Entries' title containing ալի : 368 results

Տաղտկալից

adj.

displeasing, disgusting, tiresome, fastidious, loathsome.

· Calfa

NBHL (3)

Ի տաղտկալի մեղաց առ լցեալք։ Զտիղմս տաղտկալի։ Տաղտկալի տառապանս. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 27։ Նար. ՟Կ՟Զ։ Յհ. կթ.։)

Հրամանն յոյժ ծանրագոյն եւ տաղտկալից էր։ Զբարեկեցութեան կեանսն ... զծանր եւ զտաղտկալիցն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 15։ ՟Բ. 28։)

ՏԱՂՏԿԱԼԻ ՏԱՂՏԿԱԼԻՑ. որ եւ ԾԱՆՐԱՏԱՂՏՈՒԿ. ἑπαχθής molestus, gravis. Արժանի տաղտկալոյ. ձանձրալի. եւ Լի կամ լցեալ տաղտկութեամբ. ծանր. գարշ. անբերելի. գանելի.


Սիրալի

cf. Սիրալիր.

· Calfa

NBHL (2)

cf. Սիրալիր.

Որոշեաց նախանձ եւ հակառակութիւն զեղբարս սիրալիս ի միմեանց. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Սիրալիր

adj.

full of love, of affection, of tenderness, kindness or good-will, affectionate, obliging, kind.

· Calfa

NBHL (3)

Սիրով լի՝ լրացեալ՝ լցեալ. գորովալիր. սիրաբուն. խանդակաթ. բարեգութ.

Զբամաց միտս հանգուցանէր սիրալիր սրտիւ։ Սիրալիր սրտիւ զարժանահայց խնդիրն ընկալեալ։ Սիրալիր դաշամբք ուխտից։ Սիրալիր խնդութեամբ խրախամտեալք։ Կոչէր սիրալիր կամօք. (Յհ. կթ.։)

խաղաղական եւ սիրալիր համբուրիւ ողջոյն եղբարցն տուեալ. (Սկեւռ. ի լմբ.։)


Սխալիմ, եցայ

vn.

to fail, to be wanting, to err, to commit an oversight, to be led into mistakes, to mistake;
to sin, to fall into error, to go astray;
to make a false step, to stumble, to trip;
— մեծամեծս, to make gross blunders.

· Calfa


Սխրալի

adj.

wonderful, surprising, admirable, charming.

· Calfa

NBHL (2)

իբր Սխրանալի, կամ Սխրանօք լի. սքանչելի. հրաշալի. հիանալի.

Սխրալի մարդասիրութիւն։ Սխրալի ամենեցուն երեւեր։ Սխրալի է պատիւ փառանց աստուածամօրն. (Նար. ՟Ծ՟Ը։ Սկեւռ. ի լմբ.։ Ճ. ՟Ժ.։)


Սկալիմ

vn.

to open in chinks, to split, to gape, to crack.

· Calfa


Սկալինեան

adj.

scalene, having the sides and angles all unequal.

· Calfa

NBHL (1)

Զպիւռամիդն ... ի սկալինեացն եռանկիւնեաց հաստատիլ։ Որքան ինչ ի սկալինեանցն եռանկիւնից հաստատեցաւ. (Նիւս. բն. ՟Է։)


Սպառնալից

adj.

full of threats or menaces.

· Calfa

NBHL (1)

Լուեալ զայս ամենայն խօսս սպառնալիցս. (Փարպ.։ 3)


Սպառնալիք, լեաց

s.

threat, menace;
insult, bravado.

· Calfa

NBHL (2)

Սպառնալիք թագաւորի նման են մռնչելոյ առիւծու։ Սպառնալեօք իմովք շարժել զլերինս։ Սպառնալեօք նուազեցուցեր զեցկիր։ Գնասցէ շարժմամբ սպառնալեաց իւրոց.եւ այլն։

Էր զոր բանիւք սպառնալեօք, եւ էր զոր կապանօք եւ տանջանօք վախճանէր։ Սպառնալիք մահուանն անցին զնոքօք. (Եղիշ. ՟Ա. ՟Ը։)


Սպիտակալիք

s.

grey hair, hoariness.

· Calfa


Սանդալիկ

s.

small sandal, slipshoe, slipper.

· Calfa

NBHL (1)

Փոխանակ ոսկէկար եւ մարգարտահուռն կօշկաց ունիմ զսանդալիկս զայս յոտս իմ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա։)


Սառնալիճ

s.

frozen lake.

· Calfa

NBHL (1)

Ի սառնալիճն՝ զոր ժողովեալ, զջուր ծովակին արեամբն ներկեալ. (Գանձ.։)


Սոսկալի, լւոյ, լեաց

adj.

horrible, terrible, dreadful, ghastly, hideous, formidable, frightful;
մեծաւ —լեօք, greatly wondering.

· Calfa

NBHL (2)

Սարսեսցեն յինէն՝ իբրեւ լուիցեն բռունք սոսկալիք. (Իմ. ՟Ը. 15։)

Սոսկալի տեսիլ։ Սոսկալի հիացմամբ. (Շար.։)


Շճալից

adj.

cf. Շճային.

· Calfa


Շնորհալի

cf. Շնորհալից.

· Calfa

NBHL (7)

Կոյսդ շնորհալի, կամ շնորհալից. (Գանձ.։ Տաղ.։)

Զպարզամիտն եւ զանչարսն շնորհալի երեսօք երեւեալ տեսանեմք, եւ շնորհալից հոգւով. (Տօնակ.։)

Նոյն մարմին չարչարանօք վկայութեան շնորհալի եղեալ. (Նիւս. թէոդոր.։)

Շնորհալիլ գիսակք (սամփսոնի). (Եղիշ. դտ.։)

Շնորհելի կամ շնորհալից դէմք. (Պիտ.։)

Լսէրլ զքաղցրաբանութիւն, եւ զշնորհալի բանս երանելւոյն. (Փարպ.։)

ՇՆՈՐՀԱԼԻ՝ մականուն տուաւ իրաւամբք սրբոյն Ներսեսի կլայեցւոյ ի բազում դարուց հետէ. իսկ մխիթար ապարանցի՝ անխտիր Շնորհալի կամ Շնորհալից կամ Ներսէս Շնորհաց կոչէ զկլայեցին եւ զլամբրոնացին՝ շփոթելով եւ զգրուածս ինչ նոցա։


Շնորհալից

adj.

full of grace, most graceful;
gracious, handsome, fine, beautiful, charming, genteel, fair.

· Calfa

NBHL (22)

Կոյսդ շնորհալից. (Գանձ.։)

Ողորմութեանց թագուհին, եւ շնորհալից տիրուհին. (Մաշտ. ջահկ.։)

Շնորհալիցն պօղոս. (Պիտ.։)

Շնորհալից աւետարանիչն. (Սեբեր.։)

Ոմն ի շնորհալիցլ վարդապետաց. (Պետր. սիւն.։)

Շնորհալից մեծազօր նահատակին. (Ագաթ.։)

Քաջալերեցաք ի բանից շնորհալից հոգեւոր ծննդոցս մեր. (Փարպ.։)

Զի՞նչ մտածութիւն քան զմեծավայելչութիւն աստուծոյ շնորհալից։ Շնորհալից մտաց՝ սակաւ բանք խրատուց բաւական են յուղղութիւն. (Բրս. հց.։ Յճխ.։)

Լերինք՝ զանզանութեամբն շնորհալից. (Առ որս. ՟Ե։)

Գլուխ յամուսնութիւն փութալեացն՝ շնորհալիցլ հանդիպել կենակցի. (Նիւս. կուս.։)

Շնորհալից երեսօք, եւ կարգաւոր ձեւով։ Նիւս. (սքանչ.։)

Տեսիլ նորա շնորհալից եւ չքնաղ տեսողացն երեւեսցի. (Սարգ. յկ. ՟Դ։)

Յերկրի ընդ մարդկան շնորհալից խոնարհութեամբ շրջէր. (Եղիշ. խաչել.։)

Ի ծաղկացլ ոմանց շնորհալից կազմեալ պսակ. (Նիւս. երգ.։)

Վայելելով ի քո շնորհալից վերսդ. (Գիւտ թղթ. առ վաչէ։)

Ջերմութիւնք սուրբ սիրոյն շնորհալից արտասուօք զառաքինութիւնսն փայլէ։ Ի շնորհալից աղբիւրէն բղխեալ։ Շնորհալից յուսով եւ բաղձալի գթով առ աստուծոյ կամսն. (Յճխ.։)

Եւ այսպիսի շնորհալից բանս բարբառեալ՝ եբաց նմա զմուտն։ Յառատաբուղխ եւ ի շնորհալից վարդապետութենէ առնն. (Վրք. հց. ՟Ի՟Զ։ Փարպ.։)

Զբանս պիտանիս եւ շնորհալիցս։ Զշնորհալից եւ զուարխարար բան մարգարէիցն. (Իգն.։ Լաստ. վերջաբ։)

Վարդապետականզ շնորհալից իմն կանխագիտութեամբ։ Ըստ շնորհալից կրիցն հանել բարեբանութիւն (աստուածոյ) եւ ձայն ցնծութեան. (Պիտ.։)

Շնորհալից ցնծութեամբ զաւետեացն առեալ հրաւէր. (Սիսիան.։)

Առատաբեր եւ յաւէտ շնորհալից բուրաստանացն շահաւէտ տեղեօքն. (Պիտ.։)

χαριτωθείς, κεχαριτομένος, κεχαρισμένος, -νη, ἑπιχαρίτος , χάριες, χαριέστερος, εὕχαρις gratiosus, gratia plenus, -na, gratior et suavior, facetus, jucundissimus. որ եւ ՇՆՈՐՀԱԼԻ, եւ ՇՆՈՐՀԱՒՈՐ. Լցեալ շնորհօք. ճոխացեալ հոգեւոր եւ մարմնաւոր ձրիւք. շնորհազարդ. բարեշնորհ. սիրուն. գեղեցիկ. վայելուչ. չքնաղ. զուարթ. բերկրեալ, (որ ըստ յն. ասի շնորհացեալ, կամ շնորհաւորեալ) եւ Ուրախարար. աւետաւոր. բերկրական. հաճոյական. զուարճալի.


Շնորհակալիք

s.

cf. Շնորհակալութիւն.

· Calfa

NBHL (2)

Զշնորհակալիսն, եւ զտրից տուրսն կաթողիկոսին հատուցին։ Չմարդու գտաք առ շնորհակալիսն։ Զոր առեալ եւ ընկալեալ ի շնորհակալիս, եւ մեծաւ պատուով արձակեաց։ Մեծապէս պարգեւօք շնորհակալիս հասուցին նմա. (Լաստ.։)

Հրամայեաց, զի աներկիւղ կացցէ մնասցէ, մեծաւ շնորհակալիւք (իմա՛. շնորհակալեւք, այսինքն՝ շնորհակալեօք). (Արծր. ՟Գ. 12։)


Տամալի, լւոյ, լոջ

s.

house-top, terrace.

· Calfa


Դարալիր

adj.

nearly overflowing the embankment.

· Calfa


Դժոխահաւատալի

adj.

very difficult to believe.

· Calfa

NBHL (2)

cf. Դժուարահաւատալի.

Աներեւոյթ է, դժոխահաւատալի. (Սարգ. յուդ. ՟Ա։)


Դժուարաբառնալի

adj.

burdensome, onerous.

· Calfa

NBHL (3)

Ծանր է քար, եւ դժուարաբառնալի աւազ. (Առակ. ՟Ի՟Է. 3. (ա՛յլ ձ. դժուարին առ ի բառնալ)։)

Դժուարաբառնալիս ասէ զաւելաստացութիւնս. եւ դժուարաբառնալի զհոյլս մեղաց. (Համամ առակ.։)

δυσβάστακτος vix portabilis Դժուարաւ բառնալի.


Խիժալից

adj.

gummy.

· Calfa


Խղճալի, լւոյ, լեաց

cf. Եղկելի.

· Calfa

NBHL (2)

Արժանի խղճալոյ. աւաղելի. Ցաւալի. եղկելի. Խղճալոյ. նւնղելի. ցաւալի. եղկելի. խղճալու, խղճուկ, խեղճ.

Խրճալի եւ ողորմելի երեսօք. (Սարգ. յուդ. ՟Գ։)


Խնդալի

adj. adv.

joyful, cheer-ful, gay, merry;
gaily, cheerfully, merrily;
— լինել, to be transported with joy.

· Calfa

NBHL (4)

Որպէս Խնդալից. ուրախական եւ Արժանի ուրախութեան.

Եւ մարուգէի տեսեալ՝ յոյժ խնդալի եղեալ։ Խնդալի դիմօք։ Դուստր իմ սիրելի, եւ լոյս խնդալի աչաց. (ՃՃ.։)

աւետիս խնդալիս առաքէր յատրուշանս բազումս. (Եղիշ. ՟Բ։)

Եւ ոչ խնդալ ընդ խնդալին, այլ նախանձու վառեալ նովին։ Ոմն ըզխնդալն ըստ խնդալին, եւ զարտասուելն ընդ արտասուին. (Յիսուս որդի.։)


Խնդալից

cf. Խնդալի.

· Calfa

NBHL (8)

Ոչ ասաց՝ թէ ցաւս ոչ կրեցին, այլ թէ գանս կրեալ՝ խնդալիցիք էին. (Ոսկ. գծ.։)

Այր եւ կին միաբան խնդալիցք. (Փարպ.։)

Պատրաստէին խնդալից. (Ագաթ.։ Եղիշ. ՟Է։)

Խնդալից կամօք։ Բերկրանք խնդալից ուրախութեան. (Պիտ.։)

Բարբառ խնդալից՝ աւետեանց։ Խնդալից դիմաց զւարթութեամբ. (Նար. ՟Ժ՟Դ. ՟Ձ՟Ա։)

Խնդալից լինին, յորժամ գտանեն. (Եղիշ. ՟Ե։)

Խնդալից եղեալ ետ փառս աստուծոյ. (Փարպ.։)

περιχαρής circumquaque laetus. Լցեալ խնդութեամբ. Լի ուրախութեամբ. ուրախալից.


Ծովալիճ, լճից

s.

great lake, inland sea, lagune, loch.

· Calfa

NBHL (2)

Ծովալիճն ի հեղեղ դարձեալ՝ ողողանէր զտունն։ Ի ծովալճին երեւին։ Որ առ ծովալճովն բնակեալ են. (Եւս. քր. ՟Ա։)

Երթ ի բուրաստանս ուրեք, եւ ի ծովալիճս. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 12։)


Ծուլալից

adj.

very idle or lazy;
— հեղգութիւն, extreme idleness or slothfulness.

· Calfa

NBHL (1)

Ծուլալից հեղգութիւն. (Մծբ. ՟Ժ՟Թ։)


Ծփալից

adj.

wavering, undulating, agitated.

· Calfa

NBHL (4)

Զգուշութեամբ անցանել թնդ սահելի եւ ընդ ծփալի եւ ընդ մեղսասէր կեանս աշխարհիս. (Մանդ. ՟Ժ՟Ը։)

Եւ նա ծփալից ընկղմէր. (Ոսկ. ղկ.։)

Զգուշութեամբ անցանել թնդ սահելի եւ ընդ ծփալի եւ ընդ մեղսասէր կեանս աշխարհիս. (Մանդ. ՟Ժ՟Ը։)

Եւ նա ծփալից ընկղմէր. (Ոսկ. ղկ.։)


Կաթնալից

adj.

abounding in milk.

· Calfa


Կալի

s.

potash.

· Calfa

Etymologies (1) · Adjarian

«բոյս ինչ, զորոյ զմոխիրն գոր-ծեն կամ շինեն ապակի և օճառ. ռմկ. թան-թըռնիկ. տճկ. գալիյէ». ունի միայն ՓԲ. ո րից կալաքար կամ կալէքար «աղ ալքալի, խոտի մը մոխիրը՝ աղի պէս քարացած, ոռ իբր օճառ կը գործածուի. լտ. alcali» Բժշ կալաքարային (նոր բառ)։


Կալիկ

s.

calico.

· Calfa


Կալիոն

s.

potassium

· Calfa


Ընթանալի

adj.

that runs, that walks;
current;
— ճանապարհ, practicable, passable.

· Calfa


Զգուշալի

adj.

hurtful, to be abstained from or avoided;
important, imposing, considerable;
cautious, circumspect;
certain, secure, sure.

· Calfa

NBHL (6)

Զնոյն գրել առ ձեզ ինձ ո՛չ դանդաղելի է, եւ ձեզ կարի զգուշալի. (Փիլիպ. ՟Գ. 1։)

Տարաբերեալ մտաց զառաջնորդական պատիւ հաւատալ զգուշալի՛ է. (Լմբ. պտրգ.։)

ἁσφαλές cautum, cavendum, diligenter observandum Իբր Զգուշանալի. Ուր արժան է զգուշութիւն պահել. քաջ դիտելի.

Օրինակ զգուշալի զկնի եղելոցն մարդկան՝ առ ի վարժել զլաւագոյն ուսումն վարդապետութեան. (Պիտ.։)

Ոչինչ այլ այսպէս զգուշալի լիցուք, որքան զմիտս մաքրել. (Լմբ. եկեղ.։)

Այն է երկիր զգուշալի, ուր ոչ յափշտակի (ինչ). (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 15։)


Զեղխալից

adj.

brimful, heaped up, overloaded.

· Calfa

NBHL (1)

Թակոյկս լիաբուղխս զեղխալիցս գինւով. (Ոսկ. ղկ. յն. բոլորեալ իբր պսակաւ. լեփլեցուն։)


Խնծղալից

adj.

sprightly, gay, merry.

· Calfa

NBHL (1)

Զկինն խաբեաց լրբենի երեսաց խնծղալից հայեցուածովք. (Պիտ.։)


Խնկալի

cf. Խնկալիր.

· Calfa

NBHL (2)

Տուփ ես խնկալի ... տիրամայր։ Ոսկիապատ բուրուառ խնկալի։ Խնկալի հովիտ զմռսի. (Տաղ.։ եւ Գանձ.։)

Իւղս այս լուսապատար խնկալիր՝ վերնականիդ սիրոյ տեսութիւն. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Խնկալիր

adj.

full of incense, odoriferous;
praiseworthy, honourable.

· Calfa

NBHL (2)

Տուփ ես խնկալի ... տիրամայր։ Ոսկիապատ բուրուառ խնկալի։ Խնկալի հովիտ զմռսի. (Տաղ.։ եւ Գանձ.։)

Իւղս այս լուսապատար խնկալիր՝ վերնականիդ սիրոյ տեսութիւն. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Խնկալից

adj.

drunk with incense and myrrh.

· Calfa

NBHL (1)

Զփիղսն պտրաստեսցէ դինեզէնս խնկալիցս։ Զգազանսն գինեզէնս խնկալիցս զայրացուցեալ. (՟Գ. Մակ. ՟Ե. 1. եւ 5։)


Կականալիր

adj.

lamentable, rueful, mournful, full of lamentation or complaint.

· Calfa

NBHL (8)

ԿԱԿԱՆԱԼԻ ԿԱԿԱՆԱԼԻՐ. Լրի կամ լցեալ կականօք. արտասուալից. լալագին եւ մեծագոչ.

Կնոջ կականա լի բարբառք։ Կականալի ողբովք։ Կականալիր հառաչմամբ. (ՃՃ.։)

Կականալիր աղաղակաւ. (Ուռպ.։)

Կանչեմ առ քեզ ձայն կանացի, կականալիր ու ողորմելի. (Շ. եդես.։)

ԿԱԿԱՆԱԼԻ ԿԱԿԱՆԱԼԻՐ. Լրի կամ լցեալ կականօք. արտասուալից. լալագին եւ մեծագոչ.

Կնոջ կականա լի բարբառք։ Կականալի ողբովք։ Կականալիր հառաչմամբ. (ՃՃ.։)

Կականալիր աղաղակաւ. (Ուռպ.։)

Կանչեմ առ քեզ ձայն կանացի, կականալիր ու ողորմելի. (Շ. եդես.։)


Խրոխտալի

cf. Խրոխտալիր.

· Calfa

NBHL (2)

Թագաւորաց խրոխտալի պատիւք. (Պիտ.։)

Երիվար բարձրավիզ, խրոխտալիր՝ յարմարական առ ընթացս պատերազմականս. (Արծր. ՟Գ. 12։)


Խրոխտալիր

adj.

full of haughtiness.

· Calfa

NBHL (2)

Թագաւորաց խրոխտալի պատիւք. (Պիտ.։)

Երիվար բարձրավիզ, խրոխտալիր՝ յարմարական առ ընթացս պատերազմականս. (Արծր. ՟Գ. 12։)


Ցնծալի, լւոյ, լեաց

adj.

joyful, joyous, merry, cheerful, blithe, gay, exhilarated.

· Calfa

NBHL (2)

Արժանի կամ առիթ ցնծալոյ. լի ցնծութեամբ. բերկրալի. բերկրառիթ.

Իբր առաջին հիմն ցնծալեացն։ Բերկրեալ՝ ուրախ, եւ ցնծալի։ Լի՛ց եւ այժմ զբերան իմ օրհնութեամբ, տէր, ցնծալի. (Պիտ.։ Շ. եդես.։ Լմբ. սղ.։)


Ցնծալից

cf. Ցնծալի.

· Calfa

NBHL (4)

Լցեալ կամ լի ցնծութեամբ. ուրախալից. բերկրալից. խնդալից.

Անդուստ վայելեալք ցնծալից լինին։ Ցնծալից եղեալ վասն տեսլեան. (Յհ. իմ. ատ.։ Ճ. ՟Ա.։)

Ցնծալից ուրախութեամբ, կամ բերկրութեամբ, կամ բերկրանօք. (Ագաթ.։ Փարպ.։ Շար.։)

Երգեն ցնծալից. (Գանձ.։)


Ցօղալի

adj.

full of dew, wet with dew, dew-besprinkled.

· Calfa

NBHL (3)

Բան քո ցօղալի տարափեալ յերկրի. (Գանձ.։)

Ցօղալից առատութեամբն՝ բանաւոր անձրեւաւն պարարեցաւ. (Ագաթ.։)

Արար ցօղալից քաղցրագոյն օդով, եւ նեղէր, եւ ոչ նեղէր զնոսա հուրն։ Ցօղալից լինէր բացօթեայ, եւ խնամօքն Աստուծոյ ոչ լինէր ծախեալ ի գազանաց. (Վրդն. դան.։)


Ցօղալից

cf. Ցողալի.

· Calfa

NBHL (3)

Բան քո ցօղալի տարափեալ յերկրի. (Գանձ.։)

Ցօղալից առատութեամբն՝ բանաւոր անձրեւաւն պարարեցաւ. (Ագաթ.։)

Արար ցօղալից քաղցրագոյն օդով, եւ նեղէր, եւ ոչ նեղէր զնոսա հուրն։ Ցօղալից լինէր բացօթեայ, եւ խնամօքն Աստուծոյ ոչ լինէր ծախեալ ի գազանաց. (Վրդն. դան.։)


Փրփրալից

adj.

full of foam, foamy, frothy.

· Calfa


Փքալի

cf. Փքալիր.

· Calfa


Փքալիր

adj.

windy, flatulent.

· Calfa


Քաղցրալից

adj.

full of sweetness.

· Calfa

NBHL (1)

Քաղցրալից բարբառք խրատուց։ Հեշտալուր բանիւք եւ քաղցրալից։ Լի քաղցրալից յուսով. (Յճխ. ՟Ժ՟Թ։ Պիտ.։ Ոսկ. մ. ՟Գ. 17։)


Definitions containing the research ալի : 3180 results

Արփի, փւոյ, փեաց

s.

sun, luminary;
heaven, ether;
light, brightness, splendour.

· Calfa

NBHL (1)

Զի մի՛ այս զգալի եւ նիւթական աշխարհս կիզեսցի յարփի ճառագայթից աննիւթ եւ անիմանալի երկնից։ Ստուեր ջրոյն զիմանալի լոյսն արփի եւ վերին երկնին փակեալ արգելեաց. (Զքր. կթ.։)


Արփիահրաշ

adj.

very luminous, extremely bright, brilliant, resplendent.

· Calfa

NBHL (1)

Հրաշալի որպէս զարփի. լուսաճաճանչ. մեծապայրառ.


Արօր, ոյ, իւ

s.

plough;
— առնեմ, to plough.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ոչ արօրկշիռ ինչ գործէ առանց մաճակալի. (Նար. ԷԴ։)


Աւազակապետ, աց

s.

captain of robbers.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ ապստամբ եւ աւազակապետ խաչեսցիս։ Ոչ իբրեւ աշխարհակալի, այլ իբրեւ աւազակապետի. (Պրմ. աղեքս։)


Աւանդ, ից

s.

deposit;
consignment;
tradition;
offer;
յ— տալ, դնել յ—ի, to consign, to deposit.

· Calfa

NBHL (1)

Աւանդ զանդառնալի բան սովոր եմք կոչել, որպէս զկտակ մեռելոյ. (Տօնակ.։)


Աւարտեմ, եցի

va.

to terminate, to finish, to end, to complete, to consummate, to close, to conclude, to make an end.

· Calfa

NBHL (1)

Զամենայն ի լրումն ածեալ աւարտեաց։ Հրաման սոսկալի կամացն հօր յորդին աւարտեալ։ Շաղկապեալ աւարտեցաւ ի մի բոլոր լրութիւն։ Ո՜վ որքան մեծ է ի քեզդ աւարտեալ խորհուրդ սը՛րբուհի. (Նար. խչ. եւ կուս։)


Աւետաւոր, աց

adj.

that has, firings good news.

· Calfa

NBHL (1)

ԱԵՒԵՏԱՒՈՐ. Որպէս ինչ մի աւետալից. ուրախալի. բերկրական.


Աւետիք, ետեաց

s.

good news, notification of good news;
երկիր աւետեաց, land of promise;
աւետիս տալ, cf. Աւետեմ;
տօն աւետեաց, Lady-day.

· Calfa

NBHL (2)

ԱՒԵՏԻՔ. ասի եւ որպէս ռմկ. ԱՒԵՏԻՍ. ἁγγελία, εὑαγγελία, -ον nuncium, annunciatio, bonum vel laetum nuncium Բան եւ լուր ուրախարար եւ բերկրալի. ... պ. նիվիյտ, իբր նոր լուր. որ եւ հաւատիս. լծ. եւ լտ. աւէ, աւէտէ. ո՛ղջ՝ կամ ուրա՛խ լեր, լերուք.

Սպառանալիս, եւ աւետիս. (Յճխ. ՟Բ։)


Բաբէական, ի, աց

adj.

admirable, surprising, astonishing.

· Calfa

NBHL (1)

Բա՛բէ ասելոյ արժանի. զարմանալի. հրաշալի.


Բագնաձեւ

adj.

in the shape of idolatrous temples.

· Calfa

NBHL (1)

Կանգնելով փոխանակ բագնաձեւ պղծալից յարկացն զտաճար փառաց. (Արծր. ՟Ե. 8։)


Բազկարձակ

cf. Բազկաստածու.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բուսոցն՝ աճեցունք, բազկարձակք, տերեւալիցք. (Ագաթ.։)


Բազմաբաշխ

adj.

that distributes, gives much;
that is given abundantly, abundant;
polynomial.

· Calfa

NBHL (1)

Յուղարկեցաւք յարքայէ բազմաբաշխ եւ երեւելի ընծայիւք։ Բազմաբաշխ ձեռաց ձրիւք, եւ սիրալիր սրտիւք ընկալեալ (զնա). (Յհ. կթ.։)


Բազմաբարբառ

adj.

that speaks, contains many languages;
polyglot;
— քնար, an harmonious lyre.

· Calfa

NBHL (1)

Ունէր եւ ձայն զարմանալի՝ իբրեւ զբազմաբարբառ քնար (սուրբն մամաս). (Ճ. ՟Ա.)


Բազմաբեր

adj. adv.

cf. Բազմաբեղուն;
fruitfully.

· Calfa

NBHL (1)

Ձիթենի՝ բազմաբեր պտղալից։ Բազմաբեր որթ. (Փարպ.։ Պրոկղ. ի ստեփ.։)


Անսպի

adj.

unscarred.

· Calfa

NBHL (1)

Լեառն՝ որ է կուսական արգանդն, անսպի մնաց եւ անթերանալի. (Համամ առակ.։)


Անվախճան, ից

adj.

endless, eternal.

· Calfa

NBHL (1)

ἁτελεύτος. fine carens, ἁκατάλυτος, αίδιος , ἁνήσυτος. perpetuus, aeternus, qui perfici non potst, sempiternus. Որոյ չիք վախճան. անվախճանելի. անկատարած. եւ անկատարելի, անեզր. անանց. անլուծանելի. մշտնջենաւոր. վերջ չունեցօղ, որ լմննալիք չունի. սօնսուզ. նիհայէթսիզ.


Անվաւեր

adj.

invalid, null, illegal, insufficient;
apocryphal;
— առնել, to invalidate.

· Calfa

NBHL (1)

ἅκυρος, irritus, οὑκ ἁξιόπιστος, fide non dignus, ἁβέβαιος, inconstans, invalidus, παραλειπτέον, rejiciendum. Ապախտ. ընդունայն. ոչ արժանահաւատ. անհաստատ. անոյժ. անզօր. տկար. անընդունելի. ոչինչ. մերժելի. ի դերեւ ելեալ. (լծ. պ. պավեր, հաւատալի). պադալ, գարարսըզ, գուվվէթսիզ.


Անվստահ

adj.

distrustful, suspicious;
— լինել, to distrust, to suspect.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ Չվստահելի. խիթալի. կասկածելի. շիւպհելի, կիւվենիլմէզ.


Անտանելի, լւոյ, լեաց

adj.

insupportable, intolerable, heavy, burdensome;
incomprehensible, inconceivable.

· Calfa

NBHL (1)

ἁφόρητος. importabilis. Զոր չկարէ ոք տանել. իբր Անբառնալի առ ծանրութեան.


Անտառանամ, ացայ

vn.

to become a forest.

· Calfa

NBHL (1)

ὐλημανέω, ὐλομανέω. silvesco, frondibus ac sarmentis luxurio. Իսկ ԱՆՏԱՌԱՑԵԱԼ, ἁλσώδης. nemorosus, sylvestris. Իբրեւ զանտառ կամ անտառամոլ լինել. ուռճանալ. եւ ծաւալիլ, ոստախիտ կամ տերեւաթափ գտանիլ՝ իրօք կամ նմանութեամբ.


Անտարակոյս

adj. adv.

indubitable, certain;
without doubt, without difficulty.

· Calfa

NBHL (1)

Ուր չկայցէ տարակոյս. անյերկուանալի. աներկբայ. հաւաստի. շիւպհէսիզ.


Անտես, ից

adj.

invisible;
incomprehensible;
— առնել, to neglect, to take no care of, to despise, to quit, to abandon, cf. Անտեսել.

· Calfa

NBHL (1)

որ եւ ԱՆՏԵՍԱՆԵԼԻ. ἁόρατος, ἁθέατος, ἁθεώρητος. invisibilis, inconspicabilis, incomprehensibilis. Աներեւոյթ. որ ոչն տեսանի զգալի աչօք, կամ ոչ բովանդակի մտօք. անհասանելի. իմանալի, ւե անպարիմանալի. եւ ըստ այսմ ասի զաստուծոյ, զհոգեղինաց, եւ զթաքուն իրաց կամ զխորհրդոց, ըստ այլ եւ այլ տեսութեան. կէօզե կէօրիւնմէզ, ֆեհմ օլունմազ.


Անտեսաբար

adv.

invisibly.

· Calfa

NBHL (1)

Իմանալի օրինակաւ. անհասութեամբ. անյայտաբար եւ թաքնաբար. լռելեայն. առանց տեսութեան.


Անտեսակ

adj.

formless, shapeless.

· Calfa

NBHL (1)

ἁνείδεος. forma carens, inforemis եւս եւ deformis Ոյր չիք տեսակ, տեսիլ կամ կերպ զգալի. աննիւթական. անկերպարան.


Անտեսական, ի, աց

adj.

invisible;
incomprehensible.

· Calfa

NBHL (1)

Անտես. անտեսանելի. աներեւոյթ. իմանալի.


Անտեսութիւն, ութեան

s.

invisibility;
incomprehensibility;
blindness;
connivance.

· Calfa

NBHL (2)

Փոշի հոսեալ ի վերայ երեսաց երկրի՝ ամենայն զգալի իրաց անտեսութիւն առնէ. (Լմբ. սղ.։)

Կամ իբրեւ թանձրացեալ, Աներեւոյթ եւ իմանալի իրք.


Անտխուր

adj.

joyful, gay.

· Calfa

NBHL (1)

Անմասն ի տխրութենէ. անտրտում. ուրախ. ուրախալից.


Անց, ի, իւ, անցք, ից

s.

abortive;
Easter;
cf. Անցք.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՆՑՔ. ἁπόβασις, συμβαίνον, συμβεβικός. eventus, accidens, casus. Դիպուած պատահարաց. հանդիպումն պէսպէս իրաց կամ գործոց, վաստակոց կամ տառապանաց եւ այլն. գլխէն անցած՝ եղած կամ ըլլալիք բաները։ կեչիտ, գազա.


Անցասումն, ման

adj.

soft, affable.

· Calfa

NBHL (1)

Հեռի ի ցասմանէ. անբարկանալի. հեզ.


Անցուցանեմ, ուցի

va.

"to pass, to cause to pass;
to transmit;
to dissipate, to drive away;
to consume, to employ;
to transport;
to carry back;
to pierce;
to twine;
to enchase;
to omit, to pass over;
to surpass, to excel;
— զմեղս, to pardon sins;
— զաւուրս՝ զժամանակ կենաց, to pass away the time, to live;
— զճրագ՝ զհուր, to extinguish or put out the candle or fire;
— ընդ սուր՝ ի սայր սուսերի, to put to the sword;
— դրամ փոխանակալ or ի ձեռն դրամափոխութեան, to remit money, to send letters of change;
— զզաւակն, to miscarry in child-birth;
— զանցուցանել, to excel, to surpass, cf. Անցանեմ զանցանել;
— ընդ թիւ, to count, to enumerate;
— զցասումն, to appease anger;
— զքննութիւն իւր, to pass one's examination;
չարիս — ընդ, to hurt some one."

· Calfa

NBHL (1)

Ի մարմնաւոր խրախուսութեանս զմի բաժակ որ անցուցանիցէ վասն համեստութեան, զարմանալի է. (Սեբեր. ՟Թ։)


Անփախուստ

adj.

inevitable.

· Calfa

NBHL (1)

Անփախուստ որոգայթ, կամ ձմեռն, կամ սպառնալիք, բան. (Լմբ. սղ.։ Երզն. քեր.։ Արշ.։ Առ որս. ՟Գ։ Իսկ Իմ. ՟Ժ՟Է. 9.)


Անփախչելի

cf. Անփախուստ.

· Calfa

NBHL (1)

Անփախուստ որոգայթ, կամ ձմեռն, կամ սպառնալիք, բան. (Լմբ. սղ.։ Երզն. քեր.։ Արշ.։ Առ որս. ՟Գ։ Իսկ Իմ. ՟Ժ՟Է. 9.)


Աշխար

s.

mourning, lamentation, complaint;
— դնեմ, cf. Աշխարեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ԱՇԽԱՐ որ եւ ԱՇԽԱՐԱՆՔ. (լծ. թ. հայգըրըշ) ὁδυρμός, ὁδύνη, θρῆνος. lametatio. Կոծ. ողբ. լալիւն. ճիչ. կական. սուգ. ցաւ. ողբ լեց, վայնասուն. ֆէրեատ, ֆիզան, սիւկվարի.


Աշխարելի, լւոյ, լեաց

adj.

deplorable, lamentable.

· Calfa

NBHL (1)

Ողբալի. աւաղելի. եղկելի. լալոյ արժանի. լալու.


Աշխարհ, աց

s.

world, universe;
land, country, region;
փոքր —, microcosm;
հանդերձեալ —, the other world, future life;
ընդ ամենայն —, through all the world;
— ամենայն, all the world or people, every body;
ըստ — հանել, to expatriate, to exile, cf. Արտաքսեմ, cf. Աքսորեմ;
ելանել՝ փոխիլ յաշխարհէ, to go in the other world;
գալ յ—, to be born, to come into the world;
յաչս —ի, in the eyes of the world;
զուլ զ—, to leave the world.

· Calfa

NBHL (1)

Իմանալեաց, կամ իմանալի աշխարհ։ Աշխարհն կենդանեաց. (Շար.։ Յհ. կթ. եւ այլն։)


Աշխարհաբնակ

adj.

that inhabits the world or a country;
cosmopolitan.

· Calfa

NBHL (1)

Բնակիչ աշխարհին, գաւառին. երկրցի, տեղացի. եերլի, էհալի.


Աշխարհակալ, աց

s.

conqueror;
monarch, emperor, prince.

· Calfa

NBHL (1)

Որ իշխանաց աշխարհակալիս էին զինուորեալք. (Յհ. կթ.։)


Աշխարհաստեղծ, ից

adj.

that created the world.

· Calfa

NBHL (1)

Տարածեաց եւ տէրն զաշխարհաստեղծ բազուկն իւր ի վերայ խաչին։ Սկզբնածինն այն խաւար զգալի ի հրամանէն աշխարհաստեղծ տեղի տուեալ հալածեցաւ. (Սկեւռ. յեսայ. եւ Սկեւռ. ի յար.։)


Աշխարհաւանդիկ

s.

publican;
tavern keeper.

· Calfa

NBHL (1)

Զագահսն ի մէջ ածցուք, եւ զաշխարհաւանդիկս, եւ դարձեալ զգինեվաճառսն ամօթալից հանգանակացն։ Զբազումս ի նոցանէ գտանիցես խոհակերս, եւ իշավարս, եւ աշխարհաւանդիկս. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 13։ ՟Գ. 5։)


Աշխարումն, ման

s.

complaint, lamentation.

· Calfa

NBHL (1)

Յաշխարումն նոցա մի՛ մտանիցես. (Երեմ. ՟Ժ՟Զ. 5.) յն. հաւաքումն, ակումբ. որպէս թէ աշխարհումն կամ աշխարհաժողով բազմութիւն՝ ի խնջոյս կամ ի լալիւն. որպէս եւ յարի զկնի. որպէս եւ յարի զկնի. եւ ի կոծ նոցա մի՛ երթիցես. եւ այլն։


Աշխէտ

adj.

reddish;
of a fiery colour;
— ձի, chesnut horse.

· Calfa

NBHL (1)

πυρρός rufus, ruber վրացերէն՝ սխէտի Կարմիր դեղնագոյն, հրագոյն, բոցագոյն՝ որպէս ծիրան, նարինջ. աթէշի. թուռունճի. փօրփուգալի.


Աչալուրջ

adj.

alert, sprightly, vigilant, active, gay;
circumspect.

· Calfa

NBHL (1)

Աչալուրջ լրջմտութեամբ։ Աչալուրջ իմն եւ սխրալի օգնականութիւն. (Մագ. ՟Ի՟Զ. ՟Լ՟Դ։)


Աչք, աչաց

s. pl. eyes, sight, look;
աչս արկանել՝ արձակել, to cast eyes upon, to desire;
ըստ աչս դատել, to judge by first sight;
յաչս դնել, to despise;
առ աչս հայել, to pay respect to persons;
յաչաց հանել, to render odious;
յաչաց ելանել, to be in disgrace, to lose the good graces of any one;
առ աչօք, fantastical, fanciful, chimerical;
visibly;
առ աչօք ինչ՝ տեսիլ՝ երեւոյթ, spectre, phantom, ghost, vision, illusion;
կալ աչաց, to become blind, cf. Կուրանամ;
աչս առնուլ, cf. Աչառեմ;
թերաբաց —, half-closed eyes;
յաչս դնել, to be bold, to brave, to defy;
— յարտասուս, tears in the eyes, weeping;
զաչս ի վայր արկանել, to lower the eyes;
ցաւ աչաց, cf. Աչացաւ, cf. Աչացաւութիւն.

· Calfa

NBHL (2)

Եւ եղեն զարմանալիք մեծապէս յաչս ամենեցուն. (Բուզ. ՟Դ. 9։)

Իբր զստուեր եւ զերազ եւ զառ աչօք տեսանեն զբաղձալիսն. (Ոսկ. յհ.։)


Ապախտ

adj.

vain, useless, neglected, slighted, forgotten;
— առնել, to neglect, to forget, to slight, to violate, to infringe, cf. Արհամարհեմ, cf. Խոտեմ;
— լինել, cf. Անպիտանամ.

· Calfa

NBHL (1)

իբր Ապօրինաւոր, կամ անմերձենալի.


Ապակեղէն, ղինի, նաց

cf. Ապակեայ.

· Calfa

NBHL (1)

Հոգւոյն աչօք երեւութացեալ իբր ընդ ապակեղ թաղանթ զիմանալի հուր աստուածութեանն՝ պահեաց եւ յեսու յերիս քառասունս, երկու ընդ մովսեսի, եւ մի յետ. (Տօնակ.։)


Ապառնի, նեաց

s. adj. gr.

futurity;
future;
— ժամանակ բայից, future tense.

· Calfa

NBHL (1)

μέλλων, -ον. futurus, -um, ἕπειτα, posterum. Որ ինչ ապա առնի, կամ առնելի է. որ յետոյ ունի լինել. լինելոց. գալոց. հանդերձեալն. ըլլալու, ըլլալիք, մեկալ.


Ապարահանոց

s.

privy.

· Calfa

NBHL (1)

Արտաքնոց. ճեմիշ. լուալիք. Այս բառ կայ ի լուսանցս աստուածաշնչից ի վերայ բառին Լուալիք, որ ի (՟Դ. Թագ. ՟Ժ. 27։)


Ապացուցական, ի, աց

adj.

demonstrative.

· Calfa

NBHL (1)

Սովոր են իմաստունք զճառս անյայտից իրաց ի ծանօթ եւ յընտանի օրինակաց գիտելի եւ հաւատալի առնել. որ եւ ապացուցական կոչի. (Գէ. ես.։)


Աստուածահրաշ, ի, ից

adj.

done by a miracle or divinely.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուածային եւ հրաշալի. աստուածավայելուչ. գերահրաշ. գերաբուն.


Ատենապետ, աց

s.

Chief-justice, judge.

· Calfa

NBHL (1)

Ատենապետք դատաստանի ի սոսկալի աւուր նորոգման. (Նար. առափ։)