the hearing, the act of hearing;
լու առնել, to make known, to bring intelligence, to announce, to publish, to divulgate, to spread the news;
լու լինել, to be heard of, to be announced, to be made known, to be published, promulgated;
լու եղեն բանք նորա, his words were heard;
— ի —, publicly, in presence, in the hearing of;
եւ ասէ ցնոսա ինձ — ի —, he told them in my hearing.
flea-bane.
γλήχων puleium. դեղ լուոյ. խոտ ինչ հոտաւէտ. որ եւ ԼՈՒԱԽՈՏ. լւադեղ, լուիդեղ, լուխոտ. պուտէնգ, բուտենճ, Բուտէնճ, ֆիլիսքիւն։ (Բժշկարան.։) cf. ԽԱՇ. (աայլ է եւ գիրէ օթու, սինիրլիւ եափրագ. ψύλλιον herba pulicaria ).
bath;
wash-house;
scullery;
privy, watercloset, close-stool;
slop-pail;
ջուր —լեաց, suds, slop sink, drain;
ջերմ —ք, thermal baths, hot baths.
Ատամունք քո իբրեւ զերամակս կտրելոց, որք ելանեն ի լուալեաց. (Երգ. ՟Դ. 2։ ՟Զ. 5։)
Ունի լուալիս, եւ ոչ լուացաւ. (Եփր. աւետար.։)
Գետոց եւ աղբերաց առատ եւ միշտ հոսմունք ... եւ ջերմ լուալեացն զպէտսն անտի մեզ շնորհեն. (Առ որս. ՟Է։)
Եղիցիս դու հեղեալ յերկիր իբրեւ զջուր լուալեաց. (Փարպ.։)
Քակեցին զտունն բահաղու, եւ կարգեցին զնա ի լուալիս մինչեւ ցայսօր. ոմանքընթեռնուն ի յն. լուդրօն, որ է բաղանիք. եւ այլք գօբրօ՛ն (իբր կիւպրէլիք ). այսինքն աղբանոց. աղբակոյտ. աղտեղոթիւն։
cleansing substance;
—ք, washer, scourer, fuller;
washerwoman, laundress;
hath.
νίτρον nitrum. Բորակ. նիւթ լուանալոյ եւ մաքրելոյ.
Իւղոյ եւ տղմի մաքրական սեռի՝ կոչեալն լուանալի. (Պղատ. տիմ.։)
յաճախեցին յօճառս եւ ի լուանալիս, եւոչ սրբեցան. (Եղիշ. հայր մեր.։)
Իբրեւ զաճառ (կամ զօճառ) լուանալեաց. յն. լուացողաց. (Մաղ. ՟Գ. 2։)
to wash, to cleanse, to bathe;
to rinse;
— զերեսս, to wash the face of;
to wash one's face;
լուանամ զձեռս, I wash my hands of it, I'll have nothing to do with it;
— զոք թշնամանօք, to scold, to upbraid, to reprimand, to blow up;
ջուրբ —, to innundate, to wash away, to destroy by floods.
(լծ. յն. լու՛օ. լտ. լա՛ւօ). λούω, ἁπολούω, νύπτω, πλύνω lavo, abluo. Մաքրել ջրով. մկրտել. ողողել. եւ Ի բաց սրբել. լուալ.
լուանալ զձեռս կամ զոտս, զմարմինն, զանձն, զհանդերձս, զպատմուճան, եւ այլն, յաղտոյ, ի վիրաց, յանօրէնութենէ, ի մեղաց, ի չարեաց, եւ այլն։ Բոզք լուացան յարեանն։ Լուացեալ կաթամբ։ Զկաւակերտն ջուրբ լուանալ.եւ այլն։
Յօրհնութենէ տեառն լուացին, եւ գօտէլոյծ առակեցին. (Գր. տղ. յերուսաղէմ.։)
նմանութեամբ եւ ոճով ասի.
յորժամ գործէ ինչ չար, լուանայ, եւ ասէ, իմ չի՛ք ինչ գործեալ. (Առակ. լ. 20։)
Անդոսնել եւ բամբասել, բիւրապատիկ թշնամանօք գաղտ լուանեալ. բայց յն. է լուանեալ. (իմաստն է նոյն)։
Աշխարհական բառն է, յորժամ զորք հարկանեն կամ կողոպտեն, պարծին առայլս՝ եթէ զնա, լուացաք. եւ ճշմարիտ է, զի յաղտէ հոգւոյն լուանի ի կամելն զնոյնն. (Կլիմաք.։)
Իջեալ դուստրն փարաւոնի լուանեալ ի գետն. (որ եւ ԼՈԳԱՆԱԼ)։
Ցանկացաւ լուանալի բուրաստանի։ Ե՛րթ լուա եօթն անգամ ի յորդանան.եւ այլն։
Լուացեալ լինիմ, եւ ոչ պայծառանամ։ Լուանիմ, եւ նովին զազրանամ. (Նար. ՟Կ՟Բ. ՟Հ՟Ա։)
Զգալի նիւթ ի քերելն եւ ի կոխելն՝ յաղտոյն լուանի. (Կլիմաք.։)
Աշխատիլ, եւ լուանիլ, եւ յառնել ի գիշերի առ պահպանութիւնսն. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Բ։)
զլուանիլն, զուտելն, եւ զըմպելն. (Սարկ. մարդեղ.։)
Եղեն յանկարծակի ամուլք, եւ լուացան զսերմանիս արանց իւրեանց. (Եփր. ծն.։)
wash-hand basin;
basin or tub to wash in;
lavatorium;
lavabo.
լուացարան. լոգարան. λουτήρ, λουτρόν pelvis, lavacrum. որ եւ ԱՒԱԶԱՆ, եւ ԿՈՆՔ.
սրբազան լուարանն էր ըստ օրինաց քահանայապետութեան. բայց այժմ քահանայապետին եւ քահանայիցն ձեռացն մաքրութիւն նշանակի. (Դիոն. եկեղ.։)
անարատ արասցէ զառ աստուած դարձն, զոր սրբազանն լուարանն՝ որ յօրէնսն, եւ այժմու լուացումն յայտնէ. (Մաքս. անդ։)
Ողողումն հանդերձիցն յայտ առնէ զոր ի ձեռն լուարանին կատարեալ հանդերձեալն. (Մեկն. ղեւտ.։)
Երթայ եւ գայ որպէս ի լուարան։ Լուարան քեզ ի հոգւոյ աղտից զբամբասանսն համարեսցիս. (Կլիմաք.։)
washed.
Լուացեալ. Զհոգիդ պահեա՛ յախտից մաքրած, եւ ի մեղացմիշտ լըւացած. (Շ. այբուբ.։)
dishwater, slops, suds;
filth, dirt.
Խողովակ ողջակիզացն, ուր զարիւնն եւ զլուացջուրն արկանէին. (Նչ. եզեկ.։)
cf. Լուացաջուր.
Խողովակ ողջակիզացն, ուր զարիւնն եւ զլուացջուրն արկանէին. (Նչ. եզեկ.։)
ablution.
Պա՛րտ է լուանալ (զբաժակն), եւ լուացանսն ըմպել. (Մխ. ապար.։)
towel;
linen napkin;
cf. Լուարան.
ԼՈՒԱՑԱՐԱՆ λουτρόν lavacrum. որ եւ ԼՈՒԱՐԱՆ. Տերի աւ աման լուանալոյ կամ լուացման. աւազան. կոնք. եւ Գործի մաքրութեան. մաքրութիւն.
Առեալ սպասաւորին ի լուացարանէն ջուր եբեր նմա։ Բերէին զնա յեկեղեցին, եւ դնէին լուացարան, եւ լուանային զձեռս ամենայն եղբարքն ի լուացարանն, եւ արկանէին զջուր լուացարանին ի վերայ նորա. (Վրք. հց.։)
Մկրտութեամբ աւազանին՝ քաւութիւն, եւ արտասուօք՝ լուացարան մեղաց. (Լծ. կոչ.։)
that serves to wash in;
կոնք —, washing tub, bath.
Էառ փրկիչն մեր ջուրն, եւ էարկ ի կոնք մի լուացիկ. (Մծբ. ՟Ժ՟Դ։)
cf. Լուացաջուր.
ԼՈՒԱՑՈՒ եւ ԼՈՒԱՑՈՒԿՔ. Մնացորդ լուացման. ջուրն՝ յոր լուացեալ իցեն ձեռք կամ ոտք, եւ այլն.
cf. Լուացաջուր.
ԼՈՒԱՑՈՒ եւ ԼՈՒԱՑՈՒԿՔ. Մնացորդ լուացման. ջուրն՝ յոր լուացեալ իցեն ձեռք կամ ոտք, եւ այլն.
washing, bathing;
ablution.
λοῦσις lavatio λουτρόν lavacrum βαλανεῖον balneum. Լուանալն, կամ լուանիլն. լոգումն. մաքրութիւն մարմնոյ կամ հոգւոյ. աւազան. մկրտութիւն. եւ Բաղանիք.
Առնոյր զջուր լուացման սրբոցն, եւ արկանէր զիւրով մարմնովն. (Եղիշ. ՟Ը։)
Ոչ մարմնոյ (եւեթ) լուացումն է մկրտութեանն ջուր. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ը։)
կերակուրք, լուացմունք (բաղանեաց)։ Լուացմունք, եւ ճաշք, եւ ընթրիք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 17։)
washing, whitening;
bleaching;
օր —ցից, washing day.
հանապազորդ աղօթք, եւ լուացք արտասուաց մի՛ պակասցէ. (Յճխ. ՟Թ։)
Արար նա առաւել լուացս այնմիկ, որ ետ նմա անդ լուացս արտասուաց. (Եփր. համաբ. յորմէ եւ Բրսղ. մրկ.։)
aphis, plant-louse, wine-fretter, insect blight on plants.
ԼՈՒԻՃ կամ ԼՎԻՃ. որպէս թէ Լուիկ. Որդն կամ ճճի եւ ուտիճ բուսոց եւ անկոց.
liquid, fluid;
soluble;
fusible;
volatile;
fugitive, transitory;
— կերակուր, flesh, meat food.
Երկնագոյն դաշտաց՝ լուծական լերանց (կոհակաց ծովու)։ համայնիցս լուծականաց՝ հոսանուտ եւ ստորածորելի նիւթից. (Նար. խչ. եւ ՟Ղ՟Գ։)
Յառաջաբերակա՞ն ուրեմն, եւ լուծակա՞ն բան. քաւ եւ մի՛ լիցի. զի զբանն ես էապէս ասեմ անձնացեալ, եւ ոչ լուծական բան. (Աթ. ՟Ը։)
Եւ մահացու լուծականն՝ առ վերնականն կենսածին։ Բերողի ստուերին կտակի անկայի եւ լուծականի. (Նար. մծբ.։)
Լուսինն ի հինգետասան աւուրն լուծանի. եւ մեք յայն հասակն թուլանամք մեղօք. այս հինգետասան սաղմոս ի պնդութիւն լուծական հասակին եղիցի. (Տօնակ.։)
Չարութիւն ապականացու է եւ լուծական։ Ի մէնջ յերեւելեացս լուծականաց։ Անկայուն եւ լուծական բնութիւն թառամի. (Շ. ամ. չար. եւ Շ. մտթ.։ եւ Շ. ՟ա. պետ. ՟Ժ՟Թ։)
Մաղձքն՝ որ պնդեն զբնութիւնն, ի լուծականացն եւ ի վեր եւ ի վայրհանողացն զնոսա բռնահարին ի դեղոցն. (Խոսր.։)
fluidity;
solubility;
fusibility.
Կայուն հաստատել զջուրց լուծականութիւն։ Զոր եւ ոչ վիմաց կարծրութիւն բերէ, թո՛ղ թէ մարմնոց լուծականութիւն. (Նար. ՟Ղ՟Գ. եւ ՟Դ։)
Փորձութիւնք կենցաղոյս՝ կամ դիւական պատահարք (ան), կամ ըստ մերում լուծականութեան. այսինքն թուլութեան եւ մեղկութեան. (Մագ. ՟Հ՟Ը։)
to untie, to unyoke, to unchain, to unbind, to undo, to loose;
to dissolve, to decompose, to break;
to resolve, to decide;
to temper;
to dilute, to soften;
to unfold, to develope;
to dissipate, to disperse;
to melt, to dissolve;
to explain;
to analyse;
to change;
to violate, to infringe;
լուծանել զերկունս, to free from the pains of labour, to cause to bring forth;
լուծանել զերկունս նորա, to be born of her;
լուծանել զքաղց, զքերան, to breakfast, to take refreshment;
լուծանել զպահս, to break one's fast;
լուծանել զոք ի կենցաղոյս, to take away a perso's life, to kill, to slay, to murder;
լուծանել զկեանս աշխարհիս, զկեանս իւր, զկենցաղ մարդկան, to end one's days, to depart this life, to cease to live, to die;
լուծանել զմեղս, to absolve, or remit sin;
լուծանել զդատակնիք, to annul a sentence;
լուծանել զօրէնս, to violate the laws, to transgress;
լուծանել զշաբաթս, to break the sabbath;
լուծանել զխաւար, to shed a light in the darkness, to make darkness light;
վրէժս լուծանել, to be punished;
լուծանել զլեզու, to untie, to cause to speak;
լուծանել զամուսնութիւն, to dissolve a marriage;
լուծանել զարգանդ կուսին ի պղծութիւն, to deflower, to violate;
լուծանել զսէրն հայրենի, to act in disregard of paternal love;
լուծանել զքուրձ, to open a sack;
լուծանել զորովայն, to loosen, or move the bowels;
to purge;
զարժանին պատուհաս ելոյծ զյանցանացն, he met with the punishment his crimes deserved.
Լուծանել զկնիքն. կամ զերկունս մահու։ Բնութիւնք հրով կիզեալ լուծցին։ Լուծաւ կուսութիւն քո. եւ այլն։
Նմանութեամբ՝ Արձակել ի հոգեւոր կապանաց. ջնջել զմեղս. փարատել զցաւս, զխաւար, եւ այլն.
լուծանել զքրտունս, զբիծ մեղաց, զանէծս կամ զկարիս հիւանդաց, զվիշտս, զանկարգութիւն, զվճիռ դատապարտութեան. (Յճխ. ՟Բ։ Շ. մտթ.։ ՃՃ.։ Սարգ. եւ այլն։)
Լուծան տրտմականքն, եւ ժամանեաց մխիթարութիւնն. (Իգն.։)
Մինն ի կապանաց, եւ միւսն ի խրթնութենէ լուծանին. (Երզն. քեր.։)
Որ ոք լուծցէ մի ինչ ի պատուիարանացս յայսցանէ. եւ այլն։ որ հայի ի ՟Ա նշ. որպէս եւ Լուծանել զշաբաթ, զօրէաս, զերդումն, զհաշտութիւն, եւ այլն։
Պսակն այն անհաստատ է եւ լուծանելի. (Շ. ընդհ.։)
ԼՈՒԾԱՆԵԼ.. որպէս Լոյծ եւ թոյլ ասնել. կակղել. հալել. քայքայել. ցնդել. մեղկել. թուլացնել. մեղմել եւ լքուցանել.
Ի նոյն չորեսին հիւթսն լուծանի։ Մարմնոյս ի հող լուծելոյ։ Ցնդեցաւ, եւ յօդդ լուծաւ. (Եզնիկ.։ Նար. ՟Կ՟Ղ։ Սարգ. յկ. ՟Է։)
Խեղք եւ լուծեալք։ Լուծեալ անդամք, կամ անդամօք։ Վասն մեղաց լուծաւ (անդամալոյծն)։ Լուծաւ կինն, եւ գօսացան երկոքին ձեռքն։ Ի ցաւոց լուծեալ. (Մանդ. ՟Ա։ Շար.։ Ոսկ. յհ. ՟Բ. 17։ Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)
Քայքայէ զխորհուրդն, եւ լուծէ զյօժարութիւնն բարի. (Մանդ. ՟Ժ՟Է։)
Զի այնու լուծանէ նա զձեռս արանց պատերազմողաց։ Լուծաւ լքաւ անկաւ։ Լուծեալ լքեալ ի զօրութենէ իւրմէ։ Մի՛ լքանիր ի խրատու տեառն, եւ միլուծանիցիս յանդիմանեալ ի նմանէ. (Երեմ. ՟Լ՟Ը. 4։ ՟Ա Մկ. ՟Թ. 7։ ՟Բ Մկ. ՟Ժ՟Բ 18։ Առակ. ՟Գ. 11։ եւ 21։)
ԼՈՒԾԱՆԵԼ ԶԿԵԱՆՍ. ԼՈՒԾԱՆԻԼ ԿԵՆԱՑ. Մեռուցանել, եւ մեռանիլ.
Մեծապէս խնդութիւն է ինձ, զի վաղվաղակի լուծայց ես յանօրէն եւ յամբարիշտ աշխարհէ աստի յայսմանէ. (Բուզ. ՟Ե. 24։)
ԼՈՒԾԱՆԻԼ. Անկանիլ յիշխանութենէ եւ ի պատուոյ.
Քահանայն լուծցի ի պատուոյն։ Թէ ուխտաւոր է, լուծցի։ Լուծեալ իրաւաբար ի վերայ երեւելի յանցանաց. (Յհ. իմ. ատ.։)
Ի կռուի ի պարտութիւն մատնեալ. եւ յիրանցն եւս լուծանէր. (Եւս. քր. ՟Ա։)
ԼՈՒԾԱՆԻԼ. καταλύω diversor. Իջեւանիլ, ագանիլ ուրեք. հանգչել. մնալ. բնակել. տաղավարիլ. (որպէս թէ լուծանելով զկառս կամ զերիվարս)
Ի հրապարակին լուծցուք։ Առ հօր քում գո՞յ մեզ տեղի լուծանելոյ։ Հռեբեկա յաւելու զլուծանելն՝ ասելով, եւ կերակուր բազում կայ մեր, եւ տեղի լուծանելոյ. (Փիլ. լին.։)
Իբրեւ եկն (թադէոս), լուծաւ նա առ տուբիայ։ Այր մի զօրութեանց եկն եմուտ լուծաւ ի տան քում։ Մտաք ի տուն Փիլիպպոսի, եւ լուծաք առ նմա. (Եւս. պտմ. ՟Ա. 13։ ՟Գ 31։)
Նախ ինքն նստեալ բազմիցի, եւ ապա զկնի աշակերտքն լուծանիցին. (Երզն. մտթ.։)
Զի նա ինքն մտցէ լուծցի որպէս առ մարիամ, եւ ապա լուծցին նոքա (ի տունս)։ Անդ լուծաւ, եւ ննջեաց յակոբ։ Եկն լուծաւ աստուած ի վերայ միոյ ի նոցանէն։ Եմուտ (բանն) ընդ ունկն (կուսին), լուծաւ յարգանդի։ Թէպէտեւ մարդկութիւն նորա ի տան շմաւոնի բազմեալ էր, սակայն աստուածութիւն նորա ի միտս շմաւոնի լուծեալ էր (որպէս սրտագէտ). (Եփր. համաբ. եւ Եփր. ծն.։)
cessation;
the laying waste, ruin, spoiling, destruction.
Լուծումն. եւ Քակտումն. եւ Վնաս.
Առաւելութեամբ եւ անզուգութեամբ յարձակմունք պատերազմին՝ լուծանք են էիցն։ Լուծանս պատերազմաց կամ խորշնկնց. (Փիլ. ել. եւ Փիլ. իմաստն.։)
cf. Լուծանեմ.
Եւ այժմ զայն լուծէ եւ՛ս յայանագոյն ասացեալ. այսինքն մեկնէ. (Լմբ. սղ.։)
Դժուարիմաց բանս լուծեն եւ մեկնեն. (Բրսղ. մրկ.։)
Յետ թողլոյ զմիտսն եւ հեռանալոյ պատերազմին՝ լուծի մարդն յանձն իւր յուսահատութեամբ. (Կլիմաք.։)
solvent, dissolving;
opening, laxative, purgative.
Որ գրոյն է լուծիչ քրիստոս, եւ կատարիչ խորհրդոյն. (Խոր. վրդվռ.։)
zygomatic nerves;
brains.
Բառ անստոյգ. որպէս Զոյգ երակք յուղղոյ իջեալք, կամ ուղեղքեւ ծուծք.
fluidity, liquefaction;
weakness, languor.
Ի ծուլութենէ, ի ծիծաղելոյ եւ այլն ... զայսոսիկ զմահաբեր լուծուածս ի բաց փսխել ուղիղ խոստովանութեամբ. (Յճխ. ՟Թ։)
Վասն զի յոյժ բազում եւ սաստիկ է զօրութիւնն օրինաց, ոչ կամաց լուծութիւնս մեր կանլ առաջի նոցա. (Եփր. հռ.։)
Որք օրինադրէին նմա զլուծուածսձիթոյ եւ գինոյ. (Սոկր.։)
cf. Լուծուած.
լոյծ եւ կակուղն գոլ. թուլութիւն, եւ Թուլամորթութիւն.
Լուծութիւն ոտիցս քեւ զօրասցի. (Ճ. ՟Ա.։)
Ետես զմեղկութիւն նորա, եւ զլուծութիւն։ Զթիւրութիւնն, զլուծութեանս ի բաց ընկեցեալ. (Եւս. պտմ. ՟Ե. 11։ Նար. ՟Խ՟Ե։ Սարգ. ՟ա. պ. ՟Գ։)
solution;
decomposition, resolution, dissolution, dispersion;
explication, discovery, explanation;
dilution;
liquefaction;
fluidity;
abolition;
infraction, infringement, violation;
fainting;
— ամուսնութեան՝ ժողովոյ, dissolution of matrimony;
dissolving of an assembly;
— որովայնի, diarrhoea, looseness, flux;
— կենաց, death;
— սառնամանեաց, thaw.
λύσις, ἕκλυσις, διάλυσις solutio, dissolutio եւ այլն. Լուծանելն, եւ լուծանիլն՝ ըստ ամենայն առման. Որպէս Արձակումն. քակտումն. եղծումն. բարձումն.
Լուծումն եւ քակտումն օրինաց. (Կոչ. ՟Ժ։)
ԼՈՒԾՈՒՄՆ. Թուլութիւն սրտի, եւ անդամոց.
Լուծումն եւ լքումն զօրաց. (Յհ. կթ.։)
Ուր լուծումն մարմնոյ (անկեալ դնելն դիական), անդ եւ արծուիք ժողովեսցին. (Ճ. ՟Գ.։)
ԼՈՒԾՈՒՄՆ. եղծումն հրամանի, պատուիրանազանցութիւն, օրինազանցութիւն. չպահելն զպահս, զշաբաթ, եւ այլն.
Ի լուծումն մտաբերիցեն պահոց։ Ի շաբաթու եւ ի կիւրակէի բռնադատեն լուծումն առնել։ Քառասուն աւուրբք պահեալ սուրբն գրիգոր՝ զլուծումն ի խոտոյ առնէր. (Խոսրովիկ.։)
cf. Լող.
cf. ԼՈՂ, եւ ԼՈՅՂ.
cf. Լողամ.
Ոչ եւս լուղել նաւու ի վերայ ծովու։ Ի լուղել իաւուն. (Նոննոս.։)
Թռչունք երթեւեկս առնելով (յօդս) լուղին անխափան. (Վեցօր. ՟Ը։)
cf. Լողամ.
Ոչ եւս լուղել նաւու ի վերայ ծովու։ Ի լուղել իաւուն. (Նոննոս.։)
Թռչունք երթեւեկս առնելով (յօդս) լուղին անխափան. (Վեցօր. ՟Ը։)
cf. Լողորդ.
Տարածեսցէ մովաբ զձեռս իւր իբրեւ զլուղորդ. (Գէ. ես.։)
money-changer;
banker;
տուն, սեղան —ի, exchange office;
bank.
ԼՈՒՄԱՅԱՓՈԽ կամ ԼՈՒՄԱՓՈԽ. κερματιστής nummularius. Սեղանաւոր, հատավաճառ. որ փոխէ զլումայս՝ զազգի ազգի դրամս տալով եւ առնելով.
Մի՛ ոք կարծիցէ լումափոխս գոլ։ Այլ եւ զլումափոխսն է իմանալ. (Երզն. մտթ.։)
cf. Լումայափոխ.
ԼՈՒՄԱՅԱՓՈԽ կամ ԼՈՒՄԱՓՈԽ. Սեղանաւոր, հատավաճառ. որ փոխէ զլումայս՝ զազգի ազգի դրամս տալով եւ առնելով
Մի՛ ոք կարծիցէ լումափոխս գոլ։ Այլ եւ զլումափոխսն է իմանալ. (Երզն. մտթ.։)
to cause to hear.
luminous, bright;
window;
Lucifer, the Morning-star;
heavenly bodies, sun, moon, stars.
Շրջէր ի էջ լուսաբերացն, եւ աստեղացն պարուց. (Լմբ. պտրգ.։)
Ձիթենի հոգեւոր մտաւոր. լուսաբեր. (Կոչ. ՟Ա։)
կոյս եւ մայր՝ լուսաբեր, անշաղախ. (Կիւրղ. ի կոյսն.։)
ԼՈՒՍԱԲԵՐ. φωοφόρος, ἐωσφόρος lucifer. Արուսակ. աստղ առաւոտին. (յն. ֆօսֆօ՛րօս). Որ յերեւիլն ընդ երեկս՝ կոչի Երեկ, եւ գիշերավար. (յն. է՛սբէռօս. լտ. վէ՛սբէռ. որ եւ ԱՍՏՂԻԿ. յն. ափրոդիտէ. լտ. վէնուս) պ. զօհրա, զիւհրէ.
Բազում անգամ տեսայ եւ ես զլուսաբերն եւ զգիշերավառա եւ զայլս ոմանս՝ ոչ երբէք գնալով առ նոյն ընթացս, այլ ամենեւին մոլորելով. (Պղատ. օրին. ՟Է։)
Ոմն գեղեցկատեսիլ աստղ լուսաբեր ծանուցեալ, եւ մթուցուցեալ երեկ. (Պիսիդ.։)
(Պարունակ) լուսաբերին, զոր ոմանք ափրոդիտեայ, եւ այլք էրա՛յ անուանեն։ Արեգակն, եւ սորա զուգընթաց լուսաբերն, եւ հերմէս. (Արիստ. աշխ.։)
Լուսաբերն բնութեամբ իսկտարփանք է, շնորհի պատճառք ի գեղեցկութիւն եւ ի սիրելութիւն։ Լուսաբերին՝ եւ փայլածուին. եւ այլն. (Շիր.։)
Եւ լայնաբար՝ վասն լուսաւորաց ասի, կամ արեգական եւ այլն.
dwelling in light, celestial.
Բնակեալն ի լոյս, կամ ի լուսեղէն կայանս. եւ Լուսաճեմ. երկնային.
Լուսաբնակ օրհնաբան էից խմբակցութեանց։ Եթերաճեմ եւ լուսաբնակ եւ աստուածառերձ հոգեղինացն. (Նար. մծբ. եւ Նար. յովէդ.։)
that sheds light, luminous.
Որ բղխէ եւ զեղու յիւրմէ զլոյս.
Հոգեշահ եւ ի լուսաբուղխ աղբերէն յայնմանէ լցցուք զսիրտս մեր. (Վրք. հց. ՟Ա.)
beautiful as light, lucid, clear, luminous, bright.
Իբրեւ ակն պատուական լուսագեղ պայծառութեամբ փայլէր. (Լաստ. ՟Ժ՟Բ։)
furnished with light, well lighted.
φαιδρότερος splendidior եւ այլն. Զարդարեալ լուսով. պայծառ. լուսաւոր. լուսափայլ. Լուսատու.
Պատկեր լուսազազարդ, եւ հասակ փառաց. (Արծր. ՟Ե. 11։)
Աւազանին լուսազազարդ շնորհիւ։ Ի մատեան լուսազազարդ կտակի։ Ընդ լուսազազարդ կենացն շաւիղ. (Նար. ՟Խ՟Զ. ՟Խ՟Ը. եւ Նար. կուս.)
to furnish with light, to illuminate
Լուսազարդեալ երեւեցար ի մէջսրբոցն, որպէս յաստեղս արեգակն. (Շար.։)
clothed or surrounded with light, bright, luminous, radiant.
որ եւ ԼՈՒՍԱԶԳԵՍՏ. Որ կրէ յինքեան կամ լիւրեաւ զլոյս. Լուսազարդ. լուսափայլ. լուսեղէն, պայծառազգեաց. սպիտակազգեաց. եւ Սպիտակ յոյժ.
Երեւեալք լուսազգեաց յաւուր մեծի քում գալստեան. (Շար.։)
Արք երկու հասինառ նոսա լուսազգեացք. (Սկեւռ. յար.։)
cf. Լուսազգեաց.
Կանաչազգեստք եղեն եւ լուսազգեսնք աւազանաւն. (Նար. յովէդ.։)
full of light, very bright.
ԼՈՒՍԱԼԻ ԼՈՒՍԱԼԻՐ. որ եւ ԼՈՒՍԱԼԻՑ. Լի լուսով. առլցեալանթերի եւ կատարեալ պայծառութեամբ. լուսաւոր. լուսապայծառ.
Վասն լուսալի եւ պայծառ տան՝ բիւր ինչ ծախեմք. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 10։)
cf. Լուսալի.
ԼՈՒՍԱԼԻ ԼՈՒՍԱԼԻՐ. որ եւ ԼՈՒՍԱԼԻՑ. Լի լուսով. առլցեալանթերի եւ կատարեալ պայծառութեամբ. լուսաւոր. լուսապայծառ.
Վասն լուսալի եւ պայծառ տան՝ բիւր ինչ ծախեմք. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 10։)
to shine, to give light, to illuminate.
Ճառագայթ արձակ յարեւելից լուսածագեսցիս. (Անյ. բարձր։)
Յարեւելից լուսածագիս անճառ հրաշիւք. (Շար։)
Յորժամ յարեւելից լուսածագեսցի իբրեւ զարեգակն արդարութեան. (Սարգ. Բ. պ. Բ։)
engendering, or producing light, photogenic;
phosphor.
Արեւելք գերարփին, եւ օթարանլուսածի. (Շար.։)
լուսածին ամպ՝ ծագելով ի մեզ զարդարութեան արեգակն. (Շար.) (որ ձգի եւ ի յաջորդ նշ)։
Ի դէպ կոչէին զնոսա (զսուրբ կանայս) գիրք՝ հրածինս եւ լուսածինս. (Համամ առակ.։)
Գեղեցիկ մարգարիտս լուսածինս ելեալս յերկրէ եւ ի ծովէ. (Արծր. ՟Ե. 3։)
formed of light, bright.
հրեշտակք որպէս պատմուճանաւլուսեղինաւ երեւեցան, որպէս եւ լուսակազմ իսկ է բնութիւն նոցա. (Լծ. ածաբ.։)
light-bearing;
candlestick;
acolyte.
like a light, clear, luminous;
—ք, angels
Ունօղ զկերպարանսզնմանութիւն լուսոյ եւ լուսեղինաց. լուսատեսիլ.
Լուսակերպ երեւեալ իբրեւ հրեշտակ աստուծոյ նմանեալ. (Եւագր. ՟Ի՟Ե։)
Զերկնայինս լուսակերպիցն կոչեցեր զնոսին սպասաւորս։ Զվերնոցն անմահ հրեշտակացն լուսակերպից։ Պարուրին պարտք լուսակերպից. (Նար. ՟Լ՟Ե. ՟Ձ՟Ա. ՟Ղ՟Ա. եւ Նար. մծբ.։)
of very white wool;
bright, shining.
Որոյ կիզն այսինքն գզաթն կամ բուրդն է սպիտակ փայլուն եւ պայծառ որպէս զլոյս.
Ծնեալ գառինքն ամենայն լուսակիզն էին։ հօտքն լուսակիզն։ Ի լուսակիզն յոդեաց ի սեւութիւն այծից փոփոխելոց. (Ագաթ.։ Լմբ. ատ.։ Շ. ընդհ.։)
Գեղմն լուսակիզն եւ անթանալի. (Թէոդոր. կուս.։)
Ի մաքրափայլգեղմն իմանալի եւ լուսակիզն. (Շ. մտթ.։) (որք մարթին բերիլ եւ ի յաջորդ նշ։)
Աձր մի գեղեցկատեսիլ ի կերպարանս ալեւորի լուսակիզն փայլմամբ. (Արծր. ՟Գ. 13։)