offering, presenting;
cf. Մատուցական.
to be or become cupbearer, to present drinks, to fill the glasses, to pour out wine;
to administer, to distribute, to dispense.
եւ չ. οἱνοχοεύω, οἱνοχοέω vinum fundo, ministro, pincerna sum. Մատուցանել զըմպելիս. արբուցանել. բաշխել բազմականաց զգինի. գինեպաշտել. եւ Մատռուակ լինել. արբանեկել.
prophet's temple.
having the gift of prophecy.
Որ ունի զշնորհ մարգարէութեան, կամ զմարգարէական հոգի եւ զձիրս.
Առաքելական եւ մարգարէաշնորհ առնն աստուծոյ գրիգորի. (Անան. եկեղ։)
prophetess.
Մարիամ մարգարէուհին գոյրն ահարոնի՝ կոյս էր եւ անապական. (Եփր. պհ.։)
beautiful as a pearl.
Սիւն ոսկեղէն ըստ ինքեան, եւ ի մարգարտագեղ ականց գեղեցիկ խարսխօք հաստատեալ. (Լծ. կոչ.։)
adorned with pearls, pearled.
strung with pearls.
Յեռեալ ընդ ոսկւոյ ակամբք պատուական մարգարտաշար հիւսեմք. այսինքն իբրեւ զշարս մարգարտաց. (Շար.։)
like a pearl.
Մարիա՛մ կոյս՝ պսակ թագաւորական, որ զմարգարտատեսակ զբազմագին ակնն ունիս զքրիստոս. (Եպիփ. ի կոյսն.։)
slave-merchant, slave-buyer or dealer;
purchase of slaves.
Մարդագին վաճառականք. ((յն. այլազգ) ՟Բ. Մակ. 11. 25։)
Որ զհազար վաճառականսն ի մարդագին ածէր որդւոց հրէիցն. (՟Բ. Մակ. ՟Ը. 34. (յն. այլազգ։))
man-headed.
ՄԱՐԴԱԳԼՈՒԽ. մ. ռամկական ոճով, իբր Ըստ մարդաթուի. մարդ գլուխ.
nestorianism.
Աղանդ նեստորական, մարդ լոկ դաւանելն զքրիստոս.
enumeration or numbering of men;
ըստ —թուի, to each person, a-man, a-head.
Ըստ մարդաթուի իւրաքանչիւր ըստ բաւականի իւրում. (Ել. ՟Ժ՟Բ. 4։)
cannibal, anthropophagus, man-eater;
— լինել, to eat human flesh.
Կոկորդիլոսն մարդակեր կենդանին։ Զառիւծն, զկոկորդիլոսն եւ այլն ... թունաբերս եւ մարդակերս. (Փիլ. լիւս. եւ Փիլ. տեսական.։)
human, having a human form or figure;
after the men's manner;
anthropomorphite.
Զհոգեւորական ազգին զամենայն մարդակերպ նմանութիւնս առ մարդիկ եղեալ. (Ագաթ.։)
insinuating, fawning, flattering, striving for favour, servile.
ἁνθρωπάρεσκος qui placere hominibus studet, hominibus placens. Որ ջանայ կեղծաւորութեամբ հաճոյ լինել մարդկան, կամ հաճել զմարդիկ՝ զհետ երթալով եւ անարժան հաճոյից նոցա. մարդելոյզ. շողոքորթօղ. եւ Շողոքորթական.
Աստուած ցրուեսցէ զոսկերս մարդահաճոյից։ Մի՛ առ ականէ ծառայել իբրեւ մարդահաճոյք. (Սղ. ՟Ծ՟Բ. 6։ Եփես. ՟Զ. 6։ Կող. ՟Գ. 22։)
of the human height or form;
of perfect form, well shaped (man);
the human stature, size or height.
Հասեալ ի չափ բանական կենդանւոյ. մարդ կատարեալ կերպացեալ.
cf. Մարդկօրէն.
Ի տնօրինականսն՝ զոմանս աստուածապէս, եւ զոմանս մարդապէս կատարելով. (Խոսրովիկ.։)
philanthropic, humane, benevolent;
kind, obliging courteous, civil, gracious;
tender, compassionate, charitable.
φιλάνθρωπος amans vel amicus hominum, humans, benignus. Սիրօղ զմարդիկ. բարեսէր. բարերար. հիւրասէր. գթած. ներող. եւ Մարդասիրական.
hating mankind, misanthropic;
misanthrope, man-hater.
Անողորմ հրամանաւ զայն զմարդատեացն զօրացոյց զխորհուրդ. իբր մարդատեցական. (Նիւս. ի մկ. բեթղ.։)
cf. Մարդակերպ.
Յերեւելն իւրում արդարոցն՝ զահ իւր յինքն ամփոփէր, եւ մարդատեսիլ եւ հրեշտականման երեւէր։ Նովիմբ մարմնով բարձրացեալ ի խոնարհութեանց, իբրեւ զմարդատեսիլ կերպարանացն՝ զոր առ՝ բարձրացուցանէր. (Ագաթ.։)
cf. Մարդակերպ.
Յերեւելն իւրում արդարոցն՝ զահ իւր յինքն ամփոփէր, եւ մարդատեսիլ եւ հրեշտականման երեւէր։ Նովիմբ մարմնով բարձրացեալ ի խոնարհութեանց, իբրեւ զմարդատեսիլ կերպարանացն՝ զոր առ՝ բարձրացուցանէր. (Ագաթ.։)
cf. Մարդատեաց.
Մարդատեաց՝ ըստ որում մարդատեցական.
cf. Մարդացի.
ἁνθρωποπολίτος, ἁνθρωπαῖος . որ եւ ՄԱՐԴԱՑԻ. Հեգնական ձայնք կիւրղի ընդդէմ նեստորի, որ լոկ բնակիչ առդնէր զաստուած ի մարդում, որպէս նազովրեցի ասի վասն բնակելոյն ի նազարէթ. ուրեմն՝ ասէ կիւրեղ, ըստ քեզ,
flattering, fawning, seductive;
adulator, flatterer, sycophant, seducer.
ἁνδραποδίστης (զոր ոմանք թարգմանեն մարդագող. կամ ծառայական) plagiarius, liberum hominem in servitudinem abripiens. Շողոքորթ՝ համոզակեր, հրապուրօղ. որ ելուզանէ՝ այսինքն հանէ յելուզակաբար զմարդ ի վիճակէ անտի իւրմէ. մարդագող.
incarnation;
our Lord's human nature;
creation, gene ration or genealogy of mankind.
Յովհաննու հայր եւ մայր գոլով, յապականացու սերմանէ ունելով զմարդեղութիւնն. (Եղիշ. ի մկրտ.։)
Մովսէս զմարդեղութիւնն կարգ ըստ կարգի ասաց պատմութեամբք։ Ըստ խորհրդական մովսիսեան մարդեղութեան. (Նիւս. կազմ. ՟Ժ՟Ը։)
cf. Մարդակերպ.
Ոչ մարդերեւոյթ զօրութիւնն, այլ աստուծոյ տնտեսականի. (Եղիշ. դտ.։)
human;
belonging to man, manlike.
ἁνθρώπινος, ἁνθρωπικός humanus. Սեպհական մարդոյ կամ մարդկութեան. մարդկեղէն. մարդկական.
pilosella, creeping mouse-ear.
gymnasium.
Եւ այնպէս արքայաբար մտանէ ի կայսերականն մարզարան. (Կաղանկտ.։)
to instruct in athletic exercises;
to inure to war;
to exercise, to instruct, to initiate, to teach, to discipline, to form, to train, to civilize, to soften manners.
Եւ այսպէս զժամանակս արգելանին իւրեանց՝ մարզէին զմիմեանս՝ ասելով, բաւականապէս վայելեցաք ի փառս անցաւորիս ո՛վ եղբարք. (Ղեւոնդ.։)
Թշուառական մտօք առ թշնամութիւն զմեզ մարզէին. (Լմբ. ատ.։)
exercised, inured;
trained to war.
Մարտիկ, կամ մարզեալ զօրական.
instructor, teacher, one who disciplines, inures or trains to war.
Ըմբշացն մարզիչքն պատուիրեն։ Առ նահատակական հանգիստն, զորս իմացան մարզիչքն հնարապէս։ Մարզիչս ի վարձու ունելով (վասն անասնոց). (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. լին. ՟Դ. 29. եւ Փիլ. լիւս.։)
Մարզիչք մարդկան, բովք ընտրութեան, հալոցք հոգւոց։ Կոչի բուրհալք, իբր թէ հալք եւ մարզիչք՝ ըստ մեր դիտմանց՝ բազում գոյութեանց պատուական նիւթոց. (Նար. առաք. եւ Նար. խչ.։)
teaching, training;
instruction, exercise.
Ձիթենին իւրով շահաւէտագոյն բերովք ի մէջ ըմբշական մրցմանցն մատչելով ի մարզումն. (Պիտ.։)
stratagem;
means, experient, resource, remedy;
skill, art, ability, cleverness, mastery;
—նօք, ingeniously, cunningly.
Իմաստասիրութիւն, եւ ամենայն առաքինի մարթանք հանճարոյ։ Ուստի՞ զառաքինի եւ զիմաստուն մարթանսդ ունիս։ Արուեստական գործ ոչ ինքնին լինել, այլ ի հանճարէ մարթանաց իմատուն գործն զկատարելութիւն ընդունիցին։ Արջք՝ որ ինչ միանգամ մանկավարժից սովորութիւն է՝ մարթանօք գիտութեանն զամենայն ինչ գործեն։ Ըստ արուեստի իմն մարթանաց հանճարոյ. (Փիլ. նխ. ՟ա. եւ Փիլ. լիւս.։)
possible;
contingent;
proper, fitting.
δυνατός possibilis ἑνδεχόμενος contingens. Մարթ. կարելի. հնարաւոր, եւ ներընդունական.
to find means, to invent, to contrive, to find out.
ՄԱՐԹԵՄ, թացի, ցից, թիցեմ, թացեալ, ՄԱ՛ՐԹ ԵՄ, եմք, իցեմ, իցեմք. δύναμαι, ἱσχύω possum, valeo. Կարել. զօրել, ատակել, գիտել առնել, բաւական լինել. իշխեմ, ձեռնհաս եմ, կարօղ եմ, եմք. կարենալ, կրնալ.
cf. Մարմաջումն.
Մարմնական մարմաջունք։ Մարմաջմունք ցանկութեան. (Պիտ.։ Տէր Իսրայէլ. յնվր. ՟Ժ՟Է.։)
Զմարնմաջմունս դիւրըմբռնողականս. (Նար. ՟Խ՟Ը։)
itching, pruriency;
incitement, tickling, titillation;
smart, burning, puncture.
Մարմնական մարմաջունք։ Մարմաջմունք ցանկութեան. (Պիտ.։ Տէր Իսրայէլ. յնվր. ՟Ժ՟Է.։)
Զմարնմաջմունս դիւրըմբռնողականս. (Նար. ՟Խ՟Ը։)
body;
flesh;
man, creature, mortal;
corpse, dead body;
carcass, carrion;
body, consistency;
whole, ensemble;
solid;
— առնուլ, to become incarnate;
եւ բանն — եղեւ, and the Word was made flesh;
cf. Երկնային.
Մարմին մարդկան, անասնոց, թռչնոց, ձկանց։ Մարմինք երկնաւորք, եւ մարմինք երկրաւորք։ Զմարմին եւ զոգի։ Ոգւոց եւ մարմնոց։ Այս է մարմին իմ։ Մարմին նորա ոչ ետես ապականութիւն։ Անդամք մարմնոյ։ Գտին զայն ամենայն մարմին մեռեալ։ Զմարմինս նոցա կախեցին զպարսպէն.եւ այլն։
ՄԱՐՄԻՆ երկրաչափական. σῶμα corpus. Քանակ՝ որ ունի զերկայնութիւն եւ զլայնութիւն եւ զխորութիւն, այսինքն թանձրութիւն.
to change into flesh.
Ի հոգւոյն սրբոյ եկելոյ առ մարիամ՝ ըստ գաբրիէլի ձայնին՝ մարմնագործեցաւ փրկչականն. (Սարկ. հանգ.։)
impudic, sensual, libidinous;
impotent, frigid, incapable of procreation.
σωματοφθόρος corpore corruptus. Զեղծեալ մարմնով, ըստ պղծութեան, կամ ըստ խօթութեան եւ բնական պակասութեան.
luxury, licentiousness, lechery, wantonness;
impotence, frigidity.
Ապականութիւն կամ պղծութիւն մարմնոյ.
pleasing or grateful to the senses.
Որ ինչ ախորժ եւ հաճոյական է մարմնոյ. հեշտալի.
of the same nature;
consanguineous;
fellow-man.
Արդարք մարմնակիցք տէրունական մարմնոյն։ Փեսայն քրիստոս ուրախ լիցի առ հարսինն, այս ինքն առ մարմնակից արդարսն. (Ագաթ.։)
Կամ Արենակից. ազգական.
having a bodily form or figure, corporeal.
Էգ ազգն՝ նիւթականն, ախտանայինն, մարմնաձեւն, զգայունն։ Բաղկացութիւն մարմնաձեւ հողեղինագոյն եհաս (այսնիքն ընկալաւ) զգայութիւնն. (Փիլ. ել. ՟Ա. 8. եւ Փիլ. այլաբ.։)
cf. Մարմնական.
tickling, titillation, stimulant;
any movement of the body.
Շարժումն մարմնոյ. իբր խլրտումն ցանկական.
ՄԱՐՄՆԱՇԱՐԺՈՒԹԻՒՆ. ասի ռամկօրէն՝ եւ Պատահական շարժուած ինչ ո՛ր եւ է մասանց մարմնոյ. կոչեցեալ նաեւ Մարմնախաղաց։ Զորմէ կայ յիմարական գրուած ուրումն տգիտի յետնոյ։
enveloping the whole body.
Պատիչ մարմնոյ լիով կամ բոլորական.
fond of carnal pleasures, sensual, carnal, voluptuous, mundane.
Կամ իբր Մարմնասիրական.