Definitions containing the research պատուական : 356 results

Երկայնամտեմ, եցի

vn.

to be patient, to suffer patiently, to persevere.

· Calfa

NBHL (1)

Ահա մշակ երկայնամտեալ սպասէ պատուական պտղոյն երկրի ... երկայնամտեցէք եւ դուք. (Յկ. ՟Ե. 7։)


Ժլատանամ, ացայ

vn.

to be niggardly, sordid, parsimonious.

· Calfa

NBHL (1)

Զամենայն ոսկի եւ զնիւթ պատուական ինքեամբ համարի՝ վասն նովաւ մեղանչելոյ մարդկան, նովաւ, յագանել եւ ի ժլատանալ. (Իսիւք.։)


Ժլատիմ, եցայ

vn.

cf. Ժլատանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Զամենայն ոսկի եւ զնիւթ պատուական ինքեամբ համարի՝ վասն նովաւ մեղանչելոյ մարդկան, նովաւ, յագանել եւ ի ժլատանալ. (Իսիւք.։)


Ինքնաշարժ

adj.

self-moving, automatic;
presumptuous;
forward.

· Calfa

NBHL (1)

Հուր ... մշտաշարժ, ինքնաշարժ, շարժօղ այլոց. պատուական՝ անպարունակ. (Դիոն. երկն.։ Դիոն. երկն.։)


Գերամեծար

adj.

very honourable, — respectable;
very reverend.

· Calfa

NBHL (1)

Յոյժ մեծարոյ, պատուական, պատկառելի.


Գերապատիւ

adj.

very honourable, most reverend.

· Calfa

NBHL (1)

ὐπερτίμιος honoratissimus, magni pretii Գերագոյն պատուոյ արժանի. նախապատիւ. յարգի. պատուականագոյն. մեծագին.


Գզրոց, աց

s.

casket, drawer, small box, till;
desk.

· Calfa

NBHL (2)

Զնշխարս եդեալ ի պատուական գզրոցի. (Ճ. ՟Գ.։)

Զպատուական գլուխն արտաքոյ ի գզրոցի եդեալ. (Յհ. կթ.։)


Գին, գնոց

s.

price;
value;
tax, estimate, valuation;
rate, tariff;
purchase, bargain;
— հատանել, արկանել, to rate, to appreciate, to value, to estimate, to tax, to set a price on a thing;
անարգ — հատանել, to undervalue;
գնոյ առնուլ, գնոց ստանալ, to buy, to purchase for money;
գնոյ ըմպել զջուր, to drink water that has cost money;
բարձրացուցանել, աճեցուցանել, իջուցանել, նուազեցուցանել զ—, to buy dearly;
վիճել վասն գնոյ, to raise, to augment, to reduce, to lower the price;
վիճել վասն գնոյ, to bargain;
սովորական —, price-current;
որոշեալ —, no abatement;
դնելով դնեցից ի քէն դնոց, I will pay you the price.

· Calfa

NBHL (3)

τιμή pretium, aestimatio Յարդ իրին. արժողութիւն. պատուականութիւն.

Գնոց գնեցեր (զմեզ) զպատուական քո զարիւնդ փրկանս տուեալ. (Խոսր. պտրգ.։)

Ստացաւ Քրիստոս զայս եկեղեցի, ո՛չ վայրապար, այլ գնիւք. եւ գինն զի՞նչ. իւր սուրբ եւ պատուական արիւնն. Լմբ. սղ.։ որ է վճարք կամ ինչք գնօղ։


Գծագիր, գրաց

adj. s.

traced, sketched;
designer;
draught;
drawing;
sketch;
writing, letter.

· Calfa

NBHL (1)

Բարիոք գծագիրն յայնժամ առաւել պատուականագոյն գրեսցէ, յորժամ զգրիչն հետեւեցուցանէ ընդ ուղիղ քանոնական գծին. (Մխ. ապար.։)


Գոճազմ, ի

s.

turkois;
lapis lazuli.

· Calfa

NBHL (1)

λιγύριον lyncurius Քար պատուական կապուտակ՝ անթափանց, ոսկեգոյն երակօք. կայ եւ դեղինն։ (Ել. իը. 19։ լթ. 12. ըստ եբր. լէշմ։ Իսկ Եզեկ. իը. 13.) ըստ եբր. թարշիշ։ յն. միշտ դնի լիղի՛րիօն։ cf. ԼԻԳՈՒՐԻՈՆ կամ cf. ՂԻԳԻՐՈՎՆ, եւ cf. ՍՈՒՏԱԿ.


Գոյնագոյն

adv.

in divers colours.

· Calfa

NBHL (1)

Գոյնագոյն նկարօք եւ պատուական հանդերձիւք. (Եսթ. ՟Ա. 6։)


Գոյութիւն, ութեան

s.

existence, being, nature, essence, substance, reality;
goods.

· Calfa

NBHL (1)

Բազում գոյութեանց պատուական նիւթոց. (Նար. խչ.։)


Գով

s.

praise, eulogy.

· Calfa

NBHL (1)

Մինոս վասն իրաւապէս բաշխելոյն զդատաստան՝ գով մեծ ընկալեալ։ Իցէ գով, եւ բան պատուական ասելով. (Պղատ. օրին. ՟Ա. եւ ՟Թ։)


Գումարտակ, աց

s. adj.

assembly, assemblage, mob, band, corps, forces;
assembled, gathered together;
— նաւուց, squadron;
— առնել՝ դնել՝ կազմել՝ կարգել՝ սփռել, to assemble, to gather together;
to levy troops, to send a body of troops;
ի —ի, in war.

· Calfa

NBHL (2)

ԳՈՒՄԱՐՏԱԿ. Գումար կամ փունջ պատուական իրաց. շար. զարդ ոսկեշար կամ մարգարտաշար.

Ի պատուական ականց գումարտակն՝ զյոքնաշահն եւ զյաճախագինն. (Նար. մծբ.։)


Գրակէս

cf. Գրախեց.

· Calfa

NBHL (1)

Գրակէս մի ի պատուիրանացն աստուծոյ պատուականագոյն է քան զերկինս եւ զերկիր. (Խոսր.։)


Դահանակ

s.

dark green emerald;
corundum.

· Calfa

NBHL (1)

ԴԱՀԱՆԱԿ կամ ԱԿՆ ԴԱՀԱՆԱԿ. պ. տէհմէ. տէհմէճ. տէհէնէճ. յն. պէսպէս. πράσινος , ἅνθραξ, σαρδονίξ Քար պատուական, որպէս ազգ շափիղայի կամ զմրխտոյ, կանաչ եւ դեղին, ի գոյն պրասի դատհինի, սարը էագուտ, կէօք էագուտ. բայց շփոթի եւ ընդ Սարդիոն, եւ ընդ Սուտակն. Տե՛ս (Ծն. ՟Բ. 12։ Տոբ. ՟Ժ՟Գ. 22։)


Դայեկութիւն, ութեան

s.

nurse's office;
bringing up, education.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ ի բուն դայեկութիւնս՝ վասն պատուական օրինացն ոչ խնայեաց ի նա, ո՞րչափ եւս ի ձեզ յօտարաշխարհիկս. (Եղիշ. ՟Ը։)


Եղնգնաքար, աց

s.

onyx, sardonyx.

· Calfa

NBHL (1)

ԵՂՆԳՆԱՔԱՐ ὁνύχιον onychinus lapis, jaspis σαρδόνυξ sardonicus գրի եւ ԵՂԵՆԳՆԱՔԱՐ, եՂԵԳՆԱՔԱՐ, փոխանակ գրելոյ Եղընգնաքար. ասի եւ ԵՂՈՒՆԳՆ. Քար պատուական ի գոյն եղընգանց մարդոյ. ... տե՛ս եւ յասպիս.


Եղունգն, ղնգանց

s.

nail;
claw, talon;
hoof;
onyx.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ եղնգանն պատուականի եւ շափիղայի. (Յոբ. ՟Ի՟Ը. 16. 16։)


Եմիփորոն, ի, աւ

s.

pallpallium.

· Calfa

NBHL (1)

Քահանայապետն ունի ի վերայ իւր զպատուական եմիփոռոնն՝ ի փառս, որպէս եւ քրիստոս զխաչն ... Զարդարեալ խաչանկար եմիփոռոնովս. (Լմբ. պտրգ.։)


Եպիսկոպոս, աց

s.

bishop.

· Calfa

NBHL (1)

Ժողովեալ զպատուական եպիսկոպոսս. (Փարպ.։)


Երեքքարեան

adj.

built or furnished with three stones.

· Calfa

NBHL (1)

τρίλιθος trigemmis, vel tribus lapidibus Ունօղ կամ ունելով զերիս քարինս պատուականս, կամ ողորկս.


Երէց, րիցու, րիցունք, րիցանց

adj. s.

elder, senior;
eldest brother;
priest;
երիցանց —, pontiff;
— գահ, the first or highest place.

· Calfa

NBHL (1)

Զգլուխ սրբոյ երիցոյն մուշէի, եւ զսուրբ երիցոյն արշենայ։ Խոստացեալ սուրմակայ երիցուն։ Ի նոյն ի պատուական երիցանց. (Փարպ.։)


Երիցագոյն

adj.

more ancient, ancient, elder, eldest, senior;
first, principal.

· Calfa

NBHL (1)

Երիցագունին եւ վեհագունին ամենեցուն պատճառին։ Զվերագոյն եւ զերիցագոյն զծնօղն (զաստուած) ծածկեցին։ Երիցագոյն եւ պատուական օրէնք. (Փիլ.։)


Երիցութիւն, ութեան

s.

antiquity, seniority, full ago;
priesthood.

· Calfa

NBHL (1)

Առաքինութիւն ծեր է եւ պատուական. վասն զի երիցութեանն եւ վերին պատուոյն արժանի է. (Փիլ. լին. ՟Դ. 14։)


Թագաւորազն, զին, զանց

cf. Թագաւորազարմ.

· Calfa

NBHL (1)

Լինել նոցա պատուականագոյն եւ առաւել թագաւորազն քան զայլ Արշակունիս. (Խոր. ՟Բ. 21։)


Թագաւորազուն, ազանց

cf. Թագաւորազարմ.

· Calfa

NBHL (1)

Լինել նոցա պատուականագոյն եւ առաւել թագաւորազն քան զայլ Արշակունիս. (Խոր. ՟Բ. 21։)


Զմրուխտ, րխտի, րխտոյ

s.

emerald.

· Calfa

NBHL (1)

յն. սմա՛րղտոս. լտ. սմա՛րակտուս, σμάραγδος smaragdus. թ. զիւմրիւտ. Ակն պատուական կանաչագոյն. եբր. շօհամ, պարքէթ, եւ այլն.


Զուգակշիռ

adj. s.

equivalent, equipollent;
just, equal;
equilibrium;
compensation.

· Calfa

NBHL (1)

Որդիք Սիովնի պատուականք, եւ զուգակշիռք ոսկւոյ՝ երթեալք ի գերութիւն. (Առ որս. ՟Ժ՟Ե։)


Զօրութիւն, ութեան

s. arith. mech.

power;
authority, vigour, valour, heart, courage, nerve, force, spirit, faculty;
corroboration, supply, reinforcement, aid, energy, efficacy, virtue;
resource;
sense, meaning, signification;
weight, importance;
prodigy, miracle, virtue;
army;
person;
distinct substance or person;
—ք երկնից, the angels;
celestial bodies, stars, etc;
—ք մտաց, the faculties, qualities of the mind;
Տէր զօրութեանց, the Lord of hosts;
այր, կին զօրութեան, valorous man, virtuous woman;
ըստ առն եւ — իւր, as the man is, so is his strength;
դու՞ ագուցեր ձիոյ —, hast thou clothed the horse with strength ? զինու զօրութեամբ, with arms;
by main strength;
գիտել զ— արուի, to lie with a man;
զօրութեամբ, powerfully, emphatically, understood, by virtue of, with all one's strength;
բարձրացո զօրութեաթբ զբարբառ քո, lift up thy voice loudly;
սիրել յամենայն զօրութենէ, to love with all one's heart;
անկանել ի զօրութենէ, to be weakened or exhausted;
— խաչի քո Քրիստոս, զի ..., upon my faith! i faith! square;
force;
— անգործութիւն, vis inertiae;
դիմակալ —, resistance force;
ելեքտրական —, electric force;
զուգահեռական —, parallel force;
կեդրոնական —, central force;
կեդրոնախոյս —, centrifugal -;
կեդրոնաձիգ —, centripetal force;
կենդանի —, vis viva;
կենսական —, vital power;
ձգողական —, attractive power;
մադնիսական —, magnetic force;
մասնկային —, molecular force;
շարժիչ —, motive force;
վանողական —, repulsive force;
օդընկէց —, projectile force.

· Calfa


Ըղձակերտ

adj.

desirable, to be wished for;
desirous, longing, greedy, thirsty, eager;
— or —ս առնել, to render desirable, to make valuable, interesting, to excite desire;
— լինել, to desire, to wish for, to aspire after, to covet, to long after, to be greedy of.

· Calfa

NBHL (1)

Ըղձակերտս առնել զաւետարանն Աստուծոյ. իմա՛ պատուական ընծայեցուցանել արժանաւոր պաշտմամբ. ըստ յն. սրբազանել, ἰερουργέω sanctifico. ։


Լազուարթ

s.

lapis lazuli.

· Calfa

NBHL (1)

ԼԱԶՈՒԱՐԹ ԼԱԺՈՒՐԴ. որ եւ ԼԱԶՈՒԱՐԴ. լաճիվէրթ, լաճիւվերտ, լաժիվերտ. Ըստ ոմանց նոյն ընդ Գոճազմ. Անուն պատուական քարի, որպէս իտ. lapislazzolo. եւ Կապուտակ ընտիր գոյն եւ ներկ, իբր իտ. azzurro ultramarino.


Լաւ, աց

adj.

good, excellent;
superior, better;
praiseworthy;
honest, upright;
— վարկանել՝ համարել, to esteem or love more, to prefer;
առ —ս ունել, to hold in honour, to reverence;
ի — անդր գալ, to become better, to improve, to ameliorate;
— է, it is good, it is better or wortb more;
— եւս, so much the better;
ո՞չ — եւս իցէ, would it not be better ? ո՞չ — եմ ես քեզ քան զտասն որդի, am I not worth more than ten sons to you ? — էր թէ մեռեալ էաք, would that we also had not survived !

· Calfa

NBHL (2)

ἁγαθός bonus καλός, -ον melior, -ius եւ այլն. Բարի. եւ՛ս բարի. ընտիր. հաճոյական. քաջ. գեղեցիկ. պատուական անձն՝ կամ իր. աղեկ, (լծ. յն. աղաթօ՛ս). լէվ, լծ. յն. է՛ւ. թ. էյի, եէք, ալա.

Ունել առ լաւսն զպատուականն եւ զքաջն. (Հարիւրոցն. Վրդն. պտմ.։)


Մթեր, ից, աց

s.

mass, heap, pile, accumulation;
provision, store, hoard;
remainder;
filth, dirt;
— առ —, in a heap, like a heap, in quantity.

· Calfa

NBHL (1)

Մթերս ոսկւոյ եւ արծաթոյ եւ քարանց պատուականաց, եւ զգեստուց բազմացոյց. (Խոր. ՟Ա. 29։)


Միատեսակ

adj.

of one kind, uniform, like, equal.

· Calfa

NBHL (1)

Միատեսակ սեռ, փայլուն, պատուականագոյն ստացուած ոսկի. (Պղատ. տիմ.։)


Միթր, ի, մթրոյ

s.

mitre, tiara, infula.

· Calfa

NBHL (1)

Զվակասն իմ պատուական, եւ զմիթրն իմ սատակ եւ սպիտակ, որ է փակեղն յիսուսի. (Թղթ. դաշ.։)


Կոփեմ, եցի

va.

to cut, to hew, to carve, to sculpture;
to polish;
to coin;
to forge, to fabricate;
to beat, to hammer;
— զպատկեր, to carve an image.

· Calfa

NBHL (1)

Օ՛ծ զպարանոցդ քո, ես կոփեցից սրովն։ կոփեա՛ ուժով։ Կփեալ ուժգին՝ ետես զպատուական գլուխ նորա հատեալ։ Կոփեալ սրովն եսպան եւ զմիւս տղաձն. (Վրք. հց. ձ։)


Կռանակուռ

adj.

beaten with the hammer.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ զկռանակուռ ձոյլ ոսկի կամարն ընդելուզեալ մարգարտովք եւ ակամբք պատուականօք ընդ մէջ իւր ածէր. (Եղիշ. ՟Է։)


Նիստ, նստի

s.

sitting posture;
position, situation;
seat, residence, abode;
property, possession;
sitting, session, meeting;
— արքունական, seat of Government, capital city;
— բանակի, encampment;
ի — լինել, to sit up, to sit down, to be seated;
ի — ննջել, to sleep in a sitting posture;
— առնուլ, to be tranquillized, allayed, lulled into security;
ի — գումարիլ, to hold a sitting;
ի նստի անդ, during the sitting, forthwith, before separating;
երեք նստիւ նկարել զկենդանագիր, to paint a portrait in three sittings.

· Calfa

NBHL (1)

Զաթոռ պատուական արանց, զնիստս եւ զհանգիստս։ Ո՞ եհեղ զօդս, զթեւաւոր բնութեանց զկառս, զհողմոցն զնիստս. (Առ որս. ՟Ը. եւ ՟Է։)


Նկար, ուց

s.

painting, picture;
image, figure, effigy;
embroidery or needlework of divers colours;
lively description;
ի —ու հանել, to paint, to take or draw a portrait;
to describe;
cf. Թատրոնական;
cf. Մաւրիտանական.

· Calfa

NBHL (1)

Գործել զամենայն գործ սրբութեանն, զոստայնանկութիւն, եւ զնկարու՝ կապուտակաւն եւ ծիրանեաւն։ Գործ նկարուց։ Գոյնագոյն նկարուց։ Նարօտ պէսպէս նկարուց։ Գոյնագոյն նկարօք, եւ պատուական հանդերձիւք. (եւ այլն. Եչ. ՟Լ՟Ե. 35։ ՟Լ՟Թ. 38։ Դտ. ՟Ե. 30։ Եսթ. ՟Ա. 6։)


Նշան, աց

s. geom.

sign, mark;
sign, signal, character, symbol;
trace, vestige;
sign, proof, token;
omen;
miracle, prodigy, wonder;
ensign, colours, flag, standard, banner;
the Holy Cross;
betrothal, affiancing;
seal, mark;
central point, centre;
aim, butt;
point;
— կռուոյ, arms;
— յաղթութեան, trophy, triumph, victory;
— or —ս տալ, to give a sign, to beckon;
to signify, to indicate;
to affiance;
— առնուլ, to take aim at, to level at;
ոչ եւս տալ — կենաց, to give no signs of life;
— անձրեւի է, we shall have rain.

· Calfa


Շփեմ, եցի

va. fig.

to rub, to scour;
to impute, to ascribe, to attribute, to accuse of, to charge with;
— ընդ ափ, to rub out in the hand.

· Calfa

NBHL (1)

Շփիցի ընդ այնոցիկ՝ որ տղմովն իցեն շաղախեալք։ Աղտեղացուցանել զմաքրութիւն, շփելով ընդ ախտս աշխարհիս։ Ոչ շփեցաւ ի նմա տեսակ ինչ ախտից։ Ոչ կարէ շփել զպատուական ակամբք. (Մանդ. ՟Ի։ Լմբ. սղ.։ Ի գիրս խոսր.։ Գէ. ես.։ Սկեւռ. աղ.։)


Շքեղագոյն

adv.

pompously, with great parade.

· Calfa

NBHL (1)

Շքեղագոյնք եւ պատուականագոյնք երեւեսցին նոքա քան զչափ ծերութեան։ Որպէս շքեղագոյն էր եւ զգաստ։ Կինս այս քան զնա շքեղագո՛յն ասէր, տէր դու քանզի եւ դոյլ իսկ ոչ ունիս։ Ալեօք պատկառելի է եւ շքեղագոյն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 2. 30։ ՟Բ. 12։)


Ոսկեղինիկ

adj.

golden, of gold, gilded, gilt;
— դար, golden age.

· Calfa

NBHL (1)

χρυσῖτις aureolus. Ոսկեղէն իմն, սիրուն, պատուական. անապական.


Ոսկեճաճանչ

adj.

shining like gold, as bright or resplendent as gold.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛ պատուական ակն իմ ոսկէճաճանչ՝ զիա՞րդ բեւեռեցար. (Գանձ.։)


Ոսկեքար, ի

s.

chrysolite, peridote, olivine.

· Calfa

NBHL (1)

χρυσόλιθος chrysolithus. որ եւ ՈՍԿԵԱԿՆ. Քար պատուական ոսկեփայլ. եբր. թարշիշ.


Ոսկիաձոյլ

adj.

cast in gold;
of massive gold, golden.

· Calfa

NBHL (1)

Ոսկիաձոյլ գերագոյն պատուական գլխոյն. (Շար.։)


Նոմիկոս, աց

s.

lawyer, jurisconsult;
president.

· Calfa

NBHL (1)

Կոչեաց զնոմիկոսն եկեղեցւոյն, եւ ասէ ցնա. տէ՛ր նոմիկոս, պիտոյ է՝ զի արասցես գիրս ոսկւոյ լտերս յիսնից. գի՛ր ի նմա վկայս, կնքեա՛ եւ մատո՛ այսր։ Տե՛ս պատուական նոմիկոս. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)


Նուիրակապետ, աց

s.

police captain, sheriff.

· Calfa

NBHL (1)

Եմուտ նուիրակապետն, եւ ասէ. ահա եկին. ասէ թագաւորն, ածէ՛ք ի ներքս։ Նուիրակապետն պատուականագոյն է։ Նուիրակն ... եւ նուիրակապետն. (ՃՃ.։)


Շաղախումն, ման

s.

cementation;
dirtiness, contamination.

· Calfa

NBHL (1)

Մի՛ շաղախումն շփեսցի զպատուական ակամբք. (Սարկ. աղ.։)