cf. Ակնհարիմ.
ԱԿՆԱՀԱՐԻՄ որ եւ ԱԿԱՆԱՀԱՐԻՄ, կամ ԱԿՆՀԱՐԻՄ. Հարկանիլ ի չարակն անձանց. նազար ալմագ, կէօզ տէյմէք, նազարտան վուրուլմագ.
that pays respect to persons, partial.
προσωπολήπτης qui personas accipit Աչառօղ. խադր սայըճը.
respect of persons, partiality.
προσωποληψία personarum acceptio Աչառանք. աչառութիւն. երեսպաշտութիւն. խադըր կէօնիւլ սայմագ.
Մի՛ ոք կարծեսցէ ակնառութեամբ բաշխել զշնորհս։ Եւ ոչ առ մի՛ ոք երբէք ակնառութեամբ գնայ։ Որում ոչ կարեն օգնել ակնառութիւնք կաշառաց. (Յճխ. ՟Ի՟Ա։ Պիտ.։ Յհ. իմ. ատ.։)
to make signs with the eyes;
to indicate, to show, to mark, to denote, to signify;
to regard, to see, to revise;
to concern, to belong to;
to permit;
— ընդ ակամբ, to scowl.
νεύω, ἑννεύω, κατανεύω, innuo, annuo nutu significare Նշանացի ազդել աչօք. նշանակել աչօք զկամս կամ զխնդիր իւր. իշմար ընել. իշարէթ՝ կեօզ էթմէք.
Ակնարկէ ակամբ։ Ակնարկէին որսակցացն։ Ակնարկէ նմա սիմովն։ Յակնարկել նմա դատաւորին խօսել. եւ այլն։
Հային ի կամս ակնարկելոյ արարչին իւրեանց։ Ակնարկելովն արար զամենայն արարածս։ Ակնարկելով արարչին ընկալան զզարդ։ Ակնարկեա՛ միշտ զօրեղ՝ փախնուլ չարութեանցս որ յիս. (Եղիշ. ՟Բ։ Ագաթ.։ Պիտ.։ Նար. ՟Հ՟Ը։)
Եթէ ուժգինս ակնարկես, սուզանիմ։ Ակնարկելով քո ի յաղերս բանիս։ Ակնարկեա՛ ի բեկութիւնս։ Ի կործանեալս յիս ակնարկեսցես։ Առ պարտաւոր գերիս ողջամիտ կամօք ակնարկեն. (Նար.։)
ԶԱստուած ոչ ակնարկեցին զրպարտել. (Վեցօր. ՟Թ։)
Նկատել. նշմարել. տեսանել. տեսնել. կէօրմէք.
Զոր նոքա թեւասքօղելով ակնարկեն. (Նար. կուս.։)
Ոչ տեսլեամբ քնոյ, կամ երազոց ակնարկելով. (Վեցօր. ՟Զ։)
to make signs with the eyes, to indicate;
to laugh at, to make fun of, to mock at.
Ակնարկի առնէին յիս աչօք իւրեանց. (Սղ. ՟Լ՟Դ. 19։)
sign, mark;
meaning, signification;
permission given with a sign.
Զգովութիւնն՝ ակնարկութեան աչօք, քան գլխոյ՝ ազդելով. (Փիլ. տեսական.։)
Ոչ ստուերացուցեր զտեսիլ աչացս ի քումդ ակնարկութիւն։ Զակնարկութեանց իբրեւ զարդիւնականաց մեղանաց։ Ընդ աղօտ ակնարկութեամբ նկատել։ Առ որ բնաւքդ ունելով զակնարկութիւն. (Նար. ՟Ե. ՟Խ՟Ե։ Լմբ. ստիպ. եւ Լմբ. թղթ.։)
Ոչ կարեն հասու լինել րոպէիցն ստայօդ ակնարկութեամբ իւրեանց. (Վեցօր. ՟Զ։)
evident, clear, visible, palpable;
evidently, visibly, in presence of.
Դորա պատիւ ակներեւ յօրինակի անդ ցուցաւ։ Ահա ակներեւ յանդիման քեզ եւ ամենեցուն՝ յերկինս համբառնայ։ Անդ ակներեւ տեսանիւր զօրութիւնն Քրիստոսի. (Անյաղթ բարձր.։ Լմբ. համբ.։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 11։)
wink;
twinkling.
Թարթելն կամ քթթել ական. աչից թարթը՝ թարթելը. կէօզ գըրփըմը, կէօզ գըփմասը.
expect, to hope.
Փորձութեան ակնկալլի. (Տօնակ.։)
hoper, expecter.
Ակն ունօղ. որ ակնկալեալ մնայ իմիք. միւնթազըր.
expectation, hope.
Վստահապէս ակնկալութեամբ։ Չէիցն ակնկալութեամբ՝ չեկաց յոր ինչ էրն։ Արդեօք մոռասցի՞ս զբարերարելդ՝ ակնկալութիւն։ Ակնկալութիւն հաւաստի։ Ամենից ակնկալութիւն. (Նար.։)
Մնալն չարեաց ինչ. երկիւղ. կասկած. վախ. իշքիլ. վէհմ. գօրգու.
ashamed, confounded;
sad.
Կորացեալ աչօք. գլխակոր. ամօթապարտ. վար նայօղ, երեսը վար կախած, սեւերես. շէրմէնտէ.
Զմատնիչն՝ զպիղծ եւ զանամօթ եւ զակնկոր առ ամենեսեան։ Առ ի բազմաց փառաւորութիւնն՝ ակնկորս եւ կեղծաւորս գործէ։ Մի՛ առնիցես ակն կոր զլեզուդ. ապա թէ ոչ՝ զիա՞րդ պաղատիցի վասն քո, յորժամ ինքն զիւր համարձակութիւնն կորուսանէ. (Ոսկ. մտթ.։)
to be confounded or ashamed.
ԱԿՆԿՈՐԵՄ ԱԿՆԿՈՐԻՄ. Կորացուցանել զաչս. զերկիր նշմարել. ամօթապարտ գտանիլ. ամաչել. պատկառիլ. վար նայիլ, երեսը կախել. եիւզիւ աշազը օլմագ. ութանմագ.
Չարեօք ակնկորիլ. (Ոսկ. ես.։)
consternation, shame.
Ամօթապարտութիւն. ամօթ.
fascinated, enchanted;
—, առ —, scare-crow, bug-bear.
Հարեալ վնասեալ ի չար աչաց. աչքիլած. նազար տօգանմըշ.
ԱԿՆՀԱՐ կամ ԱՌԱԿՆՀԱՐ. προβασκάνιον praefiscina, amuletum Խրտուիլակ առ ի ահիւ կամ յաչաղութեամբ հարկանել զաչս տեսողաց. գօրգուլուգ, ույուգ, էֆրէնճէ.
Զո՛ր օրինակ խալամ մի ի պարտիզի առ ակնհար է կանգնեալ. սոյնպէս եւ դիքն նոցա. (Թղթ. բարուք.։)
behold!
ἱδού, ἥδη ecce, en Ձայն նշանակ ցուցման առաջիկայ կամ մերձակայ իրաց եւ գործոց, որպէս եւ անցելոց իբր ներկայ առաջի եդելոց. նայէ՛, տես, մէյմալ նայիս որ. իշթէ, էօշթէ, հա՛, անէք, իյնէք.
Լիով ահա եւ անկարօտ վայելեն։ Յորոց մին զմշակին ահա ամբաստանէ ձեռաց. (Պիտ.։)
Բազում ամանակօք ահա բնաւորեալ. (Արիստ. որակ.։)
terrified, dismayed, thunderstruck;
— առնել, to terrify, to frighten, to dismay;
— լինել, to be frightened or dismayed.
Որ բեկանէ ահիւ զսիրտ այլոց. ահացուցիչ. ահաւոր. սոսկալի. վախ ձգօղ, վախնալու. գօրգուլու, հէյպեթլի.
Յահաբեկ լուսոյ ծագման քո տէր։ Յահաբեկ գալստեան Որդւոյն Աստուծոյ. (Շար.։) (Տօնակ.։)
Ահաբեկ արար զամենայն զօրս աշխարհին. (Եղիշ. ՟Ա։)
"cf. Ահաբեկ առնել."
Ահաբեկ առնել. զարհուրեցուցանել. դողացուցանել. դղրդել. ահ արկանել. վախ տալ. գօրգութմագ.
Ահաբեկէր զլսօղսն ... Կամէին ահաբեկել զկոյրն, որպէս զի ուրասցի։ Ահաբեկեաց զնոսա ասացելովքս. (Ոսկ. յհ. եւ Ոսկ. գծ.։)
Յակովբ յեղբօրէն ահաբեկէր։ Ահաբեկեալք լինէին ի ժամանակէն, զի նսեմացեալ էր. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. յհ.։)
Ահաբեկեալ յահէ անտի զօրութեանց արարչութեան։ Բազումք ահաբեկեալ՝ սկսան զրահել պնդապէս։ Յուժգնութենէ կենդանեաց ահաբեկեալք. (Ագաթ.։ Եղիշ. ՟Բ։ Յհ. իմ. պաւլ։)
terrible, alarming, frightful;
horrible, hideous, monstrous.
φοβερός, ἁπηνής terribilis, immanis, saevus Ահաւոր յոյժ. ահարկու. զարհուրելի. սոսկալի. դժնդակ. ահռելի. գօրգուլու, էօրֆլիւ, հէյպէթլի.
Յահագին մահուանէն։ Ահագին սպառնալեօք. (Ագաթ.։)
Ահագինք էին ի տեսանել։ Զթագաւորսն հզօրս եւ ահագինս. (Պիտ.։)
Ահագին է օրն դատաստանին։ Զի՞նչ պխնի տացուք յաւուրն (կամ յօրն) ահագին։ (Շար.։ Վրք. հց. ՟Բ։)
Յաղթ եւ ահագին ջուրց բազմութիւն. (Վեցօր. ՟Դ։)
Ահարկու օրինակաւ. անհնարին սաստկութեամբ. ահաւորութեամբ.
Հրամանօք եւ սաստիւք ահագին կայր ի վերայ դիւացն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)
frightful, terrible to hear.
Զհեղեղս հոսանաց ահագնալուր անօրէնութեանց։ Չարիս մեծամեծս եւ ահագնալուրս. (Բենիկ.։)
to terrify, to affright.
Դեւք զարհուրին՝ ահարկեալ ի սմին զօրութենէ. (Շ. բարձր.։)
frightful, horrible, awful, terrible.
Որ ահ արկանէ. ահաւոր. ահընկէց. պատկառելի. ահիւ լի. գօրգունճ.
terror, dismay, affright, intimidation.
Ահ արկանելն. ահաբեկ առնելն. վախ ձգելն. գօրգութմա։
to terrify, to intimidate.
Երկեցուցանել. զարհուրեցուցանել. վախցնել. գօրգութմագ.
behold here, there or yonder.
ԱՀԱՒԱԴԻԿ ԱՀԱՒԱՆԻԿ ԱՀԱՒԱՍԻԿ. cf. ԱՀԱ. ἱδού, ἥδη ecce, en. իշտէ շու՝ պու՝ օ՛, շունտա՝ պունտա՝ օնտա. եւ այլն.
Ահաւասիկն զյանկարծահասն ասէ եւ զանակնունելին. (Տօնակ.։)
cf. Ահաւադիկ.
ԱՀԱՒԱԴԻԿ ԱՀԱՒԱՆԻԿ ԱՀԱՒԱՍԻԿ. cf. ԱՀԱ. ἱδού, ἥδη ecce, en. իշտէ շու՝ պու՝ օ՛, շունտա՝ պունտա՝ օնտա. եւ այլն.
Ահաւասիկն զյանկարծահասն ասէ եւ զանակնունելին. (Տօնակ.։)
cf. Ահաւադիկ.
ԱՀԱՒԱԴԻԿ ԱՀԱՒԱՆԻԿ ԱՀԱՒԱՍԻԿ. cf. ԱՀԱ. ἱδού, ἥδη ecce, en. իշտէ շու՝ պու՝ օ՛, շունտա՝ պունտա՝ օնտա. եւ այլն.
Ահաւասիկն զյանկարծահասն ասէ եւ զանակնունելին. (Տօնակ.։)
frightful, alarming, terrible.
φοβερός foridabilis Ահարկու. զարհուրելի. ահագին. պատկառելի. ակնածելի. հիանալի. ահեղ. շքեղ. փառաւոր. մեծ. ահռելի, վախնալու, սոսկալի. գօրգուլու. եօրֆլիւ. հէյպէթլի.
Աստուած մեծ եւ հզօր եւ ահաւոր։ Զգեցեալ էր զպատմուճան փառացն իւրոց, եւ էր ահաւոր յոյժ։ Ընդդէմ դարձաւ թագաւորաց ահաւորաց. եւ այլն։
Աւուրն ահաւորի։ Զահաւորդ երկնի եւ երկրի։ Զինուորութիւնք անբիծք ահաւորքն։ Ի սանձս ահաւորին ըմբռնեցելոց։ Եւ զոր ահաւորն է ասել՝ կարգեմ աստանօր. (Նար.։)
Չիք ինչ ահաւոր՝ ուր սէր հօր է. (Յհ. կթ.։)
to be terrible or frightful.
Ահաւորացաւ ի վերայ դիւական զօրացն. (Նար. յովէդ.։)
horribly, fearfully, dreadfully.
Ահաւոր օրինակաւ. եւ Ահագին. ահեղ կերպով, սոսկալի.
enormity;
terribleness, frightfulness;
majesty, grandeur.
Եւ ահաւոր զօրութիւն ինչ. մեծ վայելչութիւն.
Ահաւորութիւն նշանաց յարութեան։ Ահաւորութիւն տեսլեանն երեւելոյ։ Ահաւորութեամբ զօրութեան փառացն Քրիստոսի. (Ագաթ.։)
Մինն յերջանկափառ համազօր ահաւորութենէ։ Այնքան ունի ահաւորութիւն՝ անունս օծութեան. (Նար.։)
Պատկառանք. երկիւղ. խիպ, վախ, ահուդող. հիճապ. գօրգու.
Ահաւորութեամբ օրհնեցին։ Ահաւորութեամբ դողան ի կիզանօղ հրոյ աստուածութեան. (Նար. յովէդ.։)
cf. Ահաբեկ;
cf. Ահաբեկութիւն;
— առնեմ, cf. Ահաբեկեմ.
Ահիւ փետօղ՝ տագնապօղ, եւ տագնապեալ. ահաբեկ.
Ահագին ահափետ օրհասք մահու հասուցանէին. (Յհ. կթ.։)
Ահափետ արարեալ՝ զօրհասն գուշակեն։ Ահափետ արարեալ դադարեցուցանէ զխրոխտացեալսն ի վերայ եկեղեցւոյ. (Ագաթ.։ Արծր. ՟Ե. 2։)
left, on the left side;
the left hand, the left;
յաջմէ եւ յահեկէ, right and left, on both sides.
ՅԱՀԵԱԿ. Ընդ ահեակ կողմն. դէպ ի ձախը. սօլա տօղրու.
ἁριστερός, ἁριστερόν, εὑώνυμος, sinister, tra, rum Ձախ. ձախոյ՝ ձեռն կամ կողմն. սօլ ել՝ դարաֆ, չէպ/
Սերմանեա՛ զողորմութիւն երկոքին ձեռօք, եւ հնձես աջովդ եւ ահեկաւդ. (Եփր.։)
Ի հակառակ զինուցն աջեկաց եւ յահեկաց. (Տօնակ.։)
ՅԱՀԵԿԷ. ԸՆԴ ԱՀԵԿԷ. Յահեակ կողմանէ կամ կողման. ձախ դին. սօլտա.
that who is to the left.
ԱՀԵԿԵԱՅ ԱՀԵԿԻՆ ԱՀԵԿԻՔ. Ձախակողմեան. ահեկան. ձախինը. սօլտաքի. εὑώνυμος sinister, tra, laevus
Զոր միանգամ կարծես աջոյ կողման, զայսոսիկ նա կարծէ ահեկեայս։ Զո՞ր արդեօք կող. զահեկեա՞յն, թէ զաջոյն։ Զահեկեայ զարմունկնն ի դուրս կորզեալ. (Փիլ.։)
Աջեացն եւ ահեկեացն հակառակօքն միաբանելովք. (Եղիշ. դտ.։)
cf. Ահեկեայ.
ԱՀԵԿԵԱՅ ԱՀԵԿԻՆ ԱՀԵԿԻՔ. Ձախակողմեան. ահեկան. ձախինը. սօլտաքի. εὑώνυμος sinister, tra, laevus
Զոր միանգամ կարծես աջոյ կողման, զայսոսիկ նա կարծէ ահեկեայս։ Զո՞ր արդեօք կող. զահեկեա՞յն, թէ զաջոյն։ Զահեկեայ զարմունկնն ի դուրս կորզեալ. (Փիլ.։)
Աջեացն եւ ահեկեացն հակառակօքն միաբանելովք. (Եղիշ. դտ.։)
formidable, terrible.
Այն՝ որ սողայ նման օձին, ահեղ գոչէ ըստ առիւծին. (Յիսուս որդի.։)
wonderful, prodigious, formidable, awful.
Ահեղ կերպարանօք կամ տեսլեամբ. ահաւոր. մեծավայելուչ. հրաշափառ. ահռելի, եւ փառաւոր, սոսկալի.
frightful, horrible, terrible.
Որ ահ ընկենու յայլս. ահարկու. վախ ձգօղ. եօրֆլիւ, գօրգունճ.
Վէսք, բարկացօղք, ահընկէցք. (Ճ. ՟Գ.։)
tender, delicate, young.
Անկեալ աղաչեն աւասիկ ամենայն աղածրի երամ երամ բազմութիւն տղայոց. յն. ամենայն կամ համօրէն բազմութիւն տղայոց. (Գ. Մակ. ՟Զ. 12։)
that gives or engenders rain.
Ով ցօղոյն կենաց՝ հօրէն լուսոյ իջեալ, ամպ անձրեւաձիր՝ ծարաւելոցս յարբումն. (Տաղ.։)
rainy.
Ի պատճառս շոգոյ խոնաւութեան առնին անձրեւայոյզք. (Վեցօր. ՟Զ։) (Շիր.։)
cf. Անձրեւաթիւք.
Որ հանէ զամպս, եւ արգելու զհողմս ... եւ գալարեցուցանէ զչոր գօսացեալս, եւ ժողովէ զանձրեւաշիթս. (Ագաթ. ա՛յլ ձ. զանձրեւաթիւս։)
produced by rain.
Սնեալ պարարեալ անձրեւօք.
to rain, to shower, to pour down;
անձրեւէ, it rains.
ὔω. pluo, irrigo. Ածել զանձրեւ, կամ որպէս զանձրեւ տեղալ. ցօղել. ոռոգանել. եազտըրմագ.
Զցօղն հայրաբուխ անձրեւեցար. (Շար.։)
inconvenient, unbecoming;
անճահս, unseemly.
ἅτοπος, ἅκαιρος. absurdus, importunus, ineptus. Ո՛չ ի ճահ. անպատշաճ. անվայելուչ. անտեղի. տարադէպ. անշուք. անպիտան. ուսլուպսուզ, օրանսըզ, եագըլըգսըզ.
Անճահ իմն թուի. (Տօնակ.։)
unrecognizable.
ἅγνωστος. ignotus. Որ ինչ դժուարաւ ճանաչի. անծանօթ.
cf. Անշաւիղ.
ἅνοδος. invius. Ուր չիք ճանապարհ. անկոխ, անգնալի. եօլսուզ. իզսիզ.
ineffable, unspeakable.
ἅρρητος, ἁμύθητος, ἁνέκφρατος , ἁνεκλάλητος. ineffabilis, infinitus. Զոր չէ մարթ բանիւ ճառել՝ վասն մեծութեան, անհասութեան, գաղտնութեան. անպատմելի. անպատում. անթարգմանելի. անբաւ. գաղտնի. խորին. վասֆ օլունմազ. տիլէ վասֆէ կելմէզ.
Շնորհաց անճառից։ Հնարիւք անճառիւք։ Գովեստս անճառս։ Անճա՛ռ է ասել։ Անճառ է քան զօրինակ։ Հոգւոյդ անճառի։ Անճառ ես բանից։ Անճառ ի սերովբէից։ Զանճառիցն իմոց իբր զճառելեաց գիտողին։ Որ ինձ անճառն է, քեզ համարեալ է։ Խորութիւնք անճառիցն կնքեցելոց։ Յանդիմանեսցին անճառք։ Սերք սերմանց անճառից. (Նար.։)
Անճառ ժամուք, անհամար րոպէիւք. (Վեցօր. ՟Զ։)
որպէս անարժան ի ճառել. անասելի. զոր չէ՛ օրէն ի բերան առնուլ. անլուր. ամօթալի. գարշ. ἅρρητος. nondicendus, infandus, nefandus. անըլմասը նալայըգ.
Եթէ յանճառս հպեսցի՝ ի մայր կամ ի մօրու. (Կանոն.։)
ԱՆԴ ԱՆՃԱՌՔ, ռից. Կրկին բառ է, թէեւ կից գրեսցի. cf. ԱՆԴ, ա. Որ ինչ անդ ի հին օրէնս անճառք կամ գաղտնիք խորհրդաւորք կային.
without rays, without light.
Եթէ ոչ կազմես զպատրոյգն, խստացեալ՝ անճառագայթ լինի, եւ աղօտանայ. (Եփր. աւետար.։)
very wonderful, prodigious
Անճառահրաշ զօրութեամբ ստեղծեր զԱդամ. (Շար.։)