Definitions containing the research մարտ : 1581 results

Բազմագթելի, լւոյ, լեաց

adj.

very slippery, where one slips, stumbles often or very easily.

· Calfa

NBHL (1)

Ճշմարտեսցի բան քո ... ի բազմագթելին դարձաւորութիւն պատկերի զղջման մեղաւորին. (Նար. լ։)


Բազմածաղիկ

adj.

that has many flowers.

· Calfa


Աղանդ, ոց, աց

s.

sect, false doctrine;
school, doctrine;
magic, charm, enchantment, sorcery.

· Calfa

NBHL (1)

Զոր աղանդ կոչես. եւ չէ՛ աղանդ, այլ՝ ճշմարտութիւն. (Սեբեր. ՟Ժ։)


Աղանդինք

s.

formule of a sect;
amulet, phylactery;
heresy.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ աղանդինս գիտեմք, եւ ոչ կախարդութիւնս. (Հ=Յ. մարտ. ՟Ի՟Ը.։)


Աղարտեմ, եցի

va.

to besprinkle with salt;
to spoil, to desolate;
to cast a stain upon, to wound the reputation of, to slander, to calumniate.

· Calfa

NBHL (2)

Այն ոչ եթէ զճշմարտութիւն պատմութեանցն աղարտէ։ Զյիշողութիւնն ոչ կարէր աղարտել, կամ մոռանալ։ Յաղթեաց նոցա, եւ աղարտեաց զնոսա (կոյրն բացեալ). (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. յհ.։)

Աղարտել զճշմարտութեանն զարգացումն. (Պիտ.։)


Աղաւնակերպ

adj.

like a dove, in the form of a dove.

· Calfa

NBHL (1)

Հոգւոյ ճշմարտին՝ աղաւնակերպին. (Գանձ.։)


Աղբիւրաբար

adv.

like a fountain, fluently;
abundantly, copiously.

· Calfa

NBHL (1)

Բանն ճշմարտութեան բղխեալն ի հօրէ աղբեւրաբար. (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Աղտեղացուցանեմ, ուցի

va.

to soil, to dirty, to stain, to besmear with filth or grease, to befoul, to bedaub, to sully, to tarnish, to grease.

· Calfa

NBHL (1)

Քակելով զճշմարտութիւնն, եւ աղտեղացուցանելով զաստուածաբանութիւնն. (Բրս. ծն.։)


Աղքատութիւն, ութեան

s.

poverty, indigence, beggary, want, necessity, penury;
meanness.

· Calfa

NBHL (1)

Կամաւոր աղքատութեամբ արքայութեանդ երկնից ընդ նմին լիցուք արժանի։ Աղքատութիւնն ուսուցանէ ամենայն մարդոյ զճշմարտութիւնն. (Շար.։ Վրք. հց.։)


Աղօտ, ից

adj.

obscure, dull, dim, cloudy, dark, hidden, without lustre;
tawny;
wan;
feeble, indistinct, small;
— լոյս, darkness visible, glimmer, faint light;
ընդ — տեսանել՝ ակնարկել, to catch a glimpse of, to see indistinctly, to blink.

· Calfa

NBHL (1)

Աղօտիւք պատկերօք ճշմարտութեանն. (Դիոն. եկեղ. ՟Դ։)


Աճական, ի, աց

adj.

cf. Աճելական.

· Calfa

NBHL (1)

Էառ ճշմարտապէս զաճականն, զգայականն, եւ զբանականն. (Մխ. ապար.։)


Ամենաթագաւոր

s.

king of the universe, the Creator.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ զքաջ նախամարտիկ, ամենաթագաւորին Քրիստոսի զինուորեալ. (Սարգ. յկ. ՟Ժ՟Ա։)


Ամենակեցոյց

adj.

that saves all;
all-preserving.

· Calfa

NBHL (1)

Զկնի ամենակեցոյց խաչելոյն։ Ամենակեցոյց նշանի։ Բացցէ զամենակեցոյց ճշմարտութեան վարդապետութիւնն. (Ագաթ.։)


Ամենայաղթ

adj.

all-conquering, subduing all enemies, very victorious, that gains the advantage always.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայաղթ մարտիրոսօք, եւ ամենայն սրբովք. (Թէոդոր. կուս.։)


Ամենայն, ի, իւ, ից

adj. s. all, total, whole;
each, every;
all, every thing;
— ոք, every one;
who ever, whosoever, whatever, whatsoever;
— ինչ, every thing, whatever;
ամենայնիւ, յամենայնի, altogether, entirely, quite;
— ուստեք, from all sides, from all parts;
— ուրեք, ընդ — տեղիս, every where, in all places;
զգիշերն —, all the night;
զ— աւուրս, every day;
յառաջ քան զ—, before all;
յետ —ի after all;
պատրաստ լինել —ի, to be ready for every thing;
ի վեր քան զ—, above all or every thing.

· Calfa


Ամենասուրբ

adj.

holiest, very sacred, very holy;
— Կոյս, the very holy Virgin.

· Calfa

NBHL (1)

Սուրբ սուրբ սուրբ, սուրբ ես ճշմարտապէս, եւ ամենասուրբ. (Պտրգ.։)


Ամենեքեան, նեսեան, նեցունց, եքումբք

adj.

all men, all persons, every body, as many as, whoever.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ տեղւոյն ճշմարտեալ է ասելն Արիստակեայ գրչի.


Ամէն, ամենի, ից

adj.

cf. Ամենայն;

· Calfa

NBHL (2)

Ի սկիզբն բանից նշանակէ, ստո՛յգ, ստուգութեամբ. հաստատութեամբ. արդարեւ. ճշմարտապէս. այս այսպէս է, եւ այսպէս լինիցի. իրաւցընէ, ըղորդ, հաստատ. թահգիգ. սահիհ. հագըգէթ.

ԱՄԷՆՆ. որպէս անսխալ ճշմարտութիւն՝ Աստուած. ὀ ἁμήν


Ամուր

adj. s.

solid, stable, durable, tough, lasting;
hard, strong, firm, fast;
compact, massive, thick;
locked, fastened. —, ամրի, րաց, րոյ, ոց, fort, fortification, fortress;
grotto, cave, cavern.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՄՈՒՐ, ամրի, րաց. կամ րոյ, ոց. որ եւ ԱՄՐՈՒԹԻՒՆ, եւ ԱՄՐՈՑ. Ամո՛ւր տեղի. անքոյթ վայր՝ յոր լինի ամրանալ. տեղի ապաստանի կամ փախստեան. զգուշութիւն, պահպանութիւն. մարտկոց. պարիսպ. պատնէշ. բերդ. ակառն. աշտարակ. անձաւ. ὁχύρωμα, περιοχή, φρούριον, φυγαδευτήριον, βάρις, ἅκρα, ἁσφάλεια եւ այլն. munitio, munimentum, praesidium, propugnaculum, confugium, refugium, arx, turis, cautio եւ այլն. էմին՝ սաքին՝ սարփ՝ եէր, գալէ, գուլէ, եւ այլն.


Անգիտանամ, ացայ

vn.

to be ignorant;
to forget one's self.

· Calfa

NBHL (1)

Գիտելով՝ որպէս անգիտանալով հարցանէր։ Ոչ գիտել ասէ զժամն զայն, եւ ոչ ճշմարտութեամբ անգիտանայ։ Գիտէ զամենայն որդի, թէեւ անօրինաբար անգիտանալ ինչ ասէ. (Կիւրղ. գանձ.։)


Անգիր

adj. adv. without letters, — print;
unwritten, verbal, oral;
ignorant, uninstructed;
verbally, by word of mouth.

· Calfa

NBHL (1)

Որք գրոյն չեն ինչ դիւրընկալ, անգիր զինու մարտիջիր ընդ նոսա. (Կոչ. ԺԶ։)


Անգոյ, ից

adj. s. not existing, having no being;
non-existence, non-entity;
nothing;
արար Աստուած զաշխարհս յանգոյից, God created the world from nothing;
յանգոյս, vainly.

· Calfa

NBHL (1)

Նա աւանիկ յանգոյս մարտնչէր. (Երզն. մտթ.։)


Անդանդաղ

adj. adv. prompt, diligent;
diligently, promptly, without delay.

· Calfa

NBHL (1)

Անդանդաղ է ի մարտնչելն. (Լմբ. սղ.։)


Անդլակի

cf. Անդուլ.

· Calfa

NBHL (1)

Անդլակի յարակացոյց ի քարոզ ճշմարտութեանն՝ բան տեսողացն. (Յիշատ. ոսկ. յհ.։)


Աներկեւան

adj. adv.

safe, free from danger;
bold, fearless;
certain, doubtless;
infallible, faithful;
safely, in safety;
certainly;
boldly, fearlessly.

· Calfa

NBHL (1)

Ի տեսլենէ անտի դիմացն յաներկեւա՛ն քարոզեսցէ զճշմարտութիւնն. (Սկեւռ. յար.։)


Անզբաղ

adj.

at leisure, disengaged, unemployed, undisturbed.

· Calfa

NBHL (1)

Անզբաղ ունիցի զտեսութիւն ... Անզբաղ կալցի զմիտսն։ Որպէս զբարի բռնամարտիկ անզբա՛ղս կալ զհայցուածսն. (Բրս. հց. եւ Բրս. հայեաց.։)


Անզգալի, լւոյ, լեաց

adj.

insensible, imperceptible.

· Calfa

NBHL (1)

Ադամանդ՝ անախտ գոյ, եւ ամենայն երկաթոյ հարուածոց անզգալի։ Անզգալւոյն դրակից իմն է եւ հուպ անշունչն։ Յածին ընդ անզգալի արարածոց յածմունս։ Ընդ անզգալիսն մարտնչին (այս ինքն նաւավարք ընդ ջուրս). (Պիտ.։)


Անզգաստութիւն, ութեան

s.

want of a vigilance, carelessness, inattention.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ Յն. տայ եւ զայս միտս, ի դիմամարտիցն յանկարծ գալստենէ։


Անզէն

adj.

unarmed.

· Calfa

NBHL (1)

Զօրագլուխք մարտի քո անզէնք ի գիտութեանն օրինաց. (Երզն. լս.։)


Անզուգական, ի, աց

adj.

matchless, incomparable, unparalleled, unequalled.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ էր մարտն անզուգական. զի նոքա բազումք եւ անհամարք, եւ սոքա սակաւաւորք. (Ոսկ. ես.։)


Անզօր, աց

adj.

without power, weak, impotent, feeble;
unmanly, fainthearted;
inefficacious, insufficient;
invalid.

· Calfa

NBHL (1)

Առնէ զդիւացն մարտ՝ անզօր։ Նետք հրեղէնք՝ լուսաւորելոցն մտօք անզօրք են. (Խոսր.։)


Անըմբռնելի, լւոյ, լեաց

adj.

that cannot be taken;
incomprehensible, inconceivable.

· Calfa

NBHL (1)

Անըմբռնելի լինել ընդդիմամարտին. (Կամրջ.։)


Անժուժանամ, ացայ

vn.

to lose patience, to grow impatient.

· Calfa

NBHL (1)

Անժուժացեալ նա ճշմարտութեամբ. (Պիտ.։)


Անիմայ, ից

cf. Անիմաստ.

· Calfa

NBHL (1)

Ճշմարտութեանն անիմայք. (Թէոդոր. մայրագ.։)


Անիմաստ, ից

adj.

foolish, senseless, insipid;
irrational, absurd.

· Calfa

NBHL (2)

Անիմաստ պատճառս յօդեն ընդդէմ ճշմարտութեանն. (Սարգ. ՟ա. պետ. 4։)

Ի ճշմարտութիւնն հաւատացեալք, զի անհաս է եւ անիմաստ (թերեւս՝ անիմաց). (Եւագր. ՟Ժ՟Ը։)


Անյարմար

adj.

incongruous, unsuitable, unbecoming, not appropriate;
unskilful, insufficient, incapable.

· Calfa

NBHL (1)

Զանյարմար մարտսն. (Նար. ՟Խ՟Ե։)


Անյիշաչարութիւն, ութեան

s.

forgiveness, amnesty, pardon.

· Calfa

NBHL (1)

Գնեա՛ դու զժամանակն զայն անյիշաչարութեամբ եւ հեզութեամբ։ Գոյ ճշմարտութեամբ անյիշաչարութիւն ի կրօնաւորսն. (Վրք. հց. ՟Բ. եւ ՟Ժ՟Է։)


Աննենգ

adj. adv.

artless, guileless, sincere, upright, ingenuous;
artlessly, ingenuously.

· Calfa

NBHL (1)

Առաջի հանապազ արկանել զշմարտութեանն աստուածային եւ աննենգ կերակուրս. (Սարկ. հանգ.։)


Աննիւթ, ից

adj.

immaterial.

· Calfa

NBHL (1)

Աննիւթ քաղաք, կամ մարտք. (Լմբ. սղ. եւ Լմբ. ստիպ.։)


Աննուէր, ուիրաց

adj.

without offering;
implacable, inexorable, cruel.

· Calfa


Անշնորհ, աց

adj.

ill-favoured, disfigured, deformed;
ungracious, ungraceful, unpleasant;
unfortunate, unlucky;
ungrateful, unthankful.

· Calfa

NBHL (1)

Բանք իմաստասիրացն անշնորհք են, եւ օտար ի ճշմարտութենէ. (Սարգ. յուդ. յռջբ։)


Անուանակրութիւն, ութեան

s.

act of bearing the same name, homonymy.

· Calfa

NBHL (1)

Զանուանակրութիւնն յինքեան բերեալ, եւ զհանդէս մարտին. (Շար.։)


Անչարչարելի, լւոյ, լեաց

cf. Անչարչար.

· Calfa

NBHL (1)

Անչարչարելի ըստ բնութեան գոլով՝ չարչարեցաւ ճշմարտապէս մարմնով. (Սարկ. մարդեղ.։)


Անպաճոյճ, ճուճից

adj.

unadorned, simple, plain, unpolished.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ստոյգ ճշմարտութեանն, եւ յանպաճոյճ միամտութեան. (Վեցօր. ՟Է։)


Անպատեհութիւն, ութեան

s.

absurdity, unsuitableness, incongruity, impropriety.

· Calfa


Անպարտելի, լւոյ, լեաց

adj.

invincible, unquered;
insurmountable, unsubdued.

· Calfa


Անպսակ

adj.

without a crown.

· Calfa

NBHL (1)

Գնացաք անպսակք, քանզի ոչ մարտեաք օրինօք. (Միսայ. խչ.։)


Անսամ, ացի, սա՛

vn.

to listen, to obey, to give ear to, to acquiesce, to yield, to consent, to submit;
չ-, to turn a deaf ear, to refuse consent, to disobey.

· Calfa

NBHL (1)

Անսայ (այսինքն յանձն առնու) եւ զվարելն եւս ի հոգւոյն, եւ մարտ ապտերազմի տալ ընդ թշնամւոյն։ Բարութեանց պատճառք հաւանելեացն, զոր օրինակ չարեաց պատճառաք նոյն է չանսալեացն. այսինքն չանսացողաց. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 13. 23։)


Անսուտ, ստից

adj.

real, true, certain.

· Calfa

NBHL (1)

ἁψευδής. mentiri nescius, verax, certus, ἅψευστος. non mentiens, minime fallax. Որ ոչ ստէ. հաւատարիմ. ճշմարիտ. ճշմարտախօս. ողջամիտ. եալան սէօյլէմէզ, սատըգ.


Անկումն, ման

s.

fall, tumble;
overthrow, ruin, subversion;
degradation;
cadence;
վերստին —, second fall;
relapse.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ճշմարտութենէն ի բանն անկումն. (Բրս. ծն.։)