ՊԱՍԵՔԱՏՕՆ ՊԱՍԵՔԱՏՕՆԱԿ. Տօն պասեքի կամ զատկի. պասքա.
Պատճառս այնչափ բազմութեան ի քաղաքին գտանել՝ զզատիկ պասեքատօնին ասէ լինել. (Եւս. քր. ՟Բ։)
Դղրդեցուցանէ զբոլորն Երուսաղէմ, ի պասեքատօնակ մտանելով ի սա. (Մամբր.։)
• տե՛ս Պատ և Կրղ։
ὐπόζωμα tabulatum, quod succingit. Ներքին տախտակամածք կողից նաւու որպէս գօտիք ի ստորէ.
Ի նաւի թէպէտեւ մեծամեծ գործք իցեն, եւ ի ներքոյ պատկողանոցքն չիցեն, չէ ինչ օգուտ. (Ոսկ. կողոս. ՟Ը։)
Որ ինչ հայի ի պատմագրութիւն. պատմական.
Արտայայտել պատմագրական տառիւք. (Կիւրղ. խչ.։)
օրինադրել. պատուիրել.
Զնոյնս եւ բարէստեղծողն աստուած պատուիրանադրեաց։ Որ զսոյն միշտ իւր ի յիշումն առնել մեզ պատուիրանադրեաց. (Թէոդոր. մայրագ.։ Խոսր. պտրգ.։)
Որ առ պատուիրանադրեալն ոչ ձգտի հասնեալ կանոն, նա յահեկակողմանն դանտչէ խոտորեալ ճանապարհի. (Յհ. իմ. ատ.։)
Ոչ պատուիրանադրէր դարձեալ, թէ ոչ զի յաղթեալ լինէր. (Ճ. ՟Գ.։)
Սկսեալ այնուհետեւ պատուհասակոծ առնէր (տրդատ զգրիգոր). (Ագաթ.։)
ՊԱՏՈՒՀԱՍԱԿՈԾ ԱՌՆԵԼ, ԼԻՆԵԼ. ἁπειλέω minor, comminor προσπέττω, -σσω arguo ἑπιτιμάω, ἑγκαλέω reprehendo, objurgo, increpo. պատուհասիւք սաստից կոծել, ահագին սաստիւք կշտամբել. պատուհասել, որպէս սպառնալ՝ քան պատժել. փղպել.
Պատուհասակոծ առնէր զդպիրսն իբրեւ զկաշառաբեկս։ իբրեւ յանցանէ աղքատն, յարուցեալ ի վերայ՝ պատուհասակոծ առնեն զնա. (՟Գ. Մակ. ՟Դ. 15։ Սիր. ՟Ծ՟Գ. 27։)
Այլ զի մի՛ միայն պատուհասակած առնիցեմք, օն առեալ՝ եւ օրինակ ինչ ուղղութեան հնարեսցուք։ Կարծէր թէ գուցէ դարձեալ պատուհասակոծ լիցի։ Պատուհասակոծ առնէր զնոստ եւ ասէր։ Սաստէի եւ պատուհասակոծ առնէի ըզ ձեզ. (Ոսկ. մտթ. Ոսկ. յհ. եւ Ոսկ. հռ.։)
Բանայցէ զբերանիւր եւ պատուհասակոց առնիցէ. (Սեբեր. ՟Ղ։)
(Դատաւորք) մի՛ յառաջագոյն պակուսցեն, եւ մի՛ յառաջեսցեն եւ զյանցուցեալսն։ ատուհասակոծ արասցեն. (Փիլ. լին. ՟Դ. 70։)
երկա՛յք առ իս ծանրաբեռինք եւ պատուհասակոց եղեալք. (Կանոն.։)
cf. Պաշարել. որ տիրապէս ստուգաբանի՝ Պար շարել, -յա շուրջ փակել.
Կեամք պարաբառաբար պարշարեալ (ի ձմերայնոյ). (Մագ. ՟Լ՟Գ։)
Պարշարեցաւ մուփարկինն՝ քաղաքն մարտրոսաց. (Վրդն. պտմ.։ Որպէս եւ ՟Գ. Մակ. ՟Ղ. 18. յօրինակս ինչ գրի,)
կապեալս կուտեալս պարշարեալս պահէ։ Նոյնպէս եւ (Ոսկ.՟բ. տիմ. ՟Ղ եւ այլն։)
cf. պարտ, ոյ. գ։
Պարտք, տից. գ. Բառ անստոյգ. որպէս Պարհումն. կամ Յաղթութիւն, եւ յաղթական.
Զինուորութիւն (երբեմն տայ) զպարտիցն պարտութիւն վանման. (Պիտ.) (մի ձ. զմարտիցն)։
• տե՛ս Պիռասաս.
ՊԵԳԱՍ ՊԵԳԱՍՈՍ. cf. պիգասոս.
Հեծիր ի պեդաս, ջուր հան ի քարէեն. (Մագ. լ. ըստ Լեհ.։)
ՊԵԳԱՍ ՊԵԳԱՍՈՍ. cf. պիգասոս.
Հեծիր ի պեդաս, ջուր հան ի քարէեն. (Մագ. լ. ըստ Լեհ.։)
• «հնգամրցանք, մի տեսակ ոլիմպիական խաղ» Եւս. քր. ա. 284, 285 (գրուած նաև պենտատղոս)։
• -Յն, πένταϑλον «հնգամրցանք». ոլիմ-պիական մի խաղ, որ ունէր հինգ մաս. այն է՝ վազք, ըմբշամարտ, կռփամարտ, ոստում և շրջանակ նետել». կազմուած է πέντε «հինգ» և ὰϑλος «մրցանք» բառերից. սրանից է πένταϑλος «հնգամրցանքի մասնակցող կամ յաղթականը»։-Հիւբշ. 371։
Բառ յն. բէնդաթլօս. որպէս թէ Հնգամրցանք. πένταθλος pentathlum, quinquertia. Հնդեակ, նահատակութիւն յողոմպիականսն, որպէս առանձին խաղու անուն, բայց բովանդակիչ համօրէն մրցանաց ագոնին.
Յաւելաւ եւ պենտաթղոսն (կամ պենտատղոսն)։ Ի պենտաթղոս կռուին՝ յերիս ողոմպիտդսն յաղթեաց։ Յաւելաւ մանկտւոյ պենտաղթոսն. (Եւս. քր. ՟Ա։)
γαυρίαμα gloriatio, exultatio. Պերճանալն. պանծանք. փառաւորութիւն. շքեղութիւն.
Զորս կոչէ յաստիճանս նոցա անուն պերճանաց՝ զթագադիրսն. (Վրդն. պտմ.։)
Մտեալ յեկեղեցին սնափառ պերճանօք եւ մոլեկան հպարտանօք . (Մանդ. ՟Դ։)
Բազում իմն պերճանք էին ի ժամանակին՝ կանանցն. այնպէս զի եւ զարամբք ելանէին չարութիւնք նոցա։ Չար ցաւք մտին ի տունս արանց առ ի կանանց հապիտ պերճանաց. (Ոսկ. ես.։)
ՊԵՐՃԱՆՔ. σεμνολόγημα gravis oratio. Նազաբանութիւն. պանածաբանութիւն.
Վստահութիւն զի՞նչ իցէ. պանծութիւն, պարծանք, համարձակութիւն, պերճանք. (Ոսկ. փիլիպ. ՟Ծ։)
space between the two eyes.
cf. Աչառութիւն.
Աչառանօք մարդկան պատրուակեալ։ Աչառանօք ատելութեան. (Լմբ. ատ.։)
to have respect to the appearance of persons.
θαυμάζω, ἑπιγινώσκω προσώπον, χαρίζομαι , ἁίδουμαι. observantia prosequor, personam accipio, gratificor, vereor. Ակն առնուլ. ակնածել. պատկառել. շնորհս առնել ումեք. մարդահաճել. երեսպաշտութիւն ընել.
Մի աչառիցես զերեսս մեծատանն. (Վրք. եպիփ.։)
cf. Աչառեմ.
Հնար է թերեւս աչառել. (Կոչ. ՟Ժ՟Բ) յն. κατασοφιασθεῖναι. sophismatis illudi. ճարտարութեամբ կամ իմաստակութեամբ պատրիլ.
that respects the appearance of persons, partial.
Եպիսկոպոսք յայնմ ժամանակի եղիցին աչառուք. (Վրք. հց. ՟Բ։)
Երեւելի սպասուք, եւ աչառու ովսաննայիւք յղարկեսցեն. (Եփր. գալստ. յերուսաղէմ.։)
respect of persons, partiality.
προσωποληψία. personae acceptio, velrespectus. որ եւ ԱՉԱՌԱՆՔ. Ակնառութիւն. մարդահաճութիւն. երեսպաշտութիւն. խադըր կեօնիւլ պագմասը. եւ Ակնածութիւն. պատկառանք. հիճապ.
Ամենայն երկրաւոր իշխանութիւն ի փրկութիւն յաստուծոյ տնօրինեալ եդաւ, զի աչառութեամբ նոցա զարհուրեալ մարդիկ՝ մի՛ իբրեւ զձկունս կլցեն զմիմեանս. (Շ. ՟ա. պետ. ՟Գ։)
look of love, longing eye, amorous glance, lust.
Զանցոյց զաչարձակութիւն ապականութեան իւրոյ. (Եզեկ. ՟Ի՟Գ. 11։)
that has bad eyes;
ophthalmy.
Ժանգ ջրոյն կարմիր եւ սպիտակ. եւ մինջեւ ցայսօր օգնէ աչացաւաց. (Խոր. պտմ. հռիփս.։)
Աչացաւացն ի տապ արեւու ոչ է զօրութիւն. (Նար. ՟Ծ՟Գ։ եւս եւ Լմբ. յայտն.։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 6։)
Եւ պարզապէս՝ Կոյր, զաչացու.
Տարին ցաւագին, եւ աչացաւ բազում։ Աչացաւ յոլով, ապա տղայոց մահ. (Տօմար.։)
complaint, pain in the eyes;
ophthalmy.
Ախտ աչացաւութեան զնոսա տագնապեալ. (Խոր. պտմ. հռիփս.։)
cf. Ակնոց.
որ եւ ԱԿՆՈՑ ասի առ մեօք. Ապակեայ գործի՝ սատար աչաց առ լաւ եւս տեսանել.
eyes, sight, look;
աչս արկանել՝ արձակել, to cast eyes upon, to desire;
ըստ աչս դատել, to judge by first sight;
յաչս դնել, to despise;
առ աչս հայել, to pay respect to persons;
յաչաց հանել, to render odious;
յաչաց ելանել, to be in disgrace, to lose the good graces of any one;
առ աչօք, fantastical, fanciful, chimerical;
visibly;
առ աչօք ինչ՝ տեսիլ՝ երեւոյթ, spectre, phantom, ghost, vision, illusion;
կալ աչաց, to become blind, cf. Կուրանամ;
աչս առնուլ, cf. Աչառեմ;
թերաբաց —, half-closed eyes;
յաչս դնել, to be bold, to brave, to defy;
— յարտասուս, tears in the eyes, weeping;
զաչս ի վայր արկանել, to lower the eyes;
ցաւ աչաց, cf. Աչացաւ, cf. Աչացաւութիւն.
Հաճոյ աչաց հայելոյ։ Աչք գեղեցիկ։ Որոց եւ ոչ աչաց պիտանութիւն էր առ ի տեսանել։ Աչօք բացօք. եւ այլն։
Աչից. (Սարգ. յկ. ՟Ժ՟Ա։ Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։ Երզն. քեր.։)
Աչք նորա նման է աչից (տպ. աչաց) ալեքսիանոսին իմոյ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)
Տեսանեմ աչօք մտացս։ Ուղիղ աչօք հայել ի ծառայս։ Տեսանել այլոյ աչօք. (Փարպ.։)
Յաչս բերել, կամ կերպացուցանել. այսինքն ի միտս. (Նար. ՟Հ՟Գ. եւ ՟Ի՟Թ։)
Զի՞ բնաւ պիտոյ են աչք օտարոտիք ի մեր վկայութիւն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 2։)
Եւ եղեն զարմանալիք մեծապէս յաչս ամենեցուն. (Բուզ. ՟Դ. 9։)
Գարշելիք համարեալ էին յաչս եգիպտացւոցն։ Խոտանք յաչս տեսողացն երեւեսցին. (Պիտ.։)
Յաչս այնր ապաշխարութեան՝ մերս որպէս ստուեր է։ Յաչս այնր խնդրուածոց՝ մերս որպէս նմանութիւն է. (Եփր. ի նին.։)
Կարող է զայնոսիկ՝ որ զմեզ յաչսն դնեն, սատակել. (Բ. Մակ. ՟Ը. 18.) իմա՛, որպէս ռմկ. աչք տնկօղ, կամ կամեցող վնասել. իսկ յն. զեկեալսն ի վերայ մեր։
ԶԱՉՍ ԱՄԲԱՌՆԱԼ կամ ՀԱՄԲԱՌՆԱԼ եւ այլն, ստէպ ի սուրբ գիրս. այսինքն ի վեր հայել. աչքը վեր վերցնել, նայիլ։ cf. ԱՄԲԱՌՆԱԼ, cf. ՀԱՄԲԱՌՆԱՄ։
Զօրհանապազ զնոսա յաչաց հանէին. (Եղիշ. ՟Ը։)
Մի՛ սուտակասպասք, եւ առ աչս աչառելով. (Եղիշ. ՟Ա։)
Երկնչին յառ աչս երեւութիցն. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ՟Բ։)
Առ աչօք տեսիլ. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ՟Բ։ Նեղոս.։)
Առ աչօք բաշխեաց զիւրաքանչիւր պատիւ (Մխ. առակ. ՟Ի.) , իմա՛ աչառանօք։
tale, story, trifle, bawble.
λογίδιον oratiuncula, fabella Բան դուզնաքեայ եւ չնչին, անպիտան, եւ մտացածին. cf. ԲԱՆԿՆ.
(Հերեսիովտք) բանկունս իմն շարադրեալ՝ ասել յանդգնեցան զայս ինչ. (Պրպմ. ՟Լ՟Է։)
confidential, authorized, accredited, estimable, influential.
Սիսիանոս՝ տիբերի հազարապետ, որ յոյժ բանկայ էր արքայի, միանգամայն զազգն հրէից կորուսանել խնդրէր. (Եւս. քր. ՟Բ։)
ԲԱՆՈՐՍԱԿ ԲԱՆՈՐՍՈՂ. Որսօղ բանից այլոց առ ստգտանելոյ, բանաքաղ. բանակրկիտ. բանագտակ. պարսաւասէր.
Մի՛ ի վերայ վազեսցեն պարզաբար ասացելոցս՝ բանորսակացն դրժողութիւնք. (Յհ. իմ. պաւլ.։)
Հացկատակք, բանորսողք, խաբեբայք, շաղակրատք. (Փարպ.։)
kitchen-garden.
herbaceous.
Բանջարաւոր դալարւով, եւ պտղոց ծառոց հեշտ վայելչութեամբ. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)
Ի մէջ բանջարեղինացն պարարեալ. (Համամ առակ.։)
to slander, to calumniate, to report.
διαβάλλω traduco, defero, calumnior, criminor Բանս ի մէջ արկանել քսութեան. չարախօսել. պարսաւել. մատնել. ընդ վայր հարկանել. զրպարտել. բամբասել. բան խառնել, քաշքշել, անցընել.
Զամենայն ոք բանսարկեցեր, եւ գէթ ի մի այրդ ոչ խնայեցեր. (Ոսկ. ապաշխ.։)
tell-tale, talebearer, sycophant, opponent, adversary;
satan, devil, tempter.
διάβολος diabolus, delator, calumniator Բանս ի մէջ արկօղ քսութեան. չարախօս. քսու. որոմնացան. հակառակ. որ եւ սեպհականեալ անուն սատանայի. բան խառնօղ.
Կարծէին բանսարկուքն կորուսանել զնա. (Փարպ.։)
Որպէս Սատանայ.
Նախանձու բանսարկուին եմուտ մահ յաշխարհ։ Ահա հանդերձէ բանսարկուն արկանել ի ձէնջ ի բանտ։ Որ է բանսարկուն, եւ սատանայ։ Յորժամ բանսարկուն սատանայի վիճեալ տայր պատասխանի.եւ այլն։
Սարսեալ բանսարկուն փախիցէ ի մէնջ. (Փարպ.։)
Զպատրանս բանսարկուն սատանայի. (Յհ. իմ. ատ.։)
tale, slander, false accusation, calumny;
contrariety, opposition;
witchcraft.
Սատանայի պատիւն բանսարկութիւն. (Ոսկ. ապաշխ.։)
Առնէին բանսարկութիւն առ Շապուհ (զԽոսրովայ)։ Եւ նորա զգացեալ զբանսարկութիւնն իշխանացն հայոց։ Բանսարկութեամբ ետուն մերժել զնա. (Փարպ.։)
Պարսեսցին պատրողին բանսարկութիւնք. (Նար. ՟Զ։)
cf. Բանտարգել.
Սոյնպէս բանդք բանդակալաց. (Յճխ. ՟Ի։)
Միթէ բանտակալ կապանաց նա ոք իցէ արձակիչ. (Ագաթ.։)
cf. Բանտարգել.
Որ ոք՝ զի կապեալ եւ ի բանտի կայցէ, եւ առեալ զշղթայսն՝ զայլ զիւր ընկարսն զբանտականսն կոշկոճիցէ. (Ոսկ. ես.։)
զԿապանս իւր, եւ զամենայն բանտականաց. (Լմբ. սղ.։)
cf. Բանտարգել.
Բանից ընկեր, եւ ճանապարհաց, եւ բանտամուտ կապանաց. (Ագաթ.։)
Եւ այսպէս զմիմեանս քաջալերեալ ի ժամանակս բանտամուտ վշտացն. (Ղեւոնդ.։)
prisoned;
— առնել, to imprison, cf. Զնդանեմ, cf. Բանդեմ, cf. Կալանեմ.
Երթալ զհիւանդն եւ զբանդարգելն տեսանել. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 7. (յն. զկապեալն. որ եւ ասի կա՝անւոր)։)
Իբրեւ բանդարգել արարեալ պահեցան ի յարութիւն փրկչին։ Իբրեւ ի բանդարգել եղեալ անյիշութեամբ. (Արշ.։)
imprisonment, detention.
Կամ զբանտարգելութիւնն բազմօրեայ ի խոր վիրապին. (Գր. տղ. թղթ.։)
cf. Բանտարգել.
Իսկ սուրբն ի բանտին անդադար ուսուցանէ զբանտարգեալս. (Հ=Յ. սեպտ. ՟Գ.։)
to distribute, to share, to part, to divide, to dispense, to assess;
to disseminate.
διανέμω, ἁπονέμω, μερίζω, μεταδίδωμι distribuo, impertior, νέμω tribuo, χορηγέω suppedito, subministro, largior Բաշխ կամ բաժին տալ իւրաքանչիւր ումեք ըստ արժանեաց, կամ ձրի որպէս պարգեւ. բաժանելով տալ. մասնաւորել զբարիս, զուտելիս, եւ այլն. մատակարարել. տնտեսել. պարգեւել, շնորհել. բաժնել.
Առանց նախանձու բաշխեցից։ Բաշխեաց պարգեւս։ Զաւար նորա բաշխեսցէ։ Եւ զերկուս ձկունսն բաշխեաց ամենեցուն, եւ այլն։
Հոգին՝ որ զայսպիսի բաշխէ եկեղեցւոյ արժանաւորացն. (Կիւրղ. գանձ.։)
Որ զամենեցունց զխնամս ըստ իւրաքանչիւր պիտոյից բաշխէ. (Եզնիկ.։)
Բաշխէ իւրաքանչիւր օգուտս. (Փարպ.։)
Ձեռօք բաշխք պարգեւ. (Մխ. երեմ.։)
Անծախութեամբ բաշխեցար ի ձեռաց մերոց. (Փարպ.։)
Իբրու զի տասն են (պատուիրանք), բաշխեաց յերկուս հնգեակս, զորս յերկուս արյանս փորագրեաց։ Երիս բաշխելով տալով ի մի իւրաքանչիւր. (Փիլ. ՟ժ. բան.։ եւ Փիլ. քհ. ՟Դ։)
Իրաւապէս բաշխել զդատաստանս. (Պղատ. օրին. ՟Ա։)
gift, present, gratuity, donation.
χορηγία suppeditatio Բաշխք. պարգեւք բաշխելիք. տուրք. մատակարարութիւն.
distribution, apportionment, division.
Հուր յամենայն տարր արարածոց հաւասարապէս ունի զուգութիւն ըստ էականին կշի՛ռ բաշխութեան. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)
cf. Բաշխութիւն.
ԲԱշխելն ընչից, կամ աթերաց։ Բաշխման յաղթանակաց։ Ձրի բաշխմամբ։ Բաշխմունք պարգեւաց։ Անաչառ կամ հաւասար բաշխմամբ. (Մանդ. ՟Դ։ Խոր. ՟Գ. 62։ Սարկ.։ Նար.։)
Զաստուածայնոյն շնորհացն բաշխումն։ Որպէս նիւթով իւրիք ի մարմնական բնութեան բաշխմամբ պիտաւորեալք. (Կիւրղ. գանձ.։)
story, idle talk, stories, nonsense, prattle, quackery.
ἁδολεσχία loquacitas intemopestiva, garrulitas, nugatio որ եւ ԲԱՋԱՂՈՒՄՆ. Պաղատումն ի շատախօսութիւն. աղճատանք. շաղփաղփութիւն. բանդագուշանք. ցնորք. երազաբանութիւն. առասպելք. ցնդածի խօսք.
Թողում զառասպելեացն բաջաղանս. (Խոր. ՟Բ. 7։)
Բաջաղանք մոլորելոց մտաց ի դիւաց։ Զնոյն բաջաղանս այլովք պատմութեամբք կարկատեցին։ Անմտութեամբ լի են բաջաղանքն. (Եզնիկ.։)
Յայտնութիւնք դիւաց լինէին ի բաջաղանս պատիր խաբէութեան մոլար պաշտաման. (Խոր. առ արծր.։)
ԲԱՋԱՂԱՆՔ. συμπλοκή complicatio Պատաղումն, իբր ցնդումն, եւ պատատումն ի ծուփս խորհրդոց.
Ի նոյն տիպքն՝ միտքն բաջաղանս երազոց ծնանի. (Լմբ. ի գր. պապ.։)
word, term, speech, expression;
air, song;
— առ —, word for word;
ըստ բառին, literally.
ԲԱՌ. որպէս Բարբառ. լեզու.
Ցարդ եւս բան ըստ իւրեանց աղխատրոյզ բառին պատմի. (Յհ. կթ.։)
Յարմարումն եւ բառք որպէս նիւթ են շարագրութեան. (Անյաղթ պորփ.։)
Անբանութեան է՝ ոչ ի զօրութիւն դիտմանն հայել, այլ ի բառսն։ Որպիսի ինչ նշանակէ բառն ... այլովք յայտնաբանագունիք բառիւք հաւաստել. (Դիոն. ածայ.։)
աշխարհական բառն է, յորժամ զոք հարկանեն կամ կողոպտեն, պարծին առ այլս՝ եթէ զնա լուացաք. (Կլիմաք.։)
Աղաչեմ զձեզ, իրաւապէս՝ իբրու ինձ իսկ թուի, բառիցս եղանակիս թոյլ տալ. (Պղատ. սոկր.։)
Որպէս տղայքն, որ ոչ գիտեն բառիւք զպէտս ի մարցն խնամոցն առնուլ. (Յճխ. ՟Ժ՟Թ։)
ԲԱՌ. որպէս Ձայն երաժշտական. եղանակ
bellowing, lowing;
roaring.
βληχή, βλήχημα balatus Ձայն գոչման անբանից, հօտից եւ անդեայց. մայելը, պոռալը.
ի բառաչ ձայնի բարբառոյ՝ որ անկերպաւոր աննշանական. (Նար. ՟Ժ՟Ե։)
to bellow, to low;
to roar.
(լծ. հաչել հառաչել). βληχάομαι balo Գոչել եւ բոռալ խաչանց եւ արջառոց. բառանչել, պոռչտալ, մայել.
Անասուն կապեալ յորժամ տեսանէ զտէրն իւր՝ ընդդէմ նորա բառաչէ. (Անան. զղջ.։)
Ոչ յայտնեաց Աբրահամ որդւոյն իւրում, թէ դու ես գառն պատարագի, զի մի՛ բառաչիցէ ի գոլով . (կամ) զի մի՛ բառաչեսցէ ընդդէմ հօրն. (Եփր. ի նինուէ.։)
renowned, famous, excellent;
rich.
(իբր բառից արժանի. լծ. եւ փարթամ. որպէս եւ յն. է՛ւբօրօս) Մեծանուն, եւ մեծատուն. ճոխ. մեծափառ. անուանի. հռչակաւոր. հոյակապ. պանծալի.
Առաւելապէս իմն կամեցեալ երեւեցուցանել բառացիս առ բնաւ ազգօք։ Արտաքին վայելիւք երջանիկ բառիցս. (Պիտ.։)
Եւ այրն էր բառացի յոյժ ամենայն պաճարանօք. (Ճ. ՟Բ.։ Զ։)
renown, glory, excellence, beauty.
Բառացի գոլն. ճոխ եւ պանծալի վիճակ. շքեղութիւն. ճոխութիւն.
lever;
porringer;
handle.
Առին զտապանակն բառնալեօքն ի վերայ ուսոց իւրեանց։ Զտապանակն, եւ զբառնալիս նորա։ Շուրջ ունէին բառնալիքն, եւ հայէին գլուխք բառնալեացն. (եւ այլն. ՟Ա. Մնաց. ՟Ժ՟Ե. 15։ ՟Բ. Մնաց. ՟Ե. 8.9։)
Եւ զկասկարայս, եւ զբառնալիս, եւ զսանսն. իմա՛ ընդունարան՝ որ տանի ինչ յինքեան, որպէս սկաւառակ, եւ այլն։ (՟Բ. Մնաց. ՟Դ. 16.)
reproach, blame, rebuke.
to reproach, to blame, to condemn, to rebuke, to censure.
αἱτιάομαι criminor, incuso Իսկ Բասրելի. ἑπίληπτον reprehensibile Ըստդտանել. յանցաւոր ցուցանել. մեղադրել. բամբասել. պարսաւել. եպերել. անդոսնել. նախատել.
Բասրելով յիւրոց զօրացն վասն առաւել պղերգութեանն։ Եւ մարդկան գովելիս, կամ բասրելիս. (Խոր. ՟Բ. 21։ եւ ՟Ա. 18։)
Զի մի՛ բասրեալ լինիցին իբր որովոյնապարարս. (Իգն.։)
Որոց առաջի բասրեաց զնա (զՅովակիմ) քահանայապետն. (Հ. կիլիկ.։)
Ըստ յն. ոճոյ՝ նաեւ Պատճառս դնել. պատճառել.
Ի պատճառս զբօսանաց սիրոյ զերեսին եղբարսն բասրեալ ածեալ ի միասին՝ դնէ՝ ի բանտի. (Յհ. կթ.։)
that spins or weaves finely;
finely spun or woven.
Յորժամ զօրագոյն ինչ յարեսցի ի տորգս սարդի ոստայնի բարակաման, պատառէ. (Վեցօր. ՟Զ։)
Բարակաման կերպասուք զզգեստսն պաճուճեսցեն. (Երզն. մտթ.։)
prosopopoeia;
allegory.
Հին առասպել ոլոմպիանու փիլիսոփայի, որ վասն առիւծուն եւ զուարակացն են բարառնութիւնք. (Արծր. ՟Գ. 1։)
Լայնաբար՝ որպէս Այլաբանութիւն. նմանաբանութիւն. իմաստ խորհրդաւոր. եւ Ստեղծաբանութիւն.
Զանուն գետոյն եւ ջրոյն այժմ վկայութիւն փոխեալ՝ յայտնեաց զստուգութիւն բարառնութեանն։ Տե՛ս զբարառնութիւն առակիս։ Ոչ բնաւ շրջէ զբարառնութիւն անուանցն. (Լմբ. պտրգ. եւ Լմբ. սղ.։)
Բարացուցական բամբռան բառացի բարառնութեանց։ Խոստովանութիւն յօդակապս բարառնութեան. (Նար. ՟Ղ՟Բ. եւ Նար. խչ.։)
idle tales, nonsense, tiresome repetitions, silly story, prating, gossip, dotage
ԲԱՐԲԱՆՋ ԲԱՐԲԱՋ. φλυαρία nugae, τερκρέια garriendi subtilitas, garritas Բաջաղանք որպէս պառաւանց. շչիւն որպէս կախարդաց. ընդ վայր բարբառումն որպէս պապաջումն. շաղփաղփութիւն. ցնորք. աղճատանք. բանդագուշանք. առասպելք.
Յառասպելս, եւ իբրեւ ի բարբանջս եւ ի դրդնջիւնս պառաւանց. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 8։)
Այս ի մտաց թափելոց են բարբաջանք։ Զսատանայական բարբանջս բարբանջել (որպէս զվհուկս). (Մանդ. ՟Ժ՟Զ. եւ ՟Ի՟Զ։)
Իբրու զբարբաջ ծերութեան (յն. պառաւական առասպելս), որ անցեալ զառանցեալ իցէ. (Վեցօր. ՟Գ։)
cf. Բարբանջ.
Զամենայն զայսպիսի ինչ բարբանջմունս ի բաց հանէ յօրէնսդրութենէ. (Փիլ. բագն.։)
Թողեալ զառասպելաց նոցա բարբանջմունս (կամ բարբաջմունս). (Խոր. ՟Բ. 67։)
Որ ձեզ ընդունայնութիւնք եւ բարբանջմունք թուին։ Ցանկայք մոլորութեան բարբանջմանց։ Անմիտ մարդոյ բարբանջմունք. (Փարպ.։)
Անպէտ բարբանջումն եցոյց զարտաքին ուսմանսն. (Հ=Յ. յնվր. ՟Ի՟Ե.։)
cf. Բարբանջ.
ԲԱՐԲԱՆՋ ԲԱՐԲԱՋ. φλυαρία nugae, τερκρέια garriendi subtilitas, garritas Բաջաղանք որպէս պառաւանց. շչիւն որպէս կախարդաց. ընդ վայր բարբառումն որպէս պապաջումն. շաղփաղփութիւն. ցնորք. աղճատանք. բանդագուշանք. առասպելք.
Յառասպելս, եւ իբրեւ ի բարբանջս եւ ի դրդնջիւնս պառաւանց. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 8։)
Այս ի մտաց թափելոց են բարբաջանք։ Զսատանայական բարբանջս բարբանջել (որպէս զվհուկս). (Մանդ. ՟Ժ՟Զ. եւ ՟Ի՟Զ։)
Իբրու զբարբաջ ծերութեան (յն. պառաւական առասպելս), որ անցեալ զառանցեալ իցէ. (Վեցօր. ՟Գ։)
cf. Բարբանջ.
Բարբանջանացն եւ առասպելաբանութեանցն. (Պիտ.։)
Այդպիսի բանք՝ բարբանջանք են, եւ խաբէութիւն սատանայի. (Վրք. ոսկ.։)
Խոնարհեալ ի նենգապատիր բարբաջանս ոմանց. (Յհ. կթ.։)
Զամենայն ինչ զայսպիսի բարբաջանս ի բաց մերժելով. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)
to make tiresome repetitions, to chat, to prattle, to bawl, to tattle.
ԲԱՐԲԱՆՋԵՄ կամ ԲԱՐԲԱՋԵՄ. παραφθέγγομαι, ληρέω inepta loquor, nugor, deliro, garrio Շաղփաղփել. շաղակրատել. աղճատանս եւ օտարոտիս բարբառել. խօսել որպէս զառանցեալ պառաւունս. առանցանել. ցնորիլ.
cf. Բարբանջեմ.
ԲԱՐԲԱՆՋԵՄ կամ ԲԱՐԲԱՋԵՄ. παραφθέγγομαι, ληρέω inepta loquor, nugor, deliro, garrio Շաղփաղփել. շաղակրատել. աղճատանս եւ օտարոտիս բարբառել. խօսել որպէս զառանցեալ պառաւունս. առանցանել. ցնորիլ.
to speak;
to cry out, to exclaim.
Նենգութիւն բարբառիք։ Զպարկեշտս բարբառիմ։ Մեծաբանս սնոտեաց բարբառեալ։ Հարցուկք բարբառեցան աշխատութիւնս եւ այլն։
Զպիթագորեանն կարել բարբառել. (Փիլ. լին. ՟Ա. 10։)
Զպղատոնականն համարձակագոյն այժմ բարբառիմ. (Խոր. ՟Ա. 32։)
Արշաւելով (յորսս) զխիզախականն եւ զաղեղնայինն եւեթ բարբառեսցին. (Փարպ.։)
haggling, hesitating.
Բարբարէիք իմնէ. բարբարանս ասէ զերկբայ կամս, զառնել եւ զոչ առնել. (Ոսկ. փիլիպ.։)
to hesitate, to haggle;
to be busy, embroiled, perplexed.
ԲԱՐԲԱՐԵՄ կամ ԲԱՐԲԱՐԻՄ. ἁκαιρέομαι opportuitate temporis destituor Չլինել պարապ եւ ձեռնհաս. չգտանել դիպող ժամ. կամ Պատճառել չունել զժամանակ. (ըստ յն. անժամանակիլ)
Եւ դուք զմտաւ ածէք հոգալ ինչ վասն իմ, որպէս եւ հոգայիքն, բայց բարբարէիք իմնէ. (Փիլիպ. ՟Դ. 10։)
Որպէս հոգայիքն դուք, բայց բարբարեցարուք իմն վասն յապաղիչ մոլորութեանցն, որ պատեալ էին զձեօք. (Եփր. փիլիպ.։)
increase, abundance;
profit, improvement, bloom, lustre, splendour, renown.
εὑκλεία splendor nominis, καύχημα gloriatio, εὑθυμία laetitia animi Պերճութիւն անուան. պարծանք. մեծանունութիւն. փառաւորութիւն. աճումն փառաց եւ պատուոյ. շուք. շքեղութիւն. զուարթութիւն.
Ոմանք փառաց եւ պատուոյ բաղձացեալք, եւ բարգաւաճանաց առժամանակէիս, եւ գովութեան՝ որ յետոյ։ Պարծանք եւ բարգաւաճանք. (Փիլ. ստէպ։)
Այս իսկ են պարծանք, եւ զսոյն բարգաւանճանս համարիմ. ((յն. մեծ. լտ. բարձր) Ոսկ. մտթ.։)
Եւ ոչ պարծանք ինչ (էր) նոցա, եւ կամ բարգաւանճանք՝ օտար ազգաց քաջութիւն. (Խոր. ՟Ա. 13։)