very slippery, where one slips, stumbles often or very easily.
· Calfa
Ճշմարտեսցի բան քո ... ի բազմագթելին դարձաւորութիւն պատկերի զղջման մեղաւորին. (Նար. լ։)
sect, false doctrine;
school, doctrine;
magic, charm, enchantment, sorcery.
· Calfa
Զոր աղանդ կոչես. եւ չէ՛ աղանդ, այլ՝ ճշմարտութիւն. (Սեբեր. ՟Ժ։)
formule of a sect;
amulet, phylactery;
heresy.
· Calfa
Ոչ աղանդինս գիտեմք, եւ ոչ կախարդութիւնս. (Հ=Յ. մարտ. ՟Ի՟Ը.։)
to besprinkle with salt;
to spoil, to desolate;
to cast a stain upon, to wound the reputation of, to slander, to calumniate.
· Calfa
Այն ոչ եթէ զճշմարտութիւն պատմութեանցն աղարտէ։ Զյիշողութիւնն ոչ կարէր աղարտել, կամ մոռանալ։ Յաղթեաց նոցա, եւ աղարտեաց զնոսա (կոյրն բացեալ). (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. յհ.։)
Աղարտել զճշմարտութեանն զարգացումն. (Պիտ.։)
like a dove, in the form of a dove.
· Calfa
Հոգւոյ ճշմարտին՝ աղաւնակերպին. (Գանձ.։)
like a fountain, fluently;
abundantly, copiously.
· Calfa
Բանն ճշմարտութեան բղխեալն ի հօրէ աղբեւրաբար. (Յհ. իմ. եկեղ.։)
to soil, to dirty, to stain, to besmear with filth or grease, to befoul, to bedaub, to sully, to tarnish, to grease.
· Calfa
Քակելով զճշմարտութիւնն, եւ աղտեղացուցանելով զաստուածաբանութիւնն. (Բրս. ծն.։)
poverty, indigence, beggary, want, necessity, penury;
meanness.
· Calfa
Կամաւոր աղքատութեամբ արքայութեանդ երկնից ընդ նմին լիցուք արժանի։ Աղքատութիւնն ուսուցանէ ամենայն մարդոյ զճշմարտութիւնն. (Շար.։ Վրք. հց.։)
obscure, dull, dim, cloudy, dark, hidden, without lustre;
tawny;
wan;
feeble, indistinct, small;
— լոյս, darkness visible, glimmer, faint light;
ընդ — տեսանել՝ ակնարկել, to catch a glimpse of, to see indistinctly, to blink.
· Calfa
Աղօտիւք պատկերօք ճշմարտութեանն. (Դիոն. եկեղ. ՟Դ։)
cf. Աճելական.
· Calfa
Էառ ճշմարտապէս զաճականն, զգայականն, եւ զբանականն. (Մխ. ապար.։)
king of the universe, the Creator.
· Calfa
Իբրեւ զքաջ նախամարտիկ, ամենաթագաւորին Քրիստոսի զինուորեալ. (Սարգ. յկ. ՟Ժ՟Ա։)
that saves all;
all-preserving.
· Calfa
Զկնի ամենակեցոյց խաչելոյն։ Ամենակեցոյց նշանի։ Բացցէ զամենակեցոյց ճշմարտութեան վարդապետութիւնն. (Ագաթ.։)
all-conquering, subduing all enemies, very victorious, that gains the advantage always.
· Calfa
Ամենայաղթ մարտիրոսօք, եւ ամենայն սրբովք. (Թէոդոր. կուս.։)
adj. s. all, total, whole;
each, every;
all, every thing;
— ոք, every one;
who ever, whosoever, whatever, whatsoever;
— ինչ, every thing, whatever;
ամենայնիւ, յամենայնի, altogether, entirely, quite;
— ուստեք, from all sides, from all parts;
— ուրեք, ընդ — տեղիս, every where, in all places;
զգիշերն —, all the night;
զ— աւուրս, every day;
յառաջ քան զ—, before all;
յետ —ի after all;
պատրաստ լինել —ի, to be ready for every thing;
ի վեր քան զ—, above all or every thing.
· Calfa
holiest, very sacred, very holy;
— Կոյս, the very holy Virgin.
· Calfa
Սուրբ սուրբ սուրբ, սուրբ ես ճշմարտապէս, եւ ամենասուրբ. (Պտրգ.։)
all men, all persons, every body, as many as, whoever.
· Calfa
Ընդ տեղւոյն ճշմարտեալ է ասելն Արիստակեայ գրչի.
cf. Ամենայն;
· Calfa
Ի սկիզբն բանից նշանակէ, ստո՛յգ, ստուգութեամբ. հաստատութեամբ. արդարեւ. ճշմարտապէս. այս այսպէս է, եւ այսպէս լինիցի. իրաւցընէ, ըղորդ, հաստատ. թահգիգ. սահիհ. հագըգէթ.
ԱՄԷՆՆ. որպէս անսխալ ճշմարտութիւն՝ Աստուած. ὀ ἁμήν
solid, stable, durable, tough, lasting;
hard, strong, firm, fast;
compact, massive, thick;
locked, fastened.
—, ամրի, րաց, րոյ, ոց, fort, fortification, fortress;
grotto, cave, cavern.
· Calfa
ԱՄՈՒՐ, ամրի, րաց. կամ րոյ, ոց. որ եւ ԱՄՐՈՒԹԻՒՆ, եւ ԱՄՐՈՑ. Ամո՛ւր տեղի. անքոյթ վայր՝ յոր լինի ամրանալ. տեղի ապաստանի կամ փախստեան. զգուշութիւն, պահպանութիւն. մարտկոց. պարիսպ. պատնէշ. բերդ. ակառն. աշտարակ. անձաւ. ὁχύρωμα, περιοχή, φρούριον, φυγαδευτήριον, βάρις, ἅκρα, ἁσφάλεια եւ այլն. munitio, munimentum, praesidium, propugnaculum, confugium, refugium, arx, turis, cautio եւ այլն. էմին՝ սաքին՝ սարփ՝ եէր, գալէ, գուլէ, եւ այլն.
to be ignorant;
to forget one's self.
· Calfa
Գիտելով՝ որպէս անգիտանալով հարցանէր։ Ոչ գիտել ասէ զժամն զայն, եւ ոչ ճշմարտութեամբ անգիտանայ։ Գիտէ զամենայն որդի, թէեւ անօրինաբար անգիտանալ ինչ ասէ. (Կիւրղ. գանձ.։)
adj. adv. without letters, — print;
unwritten, verbal, oral;
ignorant, uninstructed;
verbally, by word of mouth.
· Calfa
Որք գրոյն չեն ինչ դիւրընկալ, անգիր զինու մարտիջիր ընդ նոսա. (Կոչ. ԺԶ։)
adj. s. not existing, having no being;
non-existence, non-entity;
nothing;
արար Աստուած զաշխարհս յանգոյից, God created the world from nothing;
յանգոյս, vainly.
· Calfa
Նա աւանիկ յանգոյս մարտնչէր. (Երզն. մտթ.։)
adj. adv. prompt, diligent;
diligently, promptly, without delay.
· Calfa
Անդանդաղ է ի մարտնչելն. (Լմբ. սղ.։)
cf. Անդուլ.
· Calfa
Անդլակի յարակացոյց ի քարոզ ճշմարտութեանն՝ բան տեսողացն. (Յիշատ. ոսկ. յհ.։)
safe, free from danger;
bold, fearless;
certain, doubtless;
infallible, faithful;
safely, in safety;
certainly;
boldly, fearlessly.
· Calfa
Ի տեսլենէ անտի դիմացն յաներկեւա՛ն քարոզեսցէ զճշմարտութիւնն. (Սկեւռ. յար.։)
at leisure, disengaged, unemployed, undisturbed.
· Calfa
Անզբաղ ունիցի զտեսութիւն ... Անզբաղ կալցի զմիտսն։ Որպէս զբարի բռնամարտիկ անզբա՛ղս կալ զհայցուածսն. (Բրս. հց. եւ Բրս. հայեաց.։)
insensible, imperceptible.
· Calfa
Ադամանդ՝ անախտ գոյ, եւ ամենայն երկաթոյ հարուածոց անզգալի։ Անզգալւոյն դրակից իմն է եւ հուպ անշունչն։ Յածին ընդ անզգալի արարածոց յածմունս։ Ընդ անզգալիսն մարտնչին (այս ինքն նաւավարք ընդ ջուրս). (Պիտ.։)
want of a vigilance, carelessness, inattention.
· Calfa
Իսկ Յն. տայ եւ զայս միտս, ի դիմամարտիցն յանկարծ գալստենէ։
matchless, incomparable, unparalleled, unequalled.
· Calfa
Եւ էր մարտն անզուգական. զի նոքա բազումք եւ անհամարք, եւ սոքա սակաւաւորք. (Ոսկ. ես.։)
without power, weak, impotent, feeble;
unmanly, fainthearted;
inefficacious, insufficient;
invalid.
· Calfa
Առնէ զդիւացն մարտ՝ անզօր։ Նետք հրեղէնք՝ լուսաւորելոցն մտօք անզօրք են. (Խոսր.։)
that cannot be taken;
incomprehensible, inconceivable.
· Calfa
Անըմբռնելի լինել ընդդիմամարտին. (Կամրջ.։)
to lose patience, to grow impatient.
· Calfa
Անժուժացեալ նա ճշմարտութեամբ. (Պիտ.։)
foolish, senseless, insipid;
irrational, absurd.
· Calfa
Անիմաստ պատճառս յօդեն ընդդէմ ճշմարտութեանն. (Սարգ. ՟ա. պետ. 4։)
Ի ճշմարտութիւնն հաւատացեալք, զի անհաս է եւ անիմաստ (թերեւս՝ անիմաց). (Եւագր. ՟Ժ՟Ը։)
incongruous, unsuitable, unbecoming, not appropriate;
unskilful, insufficient, incapable.
· Calfa
Զանյարմար մարտսն. (Նար. ՟Խ՟Ե։)
forgiveness, amnesty, pardon.
· Calfa
Գնեա՛ դու զժամանակն զայն անյիշաչարութեամբ եւ հեզութեամբ։ Գոյ ճշմարտութեամբ անյիշաչարութիւն ի կրօնաւորսն. (Վրք. հց. ՟Բ. եւ ՟Ժ՟Է։)
artless, guileless, sincere, upright, ingenuous;
artlessly, ingenuously.
· Calfa
Առաջի հանապազ արկանել զշմարտութեանն աստուածային եւ աննենգ կերակուրս. (Սարկ. հանգ.։)
ill-favoured, disfigured, deformed;
ungracious, ungraceful, unpleasant;
unfortunate, unlucky;
ungrateful, unthankful.
· Calfa
Բանք իմաստասիրացն անշնորհք են, եւ օտար ի ճշմարտութենէ. (Սարգ. յուդ. յռջբ։)
act of bearing the same name, homonymy.
· Calfa
Զանուանակրութիւնն յինքեան բերեալ, եւ զհանդէս մարտին. (Շար.։)
cf. Անչարչար.
· Calfa
Անչարչարելի ըստ բնութեան գոլով՝ չարչարեցաւ ճշմարտապէս մարմնով. (Սարկ. մարդեղ.։)
unadorned, simple, plain, unpolished.
· Calfa
Ի ստոյգ ճշմարտութեանն, եւ յանպաճոյճ միամտութեան. (Վեցօր. ՟Է։)
without a crown.
· Calfa
Գնացաք անպսակք, քանզի ոչ մարտեաք օրինօք. (Միսայ. խչ.։)
to listen, to obey, to give ear to, to acquiesce, to yield, to consent, to submit;
չ-, to turn a deaf ear, to refuse consent, to disobey.
· Calfa
Անսայ (այսինքն յանձն առնու) եւ զվարելն եւս ի հոգւոյն, եւ մարտ ապտերազմի տալ ընդ թշնամւոյն։ Բարութեանց պատճառք հաւանելեացն, զոր օրինակ չարեաց պատճառաք նոյն է չանսալեացն. այսինքն չանսացողաց. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 13. 23։)
real, true, certain.
· Calfa
ἁψευδής. mentiri nescius, verax, certus, ἅψευστος. non mentiens, minime fallax. Որ ոչ ստէ. հաւատարիմ. ճշմարիտ. ճշմարտախօս. ողջամիտ. եալան սէօյլէմէզ, սատըգ.
fall, tumble;
overthrow, ruin, subversion;
degradation;
cadence;
վերստին —, second fall;
relapse.
· Calfa
Ի ճշմարտութենէն ի բանն անկումն. (Բրս. ծն.։)