to cannonade.
cannonade.
hebraism.
like a Jew, after the manner of the Hebrews.
jewish, hebrew, judaical;
— օրէնք, the jewish law;
— հնութիւնք, judaical antiquities.
jew, hebrew, israelite;
—ք, the Jews;
թաղ հրէից, jewry, jew's ward, quarter in a town.
to become a hebrew, to embrace judaism;
to judaize.
chief of the hebrew nation.
cf. Հրէաբար.
Judea.
jews, hebrews, israelites.
in hebrew;
cf. Հրէական;
— ուսանել, խօսել, գիտել, to learn, to speak, to know hebrew, the hebrew language or tongue.
to convert to judaism.
monster;
portent, prodigy, moon-calf.
• , ի հլ. (առանց սղման հոլովուած է հրէշից) «ցուցանք, այլանդակ՝ խառնակ կեն-դանի» Խոր. բ. 81 և աշխ. 616 գրուած հրաշ Կալիսթ. 170. որից հրեշերէ «հնդկական մի գազան» Խոր. աշխ. 615. նոր գրականում՝ հրէշային, հրէշաւոր, հրէշութիւն։
• Պատև. խոր. աշխ. 1877, էջ 80 տար-բեր արմատից է դնում հրեշերէ, իբր արաբ. [arabic word] hiriš կամ haris «մէկ եղջիւրով խառնագազան, մի տեսակ օձ, ռնգեղջիւր»։ Հիւնք. հրեշտակ բառից։ Կաա ունի՝ արդեօք վրաց. რამი րաշի «առասպելական ձի», որի հետ նոյն է Ախց. հրաշ, պահուած միայն Հրաշին պէս եկաւ դարձուածում։ Ֆնտգլեան, Կոչնակ 1931, л 40 զնդ. frayaši «ամէն մէկի պահապան ոգին»։
• ՓՈԽ.-Պէտէլեան, Արևելք 1888 նոյ" 8-9 սրանից է դնում Ատանայի թրքախօս Հայոց, Տաճկաց և Յունաց մէջ գործածուած հրէիկ «հսկայ մարդ» (իբր հրէշիկ), որ շատ կաս-կածելի է։
judaism.
cf. Հրձգութիւն.
fire-hurling, thunder-striking, fulminating;
— բարկութիւն, thunder.
cf. Հրատիկք.
inheritance;
legacy, bequest, gift by will, endowment;
— առնել, to bequeath.
• (ի-ա հլ. ըստ ՆՀԲ, բայց առանց վկայութեան) «կտակով ժառանգութիւն թող-նուած ինչք» Մխ. դտ. Կանոն. էջ 125. Սր-բել. հրտր. Էմ. էջ 151. որից հրիտակատար (իմա՛ հրիտակակատար) Մխ. դտ.։
• ՆՀԲ յիշում է յն. ϰαήματα «ինչք», պրս. ❇ [arabic word] xirida «գնած բանը», լտ. hereditas «ժառանգութիւն».
heir;
legatee.
burnt, kindled, on fire;
fire;
— առնել, to burn, to kindle, to consume by fire;
— լինել, to burn, to be burnt or consumed by fire.
cf. Հրկէզ առնեմ.
cf. Հրկէզ առնեմ.
cf. Հրկիզումն.
burning, conflagration, fire.
act of casting fire;
jet of fire;
conflagration;
thunderbolt.
fire-brand, incendiary, burner;
linstock;
—ք, conflagration, fire;
— նաւ, fire-ship;
— առնել, to set on fire, to set flames to;
— լինել, to be burnt, destroyed by burning.
cf. Աճառ.
cf. Հրճուալից.
cf. Հրճուալից.
joyful, gay, cheerful, merry.
gladdening, cheery, joyous, mirthful.
to rejoice with, to congratulate.
joy, mirth, rejoicing, cheerfulness, gaiety, sportiveness, delight, pleasure;
—նս ումեք կազմել, ի —նս ածել զոք, to rejoice, to delight, to cheer;
ի — նս խնճոյից, in the merriment of a feast.
to rejoice, to divert, to amuse;
— զլսելիս, to delight the ears, to charm, to please.
to be joyful, in a merry mood, to thrill with joy, to leap for joy, to be transported with joy, to shout for joy, to be overjoyed, to exult, to rejoice greatly, to be in a rapture of joy, to be beside oneself with joy.
cf. Հրճուական.
steam-pump;
engine.
to fear, to be afraid.
militia men, troops;
military banditti, horde;
band, gang, crew;
scout, rover, robber, plunderer;
cf. Կաւատ.
• , ի հլ. «ասպատակող զօրք» Բուզ. Եղիշ. գ. էջ 48. «աղջիկ փախցնելու ժամա-նակ առևանգողին օգնական կտրիճը» Կա-նոն. էջ 66. Մխ. դատ. էջ 199. որից հրոսակ Խոր. Յհ. կթ. Մագ. հրոսանուէր, Յհ. կթ. հրոսող Յհ. կթ. հրոսումն Յհ. կթ. հրոսա-կախումբ (նոր բառ). հրոսանալ «մէկ կողմ դիմել» Վստկ. 172.-գրուած է նաև խրոսակ Արծր. հրահոսակ Մագ. Օրբել. Սիմ. ապար. 70. իսկ հոսակ Խոր. Ա. 11 պէտք է համա-րել սխալ գրչութիւն։ Նոյն բառն է հրահո-սակ «դեսպան կամ նամակ» Բառ. երեմ. էջ 187. հմմտ. հրոս բառի երկրորդ նշանա-կութիւնը։
• Հներից Մագ. անշուշտ ստուգաբա-նում էր «հրոյ նման հոսող» և այս պատճառով հնարել է հրահոսակ ձևը։ Այսպէս է նաև ՀՀԲ։-ՆՀԲ լծ. խրախոյս և թրք. yuruyūš «քայլուածք»։ Տէրվ. Նախալ. 110 և Լեզու 1887, 150 հոսել բայից։ Հիւնք. յն. ῥώομαι (ներկ.) և ῥωσομαι (ապ.) «արշաւել, սուրալ, դի-մել», պրս. րէս, րէսա «հասնիլ»։-Հրոս բառի երկրորդ նշանակութիւնը ՆՀԲ և ՋԲ հասևանում են «գործակից տռփո-ղին», ԱԲ ուղղակի դնում է «կաւատ». որ սխալ է. (ՆՀԲ այս իմաստով համե-մատում է յն. ἔρος «սէր» բառի հետ). հրոս նշանակում է «առևանգողի օգնա-կան կտրիճը», որ կռւող է և ո՛չ կա-ւատ. ուստի և հրոս, հրոսակ բառի մի նոր առումն է միայն (տե՛ս իմ Հալ. նոր բառեր հին մատ. Ա. էջ 64)։-Պա-տահաևան նմանութիւն ունին անգլ-սաքս. hros «նժոյգ», անգլ. horse «ձի», գերմ. Ross։
banditto, bandit, cf. Հրոս.
to fall upon, to make an inroad, to invade, to sack, to plunder.
to rush, to fall upon impetuously.
King's messenger.
headland, promontory, cape, foreland.
fiery nature;
ardor, heat.
roucou, arnotto (dye).
helva, a sweet meat.
• «ալիւրով և շաքարով (կամ թէ ռուպով և կամ մեղրով) և իւղով պատրաս-տըւած ուտելիք. տճկ. հալվա». ունին միայն ՀՀԲ և ՋԲ. հնից աւանդուած չէ և կայ միայն նոր գաւառականներում։ Բառիս վկայութիւ-նը գտնում եմ այժմ Նաղաշ Յովնաթանի տաղերում, հրտր. Չօպանեան, Փարիզ 1910, էջ 92. «Ջենէք թազայ գառն ու շիշակ եփէք եղաձու և հարուշակ»։ (Հրատարակիչր սխալ-մամբ ուզում է ուղղել հարիսայ)։
• = Պհլ. [hebrew word] ︎ ︎ irošak հոմանիշից, որ թէև չէ աւանդուած, բայց ունինք պհլ. ❇ afrošak «հալվա» (WZKM 18, 281) որի հետ հմմտ. պրս. [arabic word] farusā, [arabic word] ︎︎ áfruša, [arabic word] āfrūsa «ալիւրով, կարա-ռով և մեղրով պատրաստուած մի տեսակ քաղցրեղէն. հալվա». որից փոխ առնուած է նաև քրդ. hewružk «ճմուռ, կարագով տաք հաց» (ըստ Justi, Dict. Kurde, էջ 447)։-Հիւբշ. 185.
• Ուղիղ մեկնեց նախ ԳԴ՝ համեմատև լով պրս. ֆիւրիւշէ «հրուշակ» ձևի հետ։ Հիւբշ. ZDMG 35 (1881), էջ 661 պրս. farūša։ Հիւնք. պրս. [arabic word] farūšak «ձաւար»։ Stackelberg WZKM 18 (1904), 281 պհլ. afrōšak «հալվա» բա-ռից։
• ԳՒՌ.-Ջղ. խրուշակ, խուրուշակ, Ագլ. հրէ՛շmկ, Պռ. հիւրիշէկ. այլուր զոյութիւն չունի այս բառը. բայց ձևից երևում է, ոռ շատ հին է և փոխառութիւնը տեղի է ունե-ցած պահլաւական շրջանին։
ignited, burning.