Definitions containing the research յոյն : 386 results

Նշան, աց

s. geom.

sign, mark;
sign, signal, character, symbol;
trace, vestige;
sign, proof, token;
omen;
miracle, prodigy, wonder;
ensign, colours, flag, standard, banner;
the Holy Cross;
betrothal, affiancing;
seal, mark;
central point, centre;
aim, butt;
point;
— կռուոյ, arms;
— յաղթութեան, trophy, triumph, victory;
— or —ս տալ, to give a sign, to beckon;
to signify, to indicate;
to affiance;
— առնուլ, to take aim at, to level at;
ոչ եւս տալ — կենաց, to give no signs of life;
— անձրեւի է, we shall have rain.

· Calfa

NBHL (1)

Զայս գրեցին յոյն եւ իսմայէլացի նշանաւ. (Զենոբ.։)


Ոյն, ոյնք

s.

habit, disposition;
valour, strength.

· Calfa


Որայ, ոյ, ոց

s.

sheaf, bundle;
—ս կապել, to lay corn in sheaves, to bind up into sheaves, to tie in bundles.

· Calfa

NBHL (1)

Որայ կապէաք ի դաշտի՛ միում. եւ կանգնեցաւ որայն իմ, եկաց ուղղորդ. եւ դարձան որայքն ձեր, եւ պագին երկիր իմում որայոյն։ Ժողովեցից հասկ ի մէջ որայոց։ Այլ եւ ի մէջ որայոցն քաղիցէ. (Ծն.։ Հռութ. եւ այլն։)


Նորայ, ոց

cf. Նորային.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞նչ նման իցէ սորա մահս նորայոյն (կամ նորայոցն). (Կիւրղ. թագ.։)


Նորային, յնոյ, յնոց

pron.

one's own, his or her own.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞նչ նման իցէ սորա մահս նորայոյն (կամ նորայոցն). (Կիւրղ. թագ.։)


Նոցային

s.

their.

· Calfa

NBHL (1)

Կերպարանս ինչ հանդիպեցուցեալ նոցայոյն առնել զհանդիպումնն. (Փիլ. ել.։)


Շահաստան, ի

s.

seat of Government, capital, metropolis.

· Calfa

NBHL (1)

ՇԱՀԱՍՏԱՆ կամ ՇԱՀՍՏԱՆ. Քաղաք երեւելի կամ ոստանիկ, թագաւորական. իբր արքայանիստ կամ արքայավայել. ամրոց արքունի. (պ. շահիսթան ). որպէս առ յոյնս աթէնք կոչիւր ἅστυ , եւ թ. ասիթանէ ՝ կոստանդինուպօլիս. եւ լտ. urbs Հռովմ.


Շաղաշար

adj.

entwined, conjoined, united;
s. gr. syllable.

· Calfa

NBHL (1)

Այլ սակայն բան թրակացւոյն ի յոյնն՝ հայի ի վանկս կազմեալս ի ձայնաւորաց ի եւ բաղաձայնից այլեւայլ առոգանութեամբք։


Ուրբաթալէզ, ի

adj.

friday-breaking, fast-breaking.

· Calfa

NBHL (1)

ՈՒՐԲԱԹԱԼԷԶ կամ ՈՒՐԲԱԹԱԼԵԶ. որ գրի եւ ՈՒՐԲԱԹԱԶԷԼ. Թերեւս լիզումն եւ լուծումն միոյ ուրբաթու կամ աւուր միոյ ի պահոց, կարծեցեալ աւանդութիւն ինչ ռամկական առ յոյնս կամ առ ասորիս.


Չ (tcha)

s.

the twenty fifth letter of the alphabet, and the nineteenth of the consonants;
seven hundred, seven hundredth.

· Calfa

NBHL (1)

Գիր բաղաձայն ի կարգէ կրկնակաց, անուանեալ Չա կամ Չայ, թաւ քան զջէ, որ է թաւ քան զճէ. ըստ լտ. չէ, եւ ըստ պրս. եւ թ. չիմ. իսկ յոյնք եւ եբրայեցիք եւ նմանիք նոցին անմասն են յայսպիսի հնչմանց, զորս վերածեն ի գ, կամ ի կ, կամ ի ք.


Խ (khé)

s.

the thirteenth letter of the alphahet, and the eighth of the consonants;
forty, fortieth.

· Calfa

NBHL (1)

տառ բաղաձայն՝ թաւ, եւ կրկնակ, անուանեալ խէ, ունակ զօրութեան կրկին տառիցս՝ գղ. կամ փղ. որպէս առ յոյնս χ խհի, կամ քհի, ասի բաղկացեալ յերկուց քմակից տառիցս, κκ գգ։


Խարամանի, անւոյ

s.

the devil, demon;
venomous serpent.

· Calfa

NBHL (1)

Ի դիւաց խարամանւոյ խաբեալ։ Ոյժ տայքխարամանյոյն. (Եղիշ. ՟Բ։)


Կիսահասակ

adj.

young.

· Calfa

NBHL (1)

Տղայոյն կիսահասակ մահն, խեցիցն առողջութիւն. (Անյաղթ հց. իմ.։)


Ճրագաձեւ

adj.

lamp-shaped;
s. mar. an ancient Greek oared-vessel, lychnis.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ունի զձեւ ճրագի, այսինքն ճրագարանի, լապտերի, կանթեղի. այն էր ազգ նաւու երբեմն առ յոյնս, որպէս ցռկանաւ. ... (ναῦσ) λύχνον.


Մալխ

cf. Մալուխ.

· Calfa


Մանգաղ, աց

s.

(ցորենոյ) sickle, reaping-kook;
(խոտոյ) scythe.

· Calfa

NBHL (1)

Ցուցանէ զաքարիաս զպտիժ գերանդւոյն, զոր յոյնն (կամ եբր) մանգաղ ասէ. (Սեբեր. ՟Զ։)


Մանկտի, կտւոյ

s.

infants, children, young people, youngsters, youth;
servants, domestics;
մանրիկ —, little children;
հայ —, the Armenian youth.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛վ սողոն, յոյնք միշտ մանկտի էք. քանզի ծեր յոյն այր (այսնիքն հնագէտ) երբէք ոչ գտանի։ Յաւելաւ ստադիոն մանկտւոյ. (Եւս. քր. ՟Ա։)


Հոռոմ, ի, ոց

s. adj. roman, latin;
greek.

· Calfa

NBHL (2)

ՀՈՌՈՄ ῤωμαῖος romanus, romaeus. գրի եւ ՀՈՌՈՎՄ. իբր Հռոմ, այսինքն Հռովմայեցի. սեպհական կոչումն լատին ազգի իտալացւոց բնակելոց ի հռովմ քաղաքի եւ ի սահմանս նորա. այլ ի փոխադրիլ կայսրութեան ի բիւզանդիոն՝ յոյնք եւս սկսան ի նոյն անուն կոչիլ.

Գրեաց ի լեզու հոռոմ։ Այս ի լեզուէ անտի հոռոմէ առաւ ի յոյն այսր. (Եւս. պտմ. ՟Ե. 5։ ՟Ը. 17։)


Հպիմ, եցայ

vn.

to approach;
to touch, to handle.

· Calfa

NBHL (1)

Խաղաղութիւն առնելով ընդ յոյնս՝ ոչ ի բաժինն նոցա հպի. (Խոր. ՟Բ. 56։)


Հռոմ

cf. Հռովմ.

· Calfa

NBHL (1)

Այս ի լեզուէ անտի հռոմէ առաւ ի յոյն այսր. (Եւս. պտմ.։)


Հնազանդեմ, եցի

va.

cf. Հնազանդեցուցանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զյոյնս ընդ իւրեաւ նուաճեալ հնազանդէր։ Սմբատ երթեալ հնազանդէ զամենեսեան. (Խոր. ՟Ա. 23։ ՟Բ. 50։)


Հնազանդիմ, եցայ

vn.

to obey, to submit, to subject oneself.

· Calfa


Հելլեն, աց

s. adj.

Hellene, Greek;
greek, grecian.

· Calfa

NBHL (2)

Հելլենք, որ եւ ՀԵԼԼԵՆԱՑԻ. ԵՂԵՆԱՑԻ. ԵԼԼԱԴԱՑԻ. յն. է՛լլհն. ἔλλην hellen, hellenus, graecus եւ paganus. Յոյն. հին ազգ յունաց. եւ Հեթանոս. այլազգի. որ չէ հրէայ. (որպէս եւ յոյնք զայլ ազգս բարբարոս ձայնէին)

Ի հելլենս, որ են յոյնք։ Հելլենք կոչին յոյնք յառնէ միոջէ՝ որում հեղինոս անուն էր յելլադացւոց աշխարհին. բայց այլք ասեն թէ ի ձիթենւոյն, որ յաթենք բուսաւ իւրովի. վասն զի ձիթենի յունարէն էլէ՛ա կոչի. (Եզնիկ.։)


Հելլենացի, ցւոյ, ցւոց

cf. Հելլեն;
— լեզու, the greek tongue or language;
— գրել, խօսել, to write in greek;
to speak greek.

· Calfa

NBHL (1)

Նոյն ընդ Հելլեն. ելլադացի. յոյն. եւ Այլազգի. հեթանոս.


Յ (hi)

s.

the twenty first letter of the alphabet, and the sixteenth of the consonants;
three hundred, three hundredth.

· Calfa

NBHL (1)

Յոյնս չոքաւ ինքն։ Տուեալ էր (զանի քաղաք) յոյնս. (Մագ. ՟Ի՟Զ։)


Յունալեզու

adj.

speaking Greek;
Ionic;
— հրէայ, Hebrew born in Greece, i.e. in captivity.

· Calfa

NBHL (1)

Որ վարէ զյոյն լեզու. եւ Բնակիչ յոնիայ գաւառի.


Յունական, ի, աց

adj.

Greek;
— հուր, greek fire;
— ոճ, grecism;
վարել զոճ —, to grecize, to grecianise, to render greek.

· Calfa


Յունասէր

s.

philhellene, philhellenist.

· Calfa

NBHL (1)

Որ եւ վասն առաւել յունասէր բարս ունելոյ՝ ի յոյն լեզու զիւր աշխատութիւնն ժողովեաց. (Խոսր. ՟Ա. 1։)


Յօդապատ, ի, ից

adj. fig.

articulate, surrounded with articulations, corporeal;
well, tersely, elegantly composed or written.

· Calfa

NBHL (1)

Յարմարեալ է թուղթս այս (եբրայեցւոց) յօդապատ զարդագիր բանիւք (յն. շարադրութեամբ եւ բառիւք) իւրովք ըստ յոյն լեզուի առաւել քան զայլ թուղթս առաքելոյ. (Եւս. պտմ. ՟Զ. 25։)


Նախադրութիւն, ութեան

s. gr.

preface, preliminary dissertation;
design, project;
preposition.

· Calfa

NBHL (1)

ՆԱԽԱԴՐՈՒԹԻՒՆ. Ըստ հին կամ յոյն քերականաց՝ է Մասնիկ եղեալ ի սկիզբն այլոց մասանց բանի, որպէս բաղադրիչ, կամ խնդրառու, եւ որպէս նախդիր հոլովակերտ. իսկ առ մեօք՝ միայն խնդրառուքն կոչին նախադրութիւն։


Յեղափոխեմ, եցի

va.

to convert, to change, to transform;
to degenerate;
to translate.

· Calfa

NBHL (1)

Ի յոյն լեզու յեղափոխեաց. (Փոտ. առ Զքր. կթ.։)


Յեղյեղեմ, եցի

va.

to change, to convert, to transmute;
to repeat, to re-iterate, to rehearse, to inculcate;
to translate;
— ի մտի, to turn over, to revolve in one's mind, to think over again, to reconsider;
to ruminate, to ponder, to muse on;
ստէպ —, վեր ի վայր —, to repeat eternally the same thing, to return often on the same subject, to twaddle, to harp always on the same string, to be ever talking about.

· Calfa

NBHL (1)

Նախ յեղյեղեցին զյոյն գիրն ի հայերէն այբուբենս (այսինքն վերածին ի շարադասութիւն ըստ կանոնի տառադարձութեան), եւ ապա զթերին նորա լցուցին աստուածաշնորհ պարգեւօքն. (Տէր Իսրայէլ. դեկտ. ՟Ի՟Գ։ եւ Հ. կիլիկ.։)


Յեղյեղում, ղի

va.

cf. Յեղյեղեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Նախ յեղյեղին զյոյն գիրս ի հայերէն այբուբենս. (Հ. կիլիկ.։)


Յեղում, ղի

va.

to change, to transmute;
to translate;
— ի հայ բան or լեզու, to translate into Armenian, or Haiganian;
cf. Յեղանիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զգիր դիւանաց յեղուլ ի յոյն բան։ Փոխեաց զամենայն ի լեզու ասորի, որ եւ ապա անտի յեղու ի յոյն բան։ Զքսան եւ զերկու յայտնիսս, եւ զնոր կտակս յեղուլ ի հայ բան. (Խոր. ՟Ա. 1։ ՟Բ. 63։ ՟Գ. 53։)


Մեկին

adj. adv.

explicit, clear, evident, formal, precise;
distinct, only, sole;
simple, ordinary, obscure;
clearly, explicitly, distinctly, precisely, expressly, intelligibly.

· Calfa


Մեղացային, այնոյ

s.

sin-offering.

· Calfa

NBHL (1)

Այս օրէն իցէ վասն մեղացայոյն. ի տեղւոջ՝ ուր սպանանիցեն զողջակէզն, սպանանիցեն եւ զվասն մեղացն՝ առաջի տեառն. (Ղեւտ. ՟Զ. 25։)


Մարդավաճառ, աց

s.

slave-merchant or dealer.

· Calfa


Հինգամանակ

gr.

of five feet, pentametrical.

· Calfa

NBHL (1)

πεντάχρονος quinque temporibus constans pes. Որ ունի ամանակս հինգ ըստ յոյն քերականաց եւ քերթողաց. որպէս ա՛մաբկո՛ւմ. յո՛վսէ՛պոս. ստեփանո՛ս. (Թր. քեր.։)


Համեմատեմ, եցի

va.

to compare, to confront, to confer;
to put in comparison with, to equal, to parallel;
to be in symmetry;
— զգիրս, to collate.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ... զուգեալ համեմատեն յոյն թուոյ առարկութեանցս. (Խոսր. ՟Ա. 3։)


Համօրէն

adj. adv.

whole, total, entire, universal;
all, entirely, totally, wholly;
ընդ — աշխարհ, throughout the world;
— կալ ի վերայ, understand perfectly, to know to the bottom, to penetrate deeply, to pierce to the inmost parts.

· Calfa

NBHL (1)

Համօրէն տեղեկութեամբ։ Զհամօրէն բարեկամութիւն ընդ յոյնս կալեալ. (Սարգ. յկ. ՟Դ։ Մխ. երեմ.։)


Հայ, ոց

s. adj. Armenian;
—ք, Armenia;
—ք or —եր, the -s, the — nation;
— լեզու, բարբառ, the Armenian language;
թարգմանել ի —, յեղուկ ի — բան, to translate into —, into the — language.

· Calfa

NBHL (1)

Հայն միշտ աղաղակէ եւ այլն։ Ո՛չ բնութիւն ազգին է չար՝ հոռոմին կամ հայոյն. (Լմբ. ատ.։)


Հանեմ, նի

va. arith.

to draw or pull out, to take away, to abstract, to remove, to displace;
to dislodge;
to rise, to lift up, to carry up;
to divulge, to let out, to publish;
to offer, to present;
to subtract, to take away;
— զքառակուսի արմատ թուոյ, to extract the square root of a number;
— իրաւունս, to do justice to;
— առնուն չար, to defame, to decry, to slander, to belie;
— յաչաց, to cause to lose the favour or affection of;
— յաչաց ժողովըրդեան, to render unpopular;
ի վեր —, to inform of, to discover, to disclose, to reveal, to unveil, to unmask;
— ընդ աշխարհ, to publish, to divulge every where;
ի բանս —, to delude, to beguile, to seduce, to betray, to deceive;
յինքն —, to appropriate to oneself, to take possession of, to assume wrongfully;
— ինչ յոք, to ascribe, to attribute, to impute;
— յոք զպատճառս ամենայն չարեաց, to accuse of every evil;
— յոք զիմն, to apply to;
ի բաց —, to exclude;
to scatter;
to send back or away, to dismiss, to discharge;
— բռնի or բռնաբար, to extort, to wrest, to seize by force, to take by violence;
— յարմատոց, to root up, to extirpate;
*— զթեփ, to scale;
to pearl or decorticate seed;
— զվրէժ քինուն or — զփոխարէն չարեացն, to avenge oneself, to be revenged;
to turn the tables upon;
— օգուտ, to turn to account, to profit by, to derive benefit from, to avail oneself of, to improve;
— հետեւանս, to desume a consequence;
— զոք ի ձեռս ուրուք, to give, to deliver up;
— զօրս, to levy soldiers, troops;
— աւուրս, զգիշերն, to pass the days, the night;
— աւուրս բազումս, to remain a long time;
— ի ժառանգութէնէ, to dispossess;
— յայլ լեզու, to translate into;
— ողջակէզ, to sacrifice;
— լեզու, to put out one's tongue;
to loll out one's tongue;
վիճակ —, to draw, to cast lots;
— զկարասիս, to unfurnish, to strip;
— զկինն, to repudiate;
— կանանց զյօնսն, to paint one's eyebrows;
— զջուր, to draw water, to draw up, to fetch up;
— ի նաւէ, to disembark;
to land, to set on shore;
— ճանապարհի, դրան, to lead to, to run into, to abut or end in;
— առ ոք, to present, to introduce;
— զսուրն ի պատենից, to unsheathe;
— ընդ սուր, to put to the edge of the sword;
— զհոգին, to give up the ghost, to expire, to die;
— զօրհնութիւն, to bless, to praise;
հա՛ն զիս աստի, take me out of this.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ինչ ի քաղդէից պատմէր, նա եհան ի յունաց լեզու։ Նոքա հանին զխօսս նորա ի լեզուէ ասրոց ի յոյն. (Եւս. քր. եւ Եւս. պտմ.։)


Լծեմ, եցի

va. gr.

to yoke;
to couple, to join;
— զկառս, to harness the horses to a carriage, to get a coach ready, — զերիվարս, to match two horses;
to put horses to a coach;
— զանձն յինչ, to apply oneself to;
to substitute one letter for another.

· Calfa

NBHL (1)

ԼԾԵԼ. Ըստ քերականաց՝ Կցել տառ ընդ տառ, կամ դնել ի տեղի իրերաց՝ մանաւանդ իլծորդութեան բայից առ յոյնս.


Լծորդ, աց

adj. gr.

united under the same yoke;
joined, associated, allied;
equal, matched;
cf. Լծակից.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ քերականաց՝ Տառք մօտաւորք ձայնիւ, որք փոխան իրերաց մտանեն ընդ լծով լծորդութեանց բայից առ յոյնս, երբեմն եւ ի մեզ. կամ որք դնին երբեմն ի տեղի միմեանց յոր եւ իցէ բառս ըստ այլեւայլ լեզուացն յատկութեան.


Խորութիւն, ութեան

s.

depth, profoundity.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ անգործութիւն խառնել, եւ զքոյոյն խորութիւն. (Յհ. իմ. ատ.։)


Խութ, խթից, խթոց

s.

obstacle, embarrassment, hinderance.

· Calfa

NBHL (1)

Խութս խութս չեն ասացեալ յոյն լեզուաւ (այս գիրք), եւ կարի կորովութեամբ յարմարեալ են բանք նոցա. (Եւս. պտմ. ՟Ե. 24.) յն. ἁπταίστως sine offensione.


Պատիւ, տուոյ, տուի, տուոց

s. adv. gr.

honour, token of esteem, homage, glory;
respect, veneration, reverence, regard, consideration;
honours, preferments, dignities, degrees, offices, titles;
testimonial, prize, gift, presentation;
խոստումն պատուոյ, word of honour;
լեգէոն պատուոյ, Legion of honour;
— արքունի, diploma of merit;
ի —, in honour of;
պատուով, honourably;
լի պատուով, loaded with honours;
ի — հասանել, to rise to dignities;
ի պատուի լինել, to be in honour, in consideration;
ի — առնուլ, բազում պատուովք պատուել, to load with honours, to pay great honours to, to raise to the highest honours;
to set one up upon the pinnacle of glory, to raise one up to the skies;
ի մեծի պատուի լինել, to be raised to the highest pitch of fortune;
— անձին համարել, to take to oneself the credit of, to deem it an honour;
— ընծայել, to pay honour;
առնել, դնել, to do honour to, to be an honour or a credit to;
— առնել սեղանոյ, to do honour to a meal;
պատուով պատուէք զիս, you do me a great deal of honour, too much honour;
—ս արժանաւորաց, honour to whom honour is due;
cf. Թեկն;
cf. Հասանեմ;
cf. Միմեանց;
sign of abbreviation.

· Calfa

NBHL (1)

Զհոգին ասէ պատուով գրեալ՝ որպէս զԱստուածն եւ զՏէրն եւ զՏեառնն պատուով գրեմք. զի պատիւն՝ որ է քաշն, որ ի վերայ երկու գրոյն դնեմք, որոշէ զանունն Աստուծոյ ի պիտակ անուանց աստուածոցն։ Սովոր են յոյնք եւ զհոգին սուրբ պատուով գրել, զի պատիւն զատուսցէ զանուն սուրբ հոգւոյն ի հոմանուն հոգւոց. (Գէ. ես.։)


Պատմագիր, գրաց

s.

historiographer, historian;
— մատեան, book of history.

· Calfa


Չորրորդատիպ

s.

tetrameter.

· Calfa

NBHL (1)

Յորում կայ տիպ կամ չափ չորրեակ թուոյ. որպիսի է ազգ ինչ տաղաչափութեան առ յոյնս.


Չքնաղ, ից

adj.

rare, curious, admirable, charming, superb, excellent.

· Calfa

NBHL (1)

Զոր եւ յոյնք յանուանելոց յեօթն չքնաղ հրաշակերտիցն համարին. (Եւս. քր. ՟Ա։)