passionate, apt to be angry, fretful, pettish, peevish, impatient.
· Calfa
Բարկասիրտ է եւ թշնամանող. (Ճ. ՟Ա.։)
Բարկասիրտ ես, եւ խիստ առ յանցաւորս. (Հ. յնվր. ՟Ժ՟Ը.։)
ὁξύθυμος, θυμώδης iracundus, celer ad iram որ եւ ԲԱՐԿԱՑՕՂ ասի. Ունօղ ի սրտի զբարկութիւն. ցասմնոտ, ցասկոտ ի բնէ, եւ փոյթ ի բարկութիւն.
angry, vexed, enraged.
· Calfa
Բարկացայտ (կամ բարկացեալ) ալիքն՝ լեռնաձեւ կուտակին. (Ագաթ.։)
cf. Բարկասիրտ.
· Calfa
Այր բարկացօղ՝ տգեղ է կերպարանօք։ Մի՛ լինիր ընկեր առն բարկացողի։ Մի՛ բարկացօղ, մի՛ թշնամանօղ։ Լաւ իցէ բնակել յանապատի, քան ընդ կնոջ լեզուանւոյ, անզգամի եւ բարկացողի։ Փրկիչ իմ ի թշնամեաց իմոց բարկացողաց.եւ այլն։
Որակք ըստ սոսա ասին եւ բարկացօղք ... Ոչ եւս ասի բարկացօղ. (Արիստ. որակ.։)
Բարկացեալն. եւ որ ստէպ բարկանայ. բարկասիրտ. ὁργίλος, θυμώδης iracundus.
irascibility, ire.
· Calfa
Բարկացողութիւն է չարութիւն ցասմնատեսակին, ըստ որում դիւրաշարժք լինին ի ձեռն բարկութեան. յն. ի բարկութիւն. (Արիստ. առաք. յորմէ եւ Լմբ. սղ.։)
Հարկեցաւ ի բարկացողութիւնն, որ է ի նմա թունաւորութեան կիրք։ Զի՞նչ է բարկացողութիւն. (եւ այլն. Վրք. հց. ՟Բ. ՟Ի՟Դ։)
Մեղք դիւթի բարկութիւն է եւ բարկացողութիւն. (Եփր. թագ.։)
to exasperate, to irritate, to anger, to displease, to offend, to enrage.
· Calfa
Ո՛րչափ բարկացուցեր զտէր Աստուած քո։ Եւ ի քորէբ բարկացուցէք զտէր։ Մինչեւ յե՞րբ բարկացուցանէ զիս ժողովուրդդ։ Բարկացոյց նա զԱստուած. (եւ այլն. Օրին.։ Թուոց.։)
Բարկացուցեալ եւ դառնացուցեալ զարարիչն. (Ագաթ.։)
Մերթ՝ պարզապէս Բարկ առնել. այսինքն սաստկացուցանել, վառել բորբոքել զկիրս ամենայն, գրգռել զզգայութիւն եւ զյօժարութիւն.
Սէր տեսանելւոյն բարկացուցանէ եւ բորբոքեցուցանէ զքեզ ա՛չք։ Նանրութիւն շատխօսութեանն բարկացուցանէ զքեզ լե՛զու։ Ծանրասիրտք եղէք, բարկացայք ի չար ցանկութիւնս ... այլ զբարկանալն յետ ցանկութեանց մեղաց հատէք ի ձէնջ զղջմամբն. (Լմբ. սղ.։)
anger, wrath, ire, indignation, passion;
harshness;
disgrace;
զիջանել, ցածնուլ, դառնալ ի բարկութենէ, to be appeased, to allay one's anger;
թափել զ—, to give vent to one's anger;
— or հրացան —, thunder-bolt;
սրտմտիլ բարկութեամբ, to rage, to get into a passion;
— սրտմտութեան, սրտմտութիւն բարկութեան, furry, ire, wrath.
· Calfa
Բարկութիւն՝ ոխք տրտմութեան եւ յարձակումն բաւական առ ի զրկելոցն փոխատրութիւնս իբրեւ ի զկծեցելոյ անձին ի վրէժառնուլ. (Բրս. բրկ.։)
Անցցէ սրտմտութիւն բարկութեան եղբօր քո ի քէն։ Դարձաւ ի բարկութենէ։ Խօսեսցի ընդ նոսա բարկութեամբ իւրով։ Մի՛ բարկութեամբ քով խրատեր զիս։ Բան խիստ յարուցանէ զբարկութիւն։ Տուրք գաղտնիք դարձուցանեն զբարկութիւն։ Բարկութիւն մարդոյ զարդարութիւն Աստուծոյ ոչ գործէ։ Գանձես անձին քում բարկութիւն յաւուր բարկութեան.եւ այլն։
Բարկութիւն՝ բնական ինչ է. եւ սակայն յընթակայէ եւ ի կատարմանէ սահմանեմք զնա՝ ասելով, եթէ Բարկութիւն է առանդն զսրտիւն արեանն՝ առ ի տենչումն փոխարէն տրտմեցուցանելոյ. (Սահմ.։)
Է՛ բարկութիւն, որ պարսաւելի ... եւ է՛ բարկութիւն՝ որ ի վրէժխնդրութիւն յանցաւորաց է. որպէս Աստուծոյն անբարկանալի բնութեանն. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)
Արմատ բարկութեան՝ ամբարտաւանութիւն. քանզի բարկութեան պատճառք՝ թշնամանք եւ անարգանք լինին. (Շ. մտթ.։)
Սրտմտեցաւ վասն բարկութեան ուստերաց եւ դստերաց իւրոց. (Օրին. ՟Լ՟Բ. 19։)
Ի բարկութենէ եւեթ ապրեսցուք. (Փարպ.։)
Որ կերաւնոսն կոչէր. այսինքն է բարկութիւն։ Պտղոմէի բարկութեանն (այսինքն կայծակն կոչեցելոյ) գտանի կալեալ զտարի եւ զհինգ ամիս. (Եւս. քր. ՟Ա։)
Զմտա՛ւ Աստուած, ո՞րչափ բարկութեան, քանի՞ փայլատականց (արժանի) գործս գործեմք։ Ո՞րչափ բարկութեան չիցեն արժանի այնպիսի իրք։ Անժուժկալութիւն ... էած եւ ի սոդոմ զհրացան բարկութիւնն. (Ոսկ. մտթ.։)
fracture of the leg, broken leg.
· Calfa
σκελιαγές cruris fractio Բեկումն, կամ խորտակումն բարձից, ուստի եւ կաղութիւն.
adj. s. that sits on the same mattress, that is partaker of the same banquet or dignity;
colleague.
· Calfa
Վասն երդմանցն եւ բարձակցացն՝ հրամայեաց տալ նմա. (Մտթ. ՟Ժ՟Դ. 9։)
Յարարելոցս ոչ ոք է բոլորիցս թագաւորին համաթոռ, եւ բարձակից. (Կիւրղ. գանձ.։)
competitor.
· Calfa
ԲԱՐՁԱԿՌԻՒ ԼԻՆԻԼ. Կռուիլ վասն յառաջագահութեան՝ յընթրիս, եւ յայլ աշտիճանս պատուոյ.
Բարձակռիւ լինէին, որ կրկին ախտի էր գուշակ, հպարտութեան՝ միանգամայն եւ որկրամոլութեան. (Երզն. մտթ.։)
search of dignity, pursuit of honour;
competition, rivalry, ambition.
· Calfa
Ձգումն կամ բերումն ի բարձ եւ ի պատիւ.
cuish
· Calfa
Զարդարեալ էր սռնապանօք եւ բարձապանօք մորթեղինօք. (Պտմ. աղեքս.։)
president;
— տեղի or —ք, the first place, honourable place.
· Calfa
Գահերէց, եւ Գահերիցական. բարձրագահ յընթրիս կամ յիշխանութեան.
Ետ քեզ զաւագութիւն, եւ զբարձերէց տեղի. յն. մի բառ՝ զնախագահութիւն. ()
ԲԱՐՁԵՐԷՑՔ. գ. Երիցութիւն ի բարձի, կամ ի բազմականի. որ եւ ասի՝ Առաջին բարձ, կամ Գահագլուխք. πρωτοκλισία primus in convivio locus
that seeks the first place, fixed in an honourable place;
— լինել, to seek the first place.
· Calfa
ԲԱՐՁԸՆՏԻՐ ԼԻՆԵԼ. Ընտրութիւն առնել բարձի եւ բարձի ի բազմականի. ցանկալ առաջին տեղւոյ. յն. ընտրել զյառաջագահութիւնս.
small cushion, bolster;
compress.
· Calfa
ԲԱՐՁԻ ԹՈՂԻ ԱՌՆԵԼ. որ եւ ԲԱՐՁ ԵՒ ԹՈՂ ԱՌՆԵԼ. Բառնալ թողուլ, թողուլ լքանել յերեսաց. անտես առնել.
Զամենայն կարեւորսն թագաւորութեանն բարձի թողի առնել. (Մարթին.։)
s. pl. small cushions, pillows.
· Calfa
Կարեն կարկատեն զբարձկնեարդ ի ներքոյ ամենայն արմկան ձեռին, եւ առնեն գլխադիրս գլխոյ ամենայն հասակաց։ Ահաւասիկ ես ի վերայ բարձկներոյդ ձերոյ, յոր դուք ժողովէիք զանձինս. եւ պատառեցից զայդ ի բազկաց ձերոց ... եւ պատառցից զգլխադիրսն ձեր. (Եզնիկ. ՟Ժ՟Գ. 18. 20։)
Որպէս թէ բարձիկք. բարձիկներ. յն. բարձք. προσκεφάλια cervicalia թերեւս՝ որպէս Ազնիւ կամ փոքրիկ բարձք փափուկք. փուփլա բարձեր.
act of raising;
carriage;
subtraction;
exception;
suppression, repeal, derogation;
degradation, dissolution, extinction;
deduction, defalcation.
· Calfa
Բառնալն կամ բառնիլն՝ ի վեր, կամ ի միջոյ. վերցընելը, եւ վերցըւիլը.
Բարձումն առ հասարակ յամենեցուցն սիրոյ եւ ամօթոյ. (Խոր. ՟Գ. 67։)
to load, to burden.
· Calfa
Ի մէջ որայոցն քաղիցէ. եւ մի՛ պատկառեցուցանէք զնա, այլ եւ բառնալով բարձուսջի՛ք. (Հռութ. ՟Բ. 169։)
high, elevated;
sublime, eminent, great, excellent;
հոսել ի բարձուէ, to fling, to throw from above;
ի ձայն բարձր, — ձայնի, ձայնիւ բարձու, aloud, loudly;
— առնել, to elevate, to raise on high, to magnify, to exalt, cf. Բարձրացուցանեմ, cf. Վերացուցանեմ, cf. Համբառնամ, cf. Օրհնեմ;
— լինիմ, to be elevated, glorified, cf. Բարձրանամ, cf. Փառաւորեմ;
ճանաչել զբարձունս, to know sublime or profound things;
սեղան —, splendid, sumptuous dinner, banquet;
ի բարձուէ, from above;
— ոճ, elevated style;
— քանդակ, relief, basso-rilievo.
· Calfa
Հանէ զնոսա ի լեառն մի բարձր։ Ել ի վերայ լերինդ բարձու։ Լերինք բարձունք։ Ծածկէր զամենայն լերինս բարձունս։ Ի վերայ ամենայն բլրոցն բարձանց։ Յամենայն բլուրս բարձունս։ Երկինք բարձունք կամ բարձր, եւ երկիր խորին կամ խոր։ Բարձր են երկինք, խոր են դժոխք։ Նշմարեա՛ զամպս, ո՛րչափ բարձր են ի քէն։ Ի վերայ տանց բարձանց։ Դրունք նորա բարձունք։ Պարիսպք նորա մեծ եւ բարձր։ Առ կաղնեաւն բարձու։ Գնա՛ դու յերկիր բարձր։ Սեղան զոհից բարձր.եւ այլն։
Ձիթենի բարձր։ Բեմբ՝ բարձր յերկրէ մինչեւ յերկինս. (Փարպ.։)
Իբր ի գագաթանէ յոյժ բարձուէ եւ ծայրագունէ անկցին ի խորխորատ. (Սարկ. քհ.։)
Զայր խոժոռագեղ, եւ բարձր. (Խոր.։)
ԲԱՐՁՐ. որպէս Պերճ. պչ. պէրծ. Գերագոյն, վեհ, վսեմ, պանծալի, յաղթօղ, հզօր, երեւելի, մեծանուն, շքեղ, պատուական. եւս եւ Ամբարտաւան.
Բարձր քան զամենայն թագաւորս երկրի։ Բա՛րձր է ի վերայ ամենայն ազգաց տէր։ Բա՛րձր է տէր, զխոնարհս տեսանէ, եւ զբարձունս ի հեռաստանէ ճանաչէ։ Աչք տեառն բարձունք են։ Որ առաջի մարդկան բա՛րձր է, պիղծ է առաջի Աստուծոյ։ Հզօր ձեռամբ, եւ բարձր բազկաւ։ Զձեռն հզօր, եւ զբազուկ բարձր։ Զտունս զայս զբարձր. (այսինքն շքեղ)։ Գնացին ի բարձր պարանոց (այսինքն ամբարտաւանութեամբ)։
Բարձր նշանացն։ Դնէ սեղան բարձր, եւ լի ամենայն բարութեամբ. (Վրք. հց. ՟Բ։)
(Աղքատք հոգւով՝ են) բարեբանեալք յամենեցունց, եւ առ Աստուծոյ բարձունք. (Իգն.։)
Ի ձայն բարձր աղաղակէր։ Կոչել բարձր քարոզութեամբ.եւ այլն։
Կամէր ելանել ի վեր, եւ զանձն ի բարձուէ ընդ պարիսպն հոսել. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Դ. 43։)
Բարձր ի վերայ բարձու պահէ, եւ բարձունք ի վերայ նոցա. (Ժող. ՟Ե. 7։)
Հաստատեցեր զոտս իմ ... եւ ի վերայ բարձանց կացուցեր զիս. (Սղ. ՟Ժ՟Է. 34։)
Կախեցին զնա զբարձուէն կուսէ ... եւ փաղփաղէր մարմին ի բարձուէն. (Բուզ.։)
Սքանչելի ես դու տէր ի բարձունս։ Եկեսցէ ի վերայ ձեր հոգի ի բարձանց։ Սուրբ է տէր Աստուած մեր՝ որ բնակեալն է ի բարձունս։ Ել ի բարձունս։ Այց արասցէ մեզ արեգակն ի բարձանց։ Զգենուցուք զօրութիւն ի բարձանց։ Փառք ի բարձունս Աստուծոյ.եւ այլն։
Ի բարձունս կամ ի բարձանցն երկնից։ Օրհնեալ ի բարձունս։ Թագաւոր բարձանց։ Ի բարձունս կողկողիլ, կամ տարածանիլ։ Գանձ բարձանց։ Թռչունք բարձանց, եւ այլն. (Նար.։ ստէպ։)
Ժողովելով հարկաւ յառաւօտէն մինչեւ ի բարձունս հասանելոյն արեգական. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Բ։)
ԲԱՐՁՈՒՆՔ ԵՐԿՐԻ. որպէս Բլուրք, լերինք, գագաթունք լերանց, ծառք, եւ այլն.
Սուգ առին բարձունք երկրի։ Իջուցեր զբնակիչս բարձանց։ Ելանէ ի վերայ բարձանց երկրի։ Լիբանան բարձամբք իւրով կործանեսցի։ Յովնաթան ի վերայ բարձանց քոց վիրաւոր.եւ այլն։
ԲԱՐՁՈՒՆՔ. որպէս Բարձր սեղանք զոհից, կամ բագինք հրէականք ի բլուրս եւ ի լերինս՝ նուիրականք Աստուծոյ, այլ պէսպէս խտրանօք խառն. որ կոչի եւ ԲԱՐՁՐԱՒԱՆԴԱԿ. եւ ԲԱՄԱ. ըստ եբր. պամա. որ եւ յն. վի՛մա, եւ հյ. Բեմ.
Արկանէին խուկս ի վերայ բարձանց ... Բայց ի բարձունս եւ նա զոհէր, եւ արկանէր խունկս։ Եւ արար տունս ի վերայ բարձանց ... եւ կացոյց քուրմս բարձանցն զոր արար։ Շինեցին նոքա իւրեանց բարձունս, եւ անտառս ի վերայ ամենայն բլրոյ բարձու։ Սակայն զբարձունսն ոչ եբարձ.եւ այլն։
Ո բարձր արարեր զիս ի դրանց ի մահուանէ։ Բարձր առնէ զտառապեալս յաղբեւաց։ Յայնցանէ որ յարուցեալ էին ի վերայ իմ, բարձր արարեր զիս։ Ի վիմէ բարձր արարեր զիս։ Բարձր առնել զգլուխ ի վերայ թշնամեաց.եւ այլն։
Բարձր առնեմ զքեզ տէր։ Բարձր արասցուք զանուն նորա ի միասին։ Օրհնեցէ՛ք եւ բարձր արարէք զնա յաւիտեան.եւ այլն։
ԲԱՐՁՐ ԼԻՆԵԼ. Բարձրանալ. եւ Փառաւորիլ.
Բա՛րձր եղիցի Աստուած փրկութեան իմոյ։ Բա՛րձր լեր տէր ի զօրութեան քում։ Բա՛րձր եղէց ի հեթանոսս, եւ բարձրձացայց ի վերայ երկրի.եւ այլն։
Աղքատքն եղիցին քեզ գահերէցք, եւ նոքօք բարձր ի գլուխ լեր. այսինքն պանծասջիր. (Մանդ. ՟Զ։)
that has a strong voice;
sounding, that has a loud or shrill sound;
resounding, clamorous, sonorous, clangous;
loudly, aloud.
· Calfa
Բարձր եւ վսեմ օրինակաւ. բարձրագոյնս եւ նրբագոյնս.
Որպէս եւ ասէ բարձրաբարբառն եսայիաս. Տօնակ.։
very high, much elevated, lofty.
· Calfa
Որպէս թէ Բարձր եւ պերճ, եւ բարձրաբարձ. յոյժ բարձր, բարձրակատար, բարձրակառոյց. բարձրացեալ. ամբարձեալ. խիստ բարձր. (յն. պէսպէս).
Փոխանակ բարձրաբերձ եւ վաղաւեր աշտարակին՝ խաչն ճշմարտութեան կանգնեցաւ. (Ագաթ.։)
(Ծառք) բարձրաբերձք եւ կարճաբերձք. (Վրդն. ծն.։)
s. adj. seat, the chair, the highest place;
president, the most honourable;
high, elevated.
· Calfa
Արք պատուաւորք, ճոխք, եւ բարձրագահք. (Արծր.։)
Բարձրագահ առ դատողական ատենին եղեալ. (Սկեւռ. աղ.։)
Սուրբ եւ բարձրագահ արքեպիսկոպոսիդ. (Գագիկ առ ռոմանոս.։)
Ի վերայ բարձրագահ դիտանոցի առաքինութեան ելեալ. (Սկեւռ. լմբ.։)
Խորին եւ յաւէտ բարձրագահ խորհուրդ։ Բնակեալ ի փառս բարձրագահս։ (Անան. եկեղ։)
Զարթուցեալ մարգարէն (Յովնան), եւ ի վերայ նաւին ողին եղեալ ... ի վերուստ իբրու ի բարձրագահից իմն՝ չարեացն շուրջ հայեցեալ ետես զբազմութիւնն. (Փիլ. յովն.։)
ԲԱՐՁՐԱԳԱՀՔ, ից. գ. որպէս Յառաջագահք, կամ նախաթոռք. այսինքն առաջին նստարան, կամ երեւելի բազմոց յատենի. προτοκαθεδρία prima cathedra, sedes
high, elevated;
bold, frank, honourable;
holdly, highly.
· Calfa
Բարձրագլուխ պարծանօք տարաւ եւ զյաղթութեանն քաջապէս անուն. (Պիտ.։)
Աստուածպաշտութիւնն բարձրագլուխ կամակարութեամբ երեւելի լինէր յաշխարհին հայոց. (Եղիշ. ՟Ա։)
Յարեւելից պատերազմէն կորակոր, եւ ոչ բարձրագլուխ էր դարձեալ. (Եղիշ. ՟Գ։)
Երեւ բարձրիգլուխ եւ յայսմ պատերազմիս. (Լաստ. ՟Ի՟Ե։)
higher, sublime;
supreme, grand;
—, —ս, highly, sublimely, boldly.
· Calfa
Զի նա՝ առաւել բարձրագոյն եւ մեծ էր. (՟Գ. Թագ. ՟Գ. 4։)
Բարձրագոյն ազդեցութիւն, վարդապետութիւն, առաւելութիւն, բնութիւն, եւ այլն։ Զբարձրագոյնսն որոտաց. (Ագաթ.։)
Բարձրագոյն բարբառ, օրհնութիւնք, հատուցումն, եւ այլն. (Կորիւն.։)
Բարձրագոյն իմաստ, շնորհ, բարիք, բերք, եւ այլն. (Նար. ստէպ։)
Եւ այսպէս բարձրագունին ծանուցաւ խոնարհութիւն. (Յհ. իմ. երեւ.։)
Լի են խոնարհագունիւք եւ բարձրագունիւքն. (Իգն.։)
Բարձրագունօքն եւ հանդերձելովքն պատկառեցոյց. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 16։)
very high, to wer-ing;
observatory.
· Calfa
Բարձր դիտակաւ, կամ տեսլեամբ. բարձրաբերձ. երեւելի (վայր, կամ դիտանոց).
Որ ելեր ի բարձրադիտակ (վայր, կամ ի բարձր դիտանոց) քառաթեւին. (Շար.։)
that flies above.
· Calfa
Արծուի բարձրաթռիչ. (Մխ. դտ.։ եւ Նեղոս.։)
Զբարձրաթռիչ թեւսն անընչութեան. (Վրք. հց. ՟Ա։)
Ո՞րպիսի բարձրաթռիչ արար զհողեղէն եւ զծանր բնութիւնս։ (Սարգ. յկ. ՟Ե։)
Անդադար եւ բարձրաթռիչ մշտաշարժութեանն (սերովբէից). (Դիոն. երկն.։)
Ահա վերաբերեմք առ քեզ՝ ճախրելով, իբրեւ ի բարձրաթռիչս եղեալ. (Եղիշ. ՟Ա.) իմա՛, որպէս բարձրաթռիչ (թռչուն) լինելով։
ὐψηλοπέτης, ὐψηπέτης altivolus, altivolans որ եւ ԲԱՐՁՐԱԹԻՌ. Որ թռչի ի բարձունս, կամ ի բարձանց, իրօք կամ նմանութեամբ.
high, great, supreme, sublime, excellent.
· Calfa
Ի բանական եւ ի հոգեւոր բնութիւնս զատեալ որոշեցան բարձրակայ վայրիւք. (Մամբր.։)
that looks above;
sublime.
· Calfa
Բարձրահայեաց բանական, կամ բանականացս. (Վրդն. յանթառամն.։ եւ Երզն. լս.։)
Լուսափայլ եւ բարձրահայեաց աչաց (Ստեփաննոսիդ). (Տօնակ.։)
Բարձրահայեաց եւ երկնապիշ լինելով երդնուն. (Յհ. իմ. պաւլ.։)
that has a large size, tall.
· Calfa
Աչեղ եւ բարձրահասակ. (Խոր. ՟Ա. 25։)
Յերեւութանալն մարդկան՝ զառն կերպարան եւ բարձրահասակն մարմնակերպութիւնս զգենուն. (Տօնակ.։)
Արմաւենի բարձրահասակ. (Սկեւռ. աղ.։)
that has very high branches.
· Calfa
Կաղնի բարձրաձաղկ աճեցեալ (յն. ի բարձունս ձգեալ)։ Բարձրաձաղկ իբրեւ զկաղնիս. (Ոսկ. ղկ.։ Սարգ. յուդ. ՟Բ։)
proud, lofty, arrogant, presumptuous.
· Calfa
Զոր եւ ոչ առ ծառայակիցսն բարձրամիտքն երբէք ցուցանեն. (Նանայ.։)
ὐψόφρων, ὐψηλόφρων altum et elatum habens animum որ եւ ԲԱՐՁՐԱՍԻՐՏ, ՄԵԾԱՄԻՏ. Ամբարտաւան. փքացեալ. յոխորտ. մենծսիրտ, հպարտ.
to be proud of, to be selfcon-ceited.
· Calfa
Ի մի՛տ առցես ե՛ղբայր, եւ մի՛ բարձրամտեսցիս։ Ընդէ՞ր բարձրամտես ունայն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Զ։)
cf. Բարձրամտեմ.
· Calfa
Ի մի՛տ առցես ե՛ղբայր, եւ մի՛ բարձրամտեսցիս։ Ընդէ՞ր բարձրամտես ունայն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Զ։)
presumption, pride, arrogance, haughtiness.
· Calfa
Ոչ գիտէի զնորա սրտին բարձրամտութիւն, եւ զամբարտաւանութիւն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
Մի՛ հպարտասցին բարձրամտութեամբ. (Վրդն. ղեւտ.։)
lofty, proud, supercilious, haughty.
· Calfa
Ահարկութիւնն՝ առ ապստամսն ի պատուիրանէն է պիտանացու, եւ առ բարձրայօնսն. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ժ՟Ա։)
Ամբարտաւանս եւ բարձրայօնս փքայր. (Յհ. կթ.։)
ԲԱՐՁՐԱՅՕՆ՝ ասի լեառն՝ Որոյ բարձր է արտեւան կամ եզր ի դուրս քուաձեւ երեւեալ-բարձրագաթն.
to rise, to ascend, to re-ascend, to surmount, to exceed, to surpass;
to increase, to grow;
to be proud, to pride one's self;
բարձրացեալ, cf. Բարձր, cf. Բարձրաբերձ, cf. Փառաւոր, cf. Յաղթական.
· Calfa
Վերացոյց զտապանն, եւ բարձրացաւ յերկրէ։ Հնգետասան կանգուն ջուրն ի վեր։ Բարձրացաւ ջուրն ի վերայ երկրի։ Եթէ բարձրասցի բաբելոն իբրեւ զերկինս։ Որպէս Մովսէս բարձրացոյց զօձն յանապատին, նոյնպէս բարձրանալ պարտ է որդւոյն մարդոյ. այսինքն ի վերայ խաչին. եւ այլն։
Այսօր եկա՛յք բարձրացի՛ք սլացեալ ընդ նմին թեւօք հաւատոց ի փառս երկնաւորս. (Լմբ.։)
ԲԱՐՁՐԱՆԱԼ. որպէս Աճել. եւ Սաստկանալ.
Օրհնեաց (տէր) զտէր իմ յոյժ եւ բարձրացաւ։ Եւ բարձրացաւ այրն, Ծն. (՟Ի՟Դ. 35։ ՟Ի՟Զ. 13։)
Մարմնով գերազանց նմին բարձրացաւ։ Պսակեցան՝ բարձրացան։ Բարձրացեալ ի փառս։ Բարձրացեալ ծնող։ Բարձրասցի՛ պատիւ քո ինեւ։ Բարձրացի՛ր սիոն, եւ այլն. (Նար. ստէպ։)
Մինչեւ ցե՞րբ բարձրանայ թշնամին ի վերայ իմ։ Տէր, ոչ բարձրացաւ սիրտ իմ. (Սղ. ՟Ժ՟Բ. 3։ ճլ. 1։)
Եւ դու կափառնաում. մի՛ մինչեւ յերկինս բարձրասցիս, այլ մինչեւ ի դժոխս իջցես. (Մտթ. ՟Ժ՟Ա. 23։)
Վերացեալ եւ բարձրացեալ. (Սղ. ՟Լ՟Զ. 35։)
Գովեալ եւ առաւել բարձրացեալ յաւիտեանս. (Դան. ՟Գ. 52=56։)
Առ զզօրութիւն բարձրացեալ բլրոյն քո։ Խոնարհեցուցանեմ զփայտ (այսինքն ծառ) բարձրացեալ։ Կործանեսցին պարիսպք քո բարձրացեալք։ Մայրից բարձրացելոց, բլրոց բարձրացելոց, պարսպաց բարձրացելոց։ Օր տեառն զօրութեանց ի վերայ ամենայն հպարտից եւ ամբարտաւանից, եւ ի վերայ ամենայն բարձրացելոց եւ վերացելոց.եւ այլն։
Կամ Հզօր, փառաւուր, ահարկու. յաղթական. եւ Մեծանուն. շքեղ.
Եւ որդիքն Իսրայէլի ելանէին բարձրացեալ ձեռամբ։ Ի վերայ այսր ամենայնի ոչ դարձաւ բարկութիւն նորա, այլ տակաւին ձեռն իւր բարձրացեալ է։ Եւ այս ձեռն բարձրացեալ ի վերայ ամենայն ազգաց (ի պատուհասել).եւ այլն։
ԲԱՐՁՐԱՑԵԱԼ. ա. ὐψηλός altus Բարձր. բարձրաբերձ. եւ Ամբարձեալ հպարտութեամբ.
remarkable, signal, signalized, famous, renowned.
· Calfa
Տեսանե՞ս զբարձրանշան, զհռչակաւոր, եւ զյանկարծահաս զմուտ հոգւոյն սրբոյ. (Ագաթ.։)
built very high.
· Calfa
Ի բարձրաշէն եւ գեղեցկայարմար ապարանք. (Լաստ. ՟Ի՟Դ։ եւ Եղիշ. երէց.։)
very honourable, much esteemed.
· Calfa
Նարեկայ մեծափառ եւ բարձրապատիւ ուխտի. (Նար. յիշ.։)
Թէպէտ եւ այսպէս բարձրապատիւ եւ պայծառանշան առաքեցաւ (Պօղոս) ի Քրիստոսէ. (Ագաթ. (հին տպ. պանծապատիւ։))
that relates sublime things, sublime, profound.
· Calfa
Վասն որոյ եւ բարձրապատում իսկ հնչեցուցանէ (աւետարանիչն)։ Բարձրապատումս սկսան հռչակեցուցանել զպատիւ միածնին. (Ագաթ.։)
puffed up, arrogant, proud;
— շրջիլ, to be puffed up, to be proud of, to bridle up.
· Calfa
Հպարտանալ ... յողն կալ, բարձրապարանոց երեւել ի վերայ երախտաւորաց իւրեանց. (՟Գ. Մակ. ՟Գ. 12։)
ὐψαύχην elatam cervicem habens կամ բայիւ, ὐψαυχενέω cervicem extollo որ եւ ԲԱՐՁՐԱՊԱՐԱՆՈՑ ասի, եւ ԲԱՐՁՐԱՎԻԶ. Իբր Ամբարտաւան, գոռոզ.
that has high walls.
· Calfa
Որ զաշտարակսն յաղթս եւ բարձրապարիսպն կործանեաց. (Եփր. յես.։)
with long legs.
· Calfa
Իբրու արդ բարձրասրուն, եւ կամ այլ ինչ վերագոյն քան զունակութիւն անչափ՝ գարշելի է. (Պղատ. տիմ.։)
pride, haughtiness, arrogance.
· Calfa
Զմայր չարեացն զամբարտաւանութիւն եւ զբարձրավզութիւն ունէր արմատացեալ յոգւոջն ... Զբարձրազվութիւնն ասեմ եւ զամբարհաւաճութիւնն. (Ոսկ. ղկ.։)
ἁπονία arrogantia եւ այլն. որ եւ ԲԱՐՁՐԱՊԱՐԱՆՈՑՈՒԹԻՒՆ. Ամբարտաւանութիւն. ամբարհաւաճութիւն. գոռոզութիւն. փքացումն. հպարտութիւն.
cf. Բարձրապարանոց.
· Calfa
Այժմ բարձրավի՛զ ձի, եւ խրոխտ ... խայտայ ի դաշտս. (Ածաբ. նոր կիր.։)
Զբարձրավիզն խոնարհեցուցեր. (Սկեւռ. լմբ.։)
Նշանակ բարձրավզին եւ փքացելոյ վասն ամբարհաւաճութեանն։ Ինձ մահկանացուիս զի՞նչ արժան է բարձրավիզ լինել, փքանալ, փռնդալով առ նմանիսն. (Փիլ. ել. եւ Փիլ. ՟ժ. բան.։)
Յանզղջութենէ անձանց, եւ ի բարձրավիզն լինելոյ մտաց եւ ապարասան ի վերայ առաքինութեան սրբոց արանցն. (Վրք. հց. ՟Ա։)
ὐψαύχην cervicem attollens Բարձրապարանոց, իրօք կամ նմանութեամբ. խրոխտ. գոռոզ. վիզը տնկած, եւ տնկօղ.
to elevate, to lift up, to raise, to exalt, to raise higher, to raise again, to ascend, to promote, to advance.
· Calfa
Շինեաց պարիսպ, եւ բարձրացոյց յոյժ։ Բարձրացուցանել զտուն Աստուծոյ մերոյ, կանգնել եւ շինել զանապատս զայս։ Խոնարհեցուցանեմ զփայտ բարձրացեալ, եւ բարձրացուցանեմ զփայտ խոնարհեալ։ Մի՛ բարձրացուցանէքզեղջիւրս ձեր։ Բարձրացո՛ տէր Աստուած իմ զերեսս իմ առ քեզ։ Բարձրացուսցէ նշան ի հեթանոսս։ Եթէ բարձրացուսցես իբրեւ զարծուի զբոյն քո, եւ անտի իջուցից զքեզ։ Հոգի տեառն վերացոյց զիս եւ բարձրացոյց.եւ այլն։
Սկիզբն արարից բարձրացուցանել զքեզ առաջի ամենայն որդւոցն Իսրայէլի։ Բարձրացուցի զքեզ ի միջոյ ժողովրդեանդ։ Բարձրացուցի զքեզ յերկրէ։ Որդիս ծնայ եւ բարձրացուցի, եւ նոքա զիս անարգեցին։ Արդարութիւն զազգ բարձրացուցանէ. նուազեցուցանեն զազգս մեղք։ Զորս կամէր ինքն՝ բարձրացուցանէր, եւ զորս կամէր ինքն՝ խոնարհեցուցանէր։ Տէր խոնարհեցուցանէ, եւ բարձրացուցանէ։ Որ բարձրացուցանէ զանձն, խոնարհեսցի. եւ այլն։
Հովուեա՛ եւ բարձրացո՛ զսոսա. (Պտրգ.։)
Դու զնուազեցուցիչսն ասես, եւ բարձրացուցանողօքն առնես. (Ածաբ. ծն.։)
Բարձրացուցէ՛ք զտէր Աստուած մեր՝ գոչէ մարգարէն։ Աստուած հարցն մերոց, գովեմք զքեզ, եւ առաւել բարձրացուցանեմք. եւ այլն. (Անյաղթ բարձր.։ եւ Շար.։)
Բարձրացուցէ՛ք զբարբառ ձեր ի վերայ նոցա։ Առ ո՞ բարձրացուցեր զբարբառ քո։ Բարձրացո՛ իբրեւ զփողոյ զբարբառ քո։ Բարձրացուցին զձայնսն փողովքն եւ ծնծղայիւք.եւ այլն։
adj. s. very high;
the Most
· Calfa
Որոտաց տէր յերկնից, եւ բարձրեալն ետ զձայն իւր։ Որդի բարձրելոյ կոչեսցի։ Զօրութիւն բարձրելոյն հովանի լիցի ի վերայ քո։ Մարգարէ բարձրելոյ կոչեսջիր։ Այլ ո՛չ եթէ բարձրեալն ի ձեռագործ տաճարս բնակէ.եւ այլն։
Քահանայ էր Աստուծոյ բարձրելոյ։ Օրհնեալ է աբրամ յԱստուծոյ բարձրելոյ, որ արար զերկինս եւ զերկիր։ Օրհնեալ է Աստուած բարձրեալ։ Սաղմոս ասացից անուան տէրն բարձրելոյ.եւ այլն։
Զի դու միայն սուրբ, դու միայն բարձրեալ ես, դու միայն տէր մեր Յիսուս Քրիստոս. (Ժմ.։ եւ Նար. ստէպ։)
height, eminence, zlevation, act of raising up, summit, sublimity, grandeur, highness.
· Calfa
Զի՛նչ է լայնութիւն եւ երկայնութիւն, եւ բարձրութիւն եւ խորութիւն։ Արասցես զտապանն, յերեսուն կանգոյ զբարձրութիւնն։ Բարձրութիւնք լերանց՝ նորա են։ Որոյ բարձրութիւն իւր՝ բարձրութիւն մայրի։ Գողիադ...բարձրութիւն նորա վեց կանգուն եւ թզաւ.եւ այլն։
Ի պաշտօն առին զերկին վասն գեղեցկութեան եւ բարձրութեան. (Մխ. երեմ.։)
Նայեաց ի գործս ձեռաց իմոց, եւ ի բարձրութիւն Երուսաղէմի։ Դու բարձրութիւն Երուսաղեմի, դու ցնծութիւն Իսրայէլի։ Աճեաց ի բարձրութիւն թագաւորութիւն նորա։ Ետու զայդ ի տուն Աստուծոյ իմոյ ի բարձրութիւն։ Երթալով յովսափատ մեծանայր ի բարձրութիւն։ Հպարտացաւ յոյժ բարձրութիւն նորա։ Փառք նորա լցան անարգանօք, եւ բարձրութիւն նորա ի սուգ կործանեցաւ։ Զբազումս չարչարեաց բարձրութիւն նորա.եւ այլն։
Որ գերազանց գտաք եւ երկնի՝ ամենազարդ բարձրութեամբ. (Նար. ՟Հ՟Ե։)
Հանդերձ կատարելութեամբս եւ պատուոյս բարձրութամբ. (Յհ. իմ. ատ.։)
Գիտացեալ զնախահօրն կործանումն, մանաւանդ թէ զսատանային՝ իսկ ի բարձրութենէ եւ ի հպարտութենէ լեալ. (Նար.։)