cage for quails.
ὁρτυγοτροφεῖον locus ubi coturnix alitur. տեղի կամ վանդակ, ուր պահի լոր թռչունն.
Էր ի մէջ ձեղուանն լորանոց սոկի. յորում էր հաւն այն (ի) չափս նղնւնոյ. (Պտմ. աղեքս.։) (վրիպակաւ գրի լարանոց)։
saliva, spittle, slobber, slaver, drivel;
լորձունս ծորեցուցանել, to slaver, to slabber, to drivel.
Երկու երկք դատարկք ի քիթն, վասն սուրբ պահելոյ լուղեղն ի քարշելն զլորձն. (Ոսկիփոր.։)
to set on edge.
Առնուլ կամ հարուլ թթու իրաց զատամունս
Սալոր եւ գամոյն եւ ծիրան ամբաստանեցան։ թէ ընդէ՞ր զատամունս հարուն. (ասեն). Եթէ զայն գործեմք, եւ յաճախեն յուտել, զի՞նչ առնէին, եթէ ոչ լորճէաք. (Մխ. առակ.։)
adder, a small non venomous yellow serpent adored by the ancient Egyptians.
Նոյն ռմկ. Ազգ ինչ օձի կամ վիշապաց՝ծանրադանդաղ. որ ասի լինել դեղնագոյն, եւ անթոյն. (թերեւս այն՝զոր ռամիկք կոչեն թըլըսըմ, եւ պահապան տանն) մին ի պաշտամանց եգիպտացւոց. սարը եըլան.
Զօձ եւ զլորտու. (կեչառ. աղեքս.) (յն. լտ. է՛ զի օձ դնի, եւ է՛ զի վիշապ։ Իսկ Ստեփ. լեհ. ընթեռնու Լուրտ, եւ իմանայ օձ փոքրիկ՝ վնասակար յոյժ)։
convulsion, violent contracting of the sinews, spasm.
Որք արդեօք հիւանդութիւնք՝ նովին իսկ չարոլորմամբ ախտին՝ առասացան տարածմունք, եւ լորցք. (Պղատ. տիմ.։)
flea-bane.
γλήχων puleium. դեղ լուոյ. խոտ ինչ հոտաւէտ. որ եւ ԼՈՒԱԽՈՏ. լւադեղ, լուիդեղ, լուխոտ. պուտէնգ, բուտենճ, Բուտէնճ, ֆիլիսքիւն։ (Բժշկարան.։) cf. ԽԱՇ. (աայլ է եւ գիրէ օթու, սինիրլիւ եափրագ. ψύλλιον herba pulicaria ).
bath;
wash-house;
scullery;
privy, watercloset, close-stool;
slop-pail;
ջուր —լեաց, suds, slop sink, drain;
ջերմ —ք, thermal baths, hot baths.
Գետոց եւ աղբերաց առատ եւ միշտ հոսմունք ... եւ ջերմ լուալեացն զպէտսն անտի մեզ շնորհեն. (Առ որս. ՟Է։)
Բնութեամբ է գիտել զուղղութիւնն, որ լուալիք է մեղաց (ապաշխարհութեամբ). (Մխ. երեմ.։)
Եղիցիս դու հեղեալ յերկիր իբրեւ զջուր լուալեաց. (Փարպ.։)
Քակեցին զտունն բահաղու, եւ կարգեցին զնա ի լուալիս մինչեւ ցայսօր. ոմանքընթեռնուն ի յն. լուդրօն, որ է բաղանիք. եւ այլք գօբրօ՛ն (իբր կիւպրէլիք ). այսինքն աղբանոց. աղբակոյտ. աղտեղոթիւն։
cleansing substance;
—ք, washer, scourer, fuller;
washerwoman, laundress;
hath.
յաճախեցին յօճառս եւ ի լուանալիս, եւոչ սրբեցան. (Եղիշ. հայր մեր.։)
to wash, to cleanse, to bathe;
to rinse;
— զերեսս, to wash the face of;
to wash one's face;
լուանամ զձեռս, I wash my hands of it, I'll have nothing to do with it;
— զոք թշնամանօք, to scold, to upbraid, to reprimand, to blow up;
ջուրբ —, to innundate, to wash away, to destroy by floods.
լուանալ զձեռս կամ զոտս, զմարմինն, զանձն, զհանդերձս, զպատմուճան, եւ այլն, յաղտոյ, ի վիրաց, յանօրէնութենէ, ի մեղաց, ի չարեաց, եւ այլն։ Բոզք լուացան յարեանն։ Լուացեալ կաթամբ։ Զկաւակերտն ջուրբ լուանալ.եւ այլն։
Յօրհնութենէ տեառն լուացին, եւ գօտէլոյծ առակեցին. (Գր. տղ. յերուսաղէմ.։)
Աշխարհական բառն է, յորժամ զորք հարկանեն կամ կողոպտեն, պարծին առայլս՝ եթէ զնա, լուացաք. եւ ճշմարիտ է, զի յաղտէ հոգւոյն լուանի ի կամելն զնոյնն. (Կլիմաք.։)
Աշխատիլ, եւ լուանիլ, եւ յառնել ի գիշերի առ պահպանութիւնսն. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Բ։)
Որպէս հասարակ բայ.
to wash, to wash one's self;
to bathe, to bathe one's self;
to clear one's self from, to wash out a stain of dishonour;
— զփոխարէնն, to refuse a recompense;
— զսերմն առն, to lose, to abort, to fail, to miscarry, to have an abortion, a premature birth;
զայլս եւս լուանաս քոյով անօրէնութեամբն, you contaminate others by your iniquities.
լուանալ զձեռս կամ զոտս, զմարմինն, զանձն, զհանդերձս, զպատմուճան, եւ այլն, յաղտոյ, ի վիրաց, յանօրէնութենէ, ի մեղաց, ի չարեաց, եւ այլն։ Բոզք լուացան յարեանն։ Լուացեալ կաթամբ։ Զկաւակերտն ջուրբ լուանալ.եւ այլն։
Յօրհնութենէ տեառն լուացին, եւ գօտէլոյծ առակեցին. (Գր. տղ. յերուսաղէմ.։)
Աշխարհական բառն է, յորժամ զորք հարկանեն կամ կողոպտեն, պարծին առայլս՝ եթէ զնա, լուացաք. եւ ճշմարիտ է, զի յաղտէ հոգւոյն լուանի ի կամելն զնոյնն. (Կլիմաք.։)
Աշխատիլ, եւ լուանիլ, եւ յառնել ի գիշերի առ պահպանութիւնսն. (Պղատ. օրին. ՟Ժ՟Բ։)
Որպէս հասարակ բայ.
wash-hand basin;
basin or tub to wash in;
lavatorium;
lavabo.
սրբազան լուարանն էր ըստ օրինաց քահանայապետութեան. բայց այժմ քահանայապետին եւ քահանայիցն ձեռացն մաքրութիւն նշանակի. (Դիոն. եկեղ.։)
Ողողումն հանդերձիցն յայտ առնէ զոր ի ձեռն լուարանին կատարեալ հանդերձեալն. (Մեկն. ղեւտ.։)
Երթայ եւ գայ որպէս ի լուարան։ Լուարան քեզ ի հոգւոյ աղտից զբամբասանսն համարեսցիս. (Կլիմաք.։)
washed.
Լուացեալ. Զհոգիդ պահեա՛ յախտից մաքրած, եւ ի մեղացմիշտ լըւացած. (Շ. այբուբ.։)
towel;
linen napkin;
cf. Լուարան.
Լուացարանն՝ ըստ քահանայապետիցն, ուր նախ սրբեալք՝ ապա մտանէին ի սրբութիւնն. (Լմբ. պտրգ.։)
Առեալ սպասաւորին ի լուացարանէն ջուր եբեր նմա։ Բերէին զնա յեկեղեցին, եւ դնէին լուացարան, եւ լուանային զձեռս ամենայն եղբարքն ի լուացարանն, եւ արկանէին զջուր լուացարանին ի վերայ նորա. (Վրք. հց.։)
Սա (սուրբ հաղորդութիւնն) է լուացարան՝ զանուանքս (սրբոց) որ գրեցան. (Գանձ.։)
washer, bleacher.
Լուացօղ հանդերձից. թափիչ. cf. ԼՈՒԱՆԱԼԻՔ. լաթ լուացօղ. (Վրք. հց. ձ։)
cf. Լուացաջուր.
Առեալ ի լուացուէ անտի ջուր։ Լուացուկք հիւանդին. (Վրք. հց. ձ։)
cf. Լուացաջուր.
Առեալ ի լուացուէ անտի ջուր։ Լուացուկք հիւանդին. (Վրք. հց. ձ։)
washing, bathing;
ablution.
λοῦσις lavatio λουτρόν lavacrum βαλανεῖον balneum. Լուանալն, կամ լուանիլն. լոգումն. մաքրութիւն մարմնոյ կամ հոգւոյ. աւազան. մկրտութիւն. եւ Բաղանիք.
կերակուրք, լուացմունք (բաղանեաց)։ Լուացմունք, եւ ճաշք, եւ ընթրիք. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 17։)
Զայսոսիկ՝ լուացմունս զուարճացելոցն սովաւ շնորհէ. (Ածաբ. մկրտ.։)
Արժանի լինել լուացման մկրտութեան սրբութեան։ Սրբիլ լուացմամբ կենսատու սուրբ աւազանին։ Ի սմա լուացումն ի մահն քրիստոսի. (Ագաթ.։ Խոր. ՟Բ. 80։ Նար. ՟Հ՟Ե։)
washing, whitening;
bleaching;
օր —ցից, washing day.
հանապազորդ աղօթք, եւ լուացք արտասուաց մի՛ պակասցէ. (Յճխ. ՟Թ։)
Արար նա առաւել լուացս այնմիկ, որ ետ նմա անդ լուացս արտասուաց. (Եփր. համաբ. յորմէ եւ Բրսղ. մրկ.։)
liquid, fluid;
soluble;
fusible;
volatile;
fugitive, transitory;
— կերակուր, flesh, meat food.
ԼՈՒԾԱԿԱՆ. Որ ինչ անկ է աւուրց լուծանելոյ զպահս. ուտիքի.
ῤοώδης, ῤυτός fluidus ἕκλυτος , λύσιμος solutilis διαλυόμενος solubilis. Լուծ. հոսանուտ. ծորելի. հեղուկ. խոնաւ. կակուղ. ցնդելի. սահական. փոփոխական. եղծելի. ապականացու. լուծանելի. քայքայելի. թոյլ.
Երկնագոյն դաշտաց՝ լուծական լերանց (կոհակաց ծովու)։ համայնիցս լուծականաց՝ հոսանուտ եւ ստորածորելի նիւթից. (Նար. խչ. եւ ՟Ղ՟Գ։)
Եւ մահացու լուծականն՝ առ վերնականն կենսածին։ Բերողի ստուերին կտակի անկայի եւ լուծականի. (Նար. մծբ.։)
Լուսինն ի հինգետասան աւուրն լուծանի. եւ մեք յայն հասակն թուլանամք մեղօք. այս հինգետասան սաղմոս ի պնդութիւն լուծական հասակին եղիցի. (Տօնակ.։)
Մաղձքն՝ որ պնդեն զբնութիւնն, ի լուծականացն եւ ի վեր եւ ի վայրհանողացն զնոսա բռնահարին ի դեղոցն. (Խոսր.։)
Ապա ճաշակեն ի լուծական կերակուրսն. զի նա է կատարումն պահոցն. (Խոսրովիկ.։)
fluidity;
solubility;
fusibility.
Կայուն հաստատել զջուրց լուծականութիւն։ Զոր եւ ոչ վիմաց կարծրութիւն բերէ, թո՛ղ թէ մարմնոց լուծականութիւն. (Նար. ՟Ղ՟Գ. եւ ՟Դ։)
Փորձութիւնք կենցաղոյս՝ կամ դիւական պատահարք (ան), կամ ըստ մերում լուծականութեան. այսինքն թուլութեան եւ մեղկութեան. (Մագ. ՟Հ՟Ը։)
to get loose, to become untied, to be dissolved, decomposed;
to languish, to fall off, to flag;
to be consumed, to waste away;
to grow soft or slack;
to stop, to stay, to lodge with;
to be dismissed, destituted, deposed;
լուծանել ի վաւաշ ցանկութիւնս, to give up one's elf entirely to luxury;
յարտասուս լուծանել, to melt into tears;
լուծանել ի կենաց, յաշխարհէ, to cease to live, to die;
լուծանել ի շոգի, to evaporate;
լուծանել ի ծաղուէ, to laugh heartily, cf. Թալանամ;
լուծան պէտք նոցա, their wants were provided for.
cf. Լուծանեմ.
Իսկ (Վրք. հց. ՟Ժ՟Զ.)
Զի՞նչ արասցուք մանկանս, զի լուծէ զմեզ. իմա՛, աշխատ առնէ, կամ անհանգիստ առնէ։
Յետ թողլոյ զմիտսն եւ հեռանալոյ պատերազմին՝ լուծի մարդն յանձն իւր յուսահատութեամբ. (Կլիմաք.։)
solvent, dissolving;
opening, laxative, purgative.
Լուծիչ կապանաւոր թախանձանաց, կամխռովութեան, անձից, երկանց, մեղաց մթութեան, յանցանաց, մահու. (Պիտ.։ Յճխ.։ Նար.։ Շար.։ Պտրգ.։ Շ. թղթ.։)
Որ գրոյն է լուծիչ քրիստոս, եւ կատարիչ խորհրդոյն. (Խոր. վրդվռ.։)
fluidity, liquefaction;
weakness, languor.
Ի ծուլութենէ, ի ծիծաղելոյ եւ այլն ... զայսոսիկ զմահաբեր լուծուածս ի բաց փսխել ուղիղ խոստովանութեամբ. (Յճխ. ՟Թ։)
Վասն զի յոյժ բազում եւ սաստիկ է զօրութիւնն օրինաց, ոչ կամաց լուծութիւնս մեր կանլ առաջի նոցա. (Եփր. հռ.։)
Եւ որպէս Լուծումն պահոց. թույլտուութիւն ճաշակելոյ.
cf. Լուծուած.
Լուծութիւն ծովուն սահմանաց, կամ կոհակաց, կամ ջուրց. (Նար. ՟Կ՟Գ. ՟Ձ՟Ե։ Վեցօր. ՟Գ։)
solution;
decomposition, resolution, dissolution, dispersion;
explication, discovery, explanation;
dilution;
liquefaction;
fluidity;
abolition;
infraction, infringement, violation;
fainting;
— ամուսնութեան՝ ժողովոյ, dissolution of matrimony;
dissolving of an assembly;
— որովայնի, diarrhoea, looseness, flux;
— կենաց, death;
— սառնամանեաց, thaw.
Այսրէն ի հող զլուծումն. (Պիտ.։)
Լուծումն ինձ ի կնպնրանէն լիցի. (Յհ. կթ.։)
Լուծումն պսակին. (Շ. ընդհանր.։)
Լուծումն եւ լքումն զօրաց. (Յհ. կթ.։)
Լուծումն անդամոց։ Յօդիցն լուծմամբ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 37։ Նար. ՟Ծ՟Ը։)
ԼՈՒԾՈՒՄՆ. Մահ. փոխումն յաստեացս. դարձ ի հող. քակտումն մարմնոյ.
Ողբան զլուծումն սրբոյն պօղոսի ի մարմնոյն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։)
Մահ՝ մարդոյ հանգիստ է, տղայոց մխիթարութիւն, ծերոց լուծումն (իբր արձակումն ի կապանաց մարմնոյ). (Ոսկ. մխիթ. սգ.։)
ԼՈՒԾՈՒՄՆ. եղծումն հրամանի, պատուիրանազանցութիւն, օրինազանցութիւն. չպահելն զպահս, զշաբաթ, եւ այլն.
Երկնչիմ իպնտուիրանաց քոց լուծանէ։ Թո՛ղ զլուծումն հրամանին։ Թլփատութիւն առնելն (իշաբաթու՝) լուծումն էր օրինաց. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա։ Շար.։ Ոսկ. յհ. ՟Բ. 3։)
Ի լուծումն մտաբերիցեն պահոց։ Ի շաբաթու եւ ի կիւրակէի բռնադատեն լուծումն առնել։ Քառասուն աւուրբք պահեալ սուրբն գրիգոր՝ զլուծումն ի խոտոյ առնէր. (Խոսրովիկ.։)
cf. Լողակ.
cf. Լողորդ.
Լուղորդացընդ ոտս անկեալ հեղձուցաներ. (Եզնիկ.։)
money-changer;
banker;
տուն, սեղան —ի, exchange office;
bank.
ԼՈՒՄԱՅԱՓՈԽ կամ ԼՈՒՄԱՓՈԽ. κερματιστής nummularius. Սեղանաւոր, հատավաճառ. որ փոխէ զլումայս՝ զազգի ազգի դրամս տալով եւ առնելով.
Զլումափոխսն (կամ զլումայափոխսն) որ նստէին. (Յհ. ՟Բ. 14։)
cf. Լումայափոխ.
ԼՈՒՄԱՅԱՓՈԽ կամ ԼՈՒՄԱՓՈԽ. Սեղանաւոր, հատավաճառ. որ փոխէ զլումայս՝ զազգի ազգի դրամս տալով եւ առնելով
Զլումափոխսն (կամ զլումայափոխսն) որ նստէին. (Յհ. ՟Բ. 14։)
exchange, change;
շահել, կորուսանել լումայափախութեամբ, to win, to lose by the exchange.
to cause to hear.
Երկմտեաց նա ի ձայնէ անտի հրեշտակին, մտեաց նա ի ձայնէ անտի հրեշտակին, վասն այսորիկ բարիոք լուոյց նմա զպապանձելն. (Եփր. համաբ.։)
Զձայն քո լուո՛ ի յանձկութեանն պահու. (Նար. ՟Ձ՟Ե։)
to speak early;
to explain, to make clear.
Զոր հանդերձելոցն ճառից լուսաբանեն կերպաւորութիւնք. (Նար. ՟Գ։)
luminous, bright;
window;
Lucifer, the Morning-star;
heavenly bodies, sun, moon, stars.
Ձիթենի հոգեւոր մտաւոր. լուսաբեր. (Կոչ. ՟Ա։)
ԼՈՒՍԱԲԵՐ. ա.գ. φωταγωγός lucem afferens, luminare, fenestra. Լուսանցոյց. լուսամուտ. պատուհան. (իրօք կամ նմանութեամբ)
Բացեալ պատուհանօքն առ նա բարբառի։ Բարբառի եկեղեցւոյն ի ձեռն լուսաբերացն բանն. (Նիւս. երգ.։)
ԼՈՒՍԱԲԵՐ. φωοφόρος, ἐωσφόρος lucifer. Արուսակ. աստղ առաւոտին. (յն. ֆօսֆօ՛րօս). Որ յերեւիլն ընդ երեկս՝ կոչի Երեկ, եւ գիշերավար. (յն. է՛սբէռօս. լտ. վէ՛սբէռ. որ եւ ԱՍՏՂԻԿ. յն. ափրոդիտէ. լտ. վէնուս) պ. զօհրա, զիւհրէ.
(Պարունակ) լուսաբերին, զոր ոմանք ափրոդիտեայ, եւ այլք էրա՛յ անուանեն։ Արեգակն, եւ սորա զուգընթաց լուսաբերն, եւ հերմէս. (Արիստ. աշխ.։)
Լուսաբերն բնութեամբ իսկտարփանք է, շնորհի պատճառք ի գեղեցկութիւն եւ ի սիրելութիւն։ Լուսաբերին՝ եւ փայլածուին. եւ այլն. (Շիր.։)
Զարագընթաց շարժումն արփին, զարեգական՝ լուսաբերին, կացոյց հանդերձ գաբաւոնին. զլուսին ձորոյն ելիոնին. (Յիսուս որդի.։)
dwelling in light, celestial.
Լուսաբնակ օրհնաբան էից խմբակցութեանց։ Եթերաճեմ եւ լուսաբնակ եւ աստուածառերձ հոգեղինացն. (Նար. մծբ. եւ Նար. յովէդ.։)
fiery, on fire, in flames, bright with heat, red hot.
Լուսաբորբոք հոգեռանդն բոցով հրաւառէ. (Խոր. վրդվռ.։)
that sheds light, luminous.
Հոգեշահ եւ ի լուսաբուղխ աղբերէն յայնմանէ լցցուք զսիրտս մեր. (Վրք. հց. ՟Ա.)
the gates of light
Թիւրին արք զօրութեանց. խփի լուսադուռն պատուհանիս. (Ճ. ՟Գ.։)
furnished with light, well lighted.
Յամենայն օր լուսազարդ լինի. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 43։)
Պատկեր լուսազազարդ, եւ հասակ փառաց. (Արծր. ՟Ե. 11։)
Աւազանին լուսազազարդ շնորհիւ։ Ի մատեան լուսազազարդ կտակի։ Ընդ լուսազազարդ կենացն շաւիղ. (Նար. ՟Խ՟Զ. ՟Խ՟Ը. եւ Նար. կուս.)
Լուսազարդ բանիւք հերքեալ զհերձուածս. (Շար.։)
Յոյս ամենայն ծագաց լուսազարդից (այսինքն հաւատացելոց) (Տօնակ.։)
to furnish with light, to illuminate
Բանաւոր բնութիւնս լուսազարդեալ նորա՝ գայ հաստատէ զբոլոր կարգս. (Յհ. կթ.։)
illustrious, noble;
celestial, bright.
Որ է իբրու ի զարմէ լուսեղինաց. որդի լուսոյ. լուսաւորեալ հաւատով, կամ հրեշտակացեալ.
clothed or surrounded with light, bright, luminous, radiant.
Արք երկու հասինառ նոսա լուսազգեացք. (Սկեւռ. յար.։)
cf. Լուսազգեաց.
Ի պարս հրեշտակաց լուսազգեստքդ ընդէ՞ր յղարկեցայք ընդ նոսա ի նոյն խաւարն. Լսազգեստք եղեն որպէս իտէրունեան մեծի սուրբ զատկին. (Եղիշ. ՟Գ. ՟Ե։)
Իբր մ. լուսազգեստ պայծառացուսցէ շնորհիւ. (Մաշտ.։)
full of light, very bright.
Վասն լուսալի եւ պայծառ տան՝ բիւր ինչ ծախեմք. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 10։)
Զառ հաւատչեայ կենացն զլուսալիր զանմահութեանն գրաւականն. (Անան. եկեղ։)
cf. Լուսալի.
Վասն լուսալի եւ պայծառ տան՝ բիւր ինչ ծախեմք. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 10։)
Զառ հաւատչեայ կենացն զլուսալիր զանմահութեանն գրաւականն. (Անան. եկեղ։)
Լուսին հնգետասաներորդութիւն լուսալիր լինի. (Փիլ. լին.։)
that sheds light, luminous, brilliant.
Գայ ահեղակերպ լուսածագ գեր ի վերոյ ճառագայթիւք. (Ասող. ՟Գ. 21։)
to shine, to give light, to illuminate.
Յարեւելից լուսածագիս անճառ հրաշիւք. (Շար։)
engendering, or producing light, photogenic;
phosphor.
Լուսածին մարմնոյ գովեալ հանգըստեանն սպաաւորեցին. (Նար. առաք.։)
Ի դէպ կոչէին զնոսա (զսուրբ կանայս) գիրք՝ հրածինս եւ լուսածինս. (Համամ առակ.։)
formed of light, bright.
հրեշտակք որպէս պատմուճանաւլուսեղինաւ երեւեցան, որպէս եւ լուսակազմ իսկ է բնութիւն նոցա. (Լծ. ածաբ.։)
հանդես ի վեր զանկեալ հոգիս՝ ըստ լուսակազմ հարսնարանի աստ. (Վրդն. երգ.։)
light-bearing;
candlestick;
acolyte.
Եւ որպէս ջահընկալ. մոմակիր.