flattering, adulating, cajoling, wheedling;
adulator, flatterer, cajoler.
· Calfa
Զայր շուտ եւ շղոմարար եւ սուտակասպաս. (Խոր. ՟Բ. 57։)
κόλαξ adulator, blandus. որ գրի եւ ՇՂՈՄԱՐԱՐ, ՇՂՈՒՄԱՐԱՐ, ՇՂՈՂՄԱՐԱՐ. Որ շողոմս առնէ. շողոքորթ. ողոքիչ. հրապուրիչ (անձն կամ բան կամ գործ) մարդահաճոյ. մարդելոյզ. քծնօղ. աղուիսաբարոյ.
to flatter, to palaver, to cajole, to wheedle, to coax;
to caress, to fondle.
· Calfa
Կերբերոս առասպելեալ շուն՝ զիջեալսն ի դժոխս ողոքելով շողոմէ, իսկ զելեալսն խափանէ եւ ոչ թողացուցանէ շողոմելով ի ժողովս. իսկ յանկասկածի եղեալ առանձին ի բազմութենէ՝ զիւր չարութիւնն ցուցանէ. (Վրք. հց. ՟Զ։)
ներգործական բայ չէզոքական բայ καταθέλγω եւ այլն. mulceo, adulor, blandior. Շողոմս առնել. քծնիլ. շողոքորթել. ողոքել.
cf. Շոճի.
· Calfa
Պարտ եւ արժան էր ողբալ շոճոյն, վասն զի անկաւ մայրն։ Ոչ իսթմիական շոճի, ոչ նեմէական լախուր. (Ածաբ. կարկտ. եւ Ածաբ. կիպր.։)
Ո՛չ սօսի, եւ նոճի ոչ բազում, եւ շոճի. (Պղատ. օրին. ՟Դ։)
Մո՛ւտ ի բուրաստանդ, եւ յարմատոյ շոճի թփոյն առ վարդենեօքդ առցես հոտ. (Պտմ. վր.։ (Թուփ ասի թերեւս մատաղ տունկն շոճւոյ։))
Շոճի ծառ զտեւակութեան ունի զնշանաւ եւ զիմաստասիրութեան, յամարանի եւ ի ձմերայնի միշտ սաղարթացեալ. վասն որոյ եւ զժուժկալսն ի մրցմունսն առ ասպարիսօք՝ շոճի ուտովք պսակէին. (Նոննոս.։)
ՇՈՃ մանաւանդ ՇՈՃԻ. πιτή, πίτους abies, pinus. Սոճ. սոճի. ազգ նոճի եւ դիոյ՝ որպէս փստղենիլ ընտանի եւ վայրի. եւ որ ինչ է ի նմին ծառոյ. չամ, չամ աղաճը,
pine, pine-tree, fir-tree;
պիստակ շոճւոյ, pine-cone;
—ք, —իք, pine-grove.
· Calfa
Պարտ եւ արժան էր ողբալ շոճոյն, վասն զի անկաւ մայրն։ Ոչ իսթմիական շոճի, ոչ նեմէական լախուր. (Ածաբ. կարկտ. եւ Ածաբ. կիպր.։)
Ո՛չ սօսի, եւ նոճի ոչ բազում, եւ շոճի. (Պղատ. օրին. ՟Դ։)
Մո՛ւտ ի բուրաստանդ, եւ յարմատոյ շոճի թփոյն առ վարդենեօքդ առցես հոտ. (Պտմ. վր.։ (Թուփ ասի թերեւս մատաղ տունկն շոճւոյ։))
Շոճի ծառ զտեւակութեան ունի զնշանաւ եւ զիմաստասիրութեան, յամարանի եւ ի ձմերայնի միշտ սաղարթացեալ. վասն որոյ եւ զժուժկալսն ի մրցմունսն առ ասպարիսօք՝ շոճի ուտովք պսակէին. (Նոննոս.։)
ՇՈՃ մանաւանդ ՇՈՃԻ. πιτή, πίτους abies, pinus. Սոճ. սոճի. ազգ նոճի եւ դիոյ՝ որպէս փստղենիլ ընտանի եւ վայրի. եւ որ ինչ է ի նմին ծառոյ. չամ, չամ աղաճը,
quick, light, prompt, active, swift, nimble, agile, brisk, alert;
quickly, promptly, speedily, quick, fast.
· Calfa
ՇՈՅՏ σπουδαῖος studiosus ὀρατικός sagax . կամ ὠρατικός tempestivus ἁστεῖος urbanus, festivus ταχύς celer, velox. գրի եւ որպէս ռմկ. ՇՈՒՏ։ Փոյթ. արագաշարժ. աջողակ եւ զգոյշ. ժիր ճարտար. լուրջ. կայտառ.
Զայր շոյտ եւ զգոյշ ի գործս իւր՝ թագաւորաց առաջի պարտ է կացուցանել. (Առակ. ՟Ի՟Բ. 29։)
Կայտառ ի մանկութեանն, շոյտ (կամ շուտ) յերիտասարդութեանն։ Բարիոք էր մանուկն (քո). թերեւս շոյտ իցէ, այլ ոչ այնչափ շոյտ եւ գեղեցկագոյն քանզ զմովսէս։ Ի վերայ շոյտ անձինն եւ մարմնոյ՝ զգոյշ յամենայնի. (Վեցօր. ՟Ե։ Ոսկ. կող. ՟Ը։ Խոր. ՟Բ. 49։)
Յամենայն ախտս բարկ եւ շոյտք են ընդ մեզ ի մարտնչել. (Լմբ. սղ.։)
Աղօթիւք եւ փափաքանօք խնդրեալ, եւ շո՛ւտ կորուսեալ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)
show, ostentation, pompous display, parade;
շոշականս առնել, to be given up to ostentation.
· Calfa
ՇՈՇԱԿԱՆՍ ԱՌՆԵԼ. ἑγκαλλωπίζω, -ομαι orno faciem, fucum facio, glorior, placeo mihi. որ եւ ՇՈՇՈԿԵԼ. Ջանալ զօշոտել զաչս այլոց. ցոյցն առնել. նազիլ. գեղապանծ լինել.
Զի մի՛ շոշականս առնել եւ ցոյցս՝ թուեսցի. (Փիլ. իմաստն.։)
to putrefy, to rot.
· Calfa
ՇՈՇԻՄ որ եւ ՇՈՒՇԻԼ. Լուծանիլ. քայքայիլ. սորիլ.
Գերեզմանաւ ծածկէր մարմինն ղազարու. այտուցեալ էր, քակտեալ ծորէր ի խոնաւութեան երկրին, եւ շոշեալ ի յաղցից հարկէ՝ մարմնոյն. (Նիւս. կազմ. ՟Ի՟Ե։)
parching by the sun.
· Calfa
ՇՈՊ որ գրի եւ ՇՈՐՊ. Ի տապոյ եւ ի տօթոյ խանձատումն. խորշակահարութիւն. խորշակ գալուկն.
cf. Շոպշոպեմ.
· Calfa
ἁφαιρέω aufero, intercipio, demo, detraho. որ է ՇՈՊՇՈՊԵԼ. Յափ արկանել. յափշտակել (զուտելիս եւ զզգենլիս, զինչս), կորզել. ձրձել. ի բաց հանել. շորթել. կապտել. եւ Ճողոպրել. փրծուցանել. ափ ձգել, փրցընել, փաշել առնել տանիլ.
Շոպելոյ ընչիցն եղեւ պատճառ։ Առ ի զծաղիկ պատկառանացն ի բաց զգեստուցն մերկանալ՝ շոպելովն. (Պիտ.։)
cloth;
vest, dress.
· Calfa
Արարին ամենեքեան (զձեւ խաչի ի դրօշ) որք ի շորից, եւ որք ի փայտից։ Առի զդաստառակս, եւ ասեմ, ուստի իցէ այս ազնիւ շորս. (Հ. յնվր. ՟Բ.։ Հ. ապր. ՟Գ.։)
to assume wrongfully, to usurp, to appropriate, to take forcible possession of, to ravish, to ascribe or impute to oneself.
· Calfa
Զաթոռ նորա ի բաց շորթեաց, եւ զխոյր պսակի նորա քակտեաց. (Ոսկ. համբ.։)
Զիա՞րդ արարեր զդա ընծայս տաճարին, եւ դարձեալ առ քեզ շորթեցեր. (Ոսկ. գծ.։)
Պտղոմէոս աներ աղեքսանդրու նենգութեամբ յինքն շորթեաց զաշխարհ փեսային։ Յասոն եղբայր յոնեայ շորթեաց զքահանայութիւնն յոնեայ. (Նախ. ՟ա. մակ.։ եւ Նախ. ՟բ. մակ.։)
κατασπάω divello, extraho. Ձրձել. շոպել բռնի զձորձս եւ զայլ իրս. զերծուլ. կորզել. քարշելով ի բաց հանել. յափշտակել. եւ զերծուցանել. ճողոպրել. ի բաց բառնալ.
giddy-pated, wandering.
· Calfa
Բառ պ. շուրիտէ, շուրիզէ. այսինքն Խելաշուրջ, եւ թափառական. խելքը ծուռ եկած, հովարտայի պէս ծուռ եկօղ, պաշըպօղ.
cf. Շուայտաբարոյ.
· Calfa
Զնուիրական գլուխն (յհ. մկ) եւ զհրեշտակաց պատկառելին՝ շուայտ եւ անյագ աղջիկն բերէ. (Ժմ. յն.։)
Ի (Հին բռ.) մեկնի լայնաբար, պոռնիկ, կամ ծանակ. այլ նոյն եւ ընդ արաբ. շէհվէթ, որ է շուայտութիւն։
intemperate, gluttonous, drunken, crapulous;
debauched, dissolute.
· Calfa
Իբրեւ գիտացին զանմիտ եւ զշուայտաբարոյ մարդկանն յոռութիւն. (Ագաթ.։)
cf. Շուայտիմ.
· Calfa
Շուայտանային եւ արբենային։ Որկորստութեամբ շուայտանայցեմք. (Ոսկ. ՟ա. կոր. եւ Ոսկ. ՟ա. տիմ.։)
Շատ եւ բաւական համարեա՛ քեզ զհարկաւոր կերակուրսն. մի՛ անցանէր, եւ շուայտանար. (Եղիշ. հայր մեր.։)
Սովորեալք ի հիքիցն, եւ ի շուայտացեալ վատշուէր բնակչացն. (Մագ. ՟Ժ՟Ա։)
cf. Շուայտութիւն.
· Calfa
Ժուժկալութեամբ, եւ ոչ որկորստութեամբն եւ շուայտանօք. (Մանդ. ՟Գ։)
to take pleasure in crapulence or debauchery.
· Calfa
ՇՈՒԱՅՏԱՍԷՐ ԼԻՆԵԼ. Սիրել զշուայտութիւն (կերակրոց, եւ այլն).
to give oneself up to debauchery, to eat and drink to excess, to guzzle, to gormandize, to live in gross debauchery.
· Calfa
ՇՈՒԱՅՏԻՄ ἑμπίμπλομαι, γαστρίζομαι expleor, ventri indulgeo τρύφω deliciis studeo κατασπαταλάω, ἁσελγέω lascivia եւ այլն. որ եւ ՇՈՒԱՅՏԱՆԱԼ. գրի եւ ՇՈՒԱՅԹԻԼ. Զեղխիլ եւ անյագութեամբ բերիլ ի հեշտալիս մարմնոյ, ի կերակուրս, յըմպելիս, եւ ի ցանկութիւնս. շռայլիլ. անառակիլ. ցոփանալ. խենեշանալ. յղփանալ. յօրանալ. փափկանալ
Կերակրովք եւ ըմպելեօք առ լցեալ շուայտին։ Ի շաղղակերութեան շուայտէր իբրեւ առիւծ մարմնակեր. (Փիլ. նխ. ՟բ.։ Գէ. ես.։)
Շուայտիցի՝ իբրեւ զարջ։ Արբենամք եւ շուայտիմք. Շուայտել եւեթ, եւ արբենալ ածես զմտաւ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 4. 10։ Ոսկ. ՟ա. թես.։)
Դա՛ռն ծեր՝ շուայտեալ, պորտոյ ծառայ։ Շուայտեալք եւ արբեցողք, որք ոչ երբէք յագէին իւրեանց խորտկօք. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
Բազում արբեցութեամբ շուայթին։ Զեղխիս եւ շուայթիս. (Եփր. պհ.։)
Վասն է՞ր շուայտիմք եղբարցն թշուառութեամբք։ Զշուայտելն ի վերայ գահոյիցն փղոսկրէից։ Դիտեա՛ ինձ եւ զշուայտեալսն ի վերայ փղոսկրաց մահճացն. (Ածաբ. աղք. եւ Ածաբ. կարկտ.։)
Շուայտելն զարբեցութիւն ասէ, որ զգայռի եւ մռգալի մարդն. (Ոսկիփոր.։)
low debauchery, guttling, intemperance, surfeit, excess, orgies, drunken revelry.
· Calfa
κρεπάλη crapula πλησμονή, κόρος expletio ἁσελγία luxuria πολυτέλεια sumptuosus apparatus τρύφημα deliciae συνουσία coitus եւ այլն. (լծ. արաբ. շէհվէթ ). Զեխութիւն. յղփութիւն. շռայլութիւն. անյագութիւն. անչափութիւն ի կերակուրս եւ յըմպելիս. ցոփութիւն. խենեշութիւն. հեշտասիրութիւն. անառակութիւն. էւելորդ կերխում.
Շուայտութեամբ եւ արբեցութեամբ. (Ղկ. ՟Ի՟Ա. 34։)
Զշուայտութիւն եւ զանյագումն։ Ի լիութենէ շուայտութեան իբր ի թշնամւոյ խոյս տուեալ։ Որովայնամոլ շուայտութեամբ. (Փիլ. նխ. ՟բ. եւ Փիլ. տեսական. եւ այլն։)
Տեսցես ինձ ասէ հաց ուտելոյ, եւ հանդերձ զգենլոյ. ոչ եթէ փափկութիւն տուր ինձ ասէ, եւ շուայտութիւն. (Բրս. հց.։)
Շուայտութիւն զգայութեանցն՝ աչաց ի տեսանել, եւ ականջաց ի լսել. (Յճխ. ՟Թ։)
cf. Նիզակ.
· Calfa
Ձող կամ մական խաղու. կամ Սլաք. եւ Նիզակ ձիաւորի. ... (իսկ պ. սիւվար է ձիաւոր)։
Հզօր սպառազէնս ի քաջաց, որ տեղասցեն ի վերայ ձեր նետս երկաթեղէնս, եւ շուառունս մուխս պողովատիկ սլաքովք. (Արծր. ՟Բ. 3։)
cf. Շուարումն.
· Calfa
ՇՈՒԱՐ որ գրի ՇԻՒԱՅՐ, ՇՈՒԱՐԻՄ կամ ՇԻՒԱՐԻՄ, ՇՈՒԱՐՈՒՄՆ կամ ՇԻՒԱՐՈՒՄՆ. Առաւել ռմկ. որպէս Վարանք. տագնապ. խուճապ. եւ Վարանիլ, տագնապիլ.
consternation, dismay, surprise, amazement, giddiness.
· Calfa
ՇՈՒԱՐ որ գրի ՇԻՒԱՅՐ, ՇՈՒԱՐԻՄ կամ ՇԻՒԱՐԻՄ, ՇՈՒԱՐՈՒՄՆ կամ ՇԻՒԱՐՈՒՄՆ. Առաւել ռմկ. որպէս Վարանք. տագնապ. խուճապ. եւ Վարանիլ, տագնապիլ.
to be stunned, astonished, surprised, baffled or puzzled, embarrassed, bewildered, not to know what do or what way to turn.
· Calfa
ՇՈՒԱՐ որ գրի ՇԻՒԱՅՐ, ՇՈՒԱՐԻՄ կամ ՇԻՒԱՐԻՄ, ՇՈՒԱՐՈՒՄՆ կամ ՇԻՒԱՐՈՒՄՆ. Առաւել ռմկ. որպէս Վարանք. տագնապ. խուճապ. եւ Վարանիլ, տագնապիլ.
nimble, light-footed, swift, quick, agile, lithe.
· Calfa
Շո՛յտ թափով. շտապ եւ արագ ի գնացս.
to be hurried, to hasten, to make haste.
· Calfa
Է՛ որ ջանայ եւ վաստակէ եւ շութափէ. (Սիր. ՟Ժ՟Ա. 11։)
Ոչ այնչափ ինչ շութափեաց մտրակել զերիվարն։ Ոչ շութափեաց հետեւել նկոցա. (Խոր. ՟Բ. 82. 85։)
agility, nimbleness, quickness, celerity;
hurry, haste.
· Calfa
εὑστραφία agilitas συναναστροφή versatilitas εὑκόλια levitas. գրի եւ ՇՈՒԹԱՓՈՒԹՈՒԹԻՒՆ. Արագաշարժութիւն. արագութիւն. վաղվաղումն. վաղվաղկոտութիւն. դիւրափոփոխն լինել.
Վասն շութափութեան վաղվաղուկ եւ անվայելուչ յանդգնութեան. (Բրս. հց.։)
market, bazaar, market-place.
· Calfa
Շրջեցաւ ի քաղաքն եւ ի շուկայն. եւ եկն կրկին ի շուկայն. (Ոսկիփոր.։)
bearing or producing lilies.
· Calfa
Հովիտ շուշանաբեր, եւ մանուշակ անուշահոտ. (Թէոդոր. կուս.։)
cf. Շուշանազարդ.
· Calfa
Ա՛ռ շուշ մի, եւ թաթխէ՛ ի կաթն. (Վստկ. ՟Յ՟Լ՟Բ։)
Գործեալ ի զարդուց ի ձեւ շուշանի. յն. գործ շուշանի.
to become as a lily;
—ցեալ, lilied.
· Calfa
Լինել նման շուշանի. եւ Լի լինել շուշանօք.
Ցնծացեալ պարեն յեկեղեցւոյ շուշանացեալ վայրս եւ մաքրազգեստիցն լուսատեսակ դասք. (Խոր. վրդվռ.։)
bright, fair or candid as a lily;
adorned with lilies.
· Calfa
Անդս ամենունակս՝ ջրահոսս եւ շուշանափայլս. (Նար. խչ.։)
to be neglectful, to lose or waste one's time, to loiter.
· Calfa
Որպէս որք ի ձգելոց չուանացն վերայ գնայցեն, չէ՛ հնար սակաւիկ շուշել. եւ եթէ փոքր մի հեղգայցեն, մեծամեծ չարիք գործին. (Ոսկ. ՟ա. թես. ՟Թ։)
sesame.
· Calfa
Ձիթենի եւ ընկուզի եւ բեւեկնի եւ շուշմայի, զոր մեք կնջիթ ասեմք. (Սանահն.։)
Շուշմա, սումսում, շիրիկ ձէթն. շիրիճ. ռուղանի դունճութ. ռուղանի շէր՝ շիրան շիրպախտ. (Բժշկարան.։) (որ եւ շիրուղան, շիմշիմ եաղը, շիրլըղան եաղը. լտ. oleum sesaminum ).
handkerchief;
hairband;
— աբեղայ or վարդապետ, a widowed priest.
· Calfa
(լծ. լտ. սուտա՛ռիում ). sudarium. որ եւ ՍՈՒԴԱՐ. այսինքն Ի քրտանէ թաշկինակ. վարշամակ.
Եհան զմատանին ի ձեռացն, պատեաց ի ծիրանի շուշտակ, ետ հարսինն (իբրեւ յիշելիք). (Հ=Յ. մարտ. ՟Ժ՟Է.։)
fine linen;
altar napkin, corporal.
· Calfa
ՇՈՒՇՓԱՅ կամ ՇՈՒՇՊԱՅ. որպէս լտ. corporale եւ purificatorium. Մաքուր կտաւ որպէս սնդոն սուրբ սեղանոյ, եւ որպէս մաքրիչ սկհոյ.
adj. adv. cf. Շոյտ;
s. med. pimple, pustule.
· Calfa
Որպէս Շիթ կամ շիտ. այսինքն սպի, պալար, որպէս շիթ մի երեւեալ. պուտ, պուտ պուտ. (լծ. յն. սդիղմէ՛, սդի՛ղմա. կէտ, սպի. եւ սդաղօ՛ն. շիթ, կաթիլ)
Մարմին՝ յորում լինի նշան սպոյ՝ շուտ մի, կամ պալար միատարր լայնացեալ սպիտակն, կամ պաղպաջ շուտ շուտ սպիտակ աստ եւ անդ, զատուսցէ զեօթն օր. (Վրդն. ղեւտ.։)
nimble, diligent, active, ready.
· Calfa
Շոյտ եւ ժիր. արագ.
Շուտաժիր շտապով արագեցին եւ յառաջեցին. (Նար. խչ.։)
cf. Երագեմ.
· Calfa
Շուտացան յովսէփ եւ նիկոդեմոսս վասն ուրբաթուն ելից. (Եպիփ. թղմ.։)
Շուտանալ (կամ շոյտանալ), եւ արթուն լինել. (Վրք. հց. ձ։)
cf. Դիւրագայթ.
· Calfa
Մարդկայինս բնութիւն դիւրամէտ եւ շուտասաղապ, երագասխալ եւ հեշտապատիր գոլով. (Խոսր.։)
quick, swift, hurried, precipitous.
· Calfa
Շոյտ եւ փութացօղ. վաղվաղկոտ. արագաշարժ. արտորացօղ. եվեթլէյիճի, չիւսթ, չափըգ.
Անմտութեամբ շուտափոյթ եղեր՝ յոչ արժանիսն զշնորհսն տալով։ Շուտափոյթ եղեալ երագեն զարտաքս ելանելն՝ ոչ մնալով կատարման աղօթիցն. (Խոսր. ժմ. եւ Խոսր. պտրգ.։)
Կինն թեթեւամիտ է յամենայն իրս, եւ շուտափոյթ, եւ անհաստատ յամենայն գործս. (Սարգ. յկ. ՟Բ։)
Շուտափոյթ (կամ շոյտափոյթ) եւ ջերմ հասակն վաղվաղակի ունի յագենալ։ (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. ժղ.։)
Անզդամն շուսափոյթ ողոբէ, եւ շողոքորթի. (Լմբ. առակ։)
cf. Արագութիւն.
· Calfa
ՇՈՒՏՈՒԹԻՒՆ որ գրի եւ ՇՈՅՏՈՒԹԻՒՆ. Վրք. հց. ձ։ Շոյտ գոլն. փութաջան ծառայութիւն. արագութիւն.
Ցուցանելով նմա զճանապարհայնն, եւ յօթեւանս՝ ուր հանգչէին, բազում արթնութեամբ շուտութիւնս. (Փարպ.։)
about, round, around, all round;
roundabout, in the neighbourhood;
from all sides, on every side;
turn, round;
ի —ն, around;
— տեսանելիք, amphitheater, — boxes;
— զեկեղեցեաւ, round the church;
—, ի — ածել, to lead to, to conduct around, to walk, cf. Շրջեցուցանեմ;
—, ի — գալ, — անցանել, to take a walk, to make a tour, to walk, to promenade, cf. Շրջագայիմ;
— հայել, to look around;
— առնուլ, to turn;
— արկանել, պատել, պաշարել, to surround, to encompass, to encircle, to invest, to hem in, to beset;
— բնակել, to dwell near, to be neighbouring;
— տալ, to overturn, to upset, to overthrow;
— տալ անձինն, to turn from side to side.
· Calfa
ՇՈՒՐՋ ՅԱԾՈՒՄՆ. cf. ՇՐՋԱԲԵՐՈՒԹԻՒՆ. περιφορά circulatio. (Փիլ. քհ. եւ Փիլ. լին.։)
ՇՈՒՐՋ ՏԱԼ. κυκλόω, περιφέρομαι volvo, circumferor. Շրջել. թաւալել. եւ Շրջիլ. կողմն ի կողմանէ փոխիլ. պայքարիլ.
περί (լծ. պար) ἁμφί circa, circum. Մերձ յամենայն կողմանց. պատելով. պարառութեամբ իւիք ի շրջանակն. որ եւ Զ պարառականի. զի նոյն է ասել, Զնովաւ, կամ Շուրջ զնովաւ. բոլորտիքը, քովերը.
ՇՈՒՐՋ մ. πέριξ circum, circumquaque, undique κύκλῳ, κυκλόθεν circiter, in circuitu եւ այլն. Շուրջանակի. յամենայն կողմանց կամ կողմանս. Ժողովէր բազմութիւնն շուրջ ի քաղաքաց անտի յերուսաղէմ։ Եկեսցէ նմա շուրջ յօգնականաց իւրոց։ տայր պատերազմ շուրջ ընդ աս թշնամին իւր։ Զատուսցես զժողովուրդդ շուրջ։ թանձրութիւն նորա շուրջ՝ առ չորս մատունս. եւ այլն։
Է՞ր վասն ի շուրջ գայք, եւ ազգի ազգի հնարս խնդրէք. (Երզն. մտթ.։)
Վառեցից հուր, եւ կերիցէ շուրջ զերուսաղէմաւ։ Շուրջ զգովաւ բրեցից։ Ժողովուրդն շուրջ զնովաւ նստէր։ Հայեցաւ շուրջ զիւրեւ յաշակերտսն։ Շուրջ եղեն զինեւ։ Շուրջ զգետով, կամ զբանակաւ.եւ այլն։
Գտանի եւ սեռ. խնդրով, որպէս Ի շրջանակն.
Ի շուրջ էած սատանայ զտէրն յերուսաղէմ եւ ի լեառն բարձր։ Ի մէջ քաղաքին ի շուրջ ածին. (Վրդն. աւետար.։ Տէր Իսրայէլ. յուլ. ՟Զ.։)
Հոգի իսկ է, որ շուրջն ածէ զմեօք զամենայն, եւ զերկնի շրջաբերութիւն. (Պղատ. օրին. ՟Ժ։)
Ոմանք եւ ոչ շուրջ անգամ առնուն ի մահիճս զամենայն գիշերն իբրեւ զմեռեալսն. (Ոսկ. գծ.։)
Շուրջ պատեալ զինեւ՝ շունք բազումք եղեն. (Ժմ.։)
Շուրջ եկեալ տապանակի ուխտին տեառն զքաղաքաւն։ Շուրջ եկի ես եւ սիրտ իմ խնդրել զիմաստութիւն. (Յես. ՟Զ. 11։ Ժղ. ՟Է. 26։)
Շուրջ գայ նա իբրեւ զառիւծ մռնչելով. (Կոչ. ՟Դ։)
Շուրջ գայ, եւ խնդրէ կլանել զոր եթուքն. (Յհ. իմ. ատ.։)
Հրեղէն երկիր՝ այլայլիլ, եւ ո՛չ շուրջ գալ. (Վանակ. տարեմտ.։)
Ոչ հոլովելով ընթանան, այլ պտուտաբար շուրջ գալով, որպէս թէ շուրջ զմեօք երեւեսցին գալ եւ այնպէս թուեսցին՝ թէ շուրջ գայցեն։ Արբելոց նմանեցաք անզգայից, որ զիւրեանց ախասն հաստատնոցս վարկանին, եւ շուրջ գալ թուի նոցա աշխարհ. (Շիր.։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ե։)
ՇՈՒՐՋ կամ՝ Ի ՇՈՒՐՋ ԱԾԵԼ. περιάγω, -ομαι circumago, circumduco, -or. Շրջեցուցանել. եւ Հոլովել. շրջել. պտըտցընել.
Որպէս յանկողնի շուրջ տայր անձինն զերկու պահս։ Ոչ կարէր անձինն շուրջ տալ. (Հ=Յ. եւ Տէր Իսրայէլ. մայ. ՟Ա. Տէր Իսրայէլ. մայ. ՟Ի՟Թ.։)
իսկ դեւն շուրջ ետ ճրագին, եւ խորտակեաց զճրագակալն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Զ։)
Զաստեղացդ՝ զոր կոշեն բեւեռ երկնի, որ ի տեղն տան շուրջ. եւ ոչ ծագին յելից, եւ գան ի մուտս. (Շիր.։)
Էր պատկեր մի ի փողոցին կանգնեալ, եւ ի շուրջն կամացուցակ. (Վանակ. հց.։)
Ասեն իմաստունք, եթէ յառաջին շուրջն երկնից գայացաւ բնութիւնն ... եւ երկրորդ շուրջն կառոյց զհաստատութիւնն ... եւ երրորդ շուրջն ակնարկելովն աստուծոյ շարժեաց զբոյսս. (Վրդն. պտմ. եւ Վրդն. ծն.։)
Ի ՇՈՒՐՋ ԳԱԼ. որպէս Շրջիլ եւ խնդրե.
Թագեաւ ի նոցանէ. գային ի շուրջ, եւ ոչ գտանէին. (Ոսկիփոր. հին. (նորն, խնդրէին, եւ ոչ գտանէին)։)
round, circular;
in a circle, circularly, round about;
ելանելի —, winding-stairs, spiral-staircase.
· Calfa
κύκλῳ, περικύκλῳ, κυκλόθεν in circulo, in orbe, in circuitu, circum, circulatim. եւ στρεφόμενος versans, versatus, versatilis ἔλικτος convolutus. Շրջանակաւ. շրջանաւ. շուրջ. շուրջանակի. շուրջ պատելով. շրջշրջելով. յեղյերլով. ոլորելով. գալարելով. բոլորեալ շրթամբ. դարձուածով.
Պատուհանք նորա եւ կամարք շուրջանակաւ. այսինքն շուրջանակի. (Եզեկ. ՟Խ. 25։)
Ածեալ պարիսպ շուրջանակաւ պատեաց զնա։ Ապա զորմսն շուրջանակաւ յարուցանէ, եւ ի վերջէ զեղունն ի վերայ արկանէ. (Ճ. ՟Ա.։ Սարգ. ՟բ. պ. ՟Ե։)
cf. Շուրջ;
round about;
in a circle, circularly;
circumjacent;
circumflex.
· Calfa
Շինէ եկեղեցի, եւ դնէ շուրջանակի նորա տուն բնակութեան։ Շուրջանակի նորա յարդարեաց կալուածս. (Յհ. կթ.։)
Հանգոյց զնա տէր շուրջանակի։ Յետ հանգուցանելոյ տեառն զիսրայէլ յամենայն թշնամեաց նոցա շուրջանակի։ Ետ զնոսա տէր ի ձեռս թշնամեաց իւրեանց շուրջանակի։ Ած զորմովք տանն պատուարս շուրջանակի. եւ արար կողմանցս շուրջանակի. եւ այլն։
Առ որմովք տանն՝ շուրջանակի տաճարին եւ գաբիրայն. (՟Գ. Թագ. ՟Զ. 5։)
Ի պատկերէն իսկ յայտ է, եւ ի շուրջանակի գրոյն. (Երզն. մտթ.։)
chasuble.
· Calfa
Շուրջ առեալն զանձամբ նոփորտ քահանայական. որպէս լտ. pluviale ( էաղմուրլուգ ) եւ planeta (մոլորակ). cf. ՆԱՓՈՐՏ, եւ ՓԻԼՈՆ, եւ ԿՈՂՈԲ։
Զգենու զշուրջառն, եւ այլն. (Պտրգ.։ Մաշտ.։ Տօնաց.։)
to colour, dye or stain all round.
· Calfa
Խրատ տայ օձն, գեղեցկագունութեամբ իմն եւ հեշտութեամբ պայծառութեանն զպտուղն շուրջգունեալ։ Զի եւ ոչ իրաւացի իսկ էր ի լուսաւոր աստուծոյ ձեռացն ստեղծեցելումն խաւարային իւիք եւ սեաւ տեսակաւ շուրջգունել (այսինքն իլ). (Նիւս. կազմ. եւ Նիւս. երգ.։)
turn, round.
· Calfa
περιδρομή circumcursio, circus. Շուրջ ընթացումն. եւ Ձիընթացք. ասպարէզ. շրջան.