adv. conj. once, at one time;
even, notwithstanding;
այս —, this once;
այլ —, another time;
առաջին —, the first time;
մի —, only once;
բազում —, many times, often;
միւսանգամ, once more, over again;
առ — մի, at once, this time;
քանիցս —, every time;
how many times?
· Calfa
Մինչ զի անգամ եւ աղօթիւք զմահուն հայցեն հանգիստ։ Բոլորովին իսկ անգամ եւ բանիւ երբէք չէ օրէն։ Եւ անգամ զանուանս լսելոյ զչարին։ Եւ առ հասարակ իսկ անգամ եւ զազգակիցս վարէին ի գերութիւն. (Պիտ.։)
antidote, counter-poison.
· Calfa
Զթոյնս մեղացն միշտ անդեղայ Քրիստոսի մահուն բժշկէ։ Անդեղայ՝ մահարար դեղոց, կամ մահու։ Խղճի մտաց մերոց անդեղայ. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. պտրգ.։)
vexatious, grievous;
melancholy.
· Calfa
Յայսմ քաղաքի՝ մեծ եւ հոյակապ, եւ անդոհ, եւ թագաւորական, (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 10.) թէպէտեւ մարթ էր իմանալ՝ բազմահոգ, այլ ստոյգ երեւի ընթեռնուլ ԱՆԴ՝ ՈՒՐ. զի եւ յն. է՝ էնթա. այս ինքն աստ, անդ, ուր։
quiet, still, tranquil, calm, mild, peaceable;
easy, convenient, comfortable;
— or յանդորրու, peaceably, in tranquillity;
comfortably, at ease;
— առնել, յ— հանել, to calm, to quiet, to soften, to appease, to comfort.
· Calfa
Չի՛ք անդորր ի բերիլն ընդ երկիր։ Անդորր եւ մխիթարութիւն եղեւ։ Անդորր եւ հանգիստ են մեզ ամենայն նեղութիւնքն։ Չէ՛ յանդորր, այլ ի մահուն երկիւղէ խռովեալ. (Լմբ. սղ.։)
s. pl. abyss, gulf;
precipice;
the infernal regions, hell, tartar.
· Calfa
Լո՛ւր ի խորոց անդնդոց մահուն գերեզմանի. (Նար.։)
there;
beyond, on the other side;
yonder;
ի քաղաք —, to the city;
— քան, beyond, further than, on the other side of, over;
— քան զծով, beyond the sea.
· Calfa
Զոր մահաթոյնն շնչէր վիշապ անդր քան զհիւսիսի. (Խոր. հռիփս.։)
adj. s. eldest, first-born.
· Calfa
Անդրանիկ ի մեռելոց (այս ինքն Քրիստոս նախկին յարուցեալն ի մեռելոց յանմահ կեանս, եւ յարուցիչ մեր). (Կող. ՟Ա. 18։ Իսկ անդ. 16. ասի)
statue;
bust;
— վիթխարի, colossus.
· Calfa
Յետ մահուցն՝ մեծապէս գովութեանցն մնայ յիշատակ անդրեօքն. (Պիտ.։)
that cannot be created.
· Calfa
Այլ եւս երեք սեռք մահկանացուք պակաս գոն մեզ՝ անեղանելիք. որոց ոչ եղելոյ՝ երկին անկատար։ Անեղանելիք, այս ինքն տակաւին ոչ եւս եղեալք. (Սահմ. ՟Ա. ի Պղատոնէ։ եւ լծ. հյ։ եւ Մագ. ՟Ե։)
incorruptible, indissoluble;
indelible, not to be effaced;
inviolable.
· Calfa
ἅφθαρτος (լծ. անվթար). incorruptus, incorruptibilis. Որ ոչն եղծանի. անեղծանելի. անեղծական. անապական. եւ մշտնջենաւոր. անջինջ. անմահ. անփոփոխ. որ չաւրիր. պօզուլմազ. խալիս, սաղ. իֆսատ օլունմազ.
incorruption, indissolubleness.
· Calfa
ἁφθαρσία, ἁδιαφθορία. status incorruptus. Անեղծն գոլ. անեղծ վիճակ. անապականութիւն. մշտնջենաւորութիւն. անմահութիւն. անփոփոխութիւն. եւ անարատութիւն. անկեղծութիւն. իֆսատ օլունմազլըգ.
uncreated state.
· Calfa
Բնութիւն՝ որ զանեղութիւն ունի յինքեան, որ է յատուկ Աստուծոյ, անմահ եւ անապական է. (Շ. ամենայն չար.։)
Որ միայն ունիս զանեղութիւն եւ զանմահութիւն. (Շար.։)
unblamable.
· Calfa
Զկլեալսդ զամենեսեան ի մահաբեր որովայնէ վիշապին անեպեր ապրեցուցից։ Կանգնեալ ի մէջ հնոցին ամբողջ մարմնով՝ անեպեր եւ առանց ամենայն վնասու. (ՃՃ.։)
adj. adv. fearless, bold, courageous, intrepid;
fearlessly;
courageously, intrepidly.
· Calfa
Աներկիւղք են իբրեւ զանմահս։ Աներկիւղ էր ի մարդկան հարուածոց. (Եղիշ. ՟Ը։)
Աներկեղ լիցիս ի մահաբեր նետից սատանայի. (Նեղոս.։)
fearlessness.
· Calfa
Մեծ եւ այս եւս շնորհ արդարոյ է այն, որ յաղագս մահու աներկիւղութիւնն է. (Փիլ.։)
state of a person bereft of children;
barrenness.
· Calfa
Լա՛ւ է անզաւակութիւն հանդերձ քաջութեամբ։ Այրութիւն եւ անզաւակութիւն եկեսցէ յանկարծակի ի վերայ քո։ Մի՛ եւս լիցի այդ ի մահ եւ յանզաւակութիւն. (Իմ. ՟Դ. 1։ Ես. ՟Խ՟Է. 9։ ՟Դ. Թագ. ՟Բ. 21։)
insensible, imperceptible.
· Calfa
Որ չէ զգալի, եւ ոչ իմանալի. հեռի ի զգայութենէ եւ ի մտաց. օտար. տույուլմազ, զայրի մահսուս.
not vigilant, careless, inattentive;
յանզգաստս, յանզգաստից, insensibly;
cf. Անզգուշաբար.
· Calfa
Յանկարծակի եւ յանզգաստս հասանէ օրն մահու. (Տօնակ.։)
impenitent, irreclaimable;
irrevocable.
· Calfa
Մեղաւորաց անզղջից։ Անզղջիցն դատաստան արեան։ Անզղջիցն մահ որոշեաց. (Մշ. Դտ.։)
impenitence, obduracy.
· Calfa
Որ յանզղջութեան լինիցին մինչեւ ի մահ. (Շ. ընդհ.։)
incapable, unqualified, insufficient.
· Calfa
Քամահեսցեն զնա, եւ անընդունակ զվարդապետութիւնսն ցուցցեն. (Նանայ.։)
cf. Անստգիւտ.
· Calfa
Զմեղացն մահ որպէս զկեանս սիրով եւ անըստգիւտ մտօք ողջունեն։ Անստգիւտ մտօք բերին ընդ նոյնն (ընդ մեղս). (Լմբ.։)
cf. Անստերիւր.
· Calfa
Անստերիւր ունել զմիտս։ Յետ մահու անըստերիւր զթիւսն ունել աղերսէ. (Լմբ. պտրգ.։)
too late;
unseasonable;
unforeseen, unexpected.
· Calfa
παρὰ καιρόν. praeter tempus, ἅκαιρος. inopportunus. Որ ինչ լինի արտաքոյ դիպող ժամու. տարաժամ. յառաջ քան զժամանակն կամ անագան. տարադէպ. պիվագթ, մահալսըզ.
cf. Անժուժկալութիւն.
· Calfa
Որպէս անժուժութիւնն Ադամայ եւ Եւայի անէծս ի վերայ էած եւ մահ, նոյնպէս եւ ծնելոցս ի նոցանէ՝ որ զնոյն անժուժութիւնն ունին. (Յճխ. ՟Թ։)
that bears a curse;
that curses.
· Calfa
Զմեղս անիծաբերս եւ մահածինս. (Ագաթ.։)
foolish, senseless, insipid;
irrational, absurd.
· Calfa
Զանիմաստ պատուհաս մահու յանձինս կրեալ. (՟Գ. Մակ. ՟Զ. 12։)
cf. Անյեղ.
· Calfa
Մի՛ դարձեալ այլայլեալ երեւութասցի զաստուածութիւն, քանզի անյեղլի է եւ անմահ. (ծն։)
indubitable.
· Calfa
Անյերկուանալի էր վկայութիւնն։ Այսպէս եւ զնորայն ասէ զվկայութիւնն։ Ի մահուանէն՝ անյերկուանալի զյարութիւնն եցոյց. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 29. 35։ ՟Բ. 14։)
despair.
· Calfa
Եհատ ասէ իբրեւ զծառ, զմահուն անյուսութիւն ցուցանելով. (Արշ.) իմա՛ զանյուսալի գոլն յաստիս առ կենդանութիւն։
not oblique, straight, direct.
· Calfa
Անայլայլելի անմահութիւն, եւ անշեղ եւ անխոտոր մշտաշարժութիւնն։ Անշեղս ի վատթարն կոյս. (Դիոն. ածայ.։)
to expire, to die;
to commit suicide by suffocation.
· Calfa
Որ ի խաչին անշնչացար։ Կամաւորապէս անշնչացար։ Որ զդատակնիք մահու ելոյծ իւրով անշնչացեալ մարմնով զհոցեալ մարդոյն. (Շար.։)
expiration, death;
asphyxia.
· Calfa
Եւ Անշնչանալն. մահ. մեռելութիւն.
Որ եւ անմահն՝ անշնչութեամբ զաստուածային հոգին արձակեաց. (Նար. խչ.։)
dumb with amazement, astonished, surprised;
— լինել, to be astonished, to wonder;
— լռութիւն, utter or profound silence.
· Calfa
Անշշուկ հանգստեան (մահուան) ցանկացաւ. (Ոսկ. ՟բ. տիմ.։)
incontestable, sure, certain, assured, infallible;
assuredly, incontestably, certainly.
· Calfa
unbounded, unlimited, infinite.
· Calfa
Գիտասցես (զգործս աստուծոյ) անյայտս եւ անոլորտս մահկանացու ազգին. (Փիլ. այլաբ.։)
footless, apode;
baseless;
յանոտից, at the feet.
· Calfa
Կայ ընդ անոտիւք մահճաց իմոց. (Վրք. հց. ՟Ի։)
indefinitely;
confusedly, indistinctly;
implicitly.
· Calfa
Խայթոց մահու մեղք, ո՛չ եթէ այս կամ այն, այլ անորոշաբար, յայտ է եթէ ամենայն մեղք. (Բրս. հց. ՟Ծ։)
renowed, famous, illustrious;
— լինել, to become illustrious.
· Calfa
Անուանիք դառնային։ Անուանի յիշատակ, կամ կատարաումն, մահ. (Փարպ.։)
sweet, agreeable to the taste, savoury, delicate;
benign, gracious.
· Calfa
Անուշակ, անմահ, ողորմած աստուած. յն. հզօր եւ այլն. (՟Գ. Մակ. ՟Զ. 10։)
sweet, odoriferous, delicate;
— առնել, to perfume, to scent.
· Calfa
Ի յայս անուշահոտոյս անմահանայի. (Ոսկիփոր.։)
to sweeten.
· Calfa
Եւ ոչ յետ մահուան անուշեալ քաղցրանայր դառնութիւնս րտին, այլ իջուցեալ ի փայտէն՝ հրով ծախէր. (Ղեւոնդ.։)
impassibility.
· Calfa
Չարչարանք նորա մեզ անչարչարութիւն է, եւ մահ նորա մեզ անմահութիւն։ Հաւատայ զչարչարելին անչարչարութեամբ։ Ի չարչարելւոջ մարմնի զանչարչարութիւն ցուցեալ. (Աթան. ՟Ա. եւ ՟Դ։)
Ի բնութենէ իւրմէ՝ որ է անչարչարութիւն, փոփոխումն ընդունել ոչ կամի։ Աստուածային բնութեամբն ունի զանչարչարութիւն եւ զանմահութիւն. (Շ. թղթ.։)
Զանչարչարութիւն մարմնոյն՝ որ յետ կամաւորն մահուան. (Լմբ. սղ.։)
immense, infinite;
extreme, excessive, enormous, immoderate, superfluous, superabundant;
intemperate, disordinate;
dreadful, violent, grievous;
յանչափս, cf. Յանչափս.
· Calfa
Չափովն՝ խնամք են դարմանոցն, եւ անչափն՝ տանջանք եւ մահ. (Յճխ. ՟Դ։)
Մի՛ անչափ զայս գործէք։ Յանչափ վշտանալոյ ելանէ մահ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 16։)