Definitions containing the research ակն : 3462 results

Յորսայսութիւն, ութեան

s.

overthrow.

· Calfa

NBHL (1)

Յորսայս լինելն. ըստ յն. վերակնարկութիւն.


Յուդայական, ի, աց

adj.

jewish, judaical.

· Calfa

NBHL (1)

Մեծ իմն գովեստ կարծէին զբնակելն յԵրուսաղէմ, եւ զՀրէաստանեայ գոլն, որ է յուդայեան վիճակն. (Ոսկ. գծ.։)


Յուդայեան

adj.

Jewish;
—ք, the tribes of Israel.

· Calfa

NBHL (1)

Մեծ իմն գովեստ կարծէին զբնակելն յԵրուսաղէմ, եւ զՀրէաստանեայ գոլն, որ է յուդայեան վիճակն. (Ոսկ. գծ.։)


Յուռթեմ, եցի

va.

to make amulets or charms, to enchant, to cast a spell over, to bewitch, to charm, to fascinate.

· Calfa

NBHL (1)

Դիւաբնակն բագնաց, յորս յուռթեալք հեթանոսական յիմարութեամբքն (զոհէին զզաւակս). (Անան. եկեղ։)


Յուռմարութիւն, ութեան

s.

ill-will, malice, rancour.

· Calfa

NBHL (1)

Զնախանձ ի բա՛ց մերժեսցուք, զտրտմութիւն, եւ զյուռմարութիւն, եւ զառանց բարբառոյ աղաղակն հատցուք. (Ճ. ՟Գ. ըստ Ոսկ. մտթ. ՟Ա։)


Յուսաբար

adv.

hopingly.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ յոյս. ակնկալութեամբ եւ յուսով իւիք.


Յուսագնեալ

adj.

waiting with hope.

· Calfa


Յուսալիր

cf. Յուսալից.

· Calfa

NBHL (1)

ՅՈՒՍԱԼԻՐ ՅՈՒՍԱԼԻՑ. Լի կամ լցեալ յուսով, եւ ակնկալութեամբ.


Յուսալից

adj.

full of hope or confidence, hopeful.

· Calfa

NBHL (1)

ՅՈՒՍԱԼԻՐ ՅՈՒՍԱԼԻՑ. Լի կամ լցեալ յուսով, եւ ակնկալութեամբ.


Յուսահատութիւն, ութեան

s.

despair, hopelessness;
despondency, faint-heartedness;
առ յուսահատութեան, through despair;
յուսահատութեամբ, desperately, past recovery, without hope;
ի — մատնել, to deprive of all hope, to deliver or abandon to despair.

· Calfa

NBHL (1)

Զանակնկալն բարի՝ չարիս ի յուսահատութեանն աւուր շնորհեսցես. (Նար. ՟Բ։)


Յուսամ, ացայ

vn.

to hope, to expect;
to trust, to confide;
to promise or flatter oneself;
— ի տէր, առ աստուած, to trust in God.

· Calfa

NBHL (1)

ἑλπίζω, ἑπελπίζω , προσδέχομαι spero, expecto πείθομαι, ἑπιπείθομαι confido. Յոյս ունել՝ կամ դնել. յուսով սպասել՝ մնալ. ակն ունել. եւ Ապաւինիլ. ապաստան լինել. հաւատալ. վստահիլ.


Յստակութիւն, ութեան

s. fig.

clearness, pureness, cleanness;
limpidity;
purity, candour, sincerity, ingenuousness.

· Calfa

NBHL (2)

Զամպարիշտս կարծէր բամբասել Սովփար, այլ յստակութեամբ ոչ էին նորա կամք. այլ զՅովբայ ակնարկեն. (Իսիւք.։)

καθαριότης, εἱλικρίνεια mundities, puritas, nitor, sinceritas, simplicitas, distinctio. Յստակն գոլ. մաքրութիւն. սրբութիւն. զտութիւն. պարզութիւն. պայծառութիւն.


Յօդ, ից

s. gr.

articulation, joint, juncture;
bond, tie, link, connexion;
article.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛չ վայրապար ասէ կոյս, այլ կոյսն. յաւելուածով վերագրին նշանաւոր իմն եւ միայն զայն ակնարկէ, որպէս ամենայն ուրեք յօդիւ նշանակեալն զմիայնն ցուցանէ. (Գէ. ես.։)


Յօդեմ, եցի

va.

to join, to unite, to tie, to bind, to annex;
to articulate, to pronounce, to utter;
to feign, to contrive, to invent;
to compose, to form.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն դատակնքաց, զոր յօդեցին զտեառնէ մերմէ. յօդեցին իսկ զդատակնիք փրկչին մերոյ. (Եւս. պտմ. ՟Թ. 5։)


Յօղեմ, եցի

va.

to form, to fashion, to arrange, to set in order.

· Calfa

NBHL (1)

Կարգի իմն աղագաւ յարեաց զնոսա յառակն, եւ յօղելոյ վասն զկերպարանսն. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 22։)


Յօնակից

adj.

having joined eyebrows;
— լինել, to knit the brow;
— ճօճ, knitting the brows nervously.

· Calfa

NBHL (2)

Տեսանէր զՊօղոս, զի զայր, այր մեծակն, յօնակից (կամ յունակից). (ՃՃ.։ Հ. հոկտ. ՟Լ.։ Վրք. ոսկ.։)

ՅՕՆԱԿԻՑ ԼԻՆԵԼ. Կցել զյօն ընդ յօն առ ցաւոց, կամ ակնարկել յօնիւք.


Ն (nou)

s.

the twenty second letter of the alphabet, and the seventeenth of the consonants;
four hundred, four hundredth.

· Calfa

NBHL (1)

Հարցի վասն սառինն. գո՞յ ջերմութիւն ի սառս յայս։ Թէ եւ արեգակն ծագէ ի սառս յայս, ոչ ջեռնու. (Ճ. ՟Ը.։)


Նա, նորա, նոքա, նոցա

pron. conj.

he, she;
that, it;
ուտէ նա, he or she eats;
ուտեն նոքա, they are eating;
խնդրեմ զնա, I am looking for him, her or it;
ասեն նոքա, they say;
նա է, it is he or she;
անուն նորա, his, her or its name;
ետու նոցա, I have given them;
նոքա նոքին, they;
նմա, to him or her;
նորա, to him or to her;
նոցա, to them;
but, however, nevertheless, yet;
indeed, really, in fact;
նա՛ է, that is, that is to say, i.e.;
նա աւանիկ, նա աւասիկ, look there, look here;
but, yet;
նա եւ, also, even, likewise, again;
moreover, besides;
նա զի, նա մանաւանդ թէ, above all, the more;
rather;
նա եւ ոչ, neither, nor;
not even;
նա եւ արդ իսկ ոչ, not even now;
նա ուրեմն, certainly;
perhaps, it may be that;
well;
now, then.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ նա՛ արդ ոչ իւրեանց ակնուէին թագաւորելոյ, այլ այլում օտար ազգի. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 6։)


Նախագիծ, գծի

adj. s.

traced, delineated before;
delineation, sketch, outline, firstdraught, minute;
acrostic.

· Calfa

NBHL (1)

Թէ այր ոք առնէ իսօն (բառ յն. հաւասար), այսինքն նախագիծ կտակի, եւ ոչ գրի նոյնն հաստատութեամբ, ոչ է ընդունելի կտակն. (Մխ. դտ.։)


Նախագիր

adj. s.

written before;
prescribed;
title;
exordium, preamble.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս օրինակն նուրբ նախագրին, եւ ուխտադրութիւն խորանին։ Ի ստորեւ վերինն վարագուրի նախագրոյ հայրականն ծոցոյ. (Նար. ՟Խ՟Դ. եւ Նար. խչ.։)


Նախագոյակ, աց

adj.

pre-existent;
— էն, the First Being.

· Calfa

NBHL (1)

Որով բոլորք՝ վախճանեալք եւ կենդանիք գտցեն զփրկութեան հանգամանս, եւ աշխարհ ի նախագոյակն ժամանեսցէ հաճութեան. (Պիտ.։)


Նախադասեմ, եցի

va.

to set over, to put above, to promote;
to prefer, to give the preference to, to esteem more.

· Calfa

NBHL (1)

Զտարբերութիւն նախադասեաց տեսակի (իբր պատուականագոյն. իսկ զտեսակն նախադասեաց յատկի եւ պատահման. (Անյաղթ պորփ.։)


Նախածին

adj. s.

created, born or produced first;
bearing young for the first time;
first-born;
նախածինք, cf. Նախնիք.

· Calfa

NBHL (2)

Զնախածին ծառոյն զճաշակն. (Գանձ.։)

Նա զերկրորդ վայր դասու անցեալ՝ իբր ի թիւս երկեակն. իսկ սա իբրեւ զնախածին՝ զառաջին գահ թագաւորական բազմականին. (Պիտ.։)


Նախակրթեմ, եցի

va.

to instruct beforehand;
to exercise, to prepare or form by exercise.

· Calfa

NBHL (2)

Առակացն գիրք զաղայական հասակն նախակրեւէ յառաքինութիւն. (Նախ. ժող.։)

Իմացաք զէշն (նշանակ) նախակրթեալ հրէից. (իսկ զյաւանակն՝ հեթանոսաց. Բրսղ. մրկ.։)


Նախահոգակ

adj.

provident;
— խնամք, foresight;
— զգուշութիւն, precaution.

· Calfa

NBHL (3)

Նախահոդակն աստուած նախաճառեալ նշանակէր։ Ասացին այլ ոք նախահոգակ բաց ի տեառնէ։ Քանզի եւ արուեստ իսկ աստուծոյ բարերարութեան այս է, նախահոգակ լինել առ իւր արարածս. (լմբ. պտրգ։ Վանակ. յոբ.։ Խոսր.։)

Որ կարի նախահոգակն է, առանց վերին նախախնամութեան վճարել ինչ ոչ կարէ. (Իգն.։)

Նախահոգակն ծնող։


Նախաճաշակ

s.

foretaste.

· Calfa

NBHL (1)

Ի խիղճ մտացն այրելով, որ նախաճաշակ է հանդերձեալ հրոյն։ Նախաճաշակ նշանօքս այսոսոքիւք ակնուանել մեծի հրոյն հանդերձելոյ. (Ոսկ. գծ.։)


Նախանձիմ, եցայ

vn.

to bear envy, to envy, to be jealous of, to grow invidious, to be tormented with envy;
to rival, to vie with, to emulate;
— զնախանձ տեառն, to burn with zeal for the Lord.

· Calfa

NBHL (1)

φθονέω invideo ζηλόω, παραζηλόομαι aemulor, zelo, prosequor. Վառիլ ի նախանձ, եւ ի նախանձաւորութիւն. մախալ. յաչաղել. չարակնել. խանդալ. քինալ. բախլիլ.


Նախանձկոտ

adj.

cf. Նախանձորդ.

· Calfa


Նախանձոտ

adj.

cf. Նախանձորդ.

· Calfa

NBHL (1)

որ եւ ՆԱԽԱՆՁԿՈՏ. φθονερός, βάσκανος, βασκαίνων invidus, invidens. Յաչաղկոտ. չարակն. մախացող. բախիլ.


Նախասացութիւն, ութեան

s.

prediction.

· Calfa

NBHL (1)

Յերիր աւուր նախասացութեամբ պատմեաց՝ վերակենցաղիլ փրկանակն բան. (Թէոդոր. մայրագ.։)


Նախավաստակ

adj.

very laborious, most industrious.

· Calfa

NBHL (2)

Զյառաջեպիսկոպոսն զնախավաստակն.

Զյառաջեպիսկոպոսն զնախավաստակն զգրիգորիս. այն է՝ գր. լուս. (Բուզ. ՟Գ. 14։)


Նախատօն

cf. Նախատօնակ.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ է նախատօնակ մեծի տօնին յիսներեակն. (Փիլ. տեսական.։)


Նախատօնակ

s.

eve of a feast.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ է նախատօնակ մեծի տօնին յիսներեակն. (Փիլ. տեսական.։)


Նախեղակ

adj.

pre-existent, uncreated.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ նախեղակ գոյակն միացեալ. (Նար. կուս.։)


Նախեղութիւն, ութեան

s.

pre-existence.

· Calfa

NBHL (1)

Գարնանային զուգաւորութեան ժամանակն քան զայլսն նախեղութեամբն երիցագոյն է. (Պիտ.։ (Ըստ յն. ոճոյ է եւ Նախածնութիւն)։)


Նախըմպեմ

va.

to taste or try beforehand, to savour.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՛վ ընկեր, դու ուժգին ես ի նախըմպելդ եւ ի կոկորդելդ։ Նախըմպելն այսպիսի ինչ է. թագաւորք ընդունէին զգինին ի մատռուակէն, եւ փոքր ինչ արբեալ անտի, ու՛մ եւ կամէին՝ շնորհէին զբաժակն. եւ կոչէր այն՝ նախըմպել. (Նոննոս.։)


Նախընծայեցեալ

adj.

the first.

· Calfa

NBHL (1)

Զհրեշտակն ի մորենւոջն ի մարդկեղէն բարբառ ածեալ՝ տայր ընդ նախընծայեցելոյ առն աստուծոյ ընդ Մավսէսի խօսել. (Եզնիկ.։)


Նահանջեմ, եցի

va.

recant, to retract, to withdraw, to drive back, to revoke;
to stop, to suspend, to hinder.

· Calfa

NBHL (1)

Արեգակն նահանջեցաւ (յն. սանձեցաւ), եւ լուսին կասեաց յընթացից. (Ոսկ. ես.։)


Նահատակութիւն, ութեան

s.

bravery, valour;
great achievement, exploit, heroism;
struggle, fight, wrestling, match;
suffering, labour, tribulation, mortification;
martyrdom.

· Calfa

NBHL (1)

Տու՛ր մեզ, զի արբցուք զբաժակն նահատակութեան. (յն. եւ լտ. մրցութեան). (Ագաթ.։)


Նամակ, աց

s.

letter, writing, missive, despatch, epistle;
ցանկալի, երկայն, սիրալիր —, a pleasant, long or chatty, charming letter;
երկտող —, a few lines, a note;
քառիջեան —, a letter of four pages;
թուղթ —ի, letterpaper;
կշիռ —աց, letter-balance;
տուն —աց, post-office;
— կանխավճար, postpaid;
— գրել, ընդունել, to write, to receive a letter;
տալ զ— to send a letter;
փրկանաւորել զ—, to frank, to prepay, to pay the postage of a letter;
թելադրել, ստորագրել, կնքել զ—, to dictate, to sign or subscribe, to seal a letter.

· Calfa

NBHL (1)

Զչարագործութեան նամակն՝ որ զմէնջ գրեալ է, գործովք բարեօք ջնջել կարասցուք. (Կոչ. ՟Բ։)


Նայ, ից

adj.

humid;
s. gr. semi-vowel, liquid letters.

· Calfa

NBHL (1)

Տի՛ նա եւ նայի բնութիւն. իբր թէ խոնաւագոյն։ Եւ նային հարստանալն եւ նուաստանալն. իբր թէ հողմ յեղեգանէ, եղէգն ի հողմոյ (ակնարկելով ի պրս. նա՛յ, նէ՛յ. եղէգն, սրինգ). (Քեր. քերթ.։)


Նայիմ, եցայ, եա՛ց, եա՛

vn. fig.

to look at, to cast the eyes on;
to gaze at, to stare at;
to view, to gaze on, to behold;
to mind, to take care.

· Calfa

NBHL (1)

νοέω, κατανοέω, βλέπω specto, aspicio, inspicio, cerno, considero προσέχω (յորմէ պռոսխոմէն), attendo. սանս. նայանա, ակն։ Հայել (որպէս թէ ընհայել, ներհայել). նկատել. դիտել. ուղղել ղաչս. ակնարկել. ակնկառոյց լինել. ուշ ունել. անսալ. զգոյշ լինել. ... (իսկ յն. նօէ՛օ, նշմարել աչօք մարմնոյ կամ մտաց).


Նաւակ, աց

s.

boat, bark, barge;
— գետոյ, wherry, sculler;
— վենետկեան, gondola;
տաճիկ —, caic;
անգղիական —, outrigger;
— նաւու, yawl, skiff, shaloop;
— տափարակ, ferry-boat, lighter;
վարձ, սակ —ի, tariff, rate.

· Calfa

NBHL (1)

Թէպէտեւ նաւակն հատցի (ի նաւէն). (Վրք. հց. ՟Զ։)


Նաւակատիք, տեաց

s.

inauguration, dedication, consecration;
feast, festival, rejoicing;
cf. Խթումն;
առնել զ—իս շինուածոյ, to inaugurate a building;
—իս առնել սեղանոյն, to dedicate or consecrate an altar.

· Calfa

NBHL (1)

Երեք նաւակատիքս առանց մսակերութեան. ակնարկէ ի ճրագալոյցս, եւ ի խաչ, եւ ի վարդավառ, քան զորս դնէ կանխել մի մի յիսնեակ պահս։


Նաւաղօղակ, աց

adj. s.

sea-faring;
navigator, voyager.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն նաւաղօղակն (կամ նաւալուղակն) ի մի վայր ժողովեալ՝ ոչ բարձցեն թեփ մի ի տանոյ նորա, եւ ի նաւս ձկնորսաց խալամ նորա. (Յոբ. ՟Խ. 26։)


Նաւկնեար, ներոյ

s. pl. boats.

· Calfa

NBHL (2)

Նաւակք. նաւակիկք. նաւակներ, նաւիկներ.

Զիւրեանց նաւկնեարն բարձին թողին։ Զնաւկնեարն մալխօք իբր ի կղզւոջ կապեալ հանգուցանէին։ Նաւակնեար էին ի գետն ի տախտակաց եղեգանց. (Պտմ. աղեքս.։)


Յաչաղ, ոյ

s.

fascination, evil-eye, charm.

· Calfa

NBHL (1)

որպէս թէ Աչօք աղելն՝ աղարտելն՝ այլայլութիւն. չարակնութիւն. եւ Ախտն յառաջ եկեալ յակնահարութենէ. աչքիլելը, աչքիլած ըլլալը. նազար.


Յաչաղանք, նաց

s.

envy, rancour;
ill-will.

· Calfa

NBHL (2)

Կամ Յաչաղ. իբր ակնահարութիւն. աչքիլելը. նազար.

βασκανία fascinatio. որ եւ ՅԱՉԱՂ. ՅԱՉԱՂՈՒՄՆ. Չարակնութիւն. մախանք. զչարիլն առ նախանձու. ռմկ. աչքիլելն. նազար. իբրեւ գործ չարակնութեան. նախանձ.


Յաչաղեմ, եցի

va.

cf. Յաչաղիմ.

· Calfa

NBHL (1)

ՅԱՉԱՂԵՄ ՅԱՉԱՂԻՄ. βασκαίνω fascino եւ invideo, odio habeo, criminor, obtrecto. Չարակնել. մախալ. նախանձիլ. եւ առ նախանձու զչարիլ՝ ընդ վայր հարկանել՝ զրպարտել, եւ կամիլ վնասել իբր ակնահարելով.


Յաչաղկոտ, աց

adj.

envious, jealous, malicious, malevolent;
fascinating, bewitching, enchanting.

· Calfa

NBHL (2)

Եւ Որ ակնահարէ կամ նախանձ առնէ. աչքիլօղ. նազար վէրիճի.

βάσκανος fascinator, -trix;
invidus obtrectator, malevolus. Որ յաչաղէ. չարակն. մախացօղ. մախող. նախանձոտ.