steril.
(Սարրա) անպտուղ եւ անսեր եւ ամուլ ելով։ Անսեր եւ անծնունդ ի բարի թեւակոխութեանց։ Անսերք եւ անսերմանք յիմաստասիրութենէ։ Անբանիցն ոգիք աղբիւր մտաց ոչ ունելով՝ ի խորհրդոյ են անսերք. (Փիլ.։)
Մի՛ զայլ ընդ այլոյ փոխադրել անսեր եւ անքատակ բացատրութեամբ. (Երզն. քեր.։)
without seed;
unfruitful, barren.
Իմաստունն՝ անսերմն է եւ անպտուղ ի յատկական սերմանէ, բազմաբեղուն ի սկզբնականէն (յիմաստութենէն աստուծոյ). (Փիլ. լին.։)
Փութայ կակղել, եւ զանսերմանսն սերմանել. (Պիտ.։)
Անսերմն յղութիւն, կամ ծնունդ. (Շար.։ Ծառ անսերմն. Վստկ. ՟Ծ՟Դ։)
without love, — affection;
cold, unfeeling.
Ցուրտ հմութիւն անսէր եւ անհաղորդ եւ անգութ կենաց. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 4։)
heartless.
ἁκάρδιος. vecors, excors. Որ չունի զսիրտ. վատասիրտ. եիւրէքսիզ, ճէսարէթսիզ.
without fault;
infallible, impeccable;
infallibly.
Արհեստ ըստ իւրում բանին անսխալ է. իսկ ըստ ենթակային թուի սխալական գոլ. իսկ մակացութիւն ե՛ւ ըստ իւրում բանին, ե՛ւ ըստ ենթակային անսխալ է. (Սահմ. ՟Ժ՟Բ։)
Անսխալ վերաբերեալ բան։ Անսխալ կարծիք, կամ իրք, առաջնորդութիւն հաւատոյն, տնկագործութիւն. (Պիտ.։)
Հաստատուն եւ անսխալ կարգաւորութիւնք. (Փարպ.։)
Անսխալ տրոհութեամբ. (Մագ. ՟Է։)
Սիրտք անմտաց ոչ են անսխալք։ (Արմատ անսխալ յիմաստութենէ. Առակ. ՟Ժ՟Ե. 7։ Իմ. ՟Գ. 15։)
Փութացայ անցանել ընդ կամուրջ անսխալ խոստման բանիս. (Արշ.։)
without beginning, that has existed from all eternity.
Անսկզբնական զօրութիւն։ Սկիզբն անսկզբնականին գոյութեան. (Ագաթ.։)
Զանսկզբնականն՝ աստուածութեան օրինակ եդ. (Ոսկ. ես.։)
equally without beginning, coeternal.
Ըստ աստուածութեանն անսկզբնակից էր ընդ հօր. (Լմբ. սղ.։)
without beginning, eternal;
baseless.
ἅναρχος. principii expers, principio carens. Որոյ չիք սկիզբն ժամանակի եւ եղանութեան. անժամանակ, անեղ. որ էն յաւիտենից։ Որպէս ստորոգելի աստուծոյ կամ երից անձանց առ հասարակ.
Զիա՞րդ քննել կարիցեմք սզկբնաւորք զանսկզբանէն. (Ագաթ.։)
Մի երրորդութիւն, անսկիզբն եւ անժամանակ. (Նար. ՟Խ՟Դ։)
Հայր սկիզբն անսկզբանցն. յորմէ որդի ցուցանէ, եւ հոգի սուրբ ի նոցունց յէութենէ. (Վրք. սեղբ.։)
Ես թէ երկոքեան անսկզբունք, եւ քան զլինելութիւնն են վերագոյնք. (Բրս.։ չար։)
Զի մի՛ երկու իշխանութիւնս անսկզբունս կարծիցի. (Տօնակ.։)
որ եւ ասի ԱՆՍԿԶԲՆԱՒՈՐ. Որպէս յատկութիւն հօր, անծին, անեղագոյն. ոչ ծագեալ յայլմէ անձնէ. անպատճառ. ἅναρχος, ἁγέννητος. principii carens, ingenitus.
Խոստովանիմք զհօր յատկութիւն առանձնաւորութեանն՝ անծին եւ անսկիզբն. (Շ. թղթ.։)
Ի հրէական փոքրաբանութիւնն անկանել, միայն անսկզբանն (հօր) զաստուածութիւնն գրել։ (Կամ ըստ արիոսի) Երիս անսկզբունս եւ անկարգս, եւ որպէս թէ իցէ ասել՝ հակառակ աստուածս։ Արդ՝ անսկիզբն է հայր, զի ո՛չ յայլմէ ումեքէ, եւ ոչ յինքենէ նմա գոլն է. եւ այլն։ Զմի եւ զնոյն գիտել զբնութիւն աստուածութեան՝ անսկզբանն, եւ ծնեցելոյ, եւ յառաջ եկելոյ. (Առ որս. ՟Ե. ՟Ժ՟Դ։)
Որդին որդի, եւ ոչ անսկիզբն, քանզի ի հօրէ. ապա եթէ ի ժամանակէ առցես զսկիզբն, ե՛ւ անսկիզբն. վասն զի արարիչ ժամանակաց. (Ածաբ. մկրտ.։)
Զհօրէ ասեմք, թէ ոչ միայն անսկիզբն, այլ եւ եղեալ իսկ (այսինքն ծնեալ իսկ) յումեքէ չէ. բայց զորդի ասեմք, թէ անսկիզբն է, եւ ծնեալ ի հօրէ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 5։)
unaccustomed;
unusual;
strange, extraordinary, new;
irregular.
ἁνέθιστος. non assuefactus. Որ ոք ոչ է սովորեալ յիրս իչ. անվարժ. անկիրթ. անփորձ. չսորված. ալըշմամըշ, աճամի.
Զի անսովոր է, գայթէ. (Լմբ. պտրգ.։)
Որք ոչ էին անսովոր տկարութեան. (Պրպմ. լ.։)
ἁήθης. insuetus, insolitus, insolens. Որ ինչ ոչ է սովորական. անծանօթ. նոր. օտար. անլուր. չսորվըւած, չտեսնուած. ալըշըլմամըշ, ատէթտէն դաշրա.
hungry, unfed, troubled with hunger;
fasting;
without food;
լինել՝ կալ —, to fast.
ἅσιτος, ἅγευστος. jejunus. Անկերակուր. անճաշակ. սովեալ. նքթեալ. գարնը աճ, օրունճլու.
to fast;
to be hungry.
ἁσιτέω, νηστεύω. jejuno. Աճաշակ կալ. պահել զծոմ. սակաւակեր լինել. չուտել, չոր ցամաք կենալ. օրուճ դութմագ.
Յիւրոց իսկ կամաց անսուաղացեալ՝ աստուծոյ ընծայէր զպիտելի ճաշակսն. (Յհ. կթ.։)
real, true, certain.
Միայն անսուտ եւ ճշմարիտ բարի է՝ հաստատուն առ ի յաստուածն հաւատ։ Անսուտ եւ ճշմարիտ ուրախութիւն։ Այս է անսուտ. բայց առաւելեալն յանստէն կատարելապէս ստեալ՝ է ասացեալ. (Փիլ. իմաստն. եւ Փիլ. լին.։)
Անսուտ արեգակն, կամ յարութիւն, կամ խորհուրդ. աւետիք, խոստովանութիւն, երդումն, յիշատակարան, պատմութիւն, բան. (Մամբր.։ Նար. խչ.։ Լմբ. սղ.։ Յճխ.։ Ագաթ.։ Եղիշ.։ Պիտ.։ Նար. ՟Ծ՟Ա։)
impure, unclean;
unholy, profane.
Ի սրբութեան անսուրբ. (Նար. ՟Ի՟Ը։)
Անսուրբ պղծութեամբ. (Յհ. կթ.։)
Զանսուրբ փայտն զպատճառս մեղաց. (Անյաղթ բարձր.։)
infinite, interminable;
perpetual, durable;
inexhaustible.
ἁπέραντος, ἁτέρμων, ἁπειλήμενος , διαρκής, ἁδιάλειπτος. infinitus, termino carens, immensus, indeficiens. Ոյր չիք սպառումն կամ սպառուած. անհատ. անպակաս. անծախ. անանց. եւ անեզր. անվախճան. անկատարած. անհուն. անչափ. անսախման. անդադար. յաւիտենական. դիւքէնմէզ. հատսըզ. հիսապսըզ. նիհայէթսիզ. էպէտի.
Ողորմութիւնք տեառն անսպառ են. (Ողբ. ՟Գ. 22.) յն. ո՛չ պակասին, կամ ոչ սպառին։
Անսպառ ուրախութիւն։ (Ագաթ.։ Ժմ.։)
Անսպառ գետ, կամ բաժակ, շնորհ, խաղացմունք շնորհաց, բերումն, կեանք, կենդանութիւն. (Սարկ. տոմ.։ Նար.։ Խոր. ՟Ա. 1։ Պիտ.։ Խոսր.։ Եզնիկ.։)
Յանսպառ յարքայութիւնն. (Ագաթ.։)
Յանսպառն թողուլ ամանակ. (Պիտ.։)
Յանսպառ ձմերական դժոխս, որ ոչ գոյ վախճան. (Զքր. կթ.։)
Յանսպառ պատժապարտութեան. (Տօնակ.։)
Անսպառ թշնամութիւն։ Անսպառ աշխարհ. (Պտմ. աղեքս.։ եւ Խոր. ՟Գ. 62։)
Անսպառ է օգնութիւնն, որ մեզ պարգեւի ի նոցանէ (ի սուրբ գրոց). (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 36։)
Պնդագոյն արթնութեան, անսպառ պահոց. (Բրս. հայեաց.։)
Անսպա՛ռ լերուք յուրախութեան. (Եղիշ. ՟Ա. 9։)
without a prince, — chief, — governor, in anarchy;
vulgar, plebeian.
Անթագաւոր եւ անիշխան. (Լաստ. յիշ.։)
Եւ զրկեալն ի սեպհական իշխանէ իւրմէ. անտերունչ. անթագաւոր. անառաջնորդ, ստրուկ. անգլուխ. պաշսըզ, ռայէ.
Չիշխօղ. որ չունի իշխանութիւն ինչ. մերկեալ յիշխանութենէ. ո՛չ ազատ. ո՛չ ինքնիշխան, անզօր.
Այն՝ որ անիշխան եղեւ ընչիցն, լաւ էր նմա՝ թէ չէր զարգացեալ. (Լմբ. ժղ.։)
Զի անիշխան արասցէ զմեղացն՝ համարձակութիւն. (Եփր. աւետար.։)
not real, false;
accidental.
Բաժանման իսկիցն, եւ անիսկիցն ... ըստ էութեան եւ ըստ ինքեան, եւ կամ ըստ պատահման. (Սահմ. ՟Ժ՟Ը։)
bodiless, difformed.
Անմարմնոցն եւ անիրանանց ոգւոց ոչ ինչ ծանր ընդ ոտս անկեալ է եւ խափան եղեալ տեսանել եւ իմանալ զբնութեանն. (Փիլ. լին. ՟Ա. 90. յորմէ Հին բռ.)
Անիրանունք. անմարմինք, կամ անզգայութիւնք։
Յայնմ նիւթոյ պարտ է կարծել (ասեն) զչարիս, որ անիրան եւ անկերպարան էր. (Եզնիկ.։)
unjust, iniquitous, wicked;
injurious, offensive;
perfidious, disloyal;
false, illegitimate;
tyrannical;
—, յանիրաւի, յ—ս, unjustly, iniquitously.
ἅδικος. injustus, iniquus. Հակառակն իրաւանց. օտար յիրաւանց արդարութեան. անարդար. անօրէն. սուտ. ոչ իրաւացի (անձն կամ իր). նեհագ. շերիսիզ. ատալէթսիզ.
Մի՛ հաւանիցիս ընդ անիրաւի՝ լինել վկայ անիրաւ։ Յառնէ անիրաւէ փրկեցեր զիս։ Յանիրաւէ փրկեսցէ զիս Տէր։ Զշրթունս անիրաւս մերժեա՛ ի քէն։ Լեզու անիրաւ։ Լեզու անիրաւի։ Ո՛չ է արդարոյ եւ ո՛չ մի ինչ անիրաւ։ Որ շշնջեն զանիրաւս։ Խորտակէի զկզակս անիրաւաց. եւ այլն։
Սակս սրբոյ հայրապետին զանիրաւս խորհէր. (Յհ. կթ.։)
Բայց միայն առ արս մի՛ ինչ անիրաւ առնէք", այս ինքն անիրաւութիւն. (Փիլ. լին.։)
ԱՆԻՐԱՒ. ՅԱՆԻՐԱՒԻ ՅԱՆԻՐԱՒՍ Ընդդէմ իրաւանց. անիրաւութեամբ. եւ ի զուր. անպատճառ. ἁδίκως. injuste, inique. նէհագ եէրէ, նաֆիլէ.
Զի ցուցցէ՝ թէ յանիրաւս չարչարի. (Երզն. մտթ.։)
unjust;
unjustly.
Անիրաւացի պատճառ։ Եւ ո՛չ այս է անիրաւացի։ Ո՛չ անիրաւացի է եւ ի մեր դէմս յեղաշրջել. (Լմբ. թղթ. եւ Սղ.։)
to offend, to sin against, to wrong, to injure, to abuse, to hurt.
ἁδικέω. injuriis afficio. Յանիրաւի զրկել, վնասել. յանցանել կամ մեղանչել ումեք. չարաչար եւ վնասակար լինել. զրկանք՝ յանցանք ընել, վնաս տալ. զարար՝ քէտէր վերմէք. զուլմ էթմէք.
Անիրաւեցաք նախ զանձինս, եւ յետ այնորիկ զօրէնս Աստուծոյ եւ զարդար խրատ նորին։ Որքան թշնամին զիս անիրաւէ։ Անիրաւեն զմարդիկ ի գայթակղութիւնս մեղաց։ Մի՛ անիրաւէք զերկիր (հարուածովք)։ Ոչ կարէ անիրաւել զարդար դատաստան իւր, եւ ընդ մեզ հաշտել։ Անիրաւեաց զԱստուած, եւ կամաւ յանցեաւ ընդ օրէնս նորա։ Յանիրաւողացն զերծանել. (Լմբ.։)
to be unjust, to be unrighteous;
to sin, to fail in duty.
Եթէ անիրաւիմք եւս ի նոցանէ. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ե։)
ԱՆԻՐԱՒԻՄ, եցայ. ἁνομέω. injuste ago. Անիրաւ եւ անօրէն գտանիլ. անօրինիլ. գործել զանպատեհս. ատալէթսիզլիք՝ ինսաֆսըզլըգ էթմէք.
incomplete, imperfect.
Անլիր եւ անյագ ցանկութեանն (առ Աստուած)։ Անլիր եւ անյագ առ առաքինութիւնսն վարին յարձակմամբք. (Փիլ. լին.։)
Ամենայն շուայտութեամբ եւ անլիր ագահութեամբ. (Սարկ. հանգ.։)
free from vexation, tranquil.
որ եւ գրի ԱՆԼԸԼՈՒԿ. Ազատ ի լլկանաց, ի հարստահարութենէ կամ ի տառապանաց.
cf. Անլծակից.
Զուգաթուեսցի եւ աթենայ իւրով անլծորդ եօթնեկիւն. (Անան. եկեղ։)
indissoluble;
insoluble.
որ եւ ԱՆԼՈՒԾԱՆԵԼԻ. ἅλυτος, ἁδιάλυτος. insolubilis, indissolubilis. Որ ոչն լուծանի ապականութեամբ, եւ ոչ քակի. անեղծ, եւ անքակ. սերտ. հաստատուն. մշտնջենաւոր. անմեկնելի, եւ անթարգմանելի. չէօզիւլմէզ. պօզուլմազ.
Հոգւոյն անլոյծ ունելով զկերպարանն՝ որոշեալ ի մարմնոյն. (Աթ. ՟Դ։)
Անլոյծ կենդանութիւն։ Անլոյծ եւ մնացական է պատիւն. (Իգն.։)
Էիցս անլոյծ յարակայութեան անայլայլելի հաստատութիւն. (Դիոն. երկն.։)
Ի գերագոյականն Երրորդութիւն ունին զհայեցուածս անլոյծ պնդութեամբ. (Յհ. իմ. եկեղ.։)
Ըմբռնեալ յանլոյծ. (յն. աներկաթ) տագնապ հասանէր. (Իմ. ՟Ժ՟Է. 16։)
Անլոյծ կապ, կամ կապանք, շղթայք, միաբանութիւն ուխտի. (Փիլ.։ Փարպ.։ Նար. ՟Ղ՟Ա։ Արծր. ՟Բ. 5։)
Աստուծոյ եւ մարդոյ անլոյծ միաւորութիւնն։
Բնաւորականաւ ծննդեամբ, եւ անլոյծ միաւորութեամբ. (Աթ. ՟Դ։)
Եւ զթշնամին անլոյծ կապեաց։ Անլոյծ կապիմք. (այս ինքն ոչ եւս լուծանիմք մահուամբ). (Շար.։)
Մերթ՝ ոչ լուծեալ զպահս. անճաշակ. ծոմ.
dark, obscure.
Անպայծառ յերեքկին լուսոյն, եւ ի ճշմարտութենէն անլոյս։ Նոր լուսաւորեալ՝ եւ անլոյս, աստուածային՝ եւ անաստուած. (Առ որս. ՟Ը։)
Արգելանաց անլուսից. (Ագաթ.։ եւ Կորիւն.։)
Յանլոյս նիւթոյ կորզեսցի. (Սարկ. լս.։)
Իբր ոչ տեսօղ զլոյս կենաց, եւ ոչ լուսաւորեալ մկրտութեամբ.
unwashed, impure.
Անլուայ ձեռօք հաց ուտել. (Մտթ. ՟Ժ՟Ե։)
Անլուայ ձեռօքն աղօթել ոչինչ ունի խտրոց. բայց անլուայ խորհրդով՝ այն է ամենայն յետնութիւն չարեացն։ Եթէ Աւետարան հասանիցէ ի ձեռս առնուլ, անլուայ ձեռօք չկամիս հուպ լինել. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 27։ Ոսկ. մ. ՟Ա. 2։)
cf. Անլուայ.
անթափ (հանդերձ). cf. ԱՆԼՈՒԱՅ.
Ոչ թէ ըստ առակին է անլուաց ոտիւք մտանել յատակս տաճարին Աստուծոյ։ Այս՝ որ ասիս, անլուաց ոտիւք, արժան է ստգտանել. (Փիլ. ել. եւ լին։)
indissoluble, incorruptible;
insoluble, not to be decomposed;
that cannot be deciphered
Ի վախճան հասանել մեղացն, եւ անլուծականի կենդանութեանն լինել սկիզբն. (Յհ. իմ. երեւ.։)
Որով ունիս յանլուծական հաստատութեան։ Որ ստուգագոյնն է եւ անլուծական, նմա հետեւիլ. (Սկեւռ. աղ. եւ Լմբ.։)
cf. Անլուծական.
Որդի է բնութեամբ եւ ճշմարտապէս, անլուծն, եւ ի վեր քան զարարածս. (Պրպմ. ՟Լ՟Թ։)
Զանլուծանելի դժոխս ելոյծ. (Աթ. ՟Ե։)
Կապեալք էին ի կռապաշտութեանն անլուծանելի հանգուցիւք. (Եղիշ. ՟Ա։)
Գուշակէր զծնունդ բանին ի կուսական եւ յանլուծանելի կուսութենէն. (Կիւրղ. ղկ.։)
Անլուծանելի կուսութեամբ. (Տօնակ.։)
Զյաւիտենականսն զանլուծանելի ուրախութիւնսն. (Կիւրղ. ղկ.։)
Զուրբաթ եւ զչորեքշաբաթ անլուծանելի՝ չոր հացիւ եւ աղիւ եւ ջրով ընդ երեկոյս զպէտսն վճարէր. (Սոկր.։)
indissoluble, incorruptible.
Դու ես քահանայ յաւիտեան՝ ըստ զօրութեան կենացն անլուծիչ. (գուցէ՝ անլուծից). (Անան. ի յհ. մկ.։)
moonless, dark.
ἁσέληνος. illunis. Զուրկ ի լուսնոյ, այս ինքն ի լուսոյ լուսնի. լուսնկայ չեղած. մահիթապսըզ.
Որ յանլուսին գիշերի յուղի երթան՝ դողան. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 6։)
unheard of, new, extraordinary;
deaf;
disobedient;
without news, — tidings.
ἁνήκοος. non audiens, inobediens, incredulus. Անլու. որ ոչ լսէ. խուլ. եւ անհլու. անունկնդիր. անհաւան. չիլսօղ, մտիկ չընօղ. իղիթմէզ, տինկլէմէզ.
Ընդ զգայարանս իբրեւ ընդ պատուհանս տեսանեմք եւ լսեմք. եւ յորժամ սոքա փակին, անտես մնամք եւ անլուր. (Շ. թղթ.։)
Չեղեւ ոք անլուր քարոզութեան Աւետարանին. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Բ։)
Ըստ անլուր խստութեանն արժանապէս մերժեցեր. (Գանձ.։)
Որք ոչ կամիցին լսել, անլուրք են. (Շ. թղթ.։)
Անլուր ճշմարտութեանն սիրէ լինել. (Յհ. իմ.։)
Որք եւ անլուրք լեալք միմեանց՝ զքակտումն ընկալան բարբարոսական միաբանութեանն. (Անան. եկեղ։)
Ծնոյց զանլուր միմեանց ձայնիցն շփոթութիւն. (Ագաթ.։)
Անլուր իրի պատասխանելն՝ գործ է անզգայական անբանութեան. (Համամ առակ.։)
Հարկեցաւ գալ յայս անլուր չարութիւն. (Պիտ.։)
Որ ոչ տեսին զնոր եւ զանլուր դատապարտութիւնն. (Յհ. կթ.։)
cf. Անլռաբար.
Քեզ բարեբանութիւն անլռելի։ Գովեստս անճառս եւ անլռելիս. (Նար. ՟Ի. ՟Ծ՟Ա։)
Անձայն լռութեամբ փոխադրել կարծեցին զանլռելի իմաստութիւն Աստուծոյ. (Համամ առակ.։)
infallible;
sure.
իբր անառիկ. անքոյթ. էմին.
Ուր չիք խաբէութիւն եւ նենգութիւն. ոչ խաբօղ եւ ոչ խաբելի. պարզ. անպատրուակ. անվրէպ. անաչառ.
Որք առ վարդապետս յուսումն եկեսցեն, անխաբ միամտութեամբ տան զանձինս իւրեանց. (Կլիմաք.։)
firm, unshakeable;
indissoluble, incorruptible;
inviolable.
Անխախուտ մնացեալ լիութեամբն. (Ագաթ.։)
Ողջ ամբողջ անխախուտ մնասջիք. (Յհ. կթ.։)
cf. Անխախուտ.
Կուսութիւն անխախտ։ Անխախտ վէմ. (Վրդն. յանթառամն.։)
Ըստ Աստուածութեան բնութեանն անխախտ եւ անկարօտ. թերեւս գրելի էր՝ անախտ։ (Յհ. իմ. երեւութ.)
cf. Անխախուտ.
Անարատ եւ անխախտելի կուսութիւն. (Շար.։)
Սպառազինութիւն անխախտելի. (Վրք. հց.։)
Պարսպեա՛ եւ խաղաղացո՛ զսա (զեկեղեցի) անխախտելի հաստատութեամբ. (Բրս. քրզ.։)
Անխախտելի ամրութեամբ պնդեալ հաստատեաց. (Լմբ. ատ.։)
Զյիշաչարութեանն կապ յանձին անխախտելի պահէր. (Կլիմաք.։)
cf. Անխախուտ.
Անարատ եւ անխախտելի կուսութիւն. (Շար.։)
Սպառազինութիւն անխախտելի. (Վրք. հց.։)
Պարսպեա՛ եւ խաղաղացո՛ զսա (զեկեղեցի) անխախտելի հաստատութեամբ. (Բրս. քրզ.։)
Անխախտելի ամրութեամբ պնդեալ հաստատեաց. (Լմբ. ատ.։)
Զյիշաչարութեանն կապ յանձին անխախտելի պահէր. (Կլիմաք.։)
ripe.
Անխակ քաղցրութեամբ բերել (ձիոյ) զվերելեակն. (Պիտ.։)
that loves not peace, turbulent.
Որ ոչն սիրէ զխաղաղութիւն. խռովասէր. անհանդարտ.
Նեղէր տագնապէր անխաղաղասէր կենօք. քանզի յոյժ սիրելի էր նմա խռովութիւն. (Եղիշ. ՟Ա։)
without movement, stationary;
indeclinable.
ἁκίνητος. immobiis. Որ ոչ խաղայ ի տեղւոջէն, կամ յառաջ. անշարժ. անփոփոխ. դէփրէնմէզ, գըմըլտանմազ. թէպտիլ օլմազ.
Անշունչք են, անխաղացք, անշարժք. (Ագաթ.։)
Տարրն անխաղաց սափորոյն եւ սրուակին արմատք եղեն գնայունք եւ աճունք. (Եփր. թագ.։)
Անխաղաց յաւիտեանք, կամ մեծութիւն. (Քեր. քերթ.։ Կիւրղ. խչ.։)
to be economical;
to spare, to except;
to respect;
to preserve.
φείδομαι. parco. Խնայել. գթալ. արգահատել. զգուշանալ. պահել. ակն ածել. խղճալ. գըյնամագ. գըյմամագ. էսիրկէմէք. աճըմագ.
Ոչ անխայեսցէ ակն ի վերայ այնոցիկ. (Յուդթ. ՟Բ. 6։)
Ոչինչ անխայեաց թագաւորն ի մեծ պատիւ նորա. (Եղիշ. ՟Ը։)
Անխայեա՛ յիս ողորմութեամբ։ Զանխայելն ի կործանելիսն. (Նար.։)
Ոչինչ անխայեն յանհասանելեացն հասումն. (Շ. թղթ.։)
Որում ոչ անխայեցեր զբժշկութեան ձեռնատուութիւն։ Մի՛ անխայեր զազատարարդ քո բան. (Նար. ՟Ծ՟Ը. ՟Հ՟Ը։)
Որ զանձն ետ փոխանակ մեր, զթողութիւն մեղաց ոչ անխայէ խնդրողացս։ Ո՛չ անխայէ նոցա Աստուած զմարմնականս. (Լմբ. սղ.։)
Ի չարչարանաց մի՛ անխայէք զմարմինս. (Երզն. մտթ.։)
Անխայեաց զանձն իւր յաշխատութենէ։ Անխայել զձեզ յերդմանէ, կամ զսիրտ ի ցանկութենէ։ Անխայեալ լիցին ի վնասուէ։ Անխայեալ լինէին յերթալոյ ի դատաստան. (Եփր. ել. եւ հռ. եւ Կոր. ստեպ։)
Ամենայն մարդ ի տուէ անխայեալ լինի ի գայթագղութենէ. (Լմբ. ովս.։)
Մերթ իբր անխնայել. ոչ խնայել.
unmixed, simple, pure.
Անխառն տրտմութեան խնդութիւն։ Լոյս անխառն խաւարի։ Որ անխառն է ի չարութենէ եւ ի չարէ, կատարեալ բարիք են։ Անխառն ի տրտմութենէ յաւիտենական ստացեալ ունին խնդութիւն. (Փիլ.։)
Անխառն խնդութեան տրտմութեամբ։ Անխառն գովութեան տանի զպարսաւանս։ Ունայնացեալն եւ անխառն ի բարւոյն. (Պիտ.։)
Որ գործովն է, անխառն է խաբէութեան։ Անխառն ստորնայնոց իրացս։ Անխառն ամենայն վատթար կրից. (Սարգ.։)
Անխառնին յամենայն չարութեանց. (Նիւս. կազմ.։)
Նախ քան զյաւիտեանս անխառն (այս ինքն առանց) մարմնոյ, եւ որքան ինչ մարմնոյն է. (Շ. թղթ.։)
Բնութեամբ անխառնիցն. (Նիւս. կուս.։)
իբր անխառնակելի. անշփոթ.
Զմեր հողեղէն բնութիւնս զգեցաւ, եւ խառնեաց յանխառն Աստուածութիւնն. (Ագաթ.։)
Միթէ զանխա՞ռնս ինչ խառնիցէ. (Սեբեր. ՟Ե։)
Այսն պոռնկութեան ի մարմինս անխառնից. (Եւագր. ՟Ժ՟Գ։)
sincere, ingenuous;
loyal, faithful;
simple, unadulterated;
well disposed;
sincerely;
loyally, faithfully, with simplicity, innocently.
ἅδολος. doli expers, non adulteratus. Հեռի ի խարդախութենէ. ո՛չ խարդախօղ, եւ ոչ խարդախեալ. աննենգ. բարեմիտ. միամիտ. հարազատ. մաքուր. անարատ. հագըգէթլի. սատէ տիլ, տօզրու.
Անխարդախ կաթին փափաքիցէք. (՟Ա. Պետ. ՟Բ. 2։)
Անխարդախ մարդկան։ Ախարդախ շահավաճառութիւն։ Անխարդախ ընթացք. (Նար. ՟Գ։)
Զի զիշխանութիւնն անխարդախ Փիլիպեայ պահիցէ. (Եւս. քր. ՟Ա։)
unruined, solid.
Ունի զամենայն կարողութիւն առնելոյ, եւ անխարխար պահելոյ. (Եզնիկ.։)
clear, luminous, bright.
Անխաւար քաղաք. (Ագաթ.։)
Զսա դիտեմք աստուծոյ բան, ճառագայթ անխաւար՝ անորակ լուսոյ. (Ղեւոնդ.։)
incessant, unintermitted, unceasing, continual;
unobstructed;
without opposition or intermission, constantly, incessantly, continually.
Անխափան գործովք կայր պնդակազմ։ Ճանապարհ անխափան։ Ուսուցանէր վասն Տեառն Յիսուսի Քրիստոսի անխափան ամենայն համարձակութեամբ. (Իմ. ՟Ժ՟Է. 29։ ՟Ժ՟Թ. 7։ Գծ. ՟Ի՟Ը. 31։)
Երջանկութիւն՝ ներգործութիւն է անխափան ըստ բնութեանն ունակութեան. (Նիւս. բն.։)
Անխափան լոյս. (Ագաթ.։)
Անխափան յապահովութիւն, կամ պարապումն, կամ կամակարութիւն. (Պիտ.։)
Առանց իրիք խափանաց. անյապաղ. փութով. խնամով.
Անխափան պատրաստեալք։ Անխափան ամենեքեան խառնեսցին յայն գունդ. (Ագաթ.։)
indivisible, infrangible.
Որ ոչ խզի. անքակտելի. անքակ. անլոյծ. եւ անվնասելի. ἅρρηκτος, ἁρραφής. indissolubilis, infractus. որ չիփրթիր՝ չիբաժնուիր. այրըլմազ՝ սեօքիւլմէզ. գըրըլմազ.
Անխզելի պահել զմիաբանութիւն եղբայրութեանն. (Յճխ. ՟Ի՟Գ։)
Անխզելի ունին զկարգ սիրոյ միաւորութեան. (Շ. մտթ.։)
Ի չարութենէ անխզելի մնալ։ Անխզելի զմիտս ի չարութենէն պահնակեալ. (Յհ. կթ.։)
Կամ յար եւ կից. սերտութեամբ. անվրէպ. անսխալ, եւ անսխալապէս. ἁραρότως. apte, firmiter.
Եւ Քրիստոս անխզելի՛ ապա զօրութիւն Աստուծոյ է։ Արդ անխզելի իմաստութիւն է Աստուածն Բան։ Անխզելի՛ ապա ի բարի խորհողացն խոստովանեալ է շարադրութիւն. (Աթ. ՟Զ։)
not scrupulous;
unexceptionable.
ԱՆԽԻՂՃ որ գրի՝ եւ ԱՆԽԵՂՃ Ուր չիք խիղճ ստգտանաց, կամ խիճ՝ որ տացէ գթել մտաց. անստգիւտ. անարատ. անկեղծ. ողջամիտ. ἁπρόσκοπος. inoffensus, ἁνυπόκριτος, non simulatus, ἁδιάκριτος, non dijudicatus եւ այլն. խղճմտանքը մաքուր.
Անխիղճ միտս ունել առ Աստուած։ Զանխիղճ հաւատսն։ Անխիղճ, առանց կեղծաւորութեան. (Գծ. ՟Ի՟Դ. 76։ ՟Բ. Տիմ. ՟Ա. 5։ Յկ. ՟Գ. 7։)
Անխիղճ մտօք զայն ճանապարհն երթայցէ. (Ոսկ. ես.։)
Անխիղճ մտացն ուրախութեամբն. (Մանդ. ՟Ժ՟Ը։)
ԱՆԽԵՂՃ. Ոյր չիք խիղճ մտաց. որ ոչն խղճէ. արհամարհոտ. անզգոյշ. անգութ. խղճմտանք չունեցօղ. ինսաֆսըզ.
Անխոստովանութեանն անխղճի (ընդդէմ կարգել) խոստովանութիւն խղճիւ մտացն. (Յճխ. ՟Ժ՟Թ։)