Definitions containing the research հեթանոս : 437 results

Զածած

adj.

small, mean.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ձեռն զածած կողին (այսինքն տկար կնոջ) սատակեաց Աստուած զՍիսարա զհսկայազնն հեթանոսաց. (Եփր. դտ.։)


Զանգիտեմ, եցի

vn.

to fear, to be afraid of, to dread;
to doubt.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ զանգիտել յանօրէն հեթանոսաց. (՟Բ. Մակ. ՟Ժ՟Է. 8։)


Զատանեմ, տի

va.

to separate, to divide, to distract, to scatter, to disjoin, to detach, to dry up, to disunite, to take to pieces, to disentangle, to pick.

· Calfa

NBHL (1)

Ճշմարըապէս անուան զատիկ տեառն, այսինքն զատուցեալ յամենայն հեթանոսականաց եւ հրէականաց տօնից։ Զամենայն համարն բովանդակեցի զ ՟Լ՟Բ կարգ. եւ զատի մեկնեցի զմի մի կարգ առ մի մի տարի. (Շիր. զատիկ.։)


Զարդեր, երք

s. pl. ornaments.

· Calfa

NBHL (1)

Կուռս կոչեաց Յակոբ զզարդերս (հեթանոսական). (Վրդն. ծն.։)


Զբօսանամ, ացայ

vn.

cf. Զբօսնում;
to take some relaxation, to unbend one's mind.

· Calfa


Զբօսանիմ, սայ

vn.

cf. Զբօսանամ.

· Calfa


Գաւառ, աց

s.

province, region, country;
sky, climate;
native land.

· Calfa

NBHL (1)

Բնակչաց գաւառաց։ Զգաւառս հեթանոսաց։ Ի գաւառէ անտի։ Ընդ ամենայն գաւառն։ Շուրջ զգաւառաւն։ Ոչ եցոյց եսթեր զազգն, եւ ոչ զգաւառն։ Հայրենի գաւառին իմոյ։ Եկեալ ի գաւառ իւր։ Մարգարէ յիւրում գաւառի պատիվ ոչ ունի։ Յայտ առնեն, եթէ գաւառ իմն խնդրեն (յն. հայրենիս). եւ այլն։


Երկրորդ, աց

adj. adv.

second;
secondary, accessory;
secondly, in the second place;
— օրէնք, Deuteronomy;
—ք, bigamists;
— անգամ, once again, once more, a second time.

· Calfa

NBHL (1)

Զիա՞րդ երկրորդ համարեալ զանունն քրիստոսի ... նախնեօք հեթանոսօքն պարծիք. (Լմբ. ատ.։)


Բանեղ, աց

adj.

verbose, eloquent, voluble, fluent.

· Calfa


Ժողովարան, աց

s.

council-hall;
committee-room;
club, club-house;
paradise;
church;
synagogue;
mosque;
Ecolesiastes.

· Calfa

NBHL (1)

Էշն յանաքուր կենդանեաց, որ է հրէից ժողովարանն։ Յաւանակ առ նմինզհեթանոսաց ժողովարանն ասէ. (Մամբր.։)


Ժողովուրդ, վրդեան, վրդոց

s.

people, the multitude, the vulgar;
the mob;
assembly;
synagogue.

· Calfa

NBHL (2)

Լոյս ի յայտնութիւն հեթանոսաց, եւ փառք ժողովրդեան իւրում իսրայէլի։ Տեսի զչարչարանս ժողովրդեան իմոյ։ Արձակեա՛ զժողովուրդ իմ։ Առից զձեզ ինձ ի ժողովուրդ։ Ես եղէց ձեզ յաստուած, եւ դուք եղիջիք ինձ ի ժողովուրդ։ Այլ դուք ազգ էք ընտիր ... ժողովուրդ սեպհական։ Հովուել ժողովուրդ տեառն, զոր ապրեցոյց արեամբ իւրով։ Որք երբեմն չժողովուրդք, բայց արդ ժողովուրդ աստուծոյ.եւ այլն։

արդ եկայք ժողովուրդ աստուծոյ, եւ հաւատացալք քրիստոսի։ Այսօր ժողովուրդք՝ որք ի հեթանոսաց, եւ այլն. (Շար.։)


Իմաստնանամ, ացայ

vn.

to grow wise, to learn, to know, to be instructed;
to understand, to comprehend.

· Calfa

NBHL (1)

հեթանոսք.. որք վասն յարութեան ոչինչ իմանան, գործեն որ ինչ վայել է իմաստնացելոց. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 16։)


Իմաստութիւն, ութեան

s.

wisdem, sense, reason;
understanding, knowledge;
philosophy;
skill, science;
գերաբուն —, sovereign wisdom;
իմաստութեամբ, wisely, sensibly, judiciously;
prudently, discreetly.

· Calfa


Գինդ, դնդաց, դից

s.

ear-ring, buckle, ear-drop.

· Calfa

NBHL (1)

Զաստուածս օտարոտիս՝ վասն կռոցն ղաբանու ասէ, եւ վանս գնդացն՝ զոր ետ նոցա զաբան հեթանոսաբար, մինչդեռ տղայքն էին. (Եփր. ծն.։)


Գիշերապաշտօն

s.

nocturn

· Calfa

NBHL (1)

Քրմուհի պարանցանելով ի գիշերապաշտամանն (հեթանոսաց). (Պիտ.։)


Գիտուն, տնոց

adj. s. learned, lettered, literate, wise, knowing, well performed;
skilful, intelligent;
diviner, foreteller;
— լիցի, know, you are informed, you must know;
— առնել, to inform.

· Calfa

NBHL (1)

Զի եւ հեթանոսաց գիտուն արասցէ զսրբոցն գորով՝ որ առ նա. (Նար. երգ.։)


Գլուխ, գլխոց

s.

head;
chief;
summit, top;
individual;
the first place, the first rank;
— գրոց, chapter;
— նաւի, prow;
— գործոց, master-piece;
— ցամաքի, point, cape;
— անկեան, angular stone;
— սեան, capital;
— գրամոց, capital, funds, principal, capital or principal sum;
ըստ գլխոյ, ըստ գլխոց, ըստ —, առ —, by head, for each person;
so much a head;
զայն ութ օրն ի —, all this week;
ծածկել —, to be covered, to put on one's hat;
բանալ զ—, to uncover, to take off one's hat;
ի — հանել՝ տանել՝ ածել, to finish, to conclude, to bring to a head, to end, cf. Գլխաւորեմ;
ի — ելանել՝ հասանել՝ գալ՝ երթալ, to be finished or brought to a close, to end, to come to an end;
— ամսոց, the first day of the month, new moon;
— տարւոյ, new year's day;
— բանից, exordium, preamble;
point, article;
— ճանապարհաց, end of the street;
— տողին, beginning of a verse;
առնու Տէր զտէրդ ի զլխոյ քումնէ, Lord will take away thy master from thee;
ունել զթիւ գլխոց որդaւոցն, to take the number of the children;
քանի՞ —ք պատժոց, how many punishments ?
հանել ընդ —ն or ընդ կառափն զյանցանս ուրուք, to have one's revenge, to punish;
— ամբառնալ, to revolt;
անկանիլ զգլխով, to fall suddenly on the enemy;
դնել զ— ի կշիռս, to put one's life in jeopardy;
կալ ի —, to put one's self at the head, to be the leader;
— բանիցս, finally, at length, in conclusion.

· Calfa

NBHL (1)

Կացուսցէ զիս գլուխ հեթանոսաց. (Սղ. ՟Ժ՟Է. 44։)


Գոյակցութիւն, ութեան

s.

consubstantiality, coexistence.

· Calfa

NBHL (1)

(Դիք հեթանոսաց) մեկնեալք են ըստ գոյակցութեանցն. (Ճ. ՟Ա.։)


Գոյշ

adv.

God preserve us from it, God forbid;
take care.

· Calfa

NBHL (1)

Խափան եւս առնէին մեզ, զի ընդ հեթանոսս մի՛ խօսեսցուք զբանն աստուծոյ, թէ գոյշ ուրեք (կամ ւորեայք) ապրեսցին. (Եփր. ՟ա. թես.։)


Գունդ, գնդի, աց

s. adv.

assemblage, band;
troops, brigade, battalion, regiment, legion, cohort, phalanx;
globe;
sphere;
ball, bowl;
pincushion;
pommel;
sounding line, plummet;
— փոքրիկ, bullet;
globule;
— անսւոյ, nave of a wheel;
— կշռոց, weight;
— կապարեայ, lead;
չափել զծով գնտով, to sound;
— գունդ, cf. Գունդագունդ.

· Calfa

NBHL (2)

Վկայեն պարսիկք եւ գունդք եւ ամենայն խուժադուժ ազգք հեթանոսաց. (Կոչ. Ժ։)

Վկայեն պարսիկք եւ գունդք եւ ամենայն խուժադուժ ազգք հեթանոսաց. (Կոչ. Ժ։)


Գրաւական, ի, աց

s.

pledge, assurance;
earnest money;
mortgage.

· Calfa

NBHL (1)

Ունիմ գրաւական զմեծ վարդապետն հեթանոսաց. (Եղիշ. ՟Ը։)


Դալարանամ, ացայ

vn.

to become green, verdant, to sprout.

· Calfa

NBHL (1)

Դալարացեալ զուարճանան հեթանոսք. (Զքր. կթ.։)


Դուռն, դրանց, դրաց

s.

door, entrance;
sluice;
— մեծ, portal;
— or — արքունի, the Ottoman or Sublime Port;
the Court;
դրան մարդիկ, the courtiers;
դրան երէց, almoner, chaplain;
արտաքին դրունք, porch, portico;
դրանց ի դուրս, դրանէ ի —, from door to door;
գրօք փակելովք, with closed doors;
դուրք դրանն, the street door, the gate, portal;
ի դուրս, out;
ի դուրս մերձեալ, եկեալ, հասեալ, impending, very near;
առ դուրս մահու, at death's door;
դրունք դժոխոց, the gates of Hell.

· Calfa

NBHL (2)

Ի դուռն եկեալ հասեալ էր այնուհետեւ յոյսն հեթանոսաց. (Եւս. պտմ. ՟Ա. 5։)

Դուռն բանայ հեթանոսաց հաւատոյ. (Երզն. մտթ.։)


Դսրովեմ, եցի

va.

to blame, to condemn, to reprove.

· Calfa

NBHL (1)

Դսրովեն զմեզ հեթանոսք եւ հրէայք։ Դսրովեն (կամ դրսովեն) հերեսիովտայք։ Ոչ եթէ դսրովեմք ինչ զմարգարէսն։ Դսրովել զյարութիւն։ Մանիքեցիքն դրսովեն զարարիչն կերակրոցս։ Դրսովեալ է եւ այլն. (Կոչ. ստէպ։)


Եթէ

conj.

if;
provided, on condition;
perhaps;
be it so;
— սիրէք զիս, if you love me;
— ասեն քեզ, if you be told;
— արասցէ եւ — ոչ, whether he do it or not;
— իցէ, whether;
perhaps;
— ոչ, save, if not, except;
unless.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն ինչ ձե՛ր է, եթէ՛ պօղոս, եթէ՛ ապօղոս, եթէ՛ կեփաս, եթէ՛ աշխարհ։ Եթէ՛ հրեայք, եթէ՛ հեթանոսք։ Եթէ՛ ուտիցէք, եթէ ըմպիցէք, եթէ զի՛նչ եւ գործիցէք։ Եթէ սաղմոս ունիցի, եթէ վարդապետութիւն ունիցի.եւ այլն։


Ելող, աց

adj.

that which comes out of, which proceeds from.

· Calfa

NBHL (1)

Էին անդ ոմանք եւ հեթանոսք յելելոցն անդր. (Յհ. ՟Ժ՟Բ. 20։)


Եկեղեցի, ցւոյ, եցեաց

s.

church, assembly of the faithful;
temple consecrated to God;
assembly;
զինուորեալ —, the church militant;
յազթական —, the church triumphant.

· Calfa

NBHL (1)

Դու ես վէմ, եւ ի վերայ այդր վիմի շինեցից զեկեղեցի իմ։ Ասասջի՛ր յեկեղեցւոջ (յն. եկեղեցւոյ). ապա թէ եւ եկեղեցւոյն ոչ լուիցէ, եւ այլն։ Հաստատէր զեկեղեցիս։ Կոչեաց զերիցունս եկեղեցւոյն։ Ամենայն եկեղեցիք հեթանոսաց։ Ամենայն եկեղեցիք քրիստոսի. եւ այլն։


Եղջերուաքաղ, ից

s.

chimsera, fabulous monster.

· Calfa

NBHL (1)

Սարգսի ուրումն ասելով կախարդի՝ էշ եւ սկունդ ունողի ... բայց առ մեզ յիշատակ այսպիսում սարգսի անգոյ է առաւել քան զեղջերուաքաղն անուանեալ. զի նա գոյութիւն թէեւ ոչ ունի, անուան պատահեցաւ. իսկ սարգիսս այս ո՛չ գոյութիւն ունի յազգս մեր, եւ ոչ անուն։ Վարկանել որպէս զհեթանոսական եղջիւրաքաղսն, զորոց ասեն անուանս միայն ունել, եւ գոյութիւնս ոչ. (Շ. թղթ.։)


Երազահանութիւն, ութեան

s.

explanation of dreams

· Calfa

NBHL (1)

Իղձն բաղտամայ՝ բաբելոնացւոցն ապրեցուցիչ երազահանութեամբ, եւ յովսէփ երազատես եւ երազահան փարաւոնի .. . այն հեթանոսացէ, եւ ոչ քրիստոնէից. (Եղիշ. հոգ.։)


Երաժշտական, ի, աց

adj. s.

musical;
musician;
—ն, music.

· Calfa


Երթանամ

vn.

cf. Երթամ.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞նչ ասիցեմ ցհեթանոսսն՝ առ որս երթանայցեմ։ Երթանայցեմ զկնի դաւթի. (Եփր. ել. եւ Եփր. թագ. եւ Եփր. աւետար.։)


Թախծեցուցանեմ, ուցի

va.

to saddden, to afflict, to make desolate.

· Calfa

NBHL (1)

Ռոճկօքն՝ զոր առաքեաց թագաւորաց հեթանոսաց, յաճախեաց եւ թախծեցոյց զժողովուրդն. (Եփր. մն.։)


Թափառոտ

cf. Թափառական.

· Calfa

NBHL (1)

Եղիցին մոլորեալք թափառոտք ի մէջ հեթանոսաց. (Մծբ. ՟Ժ՟Զ։)


Թեթեւագոյն

adj.

lighter, very light;
very easy.

· Calfa


Թեթեւեմ, եցի

va.

cf. Թեթեւացուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բաց ընկեցին զծանրատաղտուկ լուծն հեթանոսաց, թօթափեցան՝ թեթեւեցան, թեւակոխեցին՝ թռեան. (Գիւտ թղթ. առ վաչէ։)


Թեթեւիմ, եցայ

vn.

cf. Թեթեւանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բաց ընկեցին զծանրատաղտուկ լուծն հեթանոսաց, թօթափեցան՝ թեթեւեցան, թեւակոխեցին՝ թռեան. (Գիւտ թղթ. առ վաչէ։)


Զուգեմ, եցի

va. math.

cf. Զուգաւորեմ;
to sum up;
— զկերակուրս, to season, to flavour;
— զսապատ, to make basket-work;
— զոք ընդ աշխարհ, to join in wedlock.

· Calfa

NBHL (1)

Զուգեցան ընդ հեթանոսս. (՟Ա. Մակ. ՟Ա. 16։)


Զրախորհուրդ

adj.

that thinks uselessly, vain, foolish.

· Calfa

NBHL (1)

Զի մի՛ ընդունայնամիտ զրախորհուրդ հեթանոսք պարծեսցին առաջի սնոտեաց իւրեանց. (՟Գ. Մակ. ՟Զ. 9։)


Ինքնեղ

adj.

self-existent, uncreated;
natural, spontaneous.

· Calfa

NBHL (1)

Ինքնն եղեալ, որպէս թէ իւրեւ առանց արարչի գոյացեալ. որ է մոլոր եւ մտացածին գիւտ ոմանց ի հեթանոսաց.


Ինքնեղութիւն, ութեան

s.

self-existence, substance, natural production.

· Calfa

NBHL (1)

τὸ αὑτόματον fortuna, casus, per se fieri Ինքնեղ կարծեցեալ իրք. դիպուած. բախտ հեթանոսական. ինքնեղն գոլ.


Ինքնօրէն

adj. fig. adv.

autonomous, independent;
capricious, fanciful;
capriciously.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ խտութեան ինքնօրէն կրօնից հրէից եւ հեթանոսաց. (Նար. ՟Կ՟Ա։)


Իրաւապէս

adv.

justly, worthily, equitably, deservedly.

· Calfa

NBHL (1)

Բամբասեսցի իրաւապէս իբրեւ զհեթանոսեւ զմաքսաւոր. (Շ. ընդհ.։)


Իւղագլուխ

adj.

anointed;
initiated, sacred.

· Calfa

NBHL (2)

Որ առ իւղագլուխսն, եւ առ խորհուդսն. իմա եւ իւղագխութիւնս ըստ հեթանոսաց։

իւղագլխեալ, եւ իւղագլուխ, կախարդացվատթարաց անուանք են. փոխանակ ասելոյ՝ ձօնելոց առ հեթանոսս, եւ համարելիոց իբր աստուածարեալս, եւ խորհրդազգածս դից։


Լեզուագարիմ, եցայ

vn.

to have a great itching to talk, to be all tongue, to let one's tongue run on, to chatter, to prattle.

· Calfa

NBHL (1)

հեթանոսք ծիծաղեսցին, հերետիկոսք ծիծաղեսցին, հերետիկոսք լեզուագարեսցին. (Ածաբ. ծն.։)


Միապէս

adv.

in the like manner, likewise, equally, evenly;
indiscriminately;
uniformly.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ լիցի խտիր՝ ո՛չ հրէի եւ ոչ հեթանոսի, զի ամենեքեան միապէս արժանիք լիցին ի քրիստոս. (Ագաթ.։)


Միջամուխ

adj.

entered, introduced;
well versed in, initiated, instructed, intelligent, expert;
free, frank, bold, daring;
meddlesome;
enterprising, adventurous, venturous;
— լինել, to enter, to push in, to introduce oneself, to go forward or before;
to intrude into, to thrust oneself forward, to intermeddle or interfere;
to penetrate deeply, to pierce to the inmost parts, to dive into, to explore, to sift;
to undertake, to have a hand in, *to have a finger in every body's pie;
— ձեռամբ գործել, to act freely.

· Calfa

NBHL (1)

Միջամուխ լեալ յասորեստան։ Միջամուխ լինէին ի հեթանոսս։ Համագունդ միջամուխ լինէին ի բանս սպանութեան արքայի. (Խոր. ՟Բ. 68։ Իգն.։ Յհ. կթ.։)


Կոյս, կուսից

s. ast. adj.

virgin, maiden;
the Holy Virgin;
Virgo;
virgin, virginal, maiden, maidenly;
pure, chaste;
uncontaminated, untouched, unmingled, inviolate;
mysterious, secret, hidden;
— գեռահասակ, young virgin, girl, maid;
— ճանապարհ, untrodden path;
— գերեզման, empty tomb;
cf. Ելանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ աստուած ի հեթանոսաց կոյս է, ո՞վ է որ զմէնջ չարախօսէ. (Եփր. հռ.։)


Կոյս, կուսաց

s. prep.

side;
party;
cf. Կողմն;
towards, in the direction of;
ընդ ո՞ր կոյս, which way ? where ? ի կուսէ անտի, on that side or part;
յամենայն կուսաց, on all sides;
յոր եւ — կամիցի, wherever he pleases;
յայս — յայն —, from one side to another, on one side the other, here & there;
զգնալ յայս — եւ յայն —, to take a walk & thither, to & fro;
յայս —՝ յայն — զետոյն, on this side & on that of the river, here & there;
յայն — ծովուն, beyond the sea;
ի թիկունս —, յետ —, behind one's back, behind, from behind;
յարեւելից կուսէ, from the East;
յարեւմուտս —, towards the West;
ի մէնջ կուսէ, for us, for our part, as for us;
ի մեր — է, he is on our side, he is favourable to us;
ի կատարածն — թղթիս, towards the end of my letter;
ելանել ի բացեայ —, to retire aside;
ի չորս — վիմաց, of hewn stone.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ աստուած ի հեթանոսաց կոյս է, ո՞վ է որ զմէնջ չարախօսէ. (Եփր. հռ.։)


Կռապաշտ, ից

adj. s.

idolatrous;
idolater;
heathen.

· Calfa

NBHL (1)

εἱδωλολάτρης idololatra, cultor idoli. որ եւ ԿՌԱՊԱՐԻՇՏ (պարսկական յանգիւ փէրէսթ). Որ պաշտէ զկուռս. պաշտօնեայ դրօշելոց. կռամոլ. դիցապաշտ. դիւապաշտ. հեթանոս.


Կռոնոս

cf. Երեւակ.

· Calfa

NBHL (1)

Աստղ աստուծոյն րեմփայ զկրօնոս կոչէ. քանզի հեթանոսք աստուծոյն իւրեանց կռօնեայ ասեն, թէ աստղ է յերկինս. (Նախ. ամովս.։)