— էր քեզ, you might;
օրէ՞ն իցէ, իցէ՞ —, is it allowed to ? չէ —, it is not permitted to;
յետ օրինացն կցորդութեան, after the Holy Communion;
—ս իւր կալեալ էր, he holded as a maxim or principle;
—ս կարծեցին անձանց, they believed themselves permitted to.
· Calfa
Որդիքն գաւթի էին աւանապետք. (ի լս. խոռապետք. որպէս քորիսկոպոս)։ Աւան այն ասի, որ յանդէ ոք մասն ի շինուած գրաւիցէ. բայց աստ աւանապետ զիշխանութիւնն ասէ, որպէս զի աւանապետքն դասապետք ասացին. (Կիւրղ. թագ.) (զի յն. χώρος կամ χώρα , է գաւառ, կողմն ինչ երկրի. եւ χορός , դաս։)
Հիւանդ կա՛մ քար, եւ կամ միզագրաւութիւն ունիցի, եւ կամ զասացեալն սրբազան ցաւ. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Ա։)
Անկաւ յախտ ինչ, զոր միզագրաւութեան գործն կոչեն. (Վրք. ոսկ. նոր ձ. եւ տպ։)
small market town, borough, village.
· Calfa
, ի-ա հլ. «գիւղաքաղաք, մեծ գիւղ» ՍԳր. Ագաթ. Եղիշ. հների մօտ գործածւում է նաև խառն կերպով «գիւղ կամ քաղաք» նշա-նակութեամբ. աւելի յետոյ է, որ հաստատւում է «գիւղաքաղաք» նշանակութիւնը. հմմա-Աւանն ռիւղաքաղաք ասի. Վրդն. աշխ. այս-պէս նաև արդի գրականում։ Այս արմատից են աւանանալ «շէնանալ» Բուզ. Խոր. Ասող. աւանագեօղ Զենոբ. գիւղաւան «մեծ գիւղ» Աոմատական բառաբան-23 ԱԲ աանաշէն Ճառընտ. շինաւան Պտմ. ա-ղեքս. աւանապետ «գաւառապետ» Կիւրղ. թգ.։ Աւան բառը ուրիշ մի առումով էլ գտնում եմ գործածուած մեր հին մատենագրութեան մէջ, բայց դժուար է ճշտիւ որոշել. ահա թէ ե՛նչպէս է բացատրում Կիւրղ. թգ. այս բառը. «Աւան այն ասի, որ յանդե ոք մասն ի շի-նուած գրաւիցէ» (տե՛ս ՆՀԲ, աւանապետ բա-ռի տակ)։
s. bot. rye.
· Calfa
ՓՈԽ (borrowing) Հայերէնից փոխառեալ եմ կարծում ասօր. [arabic word] dešrā կամ ❇ daušrā «ave-na», որ ասորերէնի մէջ մենակ մնացած մի բառ է և մեկնութիւն չունի. Brockelmann, Lex. syr. 79բ բառիս համար իբր վկայու-թիւն գրած է միայն Hoffmann, Syrisch-arabische glossen, իսկ բառիս վրայ խոսել է Lów, Aramá̄ische Pflanzennamen N 81. ասորին կարող է հայերէն որևէ գրաւոր աղբիւրից տառադարձուած լինել՝ ա տառը սխալմամբ կարդալով տ։
rebellious, disobedient, refractory, contumacious, factious, seditious;
—ք, conspirators;
ժողով, միաբանութիւն —աց, conspiracy.
· Calfa
, ի-ա հլ. (յետնաբար նաև ի հլ.) «իշխանութեան դէմ կանգնած ան-հնազանդ, ըմբոստ» ՍԳր. Ագաթ. որից ա-պըստամբել ՍԳր. Վեցօր. ապստամբեցու-ցանել ՍԳր. Եղիշ. ապստամբութիւն ՍԳր. Ոսկ. ապստամբող Դան. գ. 32. ապստամ-բանոց «ապստամբների բոյն» Միխ. աս. 377. ծառայապստամբ Եւս. քր. նոր գրա-կանում ապստամբապետ ևն։ Բառիս հնա-ռոյն ձևն էր ապաստամբ և սրանից էլ ա-պաստամբութիւն, ապաստամբել, ապաս-տամբական, ինչպէս գտնում ենք գրուած մի քանի շատ հազուագիւտ օրինակներում. այսպէս՝ Եզնիկի նորագիւտ ձեռագրում (Չեռ. էջմ. л 1111, Կարինեան 1091), էջ 53 ապաստամբ (5 անգամ), էջ 91 ապաստամ-բութեանն, էջ 53 ապաստամբի (տե՛ս Ջ. Մկրտչեան և Աճառեան, Քննութ. և համե-մատութ. Եզնկայ նորագիւտ ձեռագրին, էջ 71-73), Իրենէոսի նորագիւտ Ընդդեմ հերձուածոց գրոց մէջ՝ էջ 8, 49, 205, 211, 212 (6 անգամ) ապաստամբ. էջ 148 21n 215, 218, 221 ապաստամբեալ, էջ 155, 212 213, 215, 218, 220, 221, 223 ապաստամ-բութիւն, էջ 212, 222, 224 ապաստամբա-կան (տե՛ս Վարդանեան ՀԱ 1910, 283), Վարք և Վկ. ա 646 ապաստամբութիւն, Յայսմ. յուլ. 17 ապաստամբ, սեպտ. 22 ապաստամբել։ Հնագոյն այս ապաստամբ բառի միջից կորուսման օրէնքով ա ձայնը սղուեց յետոյ (հմմտ. ապասպարել) և նո-րագոյն ապստամբ ձևը ո՛չ միայն գրաւեց նրա տեղը, այլ և նոյն իսկ հնագոյն բնա-գիրների մէջ ներմուծուեց։ Մեր բառարան-ներում ապաստամբ ձևը չկայ. յիշում է միայն ՋԲ։
thief, robber, bandit;
sharper.
· Calfa
, ո հլ. «գող» ՍԳր, որից՝ գողանայ ՍԳր. Եզն., «վարպետութեամբ խաբել» Ծն. իս. 20, 26. Եղիշ., «վարպետութեամբ ծած-կել, պատրուակել» Նանայ., «անհետացնել, վերացնել, ջնջել» Եփր. ծն. Ոսկ. Եղիշ., «թրշ-նամու ձեռքից կռուով մի տեղ գրաւել» Սմբ. պտմ. 105, գողակից Ես. ա. 23, գողութիւն ՍԳր, գողօնք Ծն. լ. 33. լա. 39. Եփր. թգ., գողունի Տոբ. բ. 21. Առակ. թ. 17. Մծբ. Եզն., գողանք Եփր. գող., գողացիկ Ոսկ. մ. ա. 1, գողուղի Ա. մակ. ժ. 82, գողումն Ոսկ. ես. Եփր. ել. Մծբ., գաղտագողի ՍԳր. Ոսկ. մ. ա. 8, յարդգող Փիլ. Շիր. Պիտառ., ջրգողեալ Ղկ. ժդ. 2. Ագաթ., մարդագող Օր. իդ. 7.-այս-տեղ է պատկանում նաև գողել «ծածկել, թագցնել» Մծբ. Վրք. հց. Միխ. աս. անծանօթ մասնիկով է գողախէժ Վրք. իգն. 151, որից գողախիժաբար «գողի կերպով, հնարքով» Ղևոնդ, էջ 96 (մի ձ. գողաիժաբար, ԱԲ ունի և գողաղիժաբար)։