opinion, judgment, mind, advice.
Որպիսի ինչ ունի յինքեան թուելութիւնս։ Թէպէտ եւ ո՛չ է ճշմարիտ այսպէս թուելութիւնս. (Անյաղթ պերիարմ.։)
to be numbered, counted, enumerated;
to be numbered among, aggregated;
to seem, to appear;
to esteem, to believe, to imagine, to fancy;
թուի իմն, թուի թէ, it seems, it appears that;
թուէր զի, it seemed, it appeared that;
թուի ինձ, ինձ այսպէս թուի, it seems to me, I think, I fancy, I believe;
զիա՞րդ թուի քեզ, what do you think of it ? բարուք թուի ինձ, I think it good, I think well of it;
բարւոք թուեցաւ նմա, he thought it proper, right, fit, meet, he deemed it expedient;
չար թուեցաւ առաջի աչաց նորա, he did not approve of it, he was very indignant at it;
եթէ բարւոք թուի քեզ, if you agree to it, if you think fit;
արա որ ինչ բարի թուի առաջի աչաց քոց, do as you think fit;
որպէս ճշմարտութեանն եւ ինձ թուի, as it is in fact, so it seems to me;
չար —, to displease;
չար թուեցաւ նմա or յաչս նորա, it displeased him.
to cause to appear, or to seem;
to show, to make believe.
Կարծիս տալ. երեւեցուցանել. կարծեցնել, երեւցնել, սեպել տալ.
Դառն է, եւ քաղցր թուեցուցանէ. (Խոսր.։)
fig.
Պտուղ թզենւոյ՝ քաղցր եւ կակուղ, լի սերմամբք իբր մանր կորեկօք. ինճիր, թին. եբր. թէնա. տե՛ս (Ես. ՟Ի՟Ը. 4։ Երեմ. ՟Ը. 13։ ՟Ի՟Դ. 1 = 8։)
ԹՈՒԶ ասի նմանութեամբ եւ Թզաձեւ պալարն։ (Բժշկարան.։)
mulberry;
սպիտակ կամ սեաւ —, white or black -;
թթոյ օշարակ, a drink made from mulberies;
ծառ թթոյ, cf. ԹԹենի;
—ք, piles, hemorrhoides.
μόρος morum. թութ ասի եւ ար. պրս. թ. Պտուղ թթենւոյ. սպիտակն քաղցր յոյժ, եւ սեւագոյնն՝ թթուաշ համեղ. իբրու խոշոր պտուղ մորենւոյ. (որպէս եւ թութն ըստ յն. է մօ՛ռօն, մօ՛ռ գունով)։ (Գաղիան.։)
Հովիւ էի, եւ թութ քաղէի. (Ամովս. ՟Է. 14.) յն. որ է մոլաթուզ. եւ պտուղ մորենւոյ.
Նուռն եւ թութ, դեղձ եւ յունապ. (Վրք. հց. ՟Ի՟Ա։)
Փեղքն տեսանելով զարիւն, նաեւ զարիւն խաղողոյ, եւ կամ սեաւ թըթոյ, քաջալերէին ի պատերազմ. (Մխ. ապար.։)
ՕՇԱՐԱԿ ԹԹՈՅ, որ գրի եւ եւ ԹԹՈՒ ՕՇԱՐԱԿ, կամ ԹԹՒՕՇԱՐԱԿ. յն. διαμόρων diamoron, rob ex moris paratum թութ շարապը կամ շիրօպու։ (Գաղիան.։)
parrot;
էգ —, female -;
փոքրիկ —, paroquet;
— խօսի, the parrot talks.
cf. ԴՈՒԴԱՔ, եւ ՊԱՊԿԱՅ։
collyrium.
ԹՈՒԹԻ ԱՉԱՑ. կամ ԱՉԱՑ ԹՈՒԹԻ. κιμωλία, πομφόλυξ tutia, collyrium, stibium եւ այլն. որ եւ ԾԱՐՐԱՔԱՐ ասի. Դեղ աչաց ի հանքային կաւոյ, կամ ի հողոյ կիմողայ լերին, կամ ի քարէ լոսելոյ խառն ընդ շաքարի. եւ այլն. եւ Ամենայն նիւթ ծարրոյ. թիւթեա, թիւթեա՛յի տիտէ. (Հին բռ.։)
եւ (Բժշկարան.) ուր կոչի եւ
Ի Մխ. բժիշկ. գրի եւ ԹՈՒԹԻԱՅ։
opinion, sentiments.
որ եւ ասի ԹՈՒԵՑԵԱԼՆ. Կարծիք. վարկ. համարումն.
Զի կարծիք եւ թուիք, նմանութիւն եւ ստուերք են սնոտիք. (Յհ. կթ.։)
weak of mind, spiritless, effeminate, pusillanimous.
Անշուք եւ թուլամիտք, որք ոչ ծանեան զճշմարիտ բարին. (Համամ առակ.։)
effeminate, delicate, feeble.
μαλακός (լծ. մեղկ. մէլէզ ). mollis, remissus, effeminatus. որ գրի եւ ԹՈՒՂԱՄՈՐԹ. Թոյլ մորթով, իբր Թուլամարմին, թուլամիտ. անարի. փափկակեաց. հեշտասէր. կնամարդի.
Ըստ կամաց զիջանէր, վատասիծտ իմն եւ թուլամորթ գոլով. (Նանայ.։)
effeminacy, feebleness, delicateness, softness.
Յայսմ ժամանակի ի թուլամորթութիւն կրթեցաք մի առ միով ի ծանծաղ եւ ի տարտամ վարս։ Որ ի թուլամորթութիւն եւ ի յոռութիւն կրթեն զբազումս. (Գր. սարկ. լուս.։)
weakness of mind, want of spirit, cowardice.
Յայսմ ժամանակի ի թուլամորթութիւն կրթեցաք մի առ միով ի ծանծաղ եւ ի տարտամ վարս։ Որ ի թուլամորթութիւն եւ ի յոռութիւն կրթեն զբազումս. (Գր. սարկ. լուս.։)
to grow fainthearted, to be dispirited, to grow weak, to abate, to slacken, to be loosened, relaxed;
to decrease.
ԹՈՒԼԱՆԱՄ συνανίεμαι, ὁκλάζω remittor, relaxor πείθομαι suadeor որ եւ ԹՈՒՂԱՆԱԼ, ԹՈՂԱՆԱԼ. Թոյլ գտանիլ. մեղկանալ. մեղմանալ. զիջանիլ. ցածնուլ. նուազիլ. պակասիլ. լքանիլ. թուլնալ, իջնալ.
Երթայր ջուրն, եւ թուլանայր յերկրէ. (Ծն. ՟Ը. 3։)
Աչքն ի հանգստեան եւ յապահովութեան թուլանայ եւ արձակի. (Փիլ. իմաստն.։)
Անխորհրդաբար դարձեալ յաւարն՝ թուլացան ի հետոց նոցա. (Ղեւոնդ.։)
cf. Վատասիրտ.
Թոյլ եւ մեղկ սրտիւ. վատասիրտ. անհոգ.
Զմտաւ ածեալ զիւրայոց եւ ոմանց թուլասրտից ձեռս լքեալս առ ի պատերազմել. (Յհ. կթ.։)
cf. Վատասրտութիւն.
Գիտացեալ զթուլասրտութիւն նորա, եւ զյուլութիւն. (Խոր. ՟Գ. 9։)
to loosen, to relax, to slacken, to unbend, to untie;
to enfeeble, to enervate, to effeminate, to debilitate;
to let, to permit;
— զաղեղն, to unstring the bow;
— ի խնամոց, to neglect, to abandon;
առանց Աստուծոյ —նելոյ, without God's permission.
ԹՈՒԼԱՑՈՒՑԱՆԵՄ ἑάω, ἁφίημι , ἁνίημι, χαλάω, ἑπιχαλάω sino, remitto, laxo որ եւ ԹՈՒՂԱՑՈՒՑԱՆԵԼ. որպէս Թոյլ թողուլ. մեղմել. զիջուցանել. մեղկել. թողուլ. թեթեւացուցանել. թուլցնել.
Թուլացո՛, զի՞ կայ մեր եւ քո. (Ղկ. ՟Դ. 54. յն. թո՛ղ։)
Թուղացուցեալ մարմնոյն կրել զիւրսն։ Նոյնպէս եւ զարտօսրն իրաւացոյց, զբնական լինել ի մարմնի պատահումնն թուղացոյց. (Յհ. իմ. երեւ.։)
Եւ զայս թուղացուցանել նոցա ի հանգիստ մինչեւ ի մահ. (Արշ.։)
looseness, relaxation, slackness;
weakness, feebleness, debility;
faintness, languour;
enervation, effeminacy, softness;
— առնել, to give relief, to set at liberty, to permit, to allow, cf. Թուլացուցանեմ.
Սաստկութիւն եւ թուլութիւն ընդունի պատահմանցն ընդունելութիւն. (Պորփ.։)
Ոչ միշտ խստութեամբն խեղդել, եւ ոչ համակ թուլութեամբ մեղկել. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ժ՟Ա։)
Քաջ գիտեմ եւ զհոռոմոց զթուլութիւնն. (Փարպ.։)
Գիտէր զթուլութիւն հաւատոց նոցա։ Մի՛ թուլութեամբ լքանիցիմք։ Նեղէր զնոսա, եւ ոչ լուաւ ի նոցանէ բան թուլութեան. (Եղիշ. ՟Գ. ՟Ե. ՟Ը։)
brown, tawny, swarthy, dark;
— հաց, brown bread;
— or —ս զգենուլ, ի —ս համակիլ, to wear mouraing, to dress in mourning, to put on mourning;
to be in mourning;
to be plunged in grief;
— զգեցուցանել, ի —ս համակել, to clothe in mourning, to dress in black, to put into mourning;
to throw into mourning, to plunge in grief;
ի —ս համակեալ, in deep mourning;
—ք, brood, covey;
ի —ս նստել, to brood;
cf. Թխեմ.
μέλας niger, ater Սեաւ. մթագոյն. (լծ. ընդ ծուխ. եւ սուգ). սեւ, մո՛ւթ գուն. ... պ. տուխնէթ, տուխանի (իսկ տուխխ, է ծուխ. եւ տուխա, մութն, խաւար).
Մազ թուխ. (Ղեւտ. ՟Ժ՟Գ. 37։ Մտթ. ՟Է. 36։)
Ի սպիտակացն սեաւք ծնանէին, եւ ի թուխ այծից սպիտակք եւ պիսակք։ Թուխ մարդ. (Կիւրղ. ծն. եւ Կիւրղ. գանձ.։)
Թուխ տեսլեամբ։ Իբրեւ լսէր թուխն (դեւ), վաղվաղակի ի բաց փախչէր. (Ճ. ՟Ժ.։)
Թուխ աչք, եւ թուխ յօնք. (Աղթարք.։ ( սեւ աչուի, սեւ ընքուի. ... ))
Սպիտակն ի փառս եւ ի պարծանս, իսկ թուխն ի նախատինս եւ յանարգանս. (Եփր. վկ. արեւ.։)
ԹՈՒԽ ԶԳԵՆՈՒԼ. Ի ԹՈՒԽՍ ՀԱՄԱԿԻԼ. Ագանել զսեաւ զգեստ սգաւորի. սուգ զգենուլ. սեւեր հագնիլ.
Ընդ արտասուս ցնդիցի, եւ ի թուխս համակիցի։ Ո՛չ արտասուեմք, եւ ոչ ի թուխս համակիմք. (Սարգ. յկ. ՟Գ։)
ԹՈՒԽ ԶԳԵՑՈՒՑԱՆԵԼ. Ի ԹՈՒԽՍ ՀԱՄԱԿԵԼ. Սուգ եւ տրտմութիւն առթել. ի թուխ գոյն սգոյ շրջել. պատել. սեւցընել, սուգի նստեցընել.
Զգեցոյց թուխս աշխարհին իւրում, եւ նստաւ ի սուգ առ տրտմութեանն. (Եզնիկ.։)
Զգլուխ եւ զոտս ի թուխս համակեն. եթէ հնար ինչ էր, ամենեւին զհանդերձսն ի թուխս դարձուցանէին. (Ոսկ. ես.։)
Յորժամ ի ձուս եւ ի թուխս նստիցի. (Վեցօր. ՟Ը։)
letter, epistle, missive;
թուղթ գրել, to write a letter;
թուղթ առաքել, to send a letter;
թուղթ ընդունել, to receive a letter;
թուղթ աղաչանաց, written entreaty, petition;
paper;
պատառ մի թուղթ, կոտորոկ թղթոյ, a bit of paper;
շրջշրջել զթուղթս գրոց, to turn over the leaves of a book;
ծրարել ի թուղթ, to put in paper;
տոգորել, արատել զթուղթ, to blot, to waste paper;
դանակ, հատիչ թղթոյ, paper-cutter or paper-knife;
թուղթ գրութեան, writing paper;
թուղթ նամակի, letter-paper;
թուղթ տոմսակի, note-paper;
թուղթ ուրուագրութեան, drawing-paper;
ծծուն թուղթ, blotting or bibulous paper;
թաւ թուղթ, pasteboard;
թուղթ ծրարի, wrapping or packing paper;
թուղթ յոռի, անպիտան, waste, paper, old papers;
մածուցիկ թուղթ, sized paper;
թուղթ տպագրութեան, printing paper;
թուղթ մագաղաթեայ, parchment, vellum;
թուղթ ճենաց, India paper;
թուղթ ծրահանելոյ, tracing paper;
թուղթ ապիկեալ, զմռնիտեալ, emery-paper, glass-paper, sand-paper;
թուղթ մզելոյ, filtering-paper;
թուղթ գունաւոր, coloured paper;
թուղթ կճեայ, marbled or stained paper;
թուղթ սեկանման, morocco paper;
թուղթ դրոշմեալ, stamped paper;
թուղթ արծնելոյ, smoothing paper;
թուղթ ձիւթեղէն, brown paper, tar paper;
թուղթ մեքենական, machine paper;
թուղթ տաշտական՝կազմ, vat-paper, handmade paper;
թուղթ գաղափարեալ, laid paper;
bills.
χάρτης charta Թերթ բարակ, յորոյ վերայ դրոշմին տառք. երբեմն կեղեւ եւ տերեւ ծառոց, կամ պրտու, կնիւն. ապա մագաղաթ ի մորթոյ գառանց. յետոյ ծեծածն բամբակի, լաւ եւս՝ կտաւոյ կամ վշոյ.
Ոչ հնազանդեսցի թղթիս այսմիկ։ Ի սկզբան թղթին եւ ի կատարումն. (Լմբ. ատ. եւ Լմբ. սղ.։)
Պատճառ թղթիս այս է։ Ի ձեռն թղթիս։ Եւ է պատճառ թղթիս այս. (Նախ. ՟բ. յհ.։ եւ Նախ. ՟ա. կոր. եւ այլն։)
bank, mole;
causeway, pier, dam;
— նաւի, gunwale breast-works.
Գնացք ջուրց հզօրագոյն գետոց սովոր են մաշել եւ փլուցանել զթումբս շրթանց ջուրցն։ Որ է գողոց սովորութիւն՝ ի վեր ընդ թումբս վազել, եւ ընդ ցանկս արկանիլ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 21։ ՟Բ. 12։)
poisonous;
biting (speech).
ԹՈՒՆԱԲԵՐ կամ ԹԻՒՆԱԲԵՐ. ἱοβόλος venenosus, venenatus Որ բերէ յինքեան՝ այսինքն ունի զթոյն, եւ յայլս եւս արկանէ. թունաւոր. թունաւորիչ.
Առ բնզումս ի բժշկանացն ասացին ոմանք գործակից լինել թունաբերացդ յօգուտ ինչ։ Սողնոցն, որ նշանակ թունաբեր ախտիցն է. (Փիլ. նխ. ՟բ.։ եւ Փիլ. լին. ՟Բ. 56։)
full of poison, venomous, poisonous;
envenomed.
ԹՈՒՆԱԼԻ ԹՈՒՆԱԼԻՑ. որ եւ ԹԻՒՆԱԼԻ, ԹԻՒՆԱԼԻՑ. Լի թունօք. թունաբեր.
Զթունալից որպէս զօձի զլեզուդ քո շարժել ընդդէմ նոցա. (Յհ. իմ. երեւ.։)
ԹՈՒՆԱԼԻ ԹՈՒՆԱԼԻՑ. որ եւ ԹԻՒՆԱԼԻ, ԹԻՒՆԱԼԻՑ. Լի թունօք. թունաբեր.
Զթունալից որպէս զօձի զլեզուդ քո շարժել ընդդէմ նոցա. (Յհ. իմ. երեւ.։)
cf. Թունալից.
Բայց որդւոց քոց եւ ո՛չ թունաւոր վիշապացն յաղթեցին ժանիք. (իմ. ՟Ժ՟Զ. 10։)
Զխոյս եւ զմաքիս առ ոտն կոխէր, եւ զորոջն թունաւոր ճիրանամբքն պատառէր. (Եփր. վկ. արեւ.։)
Թիւնաւոր եւ մարմնակիր (որդանց). (Մաշկ.։)
poisonous quality or state;
poisoning.
Թունաւորն գոլ. թունելն, եւ իլն.
Գազանական յափշտակութեամբ եւ թունաւորութեամբ. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ը։)
cf. Թունաւորեմ.
Առաւել եւս թունեալ ի Կղէոպատրայ. (Խոր. ՟Բ. 22։)
cf. Այտ.
Այտ ուռուցեալ. որ եւ ԹՈՒՐԾ ասի. թուշ.
Ստեղունքն աշտանակին՝ թուշքն են. (Ի գիրս խոսր.։ եւ Տօնակ.։)
Զլեզուսն ածեն զթօշքն, եւ ղօղանջեն մանաւանդ՝ քան թէ զրուցատրեն. (Մարթին.։)
thin, puny, ill-developed, half-grown (fruit).
Նախկին ընձիւղեալ պտուղքն սին եւ թուպ լինին. (Վահր. յայտն.։)
mouthful;
cf. Թուշ.
Զայն որ ի վերայ կիկղոպայ եւ Ոդեւսեայ ընկերացն զառասպելն յայտնի ցուցանիլ ի նոցանէ ճշմարիտ, պատառս եւ թուռս մարդկան ուտելով, որպէս ասէ քերթողն. (Փիլ. տեսական.։)
sabre;
sword;
հարուած թրոյ, sabre-cut, sword-cut;
— ի ձեռին, sword in hand;
յիւր ապարանսն — շողացուցանել, to boast one's prowess hiding at home;
sword-fish;
weaver's shuttle;
an Armenian note.
κορύνη gladius, clava Սուր. սուսեր. (գրի եւ ԹՈՅՐ. գուցէ իբր սուր թիւր)
Թուր շողացուցանել. (Լմբ. առ լեւոն.։)
bitter orange, Seville orange;
— խոտ, balm-mint;
ծառ թուրնջոյ, cf. Թրնջի.
malum aureum, pomum aurantium. Իտ. melarancia, narancia ռմկ. եւս՝ թուրունճ, թիւրինճ.
Պտուղ նման նարընջի (այսինքն փօրթուգալի), բայց թթուաշ. եւ Ծառ այնր պտղոյ, իբր Թուրընջենի. cf. ԹՐՆՋԻ.
Էին պտղաբերք ծառք բազում յոյժ, արմաւ եւ թուրինջ, նուռն եւ թութ. (Վրք. հց. ՟Ի՟Ա։)
ԹՈՒՐԻՆՋ ԽՈՏ. melissa, citrago Բոյսն՝ ուստի կազմի ոգելից եւ առողջարար ջուրն՝ մելիսսա կոչեցեալ. թուրունճան. (Բժշկարան.։)
bath;
infusion;
ի — արկանել, դնել, to bathe, to infuse, to steep, to soak.
Գողտր եւ թուրմ. կակուղ կամ քաղցր։
cf. Թուրմ.
եւ ստէպ գրի անդ ռամկօրէն.
Որպէս զգայռիւ ոք իւղս անոյշս ցանիցէ, եւ զթուրջ աղիւսով զբաղսամովնն ազնուականն. ընթերցի՛ր կամ շուրջ զաղիւսով, կամ զթուրծ աղիւսով. (զի յն. է լոկ, զաղիւսով)։
tuft of shrubs, bush, bramble;
thicket, copse, underwood.
φυτόν, ξυλώδης virgultum, arbusta, arbusculum Տունկ փոքր, եւ ցած ի բնէ. եւ եւս Թաւ ոստ, ճիւղ. թուփ, թփեր.
Թուփ առ թուփ բուսեալ ի սրահսն իբրեւ յանտառի։ Ի դաշտի ուր ոչ գուցէ թուփ թաքստի. (՟Ա. Մակ. ՟Դ. 38։ ՟Ժ. 73։)
Ի տկար եւ ի փշալից թփումն մորենւոջն. (Ոսկ. գծ.։)
Բանջարքն, թուփքն մանունք, եւ ծառքն. (Ոսկիփոր.։)
arbour, summer-house.
Բառ անյայտ. իբր Խուղ ի թփոյ, հիւղ, եւ այլն.
spit, spittle;
— արձակել, to spit;
cf. Թքանեմ;
աման թքոյ, cf. Թքանոց.
Թուք հասանիցէ ի սուրբն։ Յերեսաց իմոց թուք ոչ խնայէին։ Կաւ արար ի թքոյն. (Ղեւտ. ՟Ժ՟Ե. 8։ Յոբ. լ. 10։ Յհ. ՟Թ. 6։)
Թքանէր զխուխի վերայ նորա. եւ զի ակամայ անկանէր թուքն ի վերայ կոչեցեալ եղբօրն. (Վրք. հց. ՟Ե։)
lungs;
—ք ծովական, sea-nettles, medusa, rhizostoma, acale-phans.
գրի եւ ԹՈԳ, թոգք, πνεύμων pulmo Սպիտակուցն լերդի՝ բաց կարմիր, սպնգանման՝ հովահարիչ սրտի, եւ արծարծիչ շնչոյ.
Եհար զարքայն իսրայէլի ընդ մէջ թոքոցն եւ լանջացն. (՟Բ. Մնաց. ՟Ժ՟Ը. 39։)
Լեարդն թոքովն հանդերձ երեւէր. (Ճ. ՟Բ.։)
Ամենայն որ թոք ունի, եւ տուրեւառ օդոց, նա կոչի շնչաւոր. (Շ. բարձր.։)
Որպէս որովայն, եւ թոգք։ Ի թոգս եւ ի փորոտիս. (Նիւս. կազմ.։ Վրդն. ծն.։)
ԹՈՔ. πνεύμων marinum pneumonum Լողակ կամ ժժմակ ծովու. իբր տէնիզ անասը, եւ այլն.
Ոչ մի ինչ ի կարծրիցն ունելով գործակցութիւն՝ անշարժ էր ամենայն իրօք, եւ յօդական ըստ ծովական թոքոցն. (Նիւս. կազմ.։)
fore part of the lungs, or the part between the stomach and the lungs.
Առաջք թոքոց ի կողմն կրծոց. (ըստ յն. եւ եբր. թոքք).
Եհար զարքայն իսրայէլի ընդ զրահսն եւ ընդ թոքառաջսն. (՟Գ. Թագ. ՟Ի՟Բ. 34։)
thorax, breast, chest.
Կողքն, եւ թոքտունն (ձիոյ՝ լիցի՛ն) լայն եւ արձակ. (Վստկ.։)
cf. Թոքատուն.
Կողքն, եւ թոքտունն (ձիոյ՝ լիցի՛ն) լայն եւ արձակ. (Վստկ.։)
consumption, phthisis;
consumptive, phthisical.
Ցաւ թոքոց. եւ Ունօղն զայն ցաւ. որ եւ ԹՈՔԱԾ ասի. որպէս եւ Հազալն՝ ռմկ. թոքալ ասի (լծ. լտ. թո՛ւսսիօ)։ (Վստկ.։)
whose cheeks are full, puffy, bloated.
Բերանալիր որպէս պատառով. լի եւ ուռուցիկ. եւ Որ ինչ լնու զբերան իբրեւ զպատառ.
cf. Թռչիմ.
Որպէս թռչունք եւ ճանճք թռանին. (Առակ. ՟Ի՟Զ. 2։)
Թռանելն զանկարծն եւ զարագն յայտնէ. (Խոսր.։)
to flutter, to flap, to fly about.
ԹՌԹՌԱՄ ԹՌԹՌԵՄ կամ ԹՐԹՌԵՄ. Ստէպ թռանիլ իբրեւ զթիթեռն, շարժիլ. ոստոստել. թռչըտիլ, թռթռիլ.
(Զսիրտն) եւ յետ վախճանին տակաւին եւս թնդալ եւ թռթռալ ասեն, իբրեւ առաջին եղեալ, եւ յետոյ ապականեալ. (Փիլ. այլաբ.։)
cf. Թռթռեմ.
ԹՌԹՌԱՄ ԹՌԹՌԵՄ կամ ԹՐԹՌԵՄ. Ստէպ թռանիլ իբրեւ զթիթեռն, շարժիլ. ոստոստել. թռչըտիլ, թռթռիլ.
(Զսիրտն) եւ յետ վախճանին տակաւին եւս թնդալ եւ թռթռալ ասեն, իբրեւ առաջին եղեալ, եւ յետոյ ապականեալ. (Փիլ. այլաբ.։)
flight;
ի թռչանի, in flight, in flying.
to fly, to take flight, to soar;
— ի մտաց, to escape one's memory, to go out of one's mind, to be forgotten;
— բանին , to divulge immediately, to make public.
πέτομαι, πέταμαι , διαπέτομαι եւ այլն. volo, avolo, evolo, volito. Ասի եւ ԹՌԱՆԻԼ, ԹՌՆՈՒԼ. Թռիչս առնուլ. սլանալ թեւաւորաց. վերաթեւել. թեւապարել. սաւառնիլ. սրանալ. խոյանալ. նմանութեամբ՝ Երագ ընթանալ՝ սահելով յօդս, ի ջուրս, եւ այլն. արաբ. թայլըռ. թ. թէյռան էթմէք. սալմաք.
Ել ի քրովբէս, եւ թռեաւ. (Սղ. ՟Ժ՟Է. 12։)
Թռիցեն նաւք այլազգեաց։ Ո՞վ են սոքա, որ իբրեւ զամպս թռուցեալ են. (Ես. ՟Ժ՟Ա. 14։ ՟Կ. 8։)
Թռեաւ ի դուրս ի տանէ իբրեւ զնետ։ Ես՝ ի սկզբանէ ոչ թռչել յերդմնասիրութիւն գովելի ասեմ. (Ոսկիփոր.։)
large black kite.
Թռչնաքաշտ, որ մեծամեծ են եւ սեւաթոյր, սլացաւ վերուստ ի վայր, եւ կամեցաւ յափշտակել ինչ ի սեղանոյն. (Ուռպ.։)
the flight, the flying.
որ եւ ԹՌԻՉՔ, ԹՌՉԱՆ. Թռչելն.
Թէ ոչ թագաւորն նոցա թռչման առաջնորդեսցէ։ Եթէ ի թռչման աղերսանքն կասեսցին, ողորմութեանն զօրութիւն զնա թեթեւացուսցէ. (Բրս. գորդ. եւ Բրս. ողորմ.։)
bird, fowl;
— բնութիւն, the winged tribe;
flying, volatile;
—ք, the feathered songsters, the singing birds;
— օձ, winged serpent or dragon;
— բան, word or expression slipped by chance;
— արագութեամբ հասանել, to arrive like lightning;
to fly as swift as a bird.
πετεινός, πτήνον volucris, avis, ales Հաւ թռչօղ. կենդանի թեւաւոր որ սլանայ յօդս.
Թռչունս թեւաւորս։ Թռչնոց երկնից. (Ծն. ՟Ա. 20. 28. եւ այլն։)
ԹՌՉՈՒՆ ա. πτήνος, πτέριτος volatilis, volans, alatus Որ կարէ թռչել. թռչօղ. արագ իբր թեւաւոր.
Թեթեւագոյն եւ թռչուն բանիցն ծանրագոյն են տուգանքն. (Պղատ. օրին. ՟Դ. ռմկ. բերնէ թռած խօսք մը։)
Թռչո՛ւն արագութեամբ կինն ելեալ առ այրն հասանէր արագ եւ օդագնաց. (Փիլ. սամփս.։)
Զծուխն պարզիցէ, եւ թռչո՛ւն զմիտսն գործիցէ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 2. (որ հայի եւ ի ՟Ա նշ)։)
to knead;
to amalgamate.
(արմատ Թրմելոյ եւ Թրջելոյ). φύρω, φυράω macero, subigo, commisceo Զանգանել զալիւր ընդ ջրոյ. շաղել. թանալ եւ ճմլել. շաղուել, ճմռել.
Փութա՛ թրեա՛ գրիւս երիս ալեր նաշհոյ, եւ արա՛ նկանս. (Ծն. ՟Ժ՟Ը. 6։)