Definitions containing the research վեհ : 241 results

Նախադասութիւն, ութեան

s.

first order or rank, preference, precedence, pre-eminence;
proposition, premises.

· Calfa

NBHL (2)

Քրովբէականն նախադասութեան եղեալ վեհական. (Նար. կուս.։)

Բանականն որպէս գլուխ զվեհն եւ զառաջինն ընկալեալ նախադասութիւն յանդամս մարմնոյն՝ է իբրեւ զթագաւոր. (Գր. հր.։)


Նախակարգութիւն, ութեան

s.

pre-establishment.

· Calfa

NBHL (1)

Նախագահ նախակարգութեանց վեհափառ տերանցն սիոնի. (Ուռպ.։)


Նախեղակ

adj.

pre-existent, uncreated.

· Calfa

NBHL (1)

Նախեղակ վեհից իմանալեացն խումբ. (Շ. տաղ.։)


Նահապետութիւն, ութեան

s.

patriarchate;
principality;
family house.

· Calfa

NBHL (1)

Ունիցին պատիւ նահապետութեան վեհքն. (Փիլ. տեսական.։)


Յառաջադասեմ, եցի

va.

cf. Նախադասեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Նախ բանականն յառաջադասի որպէս վեհ քան զայլսն. (Գր. հր.։)


Յառաջանիստ

cf. Նախագահ.

· Calfa

NBHL (1)

Յառաջանիստ լինել վեհագոյն պատուով. (Ուռպ.։)


Յատուկ

adj. adv.

proper, own, particular, special, peculiar, private;
essential, natural;
alone, separate;
singular, unexampled, alone of its kind;
cutting, sharp, taunting (answer);
cf. Յատկաբար;
— անուն, proper name.

· Calfa

NBHL (1)

Չարի առն յատուկ է մախալ ընդ վեհագոյնս. (Աթ. ՟Ը։)


Յարագեմ, եցի

va.

to insolate, to expose to the sun or to the open air;
to hang.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուածարեալն վեհից՝ յարագողացն վրիժուց մատնէ. (Նար. ՟Հ՟Ա։)


Յարմարաւոր

adj.

cf. Յարմար.

· Calfa


Մեծագրեմ, եցի

va.

to esteem, to value, to prize or rate highly.

· Calfa

NBHL (1)

Մեծագրեալ քո զմերն՝ վեհս գոհաբանիս. (Նար. ՟Ժ՟Է։)


Մեծավայելուչ

adj.

very convenient, decorous;
glorious, eminent, elegant;
majestical, magnificent, august.

· Calfa

NBHL (1)

μεγαλοπρεπής magnum virum decens, magnificus, egregius, elegans. Որոյ վայելչութիւնն է մեծ եւ շքեղ. փառացի. վեհ. վսեմ. պանծալի. եւ վայելուչ մեծի ումեք.


Մեծափառ

adj.

majestic, glorious, august, illustrious.

· Calfa

NBHL (1)

Ծնունդք վեհից մեծափառք. (Նար. ՟Լ՟Է։)


Մեկուսութիւն, ութեան

s.

separation;
retirement.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուծոյ առ մարդիկ միաբանութիւն, որպէս եւ ընդդէմն՝ մեկուսութիւն։ Միշտ մեկուսութեամբ վեհիցն՝ պատուեալ լինի վատթարն, զնոցայն ժառանգելով զդաս. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Մերասեռ

cf. Մերասեր.

· Calfa

NBHL (1)

Պատրաստեցաք առաւել առ մերասեռն վեհ։ Այլ մերասեր ազին եղեալ՝ զչարիսն ասեմք որ գործեցեալ. (Շ. թղթ. եւ Շ. վիպ.։)


Մերասեր, ից

adj. s.

of our nation, national;
of our nature, our;
— բնութիւն, humanity;
—ք, our conationals, fellow-countrymen, compatriots;
mankind, the human race.

· Calfa

NBHL (1)

Պատրաստեցաք առաւել առ մերասեռն վեհ։ Այլ մերասեր ազին եղեալ՝ զչարիսն ասեմք որ գործեցեալ. (Շ. թղթ. եւ Շ. վիպ.։)


Համարձակ

adj.

frank, free, bold;
plain, sincere, without ceremony;
determined, resolute;
wide, extended;
cf. Համարձակաբար.

· Calfa

NBHL (1)

εὑρύχωρος latus, liber τολμηρός audax. Համայն արձակ. բացարձակ. ընդարձակ. անարգել. անվեհեր. աներկիւղ. ազատ. յանդուգն. եւ Համարձակութիւն. թոյլտուութիւն. թոյլ տուեալ ինչ. եւ Համարձակելի.


Համարձակախօս, աց

adj.

cf. Համարձակաբարբառ;
— լինել, to speak freely, frankly, openly, to be plain with, to be accustomed to speak one's mind.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԱՄԱՐՁԱԿԱԽՕՍ որ եւ ՀԱՄԱՐՁԱԿԱԲԵՐԱՆ. Համարձակ խօսօղ. անվեհեր ի բանս եւ ի պատասխանիս.


Համարձակաձայն

adj.

speaking frankly, freely;
— բարբառով, aloud, openly, publicly.

· Calfa

NBHL (1)

Համարձակ՝ այսինքն պայծառ եւ յստակ, եւ անվեհեր ձայնիւ, կամ ձայն արձակելով.


Համեմատ, ից

adj. adv.

proportionate, equal, conformable, corresponding, analogous, regular, symmetrical, adequate;
— գործել, to proportion;
դնել —, to compare;
եթէ իցեն ի քեզ առաքինութիունք —ք վեհ ճակատագրիդ, if your virtues correspond with your high destiny;
"ըստ համեմատի համեմատաբար, cf. Համեմատութեամբ."

· Calfa


Հանգիստ, գստեան

s. fig. adj. adv.

repose;
refreshment, relaxation, recreation;
ease, tranquillity;
convenience, wellbeing, leisure;
pause, rest, intermission, truce, cessation;
station, abode;
tomb;
repose, sleep, death;
quiet, tranquil, peaceful;
—գստեամբ, conveniently, comfortably;
at one's ease or leisure, leisurely;
—գստեան ժամ, compline;
—գստեան շարական եւ աւետարան, hymns and gospel in burial service;
—գստեան պաշտօն, requiem;
— առնուլ, to take rest, to be at rest, to repose;
— տալ, to rest, to repose;
թողուլ ի —գստեան, to leave or let alone;
— առնել բանի, to end a discourse.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս սաղովմոն զաւակն դաւթի զկնի հանգստեան հօրն իւրոյ վեհի։ Զկնի տիահրաւէր հանգստեան նորա. (Նար. խչ.։)


Հանդիսանամ, ացայ

vn.

to enter the lists, to fight, to wrestle, to vie with;
to labour hard, to strive, to endeavour, to try, to attempt;
to signalize or distinguish oneself, to render oneself illustrious, to be celebrated, renowned, to be made public with praise;
to show one's courage or mettle, to figure, to shine;
to assemble at a public festival or ceremony, to celebrate;
քաջայաղթ —, to make stupendous conquests, to do or work wonders;
յաղթող —, to remain victorious;
յաղթող — իրիք, to be victorious over, to be conqueror.

· Calfa

NBHL (1)

ՀԱՆԴԻՍԱՆԱԼ. Առաքինանալ. անխոնջ բերիլ ի վաստակս. աշխատիլ. ջանալ. գուն գործել. փորձ փորձել. ճգնիլ. յառաջամիտ լինել. անվեհեր արկանել զանձն ի մէջ, եւ այլն.


Խրոխտումն, ման

s.

gasconade, bravado, empty boast, rodomontade;
defiance, insolence, haughtiness;
չզիջանել ի խրոխտմանէն, to lose nothing of his arrogance.

· Calfa

NBHL (1)

Խրոխտանալն. խրոխտանք. խիզախումն. համարձակութիւն. յանդգնութիւն. եռացումն սրտի. անվեհեր բերումն.


Թոյլ, թուլից, թուլոց

adj.

languid, faint, feeble, weak, soft, delicate, tender;
— առնել՝ տալ, to permit, to accord, to give leave, cf. Թողացուցանեմ;
— առնել պարտուցն, to remit or cancel debts;
— լինել, to be permitted, accorded, conceded;
— տալ ումեք աւուրս ինչ, to concede a few days, to give time;
— տուք ինձ, let me, permit me, allow me;
— տուք ինձ զհամբերութիւն, don't make me lose patience;
leave me at peace, let me alone;
— տուր մինչեւ զայդ վայր, enough of that, enough;
տալովն Աստուծոյ, ըստ թոյլ տալոյ բարերարին, God willing, by divine permission.

· Calfa

NBHL (1)

Յօրանչեմք եւ վեհերիմք, թոյլ անդամ եւ իբրեւ լուծեալ գտանիմք. լինի եւ բարդ, իբր թուլանդամ։


Կարելի, լւոյ, լեաց

adj.

possible;
— է, it is -;
չէ —, it is impossible, it cannot be.

· Calfa


Կարեկցութիւն, ութեան

s.

compassion, pity;
շարժել ի —, to move one's compassion, to excite pity.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ բարձրացար յօրինմամբ այսքանեօք վեհիւք, որչափ առ իմս կարեկցութիւն. (Նար. ՟Խ՟Թ։)


Կարիք, րեաց

s.

passion, mental or bodily affection;
grief, sorrow, affliction, torment, trouble;
pain, illness;
necessity, want, indigence, constraint, extremity;
propinquity, nearness;
— որովայնի, մարմնոյ, excrement;
անհրաժեշտ —, pressing need, urgent necessity, utmost distress;
ելանել արտաքս վասն կարեաց, to go to the privy or to stool;
կարեօք հասանել ի վերայ, to assail, to assault or attack in force, to fall upon in crowds;
կարիս առնել, to pity, to commiserate, to compassionate, to regret, to be sorry for;
ի կարիս իմ, in my troubles, during my adversity.

· Calfa

NBHL (1)

Զքամահանսն՝ որ ի վեհն, եւ ի համասեռսգ, եւ ի բնութեան կարիս արար. (Պիտ.։)


Հակամտեմ

vn.

to emulate;
to rival, to vie with, to antagonize.

· Calfa

NBHL (1)

Զկամացն ի վեհագոյնսն հակամտութիւն. (Նչ. եզեկ.։)


Հակամտութիւն, ութեան

s.

emulation, competition, strife, contention.

· Calfa

NBHL (1)

Զկամացն ի վեհագոյնսն հակամտութիւն. (Նչ. եզեկ.։)


Հաճոյութիւն, ութեան

s.

satisfaction;
complacency, consent, willingness.

· Calfa

NBHL (1)

Զհաճոյութեան կամաց վեհին բերէ նպատակ։ Թախանձելով կացից առ ամենեցուն արարիչ, ոչ միայն արդարութեամբ, այլեւ նախնեացն գեղեցիկ հաճոյութեամբ. (Պիտ.։)


Համասեր

adj.

of the same race or stock.

· Calfa

NBHL (1)

Զքամահանսն՝ որ ի վեհն, եւ ի համասերդ, եւ ի բնութեան կարիս արար. (Պիտ.։)


Պատշաճական, ի, աց

adj.

cf. Պատշաճ.

· Calfa

NBHL (1)

Բաժանի տնօրինականն ի համեստական, ի պատշաճական, ի տնտեսական. զի համեստականն է արգէլուլ զըստ վեհագունին. եւ պատշաճականն՝ չափաւորել ըստ ճոխութեան, եւ այլն. (Տօնակ.։)


Կայսր, սեր, սերք, սերաց

s.

emperor, caesar;
Վեհափառ —ն, His Imperial Majesty.

· Calfa


Կանանցածին, ծնաց

adj.

born of & woman.

· Calfa

NBHL (1)

Գլխատմանն, որ հոգւովն եղիային, ի կանանցածնացս վեհին. այսինքն մեծին ի ծնունդս կանանց. (Ոսկիփոր.։)


Կանոն, աց

s. arith.

rule, regulation;
order, method, law, ordinance, precept, statute, regimen;
model, example;
canon;
հանրական —, as a general rule;
ըստ —ի, according to rule;
strictly, regularly;
ըստ —աց, canonically;
— լինել, to serve as a rule or precept;
պահել, լուծանել զ—, to keep, to break the rules or regulations;
— երից, rule of three, proportion.

· Calfa

NBHL (1)

Հոմերոս կանոնս դնելով եւ օրէնս՝ ուսոյց։ Յարմարական կանոնաւ զօրէն ամուսնութեան փութացան կազմել։ Զաշխարհավար կանոն անյեղ եւ հաստատուն պահեսցէ։ այս կանոնաւ փորձեցան տնտեսավարել զաշխարհ։ Զոր եւ վեհն իսկ ի սկսմանէ աշխարհի օրինադրեաց կանոն. (Պիտ.։)


Կապակցեմ, եցի

va.

to bind, to unite, to join together.

· Calfa

NBHL (1)

Կապակցել լծով հաւանականաւ զվեհն ընդ փոքուն. (Նար. ՟Խ՟Զ։)


Պաշտօնական, ի, աց

adj.

ministerial, official;
— օրագիր, official paper, gazette.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ պաշտօնականին զարդու գերագոյնքն՝ հանդերձ քահանայիւքն՝ դնեն ի վերայ աստուածայնոյն սեղանոյ զսրբազանն հաց, եւ զօրհնութեանն բաժակ։ Քահանայիցն երկոքումբք ոտիւք ծունրդրութիւնքն՝ վեհագոյն քան զպաշտօնականին զարդու միով ոտամբն կրկնելն. (Դիոն. եկեղ.։)


Ռամ, ից

s.

cf. Ռամիկ, cf. Րամ.

· Calfa

NBHL (1)

Ռամիցն վեհ՝ զինուորեալ նա (սուրբն տարագոս). (Տաղ.։)


Սաղաւարտ, ից

s.

casque, helm, helmet, head-piece, morion;
Armenian mitre.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ պահպանեա զվեհանդամիս՝ սաղաւարտաւ քո նշանին. (Յս. որդի.։)


Պարէտ, աց

s.

ephor;
— տրովացի, Paris.

· Calfa

NBHL (1)

Աթոռըն վեհից՝ հայոց պարետից փրկին ի վտանգից. (Գանձ.։)


Պարունակ, աց

s.

orb, sphere, circle, circuit, orbit;
— բան, circumlocution, periphrasis, roundabout phrase;
cf. Խումբ.

· Calfa

NBHL (1)

(ի կալ մնալ արեգական եւ լուսնի յաւուրս եւ յեսուայ եւ եզեկիայի) բոլորիցն եւ վեհագունիցն եւ պարունակացն այսպէս բերեցելոց, ոչ ընդ նոսա շրջագայէին պարունակեալքն. (Դիոն. թղթ.։)


Պարտիմ, եցայ

vn.

to be conquered, to have the worst of it;
յապշութիւն —, to be confounded, astounded, astonished, surprised;
պարտեցաւ պատերազմն, a part was subdued.

· Calfa


Պարտիմ, տէի

vn.

to owe, to contract debts, to become indebted, to be bound;
to be obliged, beholden to;
ought, must.

· Calfa


Սեռ, ից

s. gr.

kind, species, race, generation;
nature, complexion;
*height;
gender;
— եւ տեսակ, the genus and the species;
մարդկային —, mankind;
հայկական —, the Armenian nation.

· Calfa


Սրովբէաջոկ

adj.

crowded by seraphim.

· Calfa

NBHL (1)

Գումարք սրովբէաջոկք վեհիցն. (Գանձ.։)


Սրտապինդ

adj.

re-animated, encouraged;
courageous, intrepid.

· Calfa

NBHL (1)

Պինդ կամ պնդեալ սրտիւ. քաջասիրտ. արի. արիական. անվեհեր. ժիր. անմեղկելի.


Սրտեայ

adj.

courageous, intrepid, spirited, bold, lively;
այր —, a man of heart.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս ռմկ. սրտոտ. Սրտապինդ. քաջ. արի. անվեհեր.


Վհատ

adj.

disheartened, faint-hearted, discouraged, despondent.

· Calfa

NBHL (1)

(լծ. վատ, եւ վեհերոտ). Արմատ Վհատելոյ՝ որպէս Վհատեալ.


Վհատեմ, եցի

va. vn.

to discourage, to dishearten, to cast down, to dispirit, to deject, to unnerve. cf. Վհատիմ.

· Calfa


Վհատութիւն, ութեան

s.

discouragement, faint-heartedness, dejection, despondency, grief, languor, despair.

· Calfa


Վսեմազարմ

adj.

of high or illustrious lineage.

· Calfa

NBHL (1)

Վսեմ ըստ զարմի. վեհ. երկնային.