phial, flagon, bottle;
cruet;
gauge;
— վիրաբուժից, cupping-glass.
• , ի-ա հլ. «իւղի շիշ» ՍԳր. Եփր. թգ. 434-5. «չորս քսեստ պարունակող մի չափ, կամփսակ» Շիր. «մարմնից արիւն առ-նելու եղջիւր» Վեցօր. էջ 57. 133, Շիր. Երզն. երկն. նոր գրականում «փոքրիկ բարակ ու երկար շիշ»։
• = Պհլ. *sruvak ձևից, որ բուն նշանակում է «եղջիւր». հմմտ. պհլ. sruv, srūv (գրուած srūb), զնդ. ❇❇ srva-, sruvā-, պրս. [syriac word] ︎ surū. ❇ sarūn «եղջիւր», որոնցից փո-խառեալ բելուճ. surum, srunbē «սմբակ». հունո. szaru, szaro «եղջիւր» (Horn § 734)։ Արևելքում եղջիւրը մինչև այսօր էլ գործած-ւում է իբր շիշ զանազան հեղուկների հա-մար. հմմտ. եգիպտ. tnw.t «եղջիւր. 2. գինու աման» (MSL 23, 303)։ Բացի սրանիս սրուակ իբրև արիւն առնելու եղջիւր՝ պա-հում է իր նախնական նշանակութիւնը։ Վեր-ջապէս երկու գաղափարների նոյնութեան շօշափելի ապացոյց է Դ. թագ. թ. 1՝ «Ա՛-զսրուակ իւղոյս ի ձեռին քում», որ Ա. թագ. ժզ. 1, 13 դառնում է «Լից զեղջիւր քո իւղոմ.. և առ Սամուէլ զեղջիւրն իւղոյ և օծ զնա»։-Իրանեան բառերը ծագում են հնխ. k'er-«եղջիւր» (u-բնով k'eru-) ձևից, որի զա-նազան ժառանգներից յիշենք յն. ϰέρας «եղ-ջիւր», ϰεραῦς «եղջիւրաւոր», ϰερατίας «եղջիւ-ռաւոր», նյն. ϰερατας «կաւատ» (որ է «եղջիւ-րաւոր»=թրք. [arabic word] kerata>ռմկ. քէրաթտ «կաւատ»), ϰερατιον «եղջիւրիկ, 2. շատ փոք-րիկ մի քաշ, կերատ» (>ռուս. kapáтъ. ա-րաբ. [arabic word] qirrat>ռմկ. քրաթ «ադամանդի կշիռ». տե՛ս կերատ), լտ. cornu «եղջիւր», cervus «եղջերու», կիմր. carw, կորն. caroա. բրըտ. karó, հբգ. hiruz, անգսք. heorot «եղ-ծերու». գոթ. haurn, հբգ. հհիւս. գերմ. անգլ. horn, հոլլ. horen «եղջիւր», գերմ. Hirsch «եղջերու», լիթ. kár-vē «կով», հպրուս. kurwis «եզ», հսլ. krava, ռուս. корова «կով» (այն է «եղջիւրաւոր»), ալբան. kā «եզ» ևն ևն, տե՛ս և սար բառի տակ (Pokor-ny 1, 403-8, Walde 156, 193, Trautmann 119, Berneker 577, Boisacq 437, Kluge 224)։
• Սոյն գեղեցիկ մեկնութիւնը տւաւ Ա. Խաչատրեան, 1898 թ. Հիւբշմանին գը-րուած մի նամակի մէջ (անձնական)։ Հիւնք. հանում է սուր բառիզ։
rather sharp;
flageolet.
good-eared, sharp-eared.
cabinet, lady's private room, boudoir;
nuptial bed, thalamus;
bed-curtain.
• (ի-ա հլ. ըստ ՆՀԲ, բայց կայ միայն սեռ.-ի) «վարագոյրով բաժա-նուած ներքին սենեակ, հարսի սենեակ, ան-կողնի վրանաձև կազմած, վարագոյր» ՍԳր. Եղիշ. ը. 156. Խոռ.։
• = Իրան. *srisk-pān բառից, որ թէև ա-ւանդուած չէ, բայց նոյնն է հաստատում պրս. ❇ siriskvān, որ և ❇ siris-kān, [arabic word] siriškūn. այս բառը կազմուած է srisk «արցունք» (սրա ծագումն էլ տե՛ս տակը՝ սրսկել) +pān «պահող» բառերից և բուն նշանակում է «արցունքը պահող՝ ծած-կող»։ Այս բանաստեղծական բացատրու-ռեամբ հասկացւում է «քօղ հարսին զոր ար-կանեն զերեսօք հարսին յայնմ գիշերի, յո-ռռամ ռնելոց իցեն զնա յառագաստ»։ Ար-դարև հարսը իր հօր տնից բաժանուած ժա-մանակ լաց է լինում և նրա երեսը ծածկող քօղը իբր նրա արցունքն է ծածկում։ Այս մասնաւոր նշանակութիւնը պարսկերէնի կամ հայերէնի մէջ յետոյ աւելի լայնաբար առ-նուելով դարձել է «առագաստի վարագոյր». այսինքն այն մեծ քօղը՝ որ հարսի անկողի-նը միւսներից բաժանում է, և աւելի լայնա-բար՝ «հարսի սենեակ, առագաստ». ճիշտ ինչպէս առագաստ «փռելու շոր, նաւի առա-գաստ» նշանակում է նաև «հարսի սենեակ». -Աճ.
• ՆՀԲ «թերևս որպէս վրան պահօղ ի սրսկմանէ անձրևաց»։ Հիւնք. պրս. սի-րիշքվան «քօղ հարսին արկեալ զերե-սօքն. ի մտանելն յառագաստ», որ ձևաւոռում եմ վերի ձևով։
perirrhanterium;
holy-water pile.
to sprinkle, to be —, to asperse, to water, to spill, to shed, to spirt out, to bathe lightly.
aspersorium, aspergile;
holy-water sprinkler.
aspersion, besprinkling.
broken-hearted, discouraged, dejected, despondent;
astonished, frightened;
— առնել, to dishearten, to discourage, to deject, to take away a person's courage, to disconcert;
to dismay, to frighten, to strike with astonishment;
— լինել, to be broken-hearted, disheartened, down cast, dispirited, desponding, to lose or want courage;
to be frightened, dismayed.
cf. Սրտաբեկ առնեմ.
cf. Սրտաբեկ լինիմ.
faint-heartedness, dejection, despondency, discouragement, consternation.
very desirous, anxious, longing for, amorous;
— առնել, to make one's mouth water;
to inflame with desire, to enamor.
heart-broken, heart-wounded.
to grieve deeply, to break one's heart;
to rend the heart, to harrow.
cf. Սրտաշարժ.
heart-burning, heart-rending, heart-wounding, poignant, bitter.
choleric, irascible;
—ն, irascibility.
little heart;
sap.
relieving, cheering up, consolatory, comfortable.
expansive.
expansibility.
cf. Սքանչելի.
astonishing, surprising;
of an admirable form or aspect.
charming, ravishing, beautiful to behold, imposing, delighting the eye, graceful, superb.
the ceremony of giving or taking the habit or the veil.
• , ի-ա հլ. (սեռ.-աց Վրք. և վկ. Բ. 493) «դպրոց անցած մարդ, ուսում-նական, իմաստասէր» Վրք. հց. ա. 224, 226 Ճառընտ. Սոկր. Կանոն. որից սքողաստիկոս-եան «գիտնական» Մագ. գամագտ. ժա (ՀԱ 1911, 544). գրուած է նաև սքողոստիկոս. քողոստիկոս Վրք. և վկ. Բ. 493, քողաստի-կոս Վրք. հց. ա. 224, նոր յունարէնի հըն-չումով՝ սխոլաստիկոս Ատոր. դատ. 53։
• = Յն. σχολαστιϰός «ուսումնական, գիտուն». ծագում է σχολαςω «պարապիլ, ուսմամբ պարապիլ» բայից. յոյնից են նաև լտ. scho-19-2045 lasticus, ֆրանս. scolastique «միջնադա-րեան վարդապետութեանց հետևող»։-Հիւբշ. 518։
• Ուղիղ մեկնեց ՆՀԲ։
to veil, to muffle up, to cover with a veil.
tiger-shaped.
cf. Վատթար.
of sixty cubits.
three score.
cf. Երկչոտ.
cf. Երկչոտութիւն.
cf. Վախճանաւոր.
in season, ripe.
• «լաւ հասած, հասուն» (ցորենի համար ատուած). մէկ անգամ ունի Երեմ. ծա. 33. «Տուն բաբելացւոց որպէս զօրան վականակ կասցի»։ Այս բառը մեկնելով Մխ. մեկն. երեմ. գրում է. «Այսինքն օրան ջախջախ դիւրակաս», ուր ըստ ՆՀԲ հետևել է Ղևոնդի (գլ. է, էջ 22) հետևեալ բացատրու-թեան. «Իբրև զօրան վականակ (հին տպ. համարուած է աղաւաղեալ բառ և դուրս ձը-գուած. նոր տպ. վանակ) փխրեալ, զոր առ ռտն կոխեալ խոզից»։ Այս երեքից դուրս ուրիշ վկայութիւն չկայ։
• Բառ. երեմ. էջ 294 դնում է «չոր կամ դիւրաջախջախ»։-ՆՀԲ «լծ. թրք. վագթը կէլմիշ, օլմուշ, որպէս և յն. ὥριμος, իբր օրահաս, ժամահատ»։ Ny-berg-ի մեկնութիւնը տե՛ս Հաւաք բառի տակ։
superhumeral, amice or amict of the Armenian priests;
ephod, high priest's girdle;
— լանջանոց, deacon's stole.
• (սեռ.-ի) «ըստ եբրայեցոց՝ քա-հանայապետի կրծանոցը, իսկ ըստ մեր եկե-ղեցու՝ քահանայական շուրջառի օձիքը կամ սաղաւարտի յետևից կախուած մասը, որ մինչև ուսերն է իջնում» ՍԳր. Եփր. դտ. 344, «խոյր, պսակ, թագ» Կոչ. 31. Կալիսթ. 159. որից վակասակիր Ագաթ. վակասատր Մձբ.։
• ՀՀԲ ուս բառի՞ց։ ՆՀԲ լծ. թրք. yaqa ռօձեռ»։ Հիւնք. պրս. պէսաք, բէսաք «ծաղկեպսակ»։ Nyberg-ի մեկնութիւնը տե՛ս Հաւաք բառի տակ։
• ՓՈԽ.-Վրաց. ვაკასი վակասի (տե՛ս Մառ, Հայ-վրաց. յարաբերութ. էջ 41)։
cf. Վակասաւոր.
wearing an amice or an ephod.
sticking.
• . անստոյգ բառ. մէկ անգամ ունի Նար. տաղ. 482. «Քրքում վակասիր պտուղն սնանէր խուռն տերևով»։ ՆՀԲ հա-մարում է «թերևս որպէս վականաև հա-ռուն» կամ իբր սիր «խոնաւութիւն, մեղմ, թոյլ, կանացի». ԱԲ մեկնում է «կպչող», ՋԲ չունի։
to grapple, to clutch strongly with the hand, to lock one's arms round, to hug, to hold fast on, to cling to.
small shield, target;
shield-shaped clasp;
tinsel, spangle;
— երեսաց, visor.
esquire;
cf. Վահանաւոր.
fellow-soldier.
battle array.