cf. Գայթագղութիւն.
· Calfa
Այնպիսի գայթակղանս գայթակղեն։ Զգայթագղանաց եւ զցնորական տօնն առնիցեն. (Սեբեր. ՟Դ. ՟Ե։)
cf. Գայթագղիմ.
to scandalize, to supplant;
to stumble, to trip.
· Calfa
ԳԱՅԹԱԳՂԵՄ կամ ԳԱՅԹԱԿՂԵՄ ԳԱՅԹԱԳՂԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. σκανδαλίζω Scandalizo, offendo Տալ այլում գայթել եւ գլիլ. թակարդել. կործանել յորոգայթ. գլորել ի մեղս. պղտորել եւ դանդաղեցուցանել զմիտս եւ զկամս. տիւշիւրմէք, կիւնահա սօգմագ, Քէնա իպրէթ վերմէք.
Փոքրն այն գինի՝ որ գայթակղեաց զքեզ։ Ոչ գայթագղեցին զեղբայրն։ Եթէ գայթակղեսցէ զիս. (Վրք. հց. ՟Թ. ՟Ժ՟Ը. ՟Ի՟Գ. եւ այլն։)
Շրջին զմեօք դեւք, թերեւս հնարեսցին գայթագղել. (Լմբ. սղ.։)
Եթէ ակն քո կամ ձեռն քո գայթագղեցուցանէ զքեզ։ Մի գայթագղեցուսցուք զնոսա։ Որ ոք գայթագղեցուցանէ զմի ի փոքրկանցս յայսցանէ. (Մտթ. եւ այլն։)
Թէ կերակուր գայթագղէ զեղբայրն, ոչ կերայց միս յաւիտգեան, եւ ոչ զեղբայրն գայթակղեցից. (Վրք. հց. ՟Ա. ձ. (տպ. գայթակղեցուցանել։))
cf. Գայթագղեմ.
· Calfa
ԳԱՅԹԱԳՂԵՄ կամ ԳԱՅԹԱԿՂԵՄ ԳԱՅԹԱԳՂԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. σκανδαλίζω Scandalizo, offendo Տալ այլում գայթել եւ գլիլ. թակարդել. կործանել յորոգայթ. գլորել ի մեղս. պղտորել եւ դանդաղեցուցանել զմիտս եւ զկամս. տիւշիւրմէք, կիւնահա սօգմագ, Քէնա իպրէթ վերմէք.
Փոքրն այն գինի՝ որ գայթակղեաց զքեզ։ Ոչ գայթագղեցին զեղբայրն։ Եթէ գայթակղեսցէ զիս. (Վրք. հց. ՟Թ. ՟Ժ՟Ը. ՟Ի՟Գ. եւ այլն։)
Շրջին զմեօք դեւք, թերեւս հնարեսցին գայթագղել. (Լմբ. սղ.։)
Եթէ ակն քո կամ ձեռն քո գայթագղեցուցանէ զքեզ։ Մի գայթագղեցուսցուք զնոսա։ Որ ոք գայթագղեցուցանէ զմի ի փոքրկանցս յայսցանէ. (Մտթ. եւ այլն։)
to be scanda-lized, offended, to take offence, to be in a passion;
to stumble, to slip, to trip.
· Calfa
ԳԱՅԹԱԳՂԻՄ որ եւ ԳԱՅԹԱԿՂԵՄ, եցի, չ. σκανδαλίζομαι , προσκόπτω, ὐποσκελίζω scandalizor, labor եւ այլն. Գայթելով գլիլ, գթելով գլորիլ. ընդհարկանիլ ընդ խոչ եւ ընդ խութս, եւ կործանիլ մարմնով եւ հոգւով. թակարթիլ յորոգայթ. պղտորիլ մտօք. մոլորիլ. խոտորիլ. սահիլ, գլորտըկիլ. գայմագ, տիւշմէք, վուրուլմագ.
Եթէ ոք գնայ ի տուընջեան, ոչ գայթագղի. ապա թէ ոք գնայ գիշերի, գայթագղի։ Երանեալ է, որ ոչ գայթագղեսցի յիս։ Իբրեւ լուան զբանն, գայթագղեցին։ Յայնժամ գայթագղեսցեն բազումք։ Թէպէտեւ ամենեքեան գայթագղեսցին ի քէն, սակայն ես ոչ գայթագղեցայց։ Գայթագղի, կամ գթէ. եւ այլն։
Թէպէտեւ գայթագղեսցի, նա մի կործանեսցի։ Սակաւիկ մի եւ գայթագղեալ էին գնացք. (Սղ. ՟Լ՟Զ. 24. ՟Հ՟Բ. 2։)
slippery, slippy, sliding;
who, is easily scandalized.
· Calfa
ԳԱՅԹԱԳՂՈՏ կամ ԳԱՅԹԱԿՂՈՏ Գթոտ. գայթոտ, գիւրագայթ, գիւրակործան. եւ Մեղսառիթ.
Ե՞րբ զերծանիմ ի գայթագղոտ կենցաղոյս։ Գայթագղոտ է բնութիւնս. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. առակ.։)
Ի յողդողդ եւ ի գայթագղոտ կարճմտութէն կանգնիլ. (Վրդն. քրզ.։ եւ Տօնակ.։)
scandal;
stumble;
obstacle.
· Calfa
ԳԱՅԹԱԳՂՈՒԹԻՒՆ կամ ԳԱՅԹԱԿՂՈՒԹԻՒՆ σκάνδαλον Scandalum, offendiculum, laqueus, offensio որ եւ ԳԱՅԹԱԳՂԱՆՔ. Գայթումն. գթումն. եւ Որոգայթ. խոչ եւ խութ. եւ Չար օրինակ. մեղք. պակասութիւն. արգելք, վնաս, չար օրինակ. ալ, տուզագ, էնկէլ, Քէնա իպրէթ.
Առաջի կուրին մի դնիցես գայթակղութիւն. (Ղեւտ. ՟Ժ՟Թ. 14։)
Լինիցին ձեզ յորոգայթս եւ ի գայթագղութիւնս. (Յես. ՟Ի՟Գ. 13. եւ այլն։)
Միշտ խոչ եւ գայթագղութիւն լինելոց են իշխանութեան մերոյ. (Ղեւոնդ.։)
to stumble, to trip, to glid, to slip.
· Calfa
Եթէ գայթիցի, առաւել եւս կործանեսցեն զնա. (Սիր. ՟Ժ՟Գ. 29։)
Երանեալ է այր, որ ոչ գայթեաց բերանով իւրով. (անդ. ՟Ժ՟Դ. 1։ տես եւ ՟Ի՟Ա. 8։ ՟Լ՟Դ. 20։)
Գայթէ, եւ ունի չարն զձեռանէ նորա։ Անօրէնք գայթին եւ գայթագղին ի նոսա. (Մծբ. ՟Ժ՟Բ. եւ ՟Ժ՟Բ։)
Գայթէ եւ տկարանայ յաղօթելն. (Լմբ. պտրգ.։)
Զի մի անգոյիցն փութով ի հաստատնոցն եւ ի ճշմարտապէս էիցն սողոսկեալ գայթիցիմք. (Նիւս. երգ.։)
tbat stumbles, trips;
slippery.
· Calfa
Հայեցեալ ի գայթոտ եւ ի դիւրավնասելի բնութիւնս. (Սարգ. յկ. ՟Բ։)
Ճանապարհս զգուշագոյնս թողլով՝ ի մինս յայս խոտորիմք, որ այսպէս վրիպող եւ գայթոտ է. (Առ որս. ՟Ժ՟Բ։)
lance.
· Calfa
Ձգեա զձեռն քո գայիսոնաւդ ... եւ ձգեաց յեսու զգայիսոնն եւ զձեռս իւր ի վերայ քաղաքին. (Յես. ՟Ը. 18. 26։)
Վահանաւ եւ գայիսոնաւ. (Մագ. ՟Ձ՟Ա։)
Գայիսոն նորոգ կառուցեր։ Գայիսոնն ընտիր հզօրին կամաց. (Նար. խչ. եւ Նար. մծբ.։)
wolf;
— մատակ, she-wolf;
կորիւն —ոյ, wolfs cub;
ցնկնիլ —ոյ, to whelp;
առնալ —ոյ, to howl.
· Calfa
λύκος Lupus Գազան պատառօղ՝ նման շան, յափշտակիչ գառանց եւ ոչխարաց. գալ, կալ. գուրտ, զէյպ, կիւրք, գըլլէվպ, քելեք, քէլիւք.
ԳԱՅԼ 2 (ի, իւ.) գ. κημός camus, hamus (լծ. կէմ, սանձ). եւ λύκος lupatum, freni genus asperrimum Իբր Գելոց, կամ ի նմանութէնէ գայլոյ սովելոյ՝ որ մնայ երբեմն բերանակապ անշարժ, Սանձ բերանոյ մարդոյն՝ երկաթեայ, փայտեղէն, կամ չուանեայ, կաշկանդիչ առ ի չկարելոյ այլ եւս փակել կամ բանալ զբերանն. քէլէփչէ, խավէլ.
Բենիամին գայլ յափշտակօղ։ Գայլք եւ գառինք ի միասին ճարակեսցին։ Իբրեւ զոչխարս ի մէջ գայլոց.եւ այլն։
Գայլք արաբացւոց. այսինքն արագընթաց. (Ամբ. Ա. 8։ Սոփ. գ. 4.) որ եւ ՔԱՆԱՍԱՐ ԳԱՅԼ ասի։
Տարան զնա գայլ ի բերան։ Գայլ ի բերան հարին, եւ տարան. (Եզեկ. ԺԹ. 4 եւ 5։)
ԳԱՅԼ 3 Անուն սրընթաց գետոյ յառաջին հայս։ (Ագաթ.։ Նիւս. ի Գր. սքանչ. եւ եւ այլն։)
gag;
— ի բերան ածել, արկանել, հարկանել, to gag.
· Calfa
λύκος Lupus Գազան պատառօղ՝ նման շան, յափշտակիչ գառանց եւ ոչխարաց. գալ, կալ. գուրտ, զէյպ, կիւրք, գըլլէվպ, քելեք, քէլիւք.
ԳԱՅԼ 2 (ի, իւ.) գ. κημός camus, hamus (լծ. կէմ, սանձ). եւ λύκος lupatum, freni genus asperrimum Իբր Գելոց, կամ ի նմանութէնէ գայլոյ սովելոյ՝ որ մնայ երբեմն բերանակապ անշարժ, Սանձ բերանոյ մարդոյն՝ երկաթեայ, փայտեղէն, կամ չուանեայ, կաշկանդիչ առ ի չկարելոյ այլ եւս փակել կամ բանալ զբերանն. քէլէփչէ, խավէլ.
Բենիամին գայլ յափշտակօղ։ Գայլք եւ գառինք ի միասին ճարակեսցին։ Իբրեւ զոչխարս ի մէջ գայլոց.եւ այլն։
Գայլք արաբացւոց. այսինքն արագընթաց. (Ամբ. Ա. 8։ Սոփ. գ. 4.) որ եւ ՔԱՆԱՍԱՐ ԳԱՅԼ ասի։
Տարան զնա գայլ ի բերան։ Գայլ ի բերան հարին, եւ տարան. (Եզեկ. ԺԹ. 4 եւ 5։)
ԳԱՅԼ 3 Անուն սրընթաց գետոյ յառաջին հայս։ (Ագաթ.։ Նիւս. ի Գր. սքանչ. եւ եւ այլն։)
pebble, flint.
· Calfa
ԳԱՅԼԱԽԱԶ գրի եւ ԳԱՅԼԱՀԱԶ. σμυρίτης λίθος, ἁκρότομος , ψῆφος Smyris, petra acuta, lapillus durus Որձաքար վէմ կարծր. որ ի սուրբ գիրս ըստ յն. անխտիր դնի՝ քար, եւ սայրասուր վէմ, եւ սմիռեան քար (այն է սիւմպատէճ. գուցէ եւ կածքար. չագմագ կամ պիլէյի դաշը ). տես (Ել. ՟Դ. 25։ Յես. ՟Ե. 2։ Յոբ. ՟Խ՟Ա. 6։) Իսկ ի բառս Գաղիանոսի ասի լինել Ազգ մարմարիոնի։
to be like a wolf;
to be ravenous.
· Calfa
Լինել իբրեւ զգայլ. ի գայլ փոխիլ.
Դատաւորք գայլացեալք եւ գազանացեալք։ Եւ քեզ պարտ է լինել նմանող քաջացն եւ առաքինեացն, եւ ոչ գայլացելոցն հովուաց. (Մանդ. ՟Է. ՟Ը։)
wolf's skin.
· Calfa
Գուցէ հանդերձս գառնենիս ունիցիս, եւ բարս գայլենիս. (Մաշկ.։)
Զսամուրենիս եւ զգայլենիս ագանէր. (Բուզ. ՟Զ. 2.)
trepan, awl;
wimble.
· Calfa
ԳԱՅԼԻԿՈՆ. որ եւ գրի ԳԵԼԻԿԱՆ. Գործի ծակիչ որպէս հերիւն, եւ շացափ, պիզ, պուրղու.
Զոմանս՝ գայլիկոնօք ծակէին զպճղունս նոցա, եւ սպանանէին. (Եփր. վկ. արեւ.։)
s. bot. hop.
· Calfa
ԳԱՅԼ ԽՈՏ. Խոտ վնասակար որպէս զգաղձն. որ ի Բժշկարանի կոչի Այգու գալն. ըստ արաբ. քշուշ, քշուդ, աքշուս. եւ ըստ Մենինքսեայ, քուսքուդա։
mud, mire, filth;
slough.
· Calfa
ԳԱՅՌ որ եւ ԳԱՌ, ԳԵՌ. ռմկ. կայռ. βόρβορος, πηλός , ἱλύς Coenum, caenum, lutum, limus, φορυτός quisquiliae Կաւ գռեհաց գարշահոտ. շաղախ. ցեխ. ցիխ. տիղմ. աղբ, իրօք կամ նմանութեամբ. չամուր, պալչըգ, չօրագ, մուրտարլըգ. (յն. վօռվօռօս. յորմէ բորբորիտ. եւ այլն)։
Գայռիւք լցեալ։ Խառնեալ ընդ գայռ իւղոցն անուշահոտութիւն. (Ածաբ. աղք. եւ Ածաբ. առ որս. ՟Ա։)
Եթէ գայռիւ ուրուք ձեռքն թաթախ էին։ Տեսանիցես բազում գայռ եւ աղտեղի վտակս կոյանոցաց. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 26։ ՟Գ. 17։)
Ընդ գայռ եւ ընդ տիղմ թաւալեցուցանեմք. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ը։)
Ի տոռունս մեղաց, եւ ի գայռ ախտիցն, զոր փողոց անուանէ. (Տօնակ.։)
to lie down.
· Calfa
ԳԱՅՌԱՄ ԳԱՅՌԵՄ, եցի. որ եւ ԳԱՌԵԼ, ԳԱՌԻԼ. κοιμάω, κεῖμαι Curbo, jaceo Պառակիլ, (որպէս զգառն, կամ ի գայռի) ընկողմանիլ. պառկիլ. եաթմագ.
Զիա՞րդ իցեն թշնամիք միմեանց որմզդն եւ արհմնն, որք ի միում արգանդի գայռացին։ Միմեանց թշնամիքն հեզութեամբ խաղաղիկ ի միում արգանդի գառէին. (Եզնիկ.։)
much cudgeled, punished, chastised;
— առնել, to give a heavy blow with a stick, to strike with a stick;
— լինել, to be struck with a stick.
· Calfa
Մարմինք իւրեանց գանալիցք, եւ զայլոց վէրս ողջացուցանէին. (Եղիշ. առաք.։)
Թօթափեալ զգանալից մորթն իբրեւ զհանդերձ, եւ եղեւ ողջ կատարեալ. (Հ=Յ. դեկտ. ՟Ժ՟Գ.։)
Գանալից հարուածովք, կամ քըքովք. (Լաստ. ՟Ժ՟Զ։ Ղեւոնդ. ՟Բ։)
Զիրսն ուրանաս, եւ զբանսն գանալից առնես. այսինքն թշնամանես, կամակորես. (Սեբեր. է։)
cf. Գանկ.
· Calfa
Ընդ գանգիւըն, եւ որ ասի խելապատակ. (Փիլ. լին.։)
Կտրեալ զգլուխսն՝ եփեաց ի թան, եւ զգանգսն դնէր ի բարձրութեան. (Վրդն. պտմ.։)
Գտին խորս, եւ ի ներքս գանգունս արանց եւ մանկանց. (Սոկր.։)
Որ բազկօքն են ոսկերք, եւ առ գանգունքն. (Պղատ. տիմ.) ընթերցիր կամ իմա ըստ յն. առ արմկունսն։ cf. ԳԱՆԳԻՒՆ։
complaint, lament, quarrel, woe, claim;
— ունել՝ առնել, cf. Գանգատիմ.
· Calfa
Մեծի ուրբաթուն այրոյն գանգատն է. Աստուածածին կոյսն մարիամ, եւ այլն. (Տաղ.) (ուր այրոյն՝ կամ է որպէս այրի մնացելոյ ի միածնէն, կամ երգելի որպէս զայլ ողբ՝ կոչեցեալ թերեւս Այրւոյ գանգատ. եւ կամ է գանգատ ա՛յ ո՛հ ասելոյ, որ գրի յայս տաղարան՝ ա՛յ վո՛յ ա՛յ վո՛յ։)
to complain, to implore, to grumble;
— զմիմեանց, to quarrel together.
· Calfa
Զօրքն գանգատեցան, ասելով։ Նոյնպէս եւ զանն գանգատեցաւ առաջի հայոց եւ վրաց իշխանացն. (Մաղաք. աբ.։)
sound;
echo.
· Calfa
ԳԱՆԳԻՒՆ որ եւ ԳԱՆԳՔ, գից. Հնչիւն անշունչ իրաց. գանչիւն. ձայն. արձագանգք.
frizzled, curled;
—ք, curl;
—ք ջրոց, ալեաց, little waves, bubbles.
· Calfa
Զհայելին առեալ՝ շուրջ ճշգրիտս իմն նշանակես զգանգուրս վարսիցդ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4։ Ասի եւ նմանութեամբ.)
curled, frizzled;
whose hair is curled.
· Calfa
Պատկեր նորա գեղեցիկ էր, եւ գանգրահեր. (ՃՃ.։)
Ոդիւսեւս սեւագոյն գանգրահեր. (Պիտ.։ եւ Վեցօր. ՟Զ։ Շիր.։)
Էր եւ անձամբ վայելուչ, գանգրահեր եւ գեղեցկատեսիլ. (Արծր. վերջ։)
to cudgel, to scourge, to whip, to thump, to beat.
· Calfa
Որպէս զհայր գանեցի զձեզ, եւ որպէս զտէր պատժեցի. (Լմբ. մաղաք.։)
Հանգնէր զնոսա, եւ գանէր բովանդակ։ Քանզի գիտէր զի այն ուժգնապէս գանէր զնոսա, եւ խոց դնէր առաւելապէս. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 11։)
Այլ ոչ գանէր զնա եւ կակղացուցանէր բանքս այս՝ ածել զնա ի գութ եւ ի զղջումն. (Բրսղ. մրկ.։ Իսկ Նար. ՟Ի՟Բ. կա. բերի ի կրկին նշանակութիւնս։)
treasure;
heap;
hymn;
— արքունի, exchequer, finances;
տուն —ու, treasure, treasury;
— արքայի, privy purse of the king.
· Calfa
γάζα Gaza, θησαυρός Thesaurus կամ Տուն գանձի. γαζοφυλάκιον Gazophylacium, aerarium Մթերք եւ մթերանոց ընչից եւ մեծութեանց. գանձ. խազնէ, խազինէ, քէնզ, կենճ.
Բարձեալ զգանձս իւրեանց։ Մարդ բարի ի բարի գանձուց սրտի իւրոյ հանէ զբարիս։ Հանէ ի գանձէ իւրմէ զնոր եւ զհին։ Ի գանձ տեառն մտցէ։ Ի վերայ գանձուց արքային։ Ի գանձս արքունի։ Տուն գանձին, կամ գանձուն։ Զգանձի տամբ։ Գանձ բանայր, պարգեւս բաշխէր. եւ այլն։ Նմանութեամբ. Բացցէ քեզ տէր զգանձսն բարութեամբ իւրոյ զերկինս. (Օր. իը. 12։)
ԳԱՆՁ 2 ԳԱՆՁ կոչին Երգք եւ քարոզք, առեալ ի սկզբնաւորութենէ երգոց նարեկացւոյն.
Գանձ լուսոյ. Գանձ բաղձալի. եւ այլն։
ԳԱՆՁ է եւ Անուն միոյ ի մատենից Կիւրղի աղեքսանդրացւոյ, որ ասէ ի յառաջաբանի. Ուստի եւ Գերմ. թղթ.
Ի գիրս պարապմանցն, եւ ի գիրս գանձին սրբոյն կիւրղի։
peculator, cutpurse, pick-pocket.
· Calfa
βαλαντιοτόμος, βαλαντιητόμος Sector crumenarum, saccularius Գող, որ հատանէ կամ կողոպտէ զգանձս, եւ զքսակս. (յն. քսակահատ. եան քէսիճի, քեսիճի, խըրսըզ.
Գերեզմանակրկիտք, գանձահատք։ Գանձակողոպուտ եւ գանձահատս կոչեմ զայնոսիկ, թէպէտեւ ոչ զգանձանակս հատանիցէ, զի առցէ ոսկի. (Ոսկ. յհ. ՟Թ. 12։)
box, chest, casket;
alms-box;
poor-box;
treasure, treasury;
— մանկտոյ, money-box.
· Calfa
Թէպէտ եւ ոչ զգանձանակս (յն. զքսակս) հատանիցէ, զի առցէ ոսկի. (Ոսկ. յհ. ՟Թ. 11։)
treasury.
· Calfa
Պաշտօն եւ գործ գանձապահաց.
Յուդա ոչ եղեւ արտաքաքսեալ ի գործոյ գանձապետութեան. (Մարթին.։)
cf. Գանձատուն.
· Calfa
ζάκχον Cella, θησαύρισμα repositorium Գանձատուն. տեղի պահեստի ընչից եւ մեծագին իրաց. գանձանակ. գանձ. մթերք. քսակ. սենեակ. շտեմարան. խազինէ, մախզէն, ամպար. եբր. կանզագ.
Զօրինակ տաճարին, եւ սենեկաց նորա, եւ գանձարանաց նորա. (՟Ա. Մնաց. ՟Ի՟Ը. 11։)
Հասարակաց պիտոյիցս գանձարան (հուր, եւ ջուր). (Պիսիդ.։)
Գանձ եւ կարասի բազում ի գանձարանս ամրոցին պահիւր։ Զգաղթ ընտանեաց իւրայոցն եւ զկապուտն գանձարանաց. (Յհ. կթ.։)
Լռութիւն՝ գանձարան բազում գիտութեան։ Հարստութիւն եւ գանձարան կրօնաւորի՝ հնազանդութիւն է. (Վրք. հց. ՟Գ. եւ ՟Ժ՟Է։)
Գանձարան իմաստութեան, կամ կենաց պարգեւաց, կուսութեան. եւ այլն. (Մագ. կը։ Նար.։ Ճ. ՟Ժ.։)
ԳԱՆՁԱՐԱՆ. Գիրք գանձուց եւ քարոզից՝ որք նուագին յեկեղեցւոջ.
treasurer;
receiver.
· Calfa
Մեծն պօղոս՝ յերկրի կողոպտօղն, եւ յերկինս գանձաւորն. (Ճ. ՟Գ.։)
to treasure up, to hoard, to amass treasures;
to lay up in a trunk;
to pocket.
· Calfa
θησαυρίζω Thesaurizo, thesaurum congero Ամբարել զգանձս. մթերել, ժողովել, պահել զինչս, եւ նմանութեամբ զամենայն ինչ՝ բարի կամ չար. գանծել. դիզել. խազնէ՝ մալ եըզմագ, սագմալագ.
Գանձել զարծաթ եւ զոսկի. անձանց զչարիս. ուղղոց զփրկուի։ Գանձես անձին քում բարկութիւն։ Գանձի արդարոց՝ մեծութիւն ամբարշտաց։ Գանձս բարիս գանձեսցես քեզ յաւուրն կենաց քոց։ Մի գանձէք ձեզ գանձս յերկրի։ Ոչ պարտին որդիք հարց գանձել, այլ հարք որդւոց։ Իբրեւ զհուր գանձեցէք աւուրցն յետնոց։ Եւ այժմ երկինք եւ երկիր նովին բանիւ գանձեալ են, հրոյ պահեալք, եւ այլն։
Արդարեւ քեզ են գանձեալ դառինքս այսոքիկ։ Համարձակութիւն այսքանեաց փառաց սմին գանձեցաւ. (Նար. ՟Ը. եւ Նար. մծբ.։)
to cry, to scream.
· Calfa
ԳԱՆՉԵՄ կամ ԳԱՆՉԻԼ. Հնչել, եւ հնչիլ. կանչել, կանչըւիլ.
cage, park;
menagery;
den, haunt;
prison;
դնել ի —, to shut up in a cage.
· Calfa
ԳԱՌԱԳԵՂ գրի եւ ԳԱՅՌԱԳԻՂ, կամ գեղ, կամ գիւղ. γαλεάγρα cavea ferrea, decipula, genus carceris Վանդակ երկաթի. արգելարան եւ խշտի գազանաց. նմանութեամբ՝ Բանտ. գաֆէս, գափան, քէփէնկ, եաթագ, քիւմէս.
Գայլ ի բերան հարին, եւ տարան գառագղիւ (կամ գառագղիւ). (Եզեկ. ՟Ժ՟Թ. 9։)
Իբրեւ առիւծունս ի գառագիղս մռնչէին։ Ի գազանաց գայռագիղն. (Լաստ. ՟Գ. եւ ՟Ի՟Ե։)
Զոր օրինակ ոք զգազան քար ի գառագեւղ արկանիցէ. (Անան. ի յհ. մկ.։)
to stretch on the ground, to lay down.
· Calfa
Չափեաց զնոսա պարանօք, եւ գառացոյց զնոսա յերկիր. (՟Բ. Թագ. ՟Ը. 2.)
lamb;
— մայէ, the — baas.
· Calfa
ἁρήν, ἁρνίον, ἁμνός, ἁμνίς Agnus, agna, agnellus Նորածին ոչխար. ձագ օդեաց կամ մաքեաց. գառ, գուզու, գուզի, պաղանա։ cf. ՈՐՈՋ, եւ cf. ԱՄԻԿ, եւ cf. ԲՈՒԾ.
Գառն անմեղ։ Ի գառանց եւ յուլոց։ Գառինք մաքեաց, կամ հօտից։ Ճարպով գառանց խոյոց։ Առաքեմ զձեզ իբրեւ զգառինս ի մէջ գայլոց։ Արածեա զգառինս իմ։ Գառն աստուծոյ, որ բառնայ զմեղս աշխարհի.եւ այլն։
Զինչ կոչեցից զքեզ. (երբեմն գառն, եւ երբեմն գայլ. Մանդ. ՟Ա։)
dressed in lambskins;
hypocritical.
· Calfa
Որոյ զգեստն է իբրեւ զգառանց.
Զգոյշ լերուք ի գառնազգեստ առնէ, եւ ի նորա աղանդագործ պղծուէ. (Ոսկիփոր.։)
belonging to the pascal lamb;
immolation of the pascal lamb, Easter.
· Calfa
(գրի եւ ԳԱՌՆԱԶԷՆ) Որ ինչ հայի ի զենումն զատկական գառին.
Յելանելոյ անտի որդւոցն իսրայէլի եղեւ գառնազենութիւնն այն ի կրօնս իսրայէլի. (Միխ. ասոր.։)
adj. bot. plantain.
· Calfa
ἁρνόγλωσσον Plantago Ազգ ջղախոտի մանրատերեւ. գառնլեզու. սինիրլի եափրագ, լիսան իւլ համլ, զուպան կոսպան։ (Բժշկարան.։)
to become like a lamb.
· Calfa
Իբրեւ զգառն լինել. գուզույա տէօնմէք.
Երբեմն գառնացեալ, եւ երբեմն գազանացեալ. (Մանդ. ՟Ի՟Բ։)
Որպէս թէ ձայնն գառնացաւ, սնաւ, եւ եղեւ արու տարեւոր. (Վրդն. ծն.։)
lamb-skin.
· Calfa
Զհանդերձսն գառնենիս ունիցին, եւ զբարսն գայլենիս. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 23։ եւ Մաշկ.։)
Որ գան առ ձեզ ի հանդերձս գառնենիս, եւ ի ներքոյ են գայլք յափշտակօղք. (Եփր. համաբ.։ եւ Լաստ. ՟Ի՟Բ։)
s. bot. cornel.
· Calfa
κρανεία, κρανία Cornus. Տունկ՝ որ բերէ զպտուղ կարմիր եւ թթու զովացուցիչ. այն է հոն. զողալ. չում. խըզըլճըխ, գըզըլճըգ աղաճը. (յն. գռանիա, որպէս թէ գագաթական. գուցէ եւ ի մեզ՝ որպէս գագաթավարս)
Գավարսից պտուղ ճաշակս գղտորահամս ունի. (Վեցօր. ՟Ե։ Այլ է եւ ԳԱՒԱՐՍ։)
theorbo.
· Calfa
ԳԱՎԻՆ որ եւ ԳԱՒԻԿ, կամ ԳԱՒԿԱՅ. cf. ՎԻՆ. Ազդ քնարի. որպէս յն. կիթառ. κιθάρα
Գավին (կամ վին) հարկանել, եւ զքարինս գռնչեցուցանել. (Եւս. քր. ՟Բ։)
cracking, noise of planks;
ի գարգափս յառնել, to jump, to dance, to stamp.
· Calfa
Գարգափմամբ տախտակացն եւ ճայթբամբ եւ թնդմամբ ի վերայ կոխելոյ յառաջագոյն զեկուցանէ զգալուստն. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)
Ի հարսանիս՝ իբրեւ զուղտս ի գարգափս յարուցեալս անհեթեթ, իբրեւ զջորիս անճահս սրնդեն. յն. լոկ, ոստուցեալս, σκιρτῶντας saltantes (Ոսկ. կողոս.։)
cf. Յերիւրեմ.
· Calfa
Արմատ բառիցս Յերիւրել, եւ Ըստերիւրել. որպէս Յօրինուած բարեյարմար.
Որպէս Յերիւրեալ կամ դիւր ճանապարհ. արահետ. որ գրի եւ ԷՐԻՒՐ.
Ի ձեռն առաքինութեանց, որ առ աստուածն ածէ ճանապարհ, գտանի եւ ընդարձակի, եղեալ ամենայն երիւր. (Փիլ. լին. ՟Ա. 99։)
Գունովքն ի մարդոյ տեսակ երիւրեցին։ Ընդ օդս բախեալ, լեզուովս երիւրեալ, եւ ի յօդս ցնդեալ (ձայն). (Լմբ. իմ. եւ Լմբ. պտրգ.։)
Ձայն է բացակատարումն գանչեցելոյ ի մեզ հագագի, եւ երիւրեցելոյ ընդ խոշոր շնչափողն». յն. անցելոյ կամ ուղեւորելոյ. (Սահմ. ՟Ժ՟Ա։)
Բազումք եկին առ իս ի յուսումն ... եւ ասեն ի վերայ իմ պարսաւանս, որք յինէն են երիւրեալք. (Շիր. վասն կենաց իւրոց.։)
work, labour;
endeavour;
pain, trouble, toil;
—ս արկանել, to strive hard, to make an effort to, to tire one's self;
to endeavour, to try, cf. Ճգնեմ, cf. Վաստակեմ, cf. Ջանամ.
· Calfa
մանաւանդ ԵՐԿՔ, կոց, կովք, կօք. լծ. յն. է՛րղօն, գործ, եւ պ. էրէգ, քիրտն. πόνος, μόχθος, κάματος labor, fatigatio, elaboratio, effectus Գործ աշխատալից. վաստակ. ջանք. աշխատասիրութիւն, եւ արդիւնք աշխատութեան.
Ուստերք քո եւ դստերք՝ իմոյ որովայնի երկք եւ երկունք. (Յոբ. Բ. 9։)
Առցեն զամենայն վաստակս քո, եւ զերկս քո. (Եզեկ. ԻԳ. 29։)
Բազում աշխատութեամբ եւ երկովք։ Երկս առաքինիս։ Զամենայն երկ վաստակոց։ Նախանձելի երկն։ Ի տուընջենային երկոցն դադարեսցէ։ Երկովք հոգւոյ։ Զերկս մեղուաց խանգարելով. (Փիլ.։)
Սա է առ երկս զիւրն կոչօղ ճարտարապետ, եւ առ հանգիստ. (Յհ. իմ. ատ.։)
Զկնի բազում արիական քաջութեանցն, եւ բազմահանդէս երկոց. (Յհ. կթ.։)
Երկք եւ տաժանմունք. (Նար. Է։)
Աշխատութեամբ եւ երկօք. (Շ. ա. յհ. ԺԲ։)
ԵՐԿ 2 Որպէս Երկու ի բարդութիւնս։ Գտանի եւ Երկից՝ իբր երկուց.
believing in two natures in Jesus Christ;
having two dwelling-places.
· Calfa
Սովորութեամբ հակառակաբան անգիտաց լեզուի՝ Երկաբնակ ձայնեցաւ եւ դաւանօղն երկուց բնութեանց ի քրիստոս. որպէս եւ Միաբնակ՝ ասօղն մի բնութիւն։ (Ասող.։ Կամրջ.։ Տաթեւ. եւ այլն։)
furnished with iron;
fastened with iron, nailed.
· Calfa
Երկաթով գամած, այսինքն բեւեռեալ, պնդեալ. իբր երկաթ անցուցեալ. (զի գամն ռամկօրէն է բեւեռ, եւ ըստ գրոց՝ անցք)
Բեւեռապինդ, հաստահեղոյս, երկաթագամ տապան գործել. (Ագաթ.։)
Զոր որձաքար եւ կոփածոյ վիմօք, երկաթագամ եւ կապարով մածուցեալ. (Խոր. ՟Բ. 87։)