cf. Ոսկեղինիկ.
· Calfa
Անօթս ոսկեղէնս։ Աստուածս ոսկեղէնս։ Գօտի ոսկեղէն։ Ի վերայ ոսկեղինաց նստցի եւ ննջեսցէ. (Ել. ՟Ժ՟Ա. 2։ ՟Ի. 23։ Յայտ. ՟Ա. 13։ ՟Ա. Եզր. ՟Գ. 6։)
Ոչ եթէ ոսկի ինչ սպասք պիտոյ են աստուծոյ, այլ ոգիք ոսկեղէնք. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 25։)
Սափոր ոսկեղէն։ Խոյր ոսկեղէն։ Գահոյք համակ ոսկեղէնք։ Ոսկեղինօք ըմպել նուագօք։ Ոսկեղէն գրով։ Ոսկեղէն տունն. (Շար.։ Եղիշ. ՟Ե. ՟Ը։ Խոր. ՟Բ. 44։ Փարպ.։ Եւս. քր. ՟Բ։)
Քրիստոսի նմանեալ ոսկեղէն բնութեանն, որ առնէր եւ ուսուցանէր անկեղծ. (Վրդն. երգ.։)
pitcher, water-vessel, jug, jar, water-pot, vessel, pot;
cup, mug, goblet, bowl;
the saveall of a candlestick.
· Calfa
= Պհլ. takok «մսի աման» (ըստ Darmes-teter, Zend-Avesta III, 121), պրս. [arabic word] takōk «անասունի ձևով շինուած ոսկեղէն կամ արծաթեղէն մեծ ըմպանակ՝ գինի խմե-լու համար», որից էլ փոխառութեամբ վրաց. ტაკუკი տակուկի «ոսկի կամ արծաթ թաս». (Չուբինով 1213 սխալմամբ դնում է հայե-րէնից)։-Հիւբշ. 153։
Թակոյկք կճեայք վեց։ Լցէ՛ք զթակոյկսդ ջրով։ Պորտ քո թակոյկ ճախարակեայ՝ անպակաս ի գինւոյ խառնելոյ։ Կային թակոյկք եւ ըմպելիք թագաւորին՝ ոսկեղէնք եւ արծաթեղէնք. (Յհ. ՟Բ. 6։ Երգ. ՟Է. 2։ Եսթ. ՟Ա. 7։)
mosaic.
· Calfa
«մանրախիճ քարերով զարդա-րանք, մոզայիկա» Ոսկ. յհ. բ. 36. «Ոսկեղէն միւսիոնս ժողովելով արկանէ շուրջ զորմով-քըն» (էջ 884)։
gold;
gold coin;
gold, golden, of gold;
մուսիոնեան —, massive gold;
— շանթաձիգ, rum fulminans, fulminating gold;
մանեակ —, gold necklace;
— եղէգն, lysimachia, money-wort, loose-strife;
cf. Ընդելուզանեմ;
cf. Կշիռ.
· Calfa
(-կայ, -կւվ, -կեաց) «ոսկի մետա-ղը. 2. ոսկեղէն, ոսկուց շինուած» ՍԳր. Ա-գաթ. ածանցման մէջ մտնում է հետևեալ ձե-ւերով. 1. ոսկե-. ինչ. ոսկեղէն ՍԳր. Եւս. քը ոսկենկար Եփր. թգ. ոսկեպատեան Բուզ. ռոկեզարդել Եւագր. ոսկեսէր Ոսկ. ես. ոսկե-րիչ ՍԳր. Կոչ. Եփր. մն. 477. Ոսկ փիլիպ. (հմմտ. Meillet MSL 17, 262).-2. ոսկէ-, որով կարող են գրուիլ բոլոր նախորդ ձևերը, բայց յատկապէս ոսկէօղ Խոր. ոսկէօծ Յայսմ. -3. ոսկի-(առանց յօդակապի). ինչ. ոսկի-վարաւանդ Բուզ. ոսկիգիսակ Եւս. քր. ոսկի-կմբեայ Բուզ. բազմոսկի Վանակ. յոբ. յոգ-նոսկի Փիլ. իմաստ.-4. նոյնը յօդակապով. ինչ. ոսկիազէն Բ. մկ. ժա. 8. ոսկիածին Ա-գաթ. ոսկիապատ Ել. իզ. 32. լզ. 36. Ես. լ. 22. Թղթ. բարուք. Կոչ. 20. Ագաթ. ոսկիա-կուռ Կոչ. 20։-Նոր բառեր են ոսկեգեղմն, ոսկեզօծել, ոսկեդրամ, ոսկեդար, ոսկեդար-եան, ոսկերչական, ոսկերչապետ ևն։
ժողովուրդներից անցել են Հայաստան, իսկ «անագապղինձը» յետոյ նշանակու-թեան փոփոխութեամբ դարձել է «ոս-կի», ինչպէս որ ըստ J. Grimm յուն, ὄίδηρος «երկաթ»=գերմ. silber «ար-ծաթ»։ Մորթման ZDMG 31, 412 բևեռ. usgini «ոսկեղէն»։ Պատկ. Փորձ 1880 մարտ, էջ 97 աւելի մօտիկ է գտնում ակկադ. gušqi «ոսկի»։ Lag. Gött. Nachr. 1882, 164 սումեր. [other alphabet] guski(n)։ Schrader, Sprachverglei-chung und Urgeschichte, Jena 1890 դնում է ո՛չ-հնդևրոպական նախահայ-կական բառ և կցում սումեր. guškin gusgin, վրաց. okro, oker «ոսկի» և ու-րիշ կովկասեան ձևերի հետ. «դսկի» և «պղինձ» նշանակութեանց յարաբերու-թեան համար յիշում է եաքութ. altun «պղինձ» և թրք. altun «ոսկի». հմմտ. նաև Jensen ZAss. 1, 254-5։ Busge IF 1, 444 այս հիման վրայ ենթադրում է թէ հյ. ոսկի ծագած է նախաւոր *goski ձևից, g-ի անկումով։ Յ. Արշէզ, Բազմ. 1897, 51 ակկադ. guski, guskin, ֆինն, waski։ Riabinin MSL 10, 19 ֆինն. waski, էսթ. wask «պղինձ», հունգ. vas «երկաթ»։ Jensen, Hitt. u. Arm. 209 դնում է սումեր. guškin ձևից՝ հաթերէ-նի միջնորդութեամբ։ Հիւնք. ոսկր բա-ռից է հանում։ Patrubány SA 2, 12 հայ բառը նոյնպէս դնում է ոսկր-ից. իսկ ՀԱ 1908, 278 հնխ. aves «փայլիլ» ար-մատից, որով ֆինն. և հունգ. ձևերը փոխառեալ հայերէնից։ Karst, Յուշար-ձան 401, 405 սումեր. guški «ոսկի»։ Մառ. ЯՓeт. cбор. 1, 128 կապում է Սկիւթացոց անուան հետ. իսկ O полож. aбхaз. 34 և Aбхазскии aнал. aлф. էջ 47 իրար է կապում հյ. ոսկի, ափխ. axə՝, վրաց. ոքրո, ռուս. золотo, գերմ. gold, չուվաշ. ыltən, թրք. altan։-Պա-տահական նմանութիւն ունի ճապոն. [other alphabet] kin «ոսկի»։-Ֆիննական ձևերի համար A. Ahlquist, Die Kulturwörter der westfinnischen Sprachen. Helsing-
Անդ՝ ուր ոսկին է. եւ ոսկի երկրին այնորիկ ազնիւ։ Մեծատուն անասնով եւ արծաթով եւ ոսկւով։ Պատեսցես զնա ոսկւով սրբով։ Անօթս ոսկւոյ (այսինքն ոսկեղէնս), եւ անօթս արծաթոյ. եւ այլն։
altar of an idol;
idol, statue of a false god;
altar;
temple.
· Calfa
Խոնարհութիւն՝ բագին ( βωμός , ara ) ոսկեղէն, եւ սեղան ( θυσιαστήριον , altare ) հոգեւոր, զենումն Աստուծոյ ասէ՝ հոգի բեկեալ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 22։)
all-consuming.
· Calfa
Անօթք ամենածախք՝ ոսկեղէնք եւ արծաթեղէնք։ Տունս ստանան մեծամեծս, լցեալ զնոսա ամենածախ գանձիւք. (Բրս. հայեաց.։)
fall, tumble;
overthrow, ruin, subversion;
degradation;
cadence;
վերստին —, second fall;
relapse.
· Calfa
Բաբիլոնացւոց անկմամբ ոսկեղէն թել ճեղանակ. (Պտմ. աղեքս.։)
cf. Դրժանք.
· Calfa
Բնութիւնս մեր ոսկեղէն ոմն էր. ապա ի դժրանաց չարին աղտեղեցաւ. (Իգն.։)
s. pl. throne;
high canopy, arm-chair;
state-bed, palanquin.
· Calfa
Դագաղքն էին ոսկեղէնք, գահոյք եւ անկողինք բեհեզեայ ... եւ զգահոյիւքն շուրջ որդիքն. (Խոր. ՟Բ. 57։)
cf. Երկուորեակ;
cf. Երկուորի.
· Calfa
Կողովս երիս ոսկեղէնս, եւ մի արծաթի. իսկ արծաթին կից էր ընդ միում յոսկեղինացն իբրեւ զերկաւորի ... իսկ զերկուորիսն բարձրագոյն եցոյց ի վերոյ կողմանէ հիւսիսային կողովոյն. (Ճ. ՟Զ.։)
cf. Երկուորեակ;
cf. Երկուորի.
· Calfa
Կողովս երիս ոսկեղէնս, եւ մի արծաթի. իսկ արծաթին կից էր ընդ միում յոսկեղինացն իբրեւ զերկաւորի ... իսկ զերկուորիսն բարձրագոյն եցոյց ի վերոյ կողմանէ հիւսիսային կողովոյն. (Ճ. ՟Զ.։)
cf. Երկուորեակ;
cf. Երկուորի.
· Calfa
Կողովս երիս ոսկեղէնս, եւ մի արծաթի. իսկ արծաթին կից էր ընդ միում յոսկեղինացն իբրեւ զերկաւորի ... իսկ զերկուորիսն բարձրագոյն եցոյց ի վերոյ կողմանէ հիւսիսային կողովոյն. (Ճ. ՟Զ.։)
reverence.
· Calfa
Գօտիս (ունէին) ոսկեղէնս՝ վասն բնական կարողութեան եւ գերապատուութեան. (Լմբ. յայտն.։)
letter, character;
hook, volume, writing;
letter, epistle;
letters, soience, literature;
holy scripture, Bible;
— or թուղթ մեկնելոյ, act of divorce;
cf. Ապահարզան;
— առնել՝ հանել՝ հաստատեմ, to publish, to write, cf. Գրեմ;
— հաստանել, to post up or stake on the wall a bill, writing or advertisement;
ի —՝ ընդ գրով արկանել՝ լինել, to be written or registered;
զգրով or զրովք գալ, to dedicate one's self to reading;
ի —՝ ընդ գրով արկանել, ի գրի առնել՝ հարկանել, ի — դրոշմել՝ արձանացուցանել, to write, to write down, to registrate;
to treat a subject;
to circumscribe.
· Calfa
Գրեալ ոսկեղէն գրով. (Փարպ.։)
assembly, assemblage, mob, band, corps, forces;
assembled, gathered together;
— նաւուց, squadron;
— առնել՝ դնել՝ կազմել՝ կարգել՝ սփռել, to assemble, to gather together;
to levy troops, to send a body of troops;
ի —ի, in war.
· Calfa
Զխոյրն ոսկեղէն դնէր ի վերայ, եւ զգինդսն յականջս, եւ զգումարտակն ի պարանոցին. (Եղիշ. ՟Է։)
to gird one's self.
· Calfa
Գօտեւորեալ առ ստեամբքն գօտի ոսկեղէն։ Գօտեւորեալք էին առ ստեամբք իւրեանց գօտիս ոսկեղէնս. (Յայտ. ՟Ա. 13։ ՟Ժ՟Ե. 6։)
bier, coffin litter, sedan;
gridiron, grate.
· Calfa
Դագաղքն էին ոսկեղէնք։ Տեսիլ լուսեղէն խաչին ի վերայ երթայր դագաղացն. (Խոր. ՟Բ. 17։ ՟Գ. 67։)
infringment, contravention, faithlessness.
· Calfa
Բնութիւնս մեր ոսկեղէն ոմն էր. ապա ի դժրանաց չարին աղտեղեցաւ. (Իգն.։)
lieutenant, vicegerent;
successor;
stationary, firm, stable.
· Calfa
Բարձեալ շրջեցուցանել, կամ ետեղակալ ունել ի ներքս (ի տան՝ զարձանս) զոսկեղէնս եւ զարծաթեղէնս. (Սարկ. հանգ.։)
full of myrrh.
· Calfa
Իբրեւ արմաւ ոսկեղէն զըմռսալից լցցին տաշտք մեր. (Երգ. ՟Ը. ի վերջն. կամ ըստ Նար. ի սկիզբն։)
cf. Զմռսալիր.
· Calfa
Իբրեւ արմաւ ոսկեղէն զըմռսալից լցցին տաշտք մեր. (Երգ. ՟Ը. ի վերջն. կամ ըստ Նար. ի սկիզբն։)
altar of sacrifice;
vase of immolation.
· Calfa
Զոհարանք ոսկեղէնք երեսուն, եւ զոհարանք սպասուն արծաթեղէնք հազար քսան եւ ինն. (՟Բ. Եզր. ՟Ա. 9։)
of a single piece.
· Calfa
Զոսկեղէն զսկիհ, եւ զմաղզմայ ի միափերթ ականց տպազիոնաց բազմակշռաց. (Թղթ. դաշ.։)
shell, conch-shell;
basin, wash-hand basin;
dish, bowl, porringer;
back or console of a throne;
arcade, arch, porch;
nuptial-bed.
· Calfa
Գահաւորակ արար ... զկոնք նորա ոսկի. այլ ձ, զսնարսն. եւ ա՛յլ ձ. զկողմանս՝ ոսկեղէնս. (Երգ. ՟Գ. 1։)
fraud, artifice, stratagem, wile, craft, guile, cunning;
cf. Նենգաւոր.
· Calfa
Մեծութիւն՝ բեռինք ոսկեղէնք, բազմաց ըղձալի ... իրք են ամենեցուն նենգի եւ վնասի. (Պիտառ.։)
painting, picture;
image, figure, effigy;
embroidery or needlework of divers colours;
lively description;
ի —ու հանել, to paint, to take or draw a portrait;
to describe;
cf. Թատրոնական;
cf. Մաւրիտանական.
· Calfa
Ի ներքոյ նկարացն՝ նշան քրիստոսեան խաչին ոսկեղէն. (ՃՃ.։)
turning, changing, shifting;
change.
· Calfa
Յեկեղեցի բազում փոփոխմունք եւ շրջականք են. անօթ խեցեղէն էր պօղոս, այլ եղեւ ոսկեղէն. (Ոսկ. ՟բ. տիմ.։)
small quantity of gold;
gold mine.
· Calfa
χρυσίδιον, χρυσίον, χρυσηΐς , χρυσίτης, χρυσῖτις aureolus, -la, auri colorem referens. Ոսկի փոքրիկ կամ ազնիւ եւ սիրելի. եւ ոսկեղինիկ. ոսկեղէն կամ ոսկւոյ նման ինչ. որպէս եւ յատուկ անուն կնոջ, եւ տեղւոյ. ոսկիեկ.
golden-mouthed.
· Calfa
ՈՍԿԵԲԵՐԱՆ կամ ՈՍԿԷԲԵՐԱՆ, կամ ՈՍԿԻԲԵՐԱՆ. χρυσόστομος chrysostomus, aureumos habens. Ոյր բերանն է իբրեւ ոսկի, այսինքն ոսկեղէն կամ ոսկեբուղխ. բերանն ոսկի, սուրբ յովհան հայրապետ՝ տիեզերալոյս վարդապետ։ (Վրք. ոսկ.։ Պրոկղ. յոսկ.։ ՃՃ.։ Խոր. ՟Գ. 57. եւ այլն։)
golden hill.
· Calfa
ՈՍԿԵԲԼՈՒՐ կամ ՈՍԿԷԲԼՈՒՐ. Որ է որպէս բլուր ոսկեղէն կամ նման ոսկւոյ.
gold-smith;
jeweller;
golden, made of gold.
· Calfa
ՈՍԿԵԳՈՐԾ. ա. Գործեալ յոսկւոյ. ոսկեզարդ. ոսկեղէն.
golden-winged.
· Calfa
χρυσοπτέρος aureis alis instructus. Որոյ թեւքն են ոսկեղէն.
cf. Ոսկեզգեաց.
· Calfa
ոսկեհանդերձ. Ոսկւով հանդերձեալ կամ ընդելուզեալ. ըստ յն. ոսկեղէն.
cf. Ոսկեհուռն.
· Calfa
ՈՍԿԵՀՈՒՌ կամ ՈՍԿԵՀՈՒՌՆ. διαχρύσος, χρύσεος, χρυσός, χρύσινος deauratus, aureus. Իբր Ոսկեխուռն կամ ոսկեկուռ. կռեալ ոսկւով. հոծեալ ոսկի զարդու. ոսկեթել. ոսկեզարդ. ոսկեղէն.
woven or embroidered with gold;
laced with gold.
· Calfa
ՈՍԿԵՀՈՒՌ կամ ՈՍԿԵՀՈՒՌՆ. διαχρύσος, χρύσεος , χρυσός, χρύσινος deauratus, aureus. Իբր Ոսկեխուռն կամ ոսկեկուռ. կռեալ ոսկւով. հոծեալ ոսկի զարդու. ոսկեթել. ոսկեզարդ. ոսկեղէն.
gilt-tailed;
gold-fringed or tasselled.
· Calfa
որ եւ ՈՍԿԵՏՈՒՏ. Որոյ տտունն կամ տուտն է ոսկեղէն. ոսկեհուռն վերջաւորօք.
like a gold tassel;
golden or yellow bouquet;
— հասկք, — հունձք, golden ears;
golden harvest.
· Calfa
Իբրեւ փունջ ոսկեղէն.
gold armour;
gold-armoured.
· Calfa
Զէն ոսկի. կամ որպէս դնի ի յն. սպառազինութիւն ոսկեղէն.
Aurea mater (title of Diana).
· Calfa
որ եւ ՈՍԿԵՄԱՅՐ, կամ ՈՍԿԷՄԱՅՐ. Որ է որպէս մայր ոսկեղէն, կամ որոյ մայրն է իբր ոսկի. յոսկի մօր է ծնեալ. ոսկիածին. (մակդիր անահտայ, այսինքն լուսնի, ծնունդ կամ քոյր արեգական համարելոյ առ հեթանոսս)
string, file, line, range, row, rank, order, long string, concatenation, chain, series, suite, train;
multitude, great number;
composition;
—ք մարգարտաց, string of pearls;
ոսկի —, gold chain;
—ք լերանց, mountain-chain;
— ճանճից, swarm or lot of flies;
— մրջմանց, swarm of ants;
anthill;
— շանց, pack, number of dogs;
— ազգաբանութեան, genealogy;
ի —ի հարկանել, to register, to record, to set or write down;
ի —ի արկանել, to string, to range, to rank;
ի — արկեալ թուել, to enumerate, to number, to count;
ի միում —ի հարեալ ընդ մի համարել, to be enumerated in the same series;
յանտեղեաց —ին է այս, it is very far from the purpose.
· Calfa
Զարդ ոսկեղէն է ի նմա, եւ կապանք նորա շար յակինթ. (Սիր. ՟Զ. 31։)
Ո՞րպիսի պսակ ունի նա յինքեան պարծանաց, եւ կամ ո՞րպիսի զօրաւոր ոսկեղէն շարս զգեցաւ. (Տօնակ.։)
to range, to arrange, to set or put in order, to dispose;
to marshal;
— զմարգարիտս, to string pearls;
— զնշանագիրս, to compose.
· Calfa
Հիւսէ պսակ ոսկեղէն, եւ ապա ի ներքս շարէ մարգարիտս եւ ականս մեծագինս. (Ոսկ. ի մելիտ.։)