Your research : 1 result for ունիմ

Ունիմ, կալայ, կալ exact entry

vn.

to have;
to take, to hold, to possess, to occupy, to enjoy;
to take, to stop, to retain;
to seize upon, to become master of, to subject, to subdue;
to contain, to enclose;
to carry, to support, to sustain;
to relate to, to refer to;
to be able, to know how;
— առ, իբրեւ, to esteem, to repute, to take for, to look upon as, to regard as;
— զտեղի, to stand instead of, to supply the place of;
— զոք, to stop one, to seize;
— զգուշութիւն, to take care, to watch;
— ի մտի, to form a design or project, to propose to oneself, to think to;
to retain;
զառաջս —, to oppose, to resist, to impede, to hinder;
to stand or go before;
զդէմ —, to make head against, to face, to resist, to oppose, to fight;
— առ իւր զխորհուրդս, to keep another's secret;
— զտունն, to maintain the honour of the house;
պինդ — զխոստովանութիւն, to keep the faith;
ի վայր — զբարկութիւն, to refrain from anger, to control one's anger;
գութ — զմէնջ, to have pity on us;
— զաղանդ, զուսումն, to follow the doctrine, to be of the sect of;
ոչ առ սուտս ունիմ զձեզ, I do not take you for liars;
զանձինս առ իմաստունս ունէին, they thought themselves wise;
իբրեւ զմարգարէ ունէին զնա, they looked on him as a prophet;
սրտմտութիւն կալաւ զնա, he was enraged;
զի՞նչ ունիս առնել, what have you to do ?
կալ զնա զեղջերացն, take it by the horns;
հրամայեցին նմա — զգլուխ բազմականին, they gave him the highest place at the feast;
տենդն կալաւ զնա, the fever has seized him, he has caught a fever;
ունիմ ի վենետիկ քսան եւ չորս ամ, I stayed twenty-four years in Venice;
ահ կալաւ զիս, fear seized me;
ի բանի մի ունիք, never mind, do not care for that;
— ունէին իւղ՝ այլ, they had indeed oil, but;
խօսել կալաւ, he began to speak;
կալարուք զկիրճս ջրոցն, seize the canals;
դիպող պատասխանեօք ունի զբերանս նոցա, he silences them with opportune replies;
խօսիլ ոչ ունիմ, ոչ ունիմ ասել, I cannot speak, I do not know how to speak.

· Calfa

NBHL (6)

Վաճառեաց զամենայն՝ զոր ինչ ունէր։ Իբրեւ ոչինչ ունիցիմք, եւ զամենայն ինչ ունիմք։ Ունիմք մեք հայր զաբրահամ։ Ես կերակուր ունիմ ուտել։ Որ ունիցի ականջս լսելոյ՝ լուիցէ։ Թողուցուք՝ եթէ ունիցիք ինչ (ի սրտի) զումեքէ։ Զսէրն աստուծոյ ոչ ունիք։ Որ ունի հարսն, նա է փեսայ։ Ոչ է արժան ունել քեզ զկին եղբօր քոյ։ Ընդ իս խաղաղութիւն ունիցիք. յաշխարհի աստ նեղութիւն ունիցիք.եւ այլն։

Նաեւ ոչ շնչական ունիմ անուանիլ։ Ոչ ունիս չարանալ իսկութեամբ բարիդ. (Նար. ՟Ի՟Ա. ՟Լ՟Գ։)

Ասել ոչ ունիմ։ Խօսել ոչ ունիմ. (Վրք. հց. եւ այլն.)

Մկրտութիւն մի ունիմ մկրտել. (Ղկ. ՟Ժ՟Բ. 50։)

Ընդ մօտոյ ունիմք տեսանել զճշմարիտ վկայսն քրիստոսի. (Եղիշ. ՟Ը.)

Ոչ առ սուտս ունիմ զձեզ. (Խոր. ՟Գ. 63։)


Entries' title containing ունիմ : 12 results

Այլագունիմ, եցայ

vn.

cf. Այլագունեմ.

· Calfa


Ակն ունիմ, ակն կալայ

vn.

cf. Ակն.

· Calfa


Բունիմ, եցայ

vn.

cf. Բունեմ.

· Calfa


Շառագունիմ, եցայ

vn.

to blush, to redden with shame, to be ashamed, confounded;
—նեցան երեսք նորա ի ցասմանէ, his face flushed with anger.

· Calfa


Կարմրագունիմ, եցայ

vn.

to redden, to become red;
— յամօթոյ, to blush, to redden with shame;
— ի սրտմտութենէ, to flush, to colour up, to redden with vexation.

· Calfa


Պիշ ունիմ

sv.

cf. Պշնում.

· Calfa


Դէտակն ունիմ

sv.

to regard, to look attentively;
to be on the watch, to lie in wait;
— ի վեր ունել, ամբառնալ, to look with attention, to raise the eyes.

· Calfa


Դժգունիմ, եցայ

vn.

to be discoloured, to fade, to lose colour.

· Calfa


Ընդունիմ, ընկալայ

vn.

to receive, to take, to admit, to embrace, to accept, to make welcome;
to gather together;
to derive;
to impetrate, to obtain;
to suit, to agree;
to approve, to confess, to consent, to acknowledge;
ոչ —, to deny, to disavow, to disapprove;
— զոք յաւազանէ, to stand godfather, godmother to a child;
մեղս —, to fall into sin;
— մտաց աչօք, to conceive, to seize mentally;
պատուով — զոք, to receive with honour;
ոչ բարւոք — զոք, to give a bad reception;
— յինքետն, to learn by heart;
յաստուածս ընդկալաւ զնոսա, he has made of them his gods;
ի քէն ընդկալայ զկեանս, I owe you my life.

· Calfa


Վերընդունիմ, ընկալայ

vn.

to receive, to accept.

· Calfa


Տգունիմ

vn.

cf. Այլագունիմ.

· Calfa


Տժգունիմ, եցայ

vn.

to lose colour, to fade, to become wan, to grow pale.

· Calfa


Definitions containing the research ունիմ : 267 results

Ինչ, ընչի

s.

thing, something;
ունիմ — ասել քեզ, I have something to tell you;
յ— ածել, to create;
ամենայն որ — իմ է՝ քո է, all that I have is thine.

· Calfa


Շառագունեմ, եցի

vn.

cf. Շառագունիմ.

· Calfa


Պէտք, պիտոյից

s. rhet.

necessaries, the necessary, the needful;
need, want, necessity, indigence;
exigence, necessity;
use, employ, business;
concise narration;
— or — մարմնոյ, needs, jobs, going to stool;
ի պէտս, for use or service;
for;
յի՞նչ պէտս, for what use or purpose ? why ?
— կենաց;
the necessities of life;
— են, — է, ի պէտս է, it must, it is necessary;
չեն —, it must not, it is not necessary;
յոչինչ պէտս, in vain, uselessly;
յանձին ունել, to have care, to be concerned, to reck;
պէտս ունել, to want, to need, to be or to stand in want of;
ի պէտս գալ, to be useful or serviceable;
պէտս առնել, պիտօք վարիլ, to use, to make use for, to avail oneself of;
պէտս ունել զիմեքէ, to devote or apply oneself to;
զպէտս հոգւոյն հատուցանել or վճարել տեառն, to breathe one's last, to die;
պէտս ունիմ or — են ինձ երթալ, I must go;
նստիլ ի պէտս, վճարել զպէտս մարմնոյն, to go to stool, to evacuate the bowels.

· Calfa

NBHL (1)

ՊԷՏՍ ՈՒՆԻԼ. ըստ յն. ոճոյ. որ ի մեզ ասի, Ինձ պիտոյ է. Ես պէտս ունիմ ի քէն մկրտիլ, եւ դու առ իս գաս. (Ժմ. յն.։)


Սովորութիւն, ութեան

s.

custom, habits, manners, usage, practice, use, bent;
արդի, նոր —, mode, new fashion;
հնացեալ —ք, ancient customs;
տարադէպ, դժպատեհ —, abuse, corrupt practice;
չար, յոռի, գարշ —, bad habit, ugly way, sad or nasty trick;
ընդ սովորութեան, according to custom, as usual;
ընդ ոչ սովորութեան, out of use or custom, unusual;
ընդ սովորութեան իւրում, as is his wont, according to his custom;
մեք չունիմք —, it is not our custom to, we are not in the habit of;
երկրորդ բնութիւն է —, use is second nature;
cf. Ունակութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ չոգաւ ըստ սովորութեանն ընդ առաջ հմայիցն։ Ելին ըստ սովորութեանն իւրեանց։ Ժամանակաւ ձգեալ ամպարիշտ սովորութիւնն իբրեւ զօրէնս պահեցաւ։ Առնել նոցա ըստ սովորութեան օրինացն ի վերայ նորա։ Յելանել նոցա յերուսաղէմ ըստ սովորութեան տօնին։ Ի ձեր սովորութիւն, զի մզի ոք արձակեցից ձեզ ի զատկիս։ Մեք չունիմք այնպիսի սովորութիւն.եւ այլն։


Տես, ոյ

s.

sight, view;
spectacle, scene;
aspect, look, figure, face;
vision, apparition;
visit;
ի — երթալ, to go to see, to call upon, to pay a visit to;
չ-ոյն առնել, to pretend not to see;
— առնել ի բանակն, to send forth spies;
ակն ունիմք — ոյն աստուծոյ, we desire to see God;
եկն ի — իմ, he came to see me, he called upon me.

· Calfa

NBHL (1)

Որով լինիմք երանելիք, եւ աստուծոյ տեսոյն արժանիք։ Ակն ունիմք տեսոյն աստուծոյ, կամ քրիստոսի. (Շ. մտթ.։ Տօնաց.։)


Բորկոնիմ

s.

thistle.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

, ի-ա հլ. «մի տեսակ սուր փուշ» Դատ. ը. 7, 16 (այլ ձ. բորկունիմ, բարկէնիմ). ուրիշ տեղ չէ գործածուած կար-ծեմ նոյն բառն է բորքիմ «առիւծամորենի» Բառ. երեմ. էջ 57։

NBHL (1)

Եւ ես քարշեցից զմարմինս ձեր փշովք անապատի, եւ բորկոնիմաւ (կամ բորկունիմաւ)։ Առ փուշս յանապատէ, եւ զբորկոնիմն, եւ քարշեաց նոքօք զարսն սոկ քովթայ. (Դատ. ՟Ը. 7. 16։)


Կայ, ք, ից

s. adj.

posture, position, standing still;
stage, pause, rest, stop, halt;
dwelling, lodge, seat;
situation, state;
conduct, customs;
being, substance existing, existent;
զ— առնուլ, to stop, to pause, to halt, to rest, to cease;
կալ յուղիղ —ի, to remain in uprightness;
ոչ լինիցի — թաթից ոտից քոց, neither shall the sole of thy foot have rest;
կաց ի —ի քում, stand upright !

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

րի հետ։ Գ. Փառնակ, Անահիտ 1906, 233 հայերէնից փոխառեալ է դնում ալ-բան. kam «եմ, ունիմ» ապառնի կազ-մող օժանդակը։ Karst, Յուշարձան 404 սումեր. gar, gal «կանգնիլ, կալ», 405 ik «ևանգնիլ, կալ»։ Թիրեաքեան. Ա-րիահայ բռ. 196 պրս. ❇ gāh «տեղի, տեղ», հմմտ. [arabic word] istgāh «կա-յարան»։

NBHL (1)

Ոչ ունիմք բնաւ զկայ ի ժամանակս կենացս, այլ յընթացս եմք հանապազ։ Զկայ առեալ մեռոնն անուշահոտ յարժանաւոր անօթն՝ ելից զստեփաննոս շնորհիւ եւ զօրութեամբ. (Լմբ. սղ.։)


Կայ, Կայք, ից

Etymologies (1) · Adjarian

րի հետ։ Գ. Փառնակ, Անահիտ 1906, 233 հայերէնից փոխառեալ է դնում ալ-բան. kam «եմ, ունիմ» ապառնի կազ-մող օժանդակը։ Karst, Յուշարձան 404 սումեր. gar, gal «կանգնիլ, կալ», 405 ik «ևանգնիլ, կալ»։ Թիրեաքեան. Ա-րիահայ բռ. 196 պրս. ❇ gāh «տեղի, տեղ», հմմտ. [arabic word] istgāh «կա-յարան»։

NBHL (1)

Ոչ ունիմք բնաւ զկայ ի ժամանակս կենացս, այլ յընթացս եմք հանապազ։ Զկայ առեալ մեռոնն անուշահոտ յարժանաւոր անօթն՝ ելից զստեփաննոս շնորհիւ եւ զօրութեամբ. (Լմբ. սղ.։)


Այլ, այլոյ, այլում, յայլմէ

adj.

another, other;
different, unlike;
some;
—ով ճանապարհաւ, by another way;
—ով օրինակաւ, in another manner;
—ոք, another;
եւ ոչ — ոք, even another;
յայլմէ կողմանէ, another side, the other side;
— է ասել եւ — գործել, it is one thing to say, another to do;
եւ այլն, —ովքն հանդերձ, and so on;
— ընդ այլոյ, one for another, pellmell;
— յայլմէ լինել, to lose one's presence of mind, to be overcome by joy or fear;
ոչ — իւիք, in no other way;
— ընդ —ոյ ասել, to say equivocally, ambiguously.

· Calfa

NBHL (1)

Ես այլ ի քաղաք անդր ոչ մտից։ Եւ ոչ մի բանս ունիմ ընդ քեզ այլ. (Վրք. հց.։)


Այլ, Այլ արդ

conj.

but, yet, still, however;
only, but;
now, then.

· Calfa

NBHL (1)

Ես այլ ի քաղաք անդր ոչ մտից։ Եւ ոչ մի բանս ունիմ ընդ քեզ այլ. (Վրք. հց.։)


Այլ

adv.

besides, moreover, more.

· Calfa

NBHL (1)

Ես այլ ի քաղաք անդր ոչ մտից։ Եւ ոչ մի բանս ունիմ ընդ քեզ այլ. (Վրք. հց.։)


Այլագունեմ, եցի

vn.

to discolour, to tarnish, to stain;
to turn pale.

· Calfa


Այլազգի, ազգւոյ, գեաց

s. adj. foreigner, stranger;
pagan, gentile, heathen;
foreign;
different, unlike.

· Calfa

NBHL (1)

Այլազգի համարձակութիւն ունիմ առ տէր իմ. (Ճ. ՟Բ.։)


Այս, այսու, ոց

s.

evil genius, evil spirit, demon, devil;
genius, spirit, ghost, apparition;
goblin, imp, sprite, hobgoblin, familiar, elf, fairy;
tempest, storm;
thundering noise, hurly-burly.

· Calfa

NBHL (1)

Բայց ունիմք առ այս եւ զհակառակագրացն զբանս. (Իգն.։)


Այսուհետեւ

adv.

henceforth, henceforward, hereafter, for the future;
as for the rest;
now, then, but.

· Calfa

NBHL (1)

Այսուհետեւ զգո՛յշ լերուք յանօգուտ քրթմնջենէ։ Այսուհետեւ խրատեցարո՛ւք բանիւք իմովք։ Այսուհետեւ՝ որ անարգէ, ոչ զմարդ անարգէ, այլ՝ զԱստուած։ Այսուհետեւ եւ մեք՝ որ այսչափ շուրջ զմեօք մածեալ ունիմք. եւ այլն։


Այսչափ, ի, ից, աց

adj. adv.

to this degree, in this quantity, so great;
so much, so.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ոչ այսչափ միայն (յն. եւ ոչ միայն), այլ եւ մեք իսկ՝ որ զպտուղ հոգւոյն ունիմք եւ այլն. (Հռ. ՟Ը. 23։)


Այսպիսի, պիսւոյ, պիսեաց

adj.

such, like, in this manner, of this sort;
such, so great.

· Calfa

NBHL (1)

Մանուկ մի այսպիսի։ Զօրութիւնք այսպիսիք ի ձեռաց սորա լինին։ Լինել այսպիսի՝ որպէս եւ եսս եմ։ Յոյս մի այսպիսի ունիմք։ Զայսպիսեաց աստի օրէնքն չեն հակառակ։ Ամենայն ինչ այսպիսի պարծանք՝ չարութեանն են. եւ այլն։


Արհամարհանք, անաց

adv.

s. pl. contempt, disdain;
outrage, offence, injury;
արհամարհանօք, disdainfally, contemptuously.

· Calfa

NBHL (1)

ամենայն ինչ որ դիւրաւ անկանի ի բուռն՝ ընդ արհամարհանս ունիմք. (Վէցօր. ՟Գ։)


Աւետարանական, ի, աց

cf. Աւետարանագործ.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ աւետարանական (տեսանեմ), փոշւոյոտիցն թօթափման (ակն ունիմ). (Նար. ՟Ի՟Գ։)


Անտես, ից

adj.

invisible;
incomprehensible;
— առնել, to neglect, to take no care of, to despise, to quit, to abandon, cf. Անտեսել.

· Calfa

NBHL (1)

Անտես է աստուած, զի մարմնաւորս ունիմք աչս. (Նար. երգ.։)


Անտեսութիւն, ութեան

s.

invisibility;
incomprehensibility;
blindness;
connivance.

· Calfa

NBHL (1)

Թէպէտ եւ անտես է աստուած, զի մարմնաւորս ունիմք աչս, անտեսութեամբ օրհնեսցուք զնա. (Նար. երգ.։)


Անտիական, ի, աց

adj.

young;
childish.

· Calfa

NBHL (1)

Երկրաւս զերկինս գործեցեր, եւ շահեցար զաստիսս եւ զանտիսն։ Զիա՞րդ ակն ունիմք զաստիս վայելել, եւ զանտիսն առնուլ. (Խոսր.։)


Անց, ի, իւ, անցք, ից

s.

abortive;
Easter;
cf. Անցք.

· Calfa

NBHL (1)

Բազում ժամանակ եւ շատ թիւք ամսոց մաշեալ են, եւ ես ակն ունիմ, զի ոչ եղեւ անց վշտացս. (Վանակ. յոբ.։)


Աշխատասիրութիւն, ութեան

s.

diligent labour, elaborate study, industry;
work, production.

· Calfa

NBHL (1)

Միաբանեալք՝ միշտ աշխատ ունիմք զտէրն արեաց։ Պատերազմաւ աշխատ կալեալ էր զնոսա։ Զմեզ աշխատ կալաւ կարի սակաւ արամբք. (Փարպ.։)


Ապառում

adj. adv.

insolent, pert, bold, audacious;
—ս, insolently, pertly.

· Calfa

NBHL (1)

Ապառում դժնդակս ի հեզութիւնն։ Ներհակս ինձ զօրացուցի ապառումս։ Եթէ ապառում (տեսից), կսկծման (ակն ունիմ)։ Ապառում հրապարակիչ. (Նար. ՟Ժ՟Ա. ՟Ի՟Ա. ՟Ի՟Գ. ՟Ձ՟Ը։)


Ապաստանիմ, եցայ

vn.

cf. Ապաստան լինել.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ունիմ ուրեք ապաստանել յանապատիս. (Պիտ.։)


Արդար, ոց

adj. adv.

just, upright, faithful, honest, loyal, well disposed, worthy, equitable, reasonable, legitimate;
justly, equitably, truly.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բա՛ց բարձէք զխաբէութեան զվաճառդ զայդ, զոր չունիմք առ արդարս. այսինքն չհամարիմք ուղիղ. (Փարպ.։)


Արդէն

adv.

already, even now;
before.

· Calfa

NBHL (1)

Զներկայի՞ցս զոր արդէն ունիմ, թէ զանցելոցն. (Նար. ՟Ի՟Ը։)


Արդի, դեաց

adj.

present, new, recent, modern;
— ծնեալ, newly born;
—ք, the moderns.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ ինչ ապաստան լինիջիք յառաջին յաղթութիւն, քանզի յարդի գալ հասանելդ ձեր ի վերայ՝ մեծ զօրավիգն ունիմք զԱստուծոյ օգնականութիւնն. (Ոսկ. ես.) լինի իբր մ. կամ ա։


Առողջութիւն, ութեան

s.

health, life;
salubrity, healthfulness;
cure, recovery of health;
յ— ձեր, to your health ! հաստանիլ յառողջութեան, to be convalescent, to return in health;
քնքուչ, ակար, յեզյեղուկ —, a delicat, feeble, wavering health;
պահպանել զ—, to keep one's health;
խանգարել —, to destroy, to ruin the health;
զօրանալ սակաւ յ—, to be convalescent.

· Calfa

NBHL (2)

Հիկանդութեան զաձողջութեանն ունիմք կարօտութիւն. (Յհ. իմ. ատ.։)

Ոչ ունիմ ինչ առողջութիւն ստամոքսի. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Գ։)


Առ

prep.

at;
near;
among;
in comparison of;
with regard to;
relatively to;
during, in, under;
against;
with;
towards;
next to;
by;
for;
on;
in presence of, before;
առ իս է յամենայն ժամ, he is always near me;
արգարացուսջիք զնա առ հօր իւրում, make excuses for him to his father;
աղէտք քո ոչինչ են առ իմովս, your misfortune is nothing in comparison of mine;
գնաց առ դուքսն, he is gone to the duke;
առ Հայս եւ առ Յոյնս, among the Armenians and Greeks;
ոչ է նոյնպէս առ Անգղիացիս, it is not even among the English;
սակաւ ինչ է այդ առ պարտեօքս՝ զոր ունիմ առ քեզ, it is little in comparison of what I owe you;
յարդոյ՝ մեծարու է առ ամենեսին, he is respected by all men;
կայթել or խայտալ առ խնդութեան, to leap for joy;
պարտ է լինել ազնուաբարոյ առ անձն եւ առ այլս, it is right to respect one's self as well as others;
առ բարեկամս ունիմ զնա, I keep him for my friend;
նստել, բազմել առ ումեմն or առ ումեք, to sit down near any one;
առ թագաւորութեամբ, under the reign of Tiridates;
առ ի տեսանել զնա, to see him;
առ արտաքս, on the outside;
առ երի, near, towards;
առ երկրաւ, on the ground;
առ այր, to each person, a piece;
առ չարութեան, for malice, through malice;
առ ահի, երկիւղի, for or through fear;
առ նովին ժամանակաւ, at that time, then.

· Calfa


Առած, ից

s.

adage, proverb, saying, aphorism, sentence, apophthegm;
axiom, maxim, general proposition, rule, principle;
oracle.

· Calfa


Առականեմ, եցի

va.

to expose to public notice;
to conceal, to hide;
to dissemble, to play the hypocrite.

· Calfa


Առաջիկայ, ից

adj. s. adv.

present;
near, close;
assistant;
— տարի, the current year;
— ամիս, present month;
յ— շաբաթու, in the next week;
— լինել, to be present, to interpose;
յերեսուն — ամսեան, the thirtieth inst.;
յ—սն for the future, henceforth.

· Calfa


Բամբակ, ի

s.

coton;
— ազնիւ, wadding

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս ակն արական է, կարող էաք եւ ունիմք սովում առնել զբամբակ (կամ զբամբակ) արական. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)


Բամբասեմ, եցի

va.

to detract, to slander, to speak ill of, to calumniate, to defame, to backbite.

· Calfa

NBHL (1)

Չունիմք իշխանութիւն բամբասել զիշխանս. (Եղիշ. ՟Բ։)


Բայց

conj.

but, yet, notwithstanding, however, nevertheless, though, still;
save, except, without;
— եթէ, except;
unless;
— միայն, if, provided, with the exception of, excepted, but, hesides;
if not;
— ասկայն, yet, however, nevertheless.

· Calfa

NBHL (1)

Իմ ոչ էր լուեալ, բայց այսօր։ (Ոչ ոք), բայց քաղէբ։ (Ոչ ինչ առից), բայց որչափ կերան մանկտիդ։ Նշան մի՛ տացի նմա, բայց նշանն Յովնանու։ Ոչինիչ ունիմք աստ, բայց հինգ նկանակ.եւ այլն։


Բան, ներ, նեար

s.

thing;
cf. Բան.

· Calfa

NBHL (1)

Բան ունիմ ընդ երանելի ծերոյն, եւ նա ընդ իս, թէ որ յառաջեսցէ ի մէնջ, աղաչեսցէ զտէր Աստուած, զի ժողովեսցէ եւ զընկերն. (Վրք. հց. ԺԵ։)


Բան, ից

s. bot.

"speech, word, term, saying, dictate, expression, oration, discourse, language, history;
proposal, treaty, promise;
thing;
reason, intellect;
understanding, intelligence;
oracle;
the Word;
ի —ի առնել, to interpose, to employ;
ընդ բանիւ առնել, to excommunicate, cf. Բանադրեմ;
— առ —, word for word;
միով —իւ, in a word;
զբանիւք առնել, to converse, to speak;
ի բանս արկանել, ի —ի առնել to persuade, to convince, to gain;
զ—իւք անկանել, to converse with, to hold a conversation;
ի բանս հրապուրանաց արկանել, ի —ս ելու առնել, to charm or to allure with one's words;
—ս ընդ իրեարս դնել, ի բանի լինել ուրուք, —ունել ընդ ումեք, — կապել առ ոք, to understand, to be understood, to come to an understanding;
ըստ իմունս —ի, որպէս իմ —ս է, according to me;
ի — տանել, արկանել, to employ, to serve one's self;
—ել, կալաւ, it is said;
զոյզ ընդ —իցս, at these words;
ասել — չարութեան զումեքէ, —ս բարեաց խօսել վասն, to speak ill or well of some one;
զի՞նչ է —ս այս, what is this ?
— տալ, to promise, to give one's word, cf. Խոստանամ;
թողէք ի բաց զ—երդ, leave these things;
—ի գործ առնել, to begin to speak;
վախճանել զբանս իւր, to finish one's discourse;
— վճարել, to do some thing;
ոչ եւս ընդ —ս ինչ ածեալ, without any hesitation;
— ինչ է ինձ ընդ քեզ, I have a word to say to you;
ըստ —ի ամենեցուն, according to every body;
վասն քո բանիդ, upon your word;
ըստ —ի քո, according to what you have said;
գիտես ընդ ում է —դ, you know well with whom you have to do;
մինչգեռ —քն ի բերան նորա կային, hardly had he spoken;
—ք ինչ են իմ ընդ ունեք, I have a suspicion of some one;
I have intrigues or connections with some one;
—ք ինչ ոչ էին, ոչ գոյին նոցա ընդ ումեք ի մարդկանէ, they have neither society nor commerce with other men;
առանց —ի պոռնըկութեան, except for cause of adultery;
բան առնել՝ կապել՝ ունել, cf. Ուխտ դնել." myrobalan (fruit, tree and oil);
acorn (fruit).

· Calfa

NBHL (1)

Բան ունիմ ընդ երանելի ծերոյն, եւ նա ընդ իս, թէ որ յառաջեսցէ ի մէնջ, աղաչեսցէ զտէր Աստուած, զի ժողովեսցէ եւ զընկերն. (Վրք. հց. ԺԵ։)


Բազում, զմի, զմաց

adj. adv.

"several, diverse, much, thick, great, large, full, abundant, copious, numerous, considerable, frequent, very, too much, excessive;
ոչ —, but little, not much;
— անգամ, բազմիցս, several times, often, frequently, cf. Յոլով անգամ, cf. Շատ անգամ;
— ինչ պէտք են, it is necessary much trouble, many things;
յետ ոչ — աւուրց, in few days;
ի բազմաց հետէ, a long time ago;
—ք, many people;
—ք ի մարդականէ, the most part of men;
" —ս, — ինչ, much, too much;
— ինչ գոչել ծովու, roaring of the waves;
—ս չարչարիլ, to suffer much;
ընդ — ժամանակս, for a longtime.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ հօրն ընդ առաջ գնալն՝ բազմօք ցուցեալ է. (այսինքն յօրինակին Աբրահամու, եւ այլն։) Եւ զայս օրինակ ուղղութեան՝ բազմօք ունիմք ճշմարտել. (Իգն.։)


Արժան, ից

adj. s.

worthy, proper, suitable, fit;
cheap;
dignity;
right, equity, justice;
—է, it suits, it befits, it is necessary;
ոչ է —, it is not just, necessary, convenient;
— համարել, to judge worthy;
to deign;
ոչ — համարիլ, to disdain, to judge unworthy;
— ինչ էր, was it necessary ? — եւ իրաւ է, it is just to, fit;
յարժանս ou — տալ կաճառել՝ գնել, to give, to sell, to buy cheap or cheaply.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ունիմ արժանք եւ համարձակութիւն բնաւին հայել ի քեզ. (Բենիկ.։)


Անգեղ

s.

handle;
cf. Անգեղազէշ.

· Calfa

NBHL (1)

Սփիւրիդս ունէր, եւ դնէր զանգեղս նորա։ Չունիմ անգեղս սփիւրիդիցն իմոց։ Գնաց եհան յիւրոց սփիւրիդիցն զանգեղսն, եւ մատոյց եղբօր իւրոյ. (Վրք. հց. ձ։ (Ի գիրս վաստակոց գրի ԱՆԿՂ)։)


Անգղ, գեղ, գեղց, եղաց

s.

vulture.

· Calfa

NBHL (1)

Սփիւրիդս ունէր, եւ դնէր զանգեղս նորա։ Չունիմ անգեղս սփիւրիդիցն իմոց։ Գնաց եհան յիւրոց սփիւրիդիցն զանգեղսն, եւ մատոյց եղբօր իւրոյ. (Վրք. հց. ձ։)


Անդամ, ոյ, ոց

s.

limb, member;
— — յօշել, to dissect, to dismember, to anatomize, to carve.

· Calfa

NBHL (1)

Մի յանդամոց քոց։ Անդամս բազումս ունիմք։ Անդամք բազումք են, եւ մարմին մի։ Լեզու փոքր ինչ անդամ է. եւ այլն։ Կամ նմանութեամբ.


Անդրադարձ

adj. s. reciprocal, mutual;
inverse;
retrograde;
requital, return, exchange.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ակն ունիմ անդրադարձին՝ ըստ աւետեաց ամովսածնին. (Գր. տղ. յերուսաղէմ.։)


Անզնին

adj.

inconsiderable, imperceptible.

· Calfa


Անշփոթ, ից

adj. adv. without confusion;
unperplexed, not embarrassed;
tranquil.

· Calfa

NBHL (1)

Առ քեզ ունիմք բարեխօս զանարատն զանշփոյթն (զկոյս). (Գանձրն.։)


Անպակաս

adj. adv.

faultless, perfect, accomplished, complete;
unfailing;
indefectible, inexhaustible;
perfectly;
without fail;
incessantly.

· Calfa

NBHL (1)

Անպակաս ունիմ զքէն յիշատակ յաղօթս իմ. (՟Բ. Տիմ. ՟Ա. 3։)


Անսամ, ացի, սա՛

vn.

to listen, to obey, to give ear to, to acquiesce, to yield, to consent, to submit;
չ-, to turn a deaf ear, to refuse consent, to disobey.

· Calfa

NBHL (1)

Անսալ ունիմ, մինչեւ լցցի բեռամբ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Զ։)


Անձն, ձին, ձամբ, ձանց

s.

person;
hypostasis, personality;
creature, being;
soul;
mind;
heart;
myself, thyself, himself;
անձամբ, personally;
անձամբ անձին, by one's self, personally;
զանձամբ դառնալ, to turn back;
զանձամբ արկանել, to put on, յանձին բերել, to imitate;
յանձին ունել, to accept, to approve;
չառնուլ յ—, to refuse, to deny;
սիրէ նա զ— իւր, he loves himself;
վասն անձին եւեթ տամ պատասխանի, I only answer for myself;
երգնում յ— իմ, թէ այդ այդպէս է, on my soul, it is so;
զգաստանալ յանձին, to revive, to recover one's senses;
փոյթ ունի նա վասն անձին, he takes care of himself;
անձին առնել, to commit suicide;
եռն յանձին հարկանել, to boast of, to flatter one's self, to prick one's self;
յ— առնել, to recommend, to confide;
յ— լինել, to commend one's self, to have confidence in, to confide in, to be committed.

· Calfa

NBHL (3)

Ասիցես, դժուարաւ է զսովորութիւնն մոռանալ. ունիմ յանձին եւ ես։ Իսկ (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ.)

Յանձին կալայ վանականին, թէ ունիմ ինչս բազումս, եւ եթէ շինեցայց՝ տացից ի վանս. իմա՛, խոստացայ։

Մի՛ ձեռն յանձին հարկանիցէք, եթէ ունիմք հայր զԱբրահամ. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 11։)