clean, pure, clear, limpid;
sincere, true, simple.
Կառավարելով զժամանակս, անցուցանել զկենցաղոյս սեռն առեզաւ սովորականաւ, եւ անուաւ անցուցելով. (Պիսիդ.։)
Ծիածանն է նշոյլք արեգական սեռն օդով ծածկեալ ի վերայ խիտ եւ հոծ ամպոց. (Արծր. ՟Ա. 1։)
clearness, cleanness, purity.
Վաճառականք խառնեն ջուր ընդ գինի, այսինքն է ընդ սեռնութիւն եւ ընդ յստակութիւն աստուծոյ։ Սեռնութեան եւ անխառնութեան խորհուրդ. (Իրէն. առ Լեհ.։ Ասող. ՟Գ. 21։)
to procreate, to beget, to engender, to give rise to, to propagate.
Ի յուդայիազգէն սերէր անուն հրէական (յուդայեան) (Ոսկ.մտթ.։ 2)
of today;
ի —, ի — աւուր or աւուրս, — օր, cf. Սերկ.
Զսերկեան նախագոչելով մարգարէական հոգւովն զմեծափառութեան փողեաց մեզ բան։ Զոր յաղագս սերկեան խոստովանեցան աւուրս. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)
causing, abortion.
Պտղակորոյսս եւ անպտուղս ոմանս անունէ, վասն զսերմ իւրեանց ապականելոյ սերմահեղձութեամբն, եւ ոչ կենդանացուցանելոյ. (Շ. յուդ. ՟Ժ՟Է։)
to play the telltale, to babble.
Կին քահանային մի իշխեսցէ սերմաբանել ի խրատ աշխարհականին. (Կանոն.։)
to tell the truth;
to verify, to explain;
to trace the etymology or derivation of a word.
ՍՏՈՒԳԱԲԱՆԵԼ. ըստ քերականաց. ἑτυμολογέω rationem originis duco (vocis). Ստուգիւ զննել եւ գտանել զկազմութիւն կամ զարմատս բառից՝ առաւել ի խրթին բարդութիւնս եւ ի բաղադրութիւնս.
truthfulness, veracity;
etymology.
Ստուգաբանութեան գիւտ (մին ի մասանց քերականութեան). (Թր. քեր.։)
Յայտ է եւ ի ստուգաբանութենէն, քանզի նախայօժարական է՝ մին քան զմիւսն յօժարականն. (Նիւս. բն.։)
truly.
Ստուգաբար ինձ վարկցի նախասացականն։ Աղէ՛ գրեա՛ ստուգաբար զլուծումն իւրաքանչիւր պատճառի. (Մագ. ՟Ի՟Ա. ՟Ծ՟Թ։)
authentic;
written with certainty.
Յայսոսիկ ստուգագիր եւդրուատականս գործ գովելի. (Նար. խչ.։)
authentic writing;
ratification.
Բերել պատկառելով ստուգագրութիւն անպարսաւ յականջս իմաստասէր լսողաց. (Փարպ.։)
sketch, draught, outline;
draughtsman, pattern-drawer.
ՍՏՈՒԵՐԱԳԻՐ. գ. σκιαγράφημα delineatio, adumbratio. Ստուերագրութիւն. պատկեր. ստուեր. նմանութիւն. ուրուական նախագիծ օրինակ.
to sketch, to rough-draw, to delineate, to trace;
to draw, to represent, to figure.
Ոչ կամեցայ զբարձրագոյն պատգամս հոգւոյն ի չնչին եւ յապականացու նիւթս ստուերագրել. (Սարգ. ՟բ. յհ. ՟Ա։)
sketch, delineation, outline;
sciagraphy.
Տէրն ի կրկին գուբ եմուտ, զի ոչ թողաւ ոգի նորա ի դժոխս, եւ ոչ մարմին նորա ետես զապականութիւն ... որոյ ստուերագրութիւն էր դանիէլին (կրկին գուբն). (Վրդն. դան.։)
shadow-like;
figurative.
σκιοειδής umbrae similis, umbrosus. Ստուերատեսակ. ունօղ զկերպ եւ զտեսիլ նմանութեան ստուերի. ստուերական. ուրուական.
to be covered with shadow, immersed in shade, darkened, obscured;
to grow cloudy, dark.
Ցնորական խոժոռադէմ տեսիլք որպէս յանուրջս ստուերանային առաջի նոցին ի խաւարի անդ. (Լմբ. իմ.։)
shadow-like, dark, obscure;
fleeting, passing.
Որք զամենայն զօրինական ստուերատեսակ զերեւումն վատնեցին։ Փոփոխել զմարդկային կեանս ի ստուերատեսակ երեւութիցն ի ստուգապէս էիցն ճշմարտութիւն. (Նիւս. երգ.։)
not to like listen to, or consent to, to disobey, to contravene.
ՍՏՈՒՆԳԱՆԵՄ կամ ԸՍՏՈՒՆԿԱՆԵՄ. παρακούω audire detrecto παρασιωπάω tacendo praetereo. Ըստ ունկն թողուլ անցանել, այսինքն անունկնդիր լինել. պատուիրանազանց լինել. անսաստել. հեստել. չանսալ. չհնազանդել. ապախտ առնել. չլսելոյ առնել. անկաճ չըդնել, մեկ անկճէն մտնալ՝ մեկալէն ելլալ, մտիկ չընել, չմռել, սուտ խուլ ըլլալ, թօթվել, չիսեպել, սայպել.
cf. Զօրավար.
Բառ յն. սդրա՛դիօս. στράτιος . Սեպհական զօրու. եւ Առաջնորդ զօրաց. exercituum praeses.
long-headed;
sharp-witted;
— լեառն, pinnacled mountain.
Գեղեցկատեսիլ եւ առիւծադէմ, յաջողական եւ սրագլուխ, այր քաջ եւ պատերազմող. (Ուռհ.։)
pestilence, plague, epidemy, contagion, mortality.
որ ասի եւ ՍՈՒՐ. λοιμός pestilentia, pestis. Ածումն կամ հարուած սրոյ մահաբեր հրեշտակի՝ որպէս առ դաւթիւ. այն է ժանտախտ. մահատրաժամ, մահ բազմութեան ի տապագին եւ ի փոխադրական ախտէ հանդերձ ուռուցիւք.
keen-sighted, piercing-eyed;
clear-sighted, perspicacious.
Խորհրդականութիւն սրակն եւ տեսօղ բնութեանն։ Եւ արդ ընդէ՞ր այդչափ սրակն ես։ Քաջատես եւ սրակն լինի. (Փիլ. ել. ՟Բ. 22։ Ոսկ. ղկ.։ Խոսր.։)
piercing sight;
perspicuity, clear-sightedness.
Սրակնութիւն խորհրդոյ եւ մտաց։ Այծեամն նշանակէ զսրակնութիւնն։ (Մարգարէք) հոգւոյն սրբոյ սրակնութեամբ զբազմաժամանակեայ եւ զհանդերձեալ դիտաւորեցին խորհուրդ. (Փիլ. տեսական.։ Նիւս. երգ.։ Սհկ. կթ. արմաւ.։)
acuminated, pointed;
very sharp or cold.
(Լեառն) ի վերայ այսոցիկ սրամէտ եւս զսառնամանեացն բռնութիւն առ ըմբռնեալսն հասուցանէ յապականութեան արկածս. (Պիտ.։)
to be pointed, sharp, to end in a point;
to pass rapidly, to fly, to go quickly, to fleet away, to rush on, to precipitate, to rush on headlong;
to be soured, exasperated, to chafe at;
ի բաց —, to disappear, to fly away, to vanish.
Սրացեալս վարատական։ Իբրեւ զհաւ վայրենի սրացայ ի նախնին իմ սովորութիւն։ Զիա՞րդ սրացաւ մերձաւորն. (Նար. ՟Ժ՟Ա. ՟Ի. ՟Խ՟Ը։)
singing the Trisagium.
Միասնական աստուածութեան, որում սրովբէքն են սրբաբան. (Պտրգ.։)
to sing the Trisagium, to sanctify, to hallow, to laud.
Իսկ սրբաբանեցաւ ի նշանագրութենէն քերթողական արուեստիւ ի յապահով անապատս. (Լմբ. յիշատ. յայտն.։)
Trisagium, hymn.
Սրբաբանութիւնն սրովբէից ելից զայս տաճար։ Սերովբէքն բարբառէին զսովորականն իւրեանց սրբաբանութիւն. (Լմբ. ատ.։ Ճ. ՟Ժ.։)
holily.
Արեգական սրբաբար պայծառացելոյ. (Բրս. թղթ.։)
hagiographer;
—ք, hagiographic books.
Ի գիրս հաւաքէին զճառս եւ զմեկնութիւնս սրբագրաց։ Այլ եւս գիրս շարագրեաց վարդապետականս, եւ մեկնութիւնս սրբագրաց. (Սոկր. ՟Բ. 3. 4։)
consecration;
sanctification.
Գործ սուրբ՝ քահանայական.
correction.
Ասէ յովհաննէս. բե՛ր մեզ այլ եւս մագաղաթ յաղագս սրբագրութեան աստուածական տեսլեանն. (Ճ. ՟Ա.։)
purgative;
— առնուլ, to take a purgative, to purge;
— տալ, to purge.
Դեղ սուրբ, սրբիչ եւ մաքրողական.
sacred;
His HoliNess, His Grace.
ἰερός, ἰερόν sacer, sacrum, sanctus, -a, -um ἰερώτατος sacratissimus, divinus . Որ է ի սուրբ անէ ի տեսակէ՝ ի կարգէ. սրբանուէր. նուիրական. աստուածազան. աստուածային. հաղորդ սրբութեան. սուրբ. եկեղեցական. հոգեւորական. արգոյ. յարգական. նազելի. պարկեշտ. մաքուր. (անձն, կամ բան, կամ գիր, կամ իր)
Ո՛վ սրբազանդ մանկանց սրբազանից (տիմոթէէ)։ Սրբազան այրդ աստուծոյ։ Պետականդ բոլոր սրբազանից։ Ի սրբազանից արանցն։ Սրբազանն պաշտօնեայ։ Սրբազան տեսուչն պետրոս. (Դիոն.։ Մագ.։ Սարգ.։ Լմբ.։ Սիսիան.։)
Աղօթս սրբազանս եւ խորհրդականս։ Սրբազան սեղանաւ։ Սրբազան իւղոյն. (Մագ.։)
Եւ հիւանդութիւն՝ վստմական (յն. սրբազան) գոլով բնութեանն (գլխոյ՝) իրաւապէս սրբազան կոչի. (Պղատ. տիմ.։)
to consecrate;
to deify, to idolize.
Զխորհրդական հանճար սրբազանեալք՝ եւ սրբազանիչք լինել կարասցուք. (Դիոն. եկեղ.։)
hagiology.
Սրբազնաբանութեանց եւ նուիրագործութեանց։ Սաղմոսականին սրբազնաբանութեան։ Սաղմոսացն սրբազնաբանութիւն։ Քահանայականօքն սրբազնաբանութիւնք։ Ոչ զմտաւ ածել աւելի քան զաստուածայնաբար ի սրբազնաբանութեանցն (ի սուրբ գրոց) ասացեալսն մեզ. (Դիոն. եկեղ. եւ Դիոն. ածայ.։)
holiness;
— ձեր, Your Holiness.
ἰερωσύνη sacerdotium, sanctitas ἰερολογία sacra eloquia. իսկ πανιέρως sacrosancte. Սրբազանութիւն. սրբութիւն. քահանայութիւն. հայրապետութիւն. գերագոյն պատիւ, կարգ, եւ Սուրբ գիրք. եւ Պատուականութիւն հոգեւոր.
Պա՛րտ է քումդ սրբազնութեան։ Ըստ հայցման քո սրբազնութեանդ։ Գիտէ քոյդ սրբազնութիւնդ։ Ո՛վ վսամական, եւ սրբազնութեանցն նախապետական. (Մագ. ՟Ա. ՟Ի՟Ե։)
pudic or modest-looking, pure;
perspicacious.
Խնայելով յականջս մաքրեալս, եւ (յաչս մտաց) սրբահայեաց. (Տօնակ.։)
offered piously, with reverence.
Սրբամատոյց կանայք քրիստոսական հաւատոց. (Ագաթ.։)
very pure, holy.
Զականակիտն սրբամաքուր շափիղայի ի գոյն վճիտ սառնատես. (Յիշատ. ոսկ. յհ.։)
to be holy, sacred, consecrated or set apart, to consecrate or devote oneself.
Աղօթիւք երեմիայի, որ յորովայնէ մօր իւր սրբացեալ էր ի կերակրոց (որպէս նազովրեցի նուիրական աստուծոյ). (Եփր. ղեւտ.։)
cf. Սրբամատոյց.
Նուիրեալ սրբութեան կամ սրբութեամբ. սրբամատոյց. նուիրական, սրբազան, եւ սրբազնակատար.
rigorous abstinence.
Ելանել յամուր քաղաքն ապաստանի ի պահոցն սրբապահութեան։ Փոխանակ սրբապահութեանդ ձերոյ զերկնաւոր եւ զյաւիտենականն պարգեւեսցէ ձեզ կերակուր։ Զտիւ եւ զգիշեր մշտնջենաւոր սրբապահութեամբ. (Խոսրովիկ.։ Ճշ.։ Մեծոբ.։)
holily, without stain, chastely.
Մաքուր եւ սրբապէս։ Սրբապէս եւ առանց նենգութեան։ Սրբապէս եւ համակրօնաբար ուտել։ Ուսուցանէ սրբապէս՝ համանգամայն եւ վայելչապէս։ Սրբապէս կեալ ... Պահել սրբապէս յամենայն ցանկալի կերակրոց ... Սրբապէս լինել աստուծոյ զօրական. (Փիլ.։ Դիոն.։ Ճ. ՟Գ.։ Լծ. կոչ.։ Իսիւք.։)
cf. Սրբաբան.
Որ ասէ զսուրբ սուրբն, կամ զերեքսրբեան օրհնութիւն. սրբաբան. օրհնաբան. եւ Օրհնաբանական. իբր յն. ἀγιόλογος, ἀγιολογικός.
fit for saints.
ἀγιοπρεπής sanctis conveniens, sanctos condecens, sanctus et decorus, sacrosanctus. Վայելչական սրբոց. սրբութեամբ վայելչացեալ. սրբազնավայելուչ. սուրբ.
vestry-room, sacristy.
Բացեալ զմեծ եկեղեցւոյն զսրբատունն, եւ գտեալ անդ բազում անօթս սուրբ տէրունական. (Ոսկիփոր.։)
sacred asylum, sanctuary;
temple, church;
sanctifying, expiatory.
Զնոյն տաճար տիրական, զսարսափելին ազանց սրբարան. (Նար. ՟Ժ՟Ա։)
sanctifying, saving, wholesome;
— շնորհք, sanctifying or saving grace.
ἀγιοποιός, ἀγιαστικός sanctificator, sanctificus. Որ սուրբ առնէ. պատճառ սրբութեան. սրբիչ. մաքրազարդօղ. քաւիչ. նորոգիչ. կենդանարար. շնորհատու. մակդիր՝ սեպհականեալ Հոգւոյն սրբոյ.
Եկեղեցեաց սրբարար եւ օգնական եւ վարդապետ հոգին սուրբ։ Ամենայնի նոցա սրբարարն է։ Սրբարար եւ զօրացուցիչ՝ հոգւոյն սրբոյ զօրութիւնն. (Կոչ. ՟Ժ՟Դ. ՟Ժ՟Ե։)
ՍՐԲԱՐԱՐ. մերթ Որպիսի եւ է մաքրօղ, մաքրողական.
to sanctify, to consecrate;
to purify;
to clean, to wipe off, to wipe dry, to spunge up;
to expiate;
to offer, to dedicate;
to observe, to keep religiously;
to absterge, to cleanse, to deterge;
— զմօրուս, to shave the beard;
— զեղնգունս, to pare the nails;
— զուռս, to prune, to lop;
հրով —, to refine by fire;
— զցորեան, to winnow.
ἀγιάζω sanctifico ἀγνίζω purifico, consecro καθαίρω , καθαρίζω purgo, mundo ὀσιόω sanctum reddo ἑκμάσσω deleo եւ այլն. Սուրբ առնել. մաքրել յաղտից հոգւոյ կամ մարմնոյ. մաքրազարդել. ի բաց ջնջել. արդարացուցանել. անպարտ առնել. նուիրական եւ սրբազան կացուցանել.