ecclesiastic, belonging to the church;
ecclesiastic, clergyman.
Եկեղեցական կարգ, կամ հաւաք, ուխտ, խորհրդածութիւն, գաւիթ. եւ այլն. (Ագաթ.։ Սհկ. եկեղ.։ Փարպ.։ Նար.։)
Եւ Անձն կարգեալ ի պաշտօն եկեղեցւոյ. կղերիկոս, սարկաւագ, քահանայ, եպիսկոպոս. եւ Եկղեսիաստիկոս կամ վարդապետ.
Դու՝ որ եկեղեցականդ ես, մեկնեա՛ (զձայնս սուրբ գրոց). (Սեբեր. ՟Ե։)
sacrilegious, despoiler of the Church.
ԵԿԵՂԵՑԱԿԱՊՈՒՏ ԵԿԵՂԵՑԱԿՈՂՈՊՈՒՏ ἰερόσυλος sacrilegus Կապտօղ զեկեղեցի. կողոպտիչ իրաց եկեղեցւոյ. սեղանակապուտ. տաճարակողոպուտ. ժամէն բան գողցօղ, սրբապիղծ.
cf. Եկեղեցակապուտ.
ԵԿԵՂԵՑԱԿԱՊՈՒՏ ԵԿԵՂԵՑԱԿՈՂՈՊՈՒՏ ἰερόσυλος sacrilegus Կապտօղ զեկեղեցի. կողոպտիչ իրաց եկեղեցւոյ. սեղանակապուտ. տաճարակողոպուտ. ժամէն բան գողցօղ, սրբապիղծ.
to assemble, to be convoked.
Եկեղեցացան առ արքայ սողոմոն ամենայն այր իսրայէլի. (՟Գ. Թագ. ՟Ը. 2։)
Եկա՛յք ամենեքեան ժողովեսցուք ի միասին, եկեղեցասցո՛ւք ի քրիստոս. (Լմբ. պտրգ.։)
to asssemble, to convoke.
Եկեղեցացոյց արքայ սողոմոն զամենայն ծերս իսրայէլի. (՟Գ. Թագ. ՟Ը. 1։)
(Յեսու) զգարէզին եկեղեցացոյց, եւ զգեբաղ սարկաւագանոց շինեաց. (Եղիշ. յես.։)
consecration of a church.
Կարգաւորութիւն օրհնելոյ զնորաշէն եկեղեցի. (Մաշտ.։)
Յաղագս եկեղեցօրհնեաց կարգաց, թէ զի՛նչ է խորհուրդն. (Սիւն.։)
oh !
Ե՛Հ ԵՀԷ՛.. առաւել ռմկ. իբր Ո՛հ. ո՛վ. Թր. քեր. ուր կոչի եւ մակբայ մոլութեան, այսինքն մոլեգնութեան գուշակաց կամ աստուածարելոց.
cf. Եհ.
Ե՛Հ ԵՀԷ՛.. առաւել ռմկ. իբր Ո՛հ. ո՛վ. Թր. քեր. ուր կոչի եւ մակբայ մոլութեան, այսինքն մոլեգնութեան գուշակաց կամ աստուածարելոց.
cf. Իւղ.
Ո՛վ նոր խառնումն սքանչելի, անեղ ընդ եղումն, կուսութիւն եւ ծնունդ ի քեզ ներգործի մա՛րիամ, ուրախ լեր. (Տաղ.։)
created, made.
γενητός factus, creatura Եղեալ կամ գոյացեալ ի ժամանակի. արարած. ստեղծուած. եւ Արարածական. ստեղծած, ոչնչէ եղած.
Եղականիս բնութեան գտցի արարիչ։ Ի վերայ եղականացս՝ փոփոխումն ասելով. (Կիւրղ. գանձ.։)
Չէ՛ր հնար եղական բնութեան զեղական ազատել, այլ միայն անեղ արարչին. (Խոսր. պտրգ.։)
Մերթ՝ Եղեալ կամ լեալ գոլ.
to create, to cause to exist.
Տալ եղանիլ. արարչագործել. ստեղծել. ընել.
cruet, vial for oil.
Եւ եղամ (կամ էղամ) դէմ յանդիման տանն. (՟Բ. Մնաց. ՟Գ. 4. (որ ի ՟Գ. Թագ. ՟Զ. 3. դնի՝ կամարակապ)։)
Եղամն է տախտակամածքն. (Կիւրղ. թագ.։)
fork, pitch-fork.
harmonious.
Որ ինչ է եղանակաւ նուագելի.
Սաղմոսիւք եւ եղանակաւոր աղաղակաւ։ Երգս եղանակաւորս յօրինէին. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)
Ամենայն եղանակաւոր երգք». այսինքն շարականք. (Զքր. ծործոր.։)
to sing harmoniously.
μελῳδέω, ἑπαυλέω modulor ᾅδω, ψάλλω cano, canto Երգել. նուագել. գեղգեղել.
Եղանակէին վերնական պետութիւնքն հրաշալի ձայնիւ։ Եղանակեն զերգս օրհնութեան։ Եղանակէին՝ երգս առեալ. (Շար.։)
Հիւսին բանք, եւ եղանակին նուագերգութիւնք. (Նար. ՟Հ՟Դ։)
to be become, to be created;
to happen;
— ուրեք, to sojourn;
— ընդ կնոջ, to know a woman;
եղիցի լոյս եւ եղեւ լոյս, let there be light! and there was light;
եղիցի եղիցի, amen, so be it, be it so;
մի եղիցի, God forbid!
(էական եւ չ) γίνομαι fio, factus sum է՛ լինել. գոյանալ. ստեղծանիլ. ծնանիլ ի ժամանակի. իբր յն. γίγνομαι nascor, gignor եւ Լինել այս ինչ կամ այսպիսի. փոփոխիլ. առնիլ. գործիլ. հանդիպիլ. եղնիլ, ըլլալ.
Եղիցի՛ լոյս, եւ եղեւ լոյս։ Եւ եղեւ երեկոյ, եւ եղեւ վաղորդայն։ Եղեւ մարդն յոգի կենդանի։ Սեթայ եղեւ որդի։ Եղեւ ըստ բանին յովսեփայ։ Ես եղէց նմա ի հայր, եւ նա եղիցի ինձ յորդի։ Եղիջիք ինձ յուստերս եւ ի դստերս.եւ այլն։
Ոչինչ յաշխարհիս մասանց ինքնակալ աստուած կարծել գոլ. քանզի եղեւ։ Կատարեալ եղանել (այսինքն եղեալ գոլ)։ Սկիզբն եղանիլ. (Փիլ.։)
Եղիցի եւ աստանօր լնուլ մեզ զփափագ կամաց քոց (այսինքն լցցուք)։ Թագաւոր հրէաստանի յանտոնէ եղեալ (այսինքն կարգեալ). (Խոր.։)
ՄԻ՛ ԵՂԻՑԻ. յն. ոճով յայլ գիրս. այսինքն Քա՛ւ լիցի, ըստ սուրբ գրոց։
Եղեւ՞ ընդ քեզ». այսինքն ննջեաց, անկաւ ի մեղս. (՟Բ. Թագ. ՟Ժ՟Գ. 20։)
Եւ եղեւ բան տեառն առ» եւ այլն. այսինքն խօսեցաւ կամ պատգամ ետ տուր։
Զիա՞րդ յեղելումն մշտնջենաւորն երեւեսցի. (Կիւրղ. գանձ.։)
creation;
being, creature.
Մտաց եւ զգայութեանց զեղանութիւն ասելով յառաջ. (Փիլ. այլաբ.։)
Կամ (ի թանձրացեալն), Եղական. արարած. գոյք.
cf. Եղերամայր.
Օգնեցէ՛ք եղարամարք։ Յորդորեցից զեղարամարս յաշխարանուագ ձայնս. (Պիտ.։)
to aneint, to oil.
Հաւատն զգլուխ փրկչին ելեալ եղարկեաց. (Լմբ. պտրգ.։)
fraternally, brotherly;
— կեալ ընդ միմեանս, to live together like brothers.
Թշնամաբար, եւո՛չ. եղբայրաբար ծախեցին։ Զյանցանս եւ սխալութիւնս ուղղել եղբայրաբար. (Նախ. գծ.։)
Հայրաբար եւ եղբայրաբար խնամ. (Մագ. ՟Ի՟Ը։)
fraternal.
Եղբայրական ախտակրութիւն, կամ համարձակութիւն, անուն, համբակ. (Իգն.։ Լմբ.։ Տօնակ.։ Նար. խչ.։)
fraternity, brotherhood;
fellowship
συναδελφία, ἁδελφιξία confraternitas, fraterna societas Կցորդութիւն եղբայրական յո՛ր եւ է կարգի. եղբայրութիւն.
Անհաւատագոյն քան զհնդեսին եղբայրակցութիւնս այնր մեծատան. (Նար. ՟Կ՟Դ։)
Յորդէգրութիւն հօրն երկնաւորի, եւ յեղբայրակցութիւն քրիստոսի. (Խոսր.։)
Ի բաց ընկենլի է յեղբայրակցութենէն զանվայելուչ կռիւ. (Բրս. ճգն.։)
to be fellowmember.
Յաղագս եղբայրացելոյ ընդ մեզ մարմնեղէն բնութեանն. (Մամբր.։)
monastery.
Բնակարան հոգեւոր եղբարց. վանք.
that loves his brother.
Եղբայրասէրս այս ... երեմիա մարգարէ աստուծոյ. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Ե. 14. (ուր յօրինակս ինչ յայտնի վրիպակ է, եղբայր ծերս այս։))
Եղբայրասէր կրօնաւոր ազգակցութիւն ունի առ քրիստոս. (Նեղոս.։)
fratricide, murder of a brother.
Զկայէն վասն եղբայրասպանութեանն տանջեաց. (Սարգ. յկ. ՟Թ։)
Սովորութիւն է չարին եղբայրասպանութիւն նիւթել. (Մագ. ՟Խ՟Գ։)
that hates his brother.
Որով Կային եղբայրասպան գտաւ, եւ եսաւ եղբայրատեաց. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 16։)
hatred, ill will towards a brother.
μισαδελφία fratris odium Եղբայրատեացն գոլ. ատելութիւն եղբօր.
Եղբայրատեցութիւնն վերագոյն յանցանք են քան զամենայն յանցանս. (Հց. աթ. կիւրղ.։)
fraternity;
brotherhood
Վասն նորոգման սիրոյ եղբայրութեան մերոյ. (՟Ա. Մակ. ՟Ժ՟Բ. 17։)
Որդի ըստ բնութեան նա. որդիք եւ մեք ըստ դրութեան, որպէս յեղբայրութիւն առ նա կոչեցեալք. (Կիւրղ. գանձ.։)
charity, brotherly love.
Այս է ճշմարիտ եղբայրսիրութիւն, ջանալ եւ ի հոգեւորսն ձեռնտու լինել մերձաւորի իւրոյ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 18։)
Զեղբայրսիրութիւն եւ այսու ծանիցես, յորժամ զքեզ սգաւոր ի վերայ եղբօրն յանցանացն տեսցես. (Կլիմաք.։)
son of a brother;
nephew.
Ազգակիցքն ի միասին գալով՝ մինչեւ ցեղբօրորդեաց մանկունս. (Պղատ. օրին. ՟Թ։)
Մանաւանդ՝ որպէս Սիրելի ընտանի, եւ Կաթնեղբայր. ըստ եբր. տօտ. եւ յն. ատէլֆիտօ՛ս. լտ. նէ՛բօս. որ են անխտիր Եղբօրորդի, եւ Քեռորդի. տե՛ս Երգ. ՟ա. ՟բ. ՟ե. ՟զ։
cf. Եղբօրորդեակ.
Ազգակիցքն ի միասին գալով՝ մինչեւ ցեղբօրորդեաց մանկունս. (Պղատ. օրին. ՟Թ։)
Մանաւանդ՝ որպէս Սիրելի ընտանի, եւ Կաթնեղբայր. ըստ եբր. տօտ. եւ յն. ատէլֆիտօ՛ս. լտ. նէ՛բօս. որ են անխտիր Եղբօրորդի, եւ Քեռորդի. տե՛ս Երգ. ՟ա. ՟բ. ՟ե. ՟զ։
cf. Եղանութիւն.
τὸ εἵναι esse, existentia Եղանութիւն. լինելութիւն. գոլն. էանալն.
Ի մարիամա՞յ եղեւ սկիզբն եղելութեան նորա. ո՛չ. այլ ի սկզբանէ էր. (Ածազգ. ՟Ժ՟Ա։)
Ցնծացաւ յիսուս ի կրկին նորոգմանս երկրորդ եղելութեանս. (Համամ առակ.։)
ԵՂԵԼՈՒԹԻՒՆ. (ի թանձրացեալն) τὸ γενητόν factum Եղականն. արարած. էակք. գոյք.
Եթէ անեղութիւնն էութիւն է, հարկ եղիցի եւ եղելութեանն էութիւն. եւ եթէ երկոքեան էութիւնք են, ո՛չ եղիցի ներհական անեղութեանն եղելութիւն, այլ՝ նոյն. քանզի ո՛չ է ներհական էութիւն՝ էութեան. (Կիւրղ. գանձ.։)
loaded with hoar frost, frosty.
Եղեմնախառն ցուրտ. (Եփր. թագ.։)
drizzled, spoilt by drizzling rain.
Ձիւնաթաղք, եղեմնախարք, խստութեամբ հարեալք. (Ագաթ.։)
that casts, produces drizzling rain.
flagitious, wicked, rascally;
bad, malicious;
enormous, atrocious.
Չար. չարագործ. թշուառական.
Եղեռնականք. լալոյ արժանի գործ»)։
cf. Եղեռնական.
Ա՛յ թշուառ ... գո՛նէ արդ առ վաղիւ պատրաստեսցես եղեռնաւոր թշուառական ազգին հրէից։ Փղապետն այսպէս յանկարծ ժամանակի յեղեռնաւոր պատուհասէն մազապուր ելանէր։ Ուր համարեցան զեղեռնաւոր սատակումն անձանց իւրեանց կատարել. (՟Գ. Մակ. ՟Ե. 21. 19։ ՟Զ. 21։)
cf. Եղեռնական.
Ա՛յ թշուառ ... գո՛նէ արդ առ վաղիւ պատրաստեսցես եղեռնաւոր թշուառական ազգին հրէից։ Փղապետն այսպէս յանկարծ ժամանակի յեղեռնաւոր պատուհասէն մազապուր ելանէր։ Ուր համարեցան զեղեռնաւոր սատակումն անձանց իւրեանց կատարել. (՟Գ. Մակ. ՟Ե. 21. 19։ ՟Զ. 21։)
rascality, wickedness.
Եղեռն. եղեռնագործութիւն.
Մոլեգնականն եղեռնութիւն տոհմին յակոբայ. (Նար. խչ.։)
weeper, mourner.
ԵՂԵՐԱՄԱՅՐ որ եւ ԵՂԱՐԱՄԱՅՐ. որպէս թէ ողբացօղ մայր. այսինքն Կին ողբերգակ. լալական. լալկան.
pine, fir;
cedar;
mugwort, artemisia;
kidney-bean;
southernwood.
ԵՂԵՒԻՆ որ եւ ԵՂԱՏ. ἑλάτη abies. եբր. սիխ. որ թարգմանի եւ Մայր. κέδρος cedrus Ծառ ուղղաբերձ, վարսագեղ, նրբատերեւ, իւղային անուշահոտ. որպէս փստղենի, գի, նոճի, մայր, ազգ մայրւոյ.
Տատանին տագնապաւ տերեւք տնկոց եղեւին ծառոց շարժեալք ի հողմոց. (Նար. ՟Կ՟Ա։)
ԵՂԵՒԻՆ ասի եւ ազգ ինչ ափսինդի կամ օշինդրի, որոյ ազնիւն լինի ի հայս. շէհէրմէնի որ գրի եւ ԵՂԵՒՆԻՆ։ (Բժշկարան.։)
cedar;
cedar woed;
fir-tree;
fir-wood.
κέδρος cedrus Ծառն, եւ փայտն՝ այսինքն տախտակն Եղեւին ծառոյ, ըստ որում մայր փայտ. ազգ նոճի. սէրվի ազատ. եբր. էրզ.
Յեղեւնափայտէն՝ որ ի լիբանան։ Յօրինուածովք եղեւնափայտից. (՟Գ. Թագ. ՟Դ. ՟Զ. եւ այլն։)
cedrine.
Տուն կամ սեղան եղեւնափայտեայ։ Սեանցն եղեւնափայտից (այսինքն եղեւնափայտեայց կամ փայտէից)։ Տախտակս եղեւնափայտեայս (կամ մայրս). (՟Բ. Թագ. ՟Է. 7։ ՟Գ. Թագ. ՟Զ. 20։ ՟Է. 2։ Երգ. ՟Ը. ՟Թ։)
Փայտ եղեւնեայ։ Փայտիւն եղեւնեաւ (կամ եղեւնով, այսինքն եղեւնւով)։ Ուռք եղեւնեայք։ Ղեւտ. (՟Դ. 4։ եւ 52։ ՟Գ. Թագ. ՟Ե. 2։)
cf. Եղեւնափայտեայ.
Տուն կամ սեղան եղեւնափայտեայ։ Սեանցն եղեւնափայտից (այսինքն եղեւնափայտեայց կամ փայտէից)։ Տախտակս եղեւնափայտեայս (կամ մայրս). (՟Բ. Թագ. ՟Է. 7։ ՟Գ. Թագ. ՟Զ. 20։ ՟Է. 2։ Երգ. ՟Ը. ՟Թ։)
Փայտ եղեւնեայ։ Փայտիւն եղեւնեաւ (կամ եղեւնով, այսինքն եղեւնւով)։ Ուռք եղեւնեայք։ Ղեւտ. (՟Դ. 4։ եւ 52։ ՟Գ. Թագ. ՟Ե. 2։)
cf. Եղեւնափայտեայ.
Տուն կամ սեղան եղեւնափայտեայ։ Սեանցն եղեւնափայտից (այսինքն եղեւնափայտեայց կամ փայտէից)։ Տախտակս եղեւնափայտեայս (կամ մայրս). (՟Բ. Թագ. ՟Է. 7։ ՟Գ. Թագ. ՟Զ. 20։ ՟Է. 2։ Երգ. ՟Ը. ՟Թ։)
Փայտ եղեւնեայ։ Փայտիւն եղեւնեաւ (կամ եղեւնով, այսինքն եղեւնւով)։ Ուռք եղեւնեայք։ Ղեւտ. (՟Դ. 4։ եւ 52։ ՟Գ. Թագ. ՟Ե. 2։)
corruptible;
fragile;
that may be effaced.
Առ մարդ ոք եղծական։ Առ գիրն եղծական, եւ առ հոգին մնացական. (Նար. ՟Ծ՟Ա. եւ Նար. մծբ.։)
Թէ զանեղծականսն խնդրիցեմք, եղծականքս յորդառատ գայցեն մեզ. (Ոսկ. եփես.։)
to corrupt, to spoil;
to vitiate, to destroy, to ruin, to undo, to efface;
to erase, to scratch out;
to disfigure;
to abolish, to abrogate, to annul, to cancel;
to disconcert, to put out of tune, to disorder;
to overthrow;
to waste;
to notch, to mar, to choke, to bruise;
to cross out;
— զկեանս ի ճշմարտութենէ, to deprive one's self of, to shut one's ears to the truth.
φθείρω, διαφθείρω, ἁνατρέπω , ἁφανίζω, ἁλλοιόω, καταβάλλω, καταλύω corrumpo, everto, dissolvo եւ այլն. ասի եւ իբր ռմկ. Եղծել, Եղծնուլ (հակառակն ստեղծանելոյ). Ապականել. աւերել, լուծանել. խանգարել. կորուսանել. ջնջել. ի բաց բառնալ. աւրել, խանկրել, փճացնել.
Գուցէ եղծանիցեմ զժառանգութիւն իմ։ Մի՛ եղծցես զանուն իմ ի տանէ հօր իմոյ։ Կազմելով կամէր տէր եղծանել զնոսա։ Եղծանելով եղծցես զնոսա։ Յո՛ր կողմ եւ դարձցի ամպարիշտն, եղծանի։ Եղծաւ գեղ կանանց։ Գոյն երեսաց քոց մի՛ եղծցի։ Մի՛ եղծանիցի հրաման մարաց եւ պարսից.եւ այլն։
Եղծանելով զգիր պարտեաց. (Յհ. կթ.։)
Ոչ եղծանես, այլ գրես։ Գրիմ, եւ իսկոյն եղծանիմ։ Զգրեալս եղծի։ Զգովեստն առ աստուած եղծի։ Եղծայ, զեղծայ. (Նար.։)
ԵՂԾԱՆԵԼ. ըստ հռետորաց է Ընդ վայր հարկանել, հերքել, ատելի առնել զբանս այլոց, կամ զգովելի կարծեցեալս.
cf. Եղծական.
Գալոց է միւսանգամ ի նորոգումն եղծանուտ բնութեանս մերում. (Լմբ. հանգ.։)
cf. Եղծանեմ.
Մտաբերէ եղծել զքարոզութիւնն։ Քակել կործանել եղծել. (Ոսկ. գաղ.։)