Definitions containing the research ակն : 3462 results

Մեծարեմ, եցի

va.

to respect, to honour, to reverence, to venerate, to treat with distinction, to compliment, to pay respect to.

· Calfa

NBHL (1)

Պսակօք եւ պատուօք մեծարեաց զբազումս ի մոգուց։ Արտաքին դիմօք մեծարեաց զնա։ Մեծարեցեր զարեգակն՝ յառաջ ձայնելով զանուն նորա. (Եղիշ. ՟Ա. ՟Դ. ՟Ը։)


Մեծացուցանեմ, ուցի

va.

to enlarge, to make to grow, to increase, to augment, to extend;
to enrich;
to render powerful, mighty;
to favour, to befriend, to raise, to exalt, to dignify;
to glorify, to celebrate;
to magnify, to praise highly, to exalt, to extol;
to amplify, to exaggerate.

· Calfa

NBHL (1)

Մեծացուցեր զթագաւորն աւելի քան զարեգակն. (Եղիշ. ՟Ը։)


Մեծաքաղաք, աց

s.

great city, capital.

· Calfa

NBHL (1)

Վայրագք՝ զքաղաքք ոչ տեսեալ, զգեօղն կամ զգաւիթն մեծաքաղաք կարծեն, անգիտութեամբ արդարեւ ճշմարիտ մեծաքաղաքին։ Զմեծաքաղաքս զայս աշխարհ։ Մեծաքաղաքիս աշխարհիս այսորիկ խնամիչն։ Զմեծաքաղաքս զայս՝ աստուած իբրու ակնածու միշտ յականէ. (Փիլ. լին. ՟Գ. 34։ Փիլ. ել. ՟Ա. 1։ Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Մեծաքիթ

adj.

bottle-nosed.

· Calfa

NBHL (1)

Մեծաքիթ, եւ խաժակն. (Հ. յունիս. ՟Ի՟Թ.։)


Մեկնակ

adj.

distinct, one only;
cf. Մեկին.

· Calfa

NBHL (2)

Արասցուք մարդ ըստ պատկերի կերպարանաց մերոց. միթէ մեկնա՞կ երես ցուցանիցէ կարգ բանիցս այսոցիկ։ Մեծ եւ կարեւոր թուեսցին յաչս քո հաւատքն իւրով մեկնակն հաւանութեամբ՝ քան զամենայն օրինակս անսպառ բանից. (Վեցօր. ՟Ը. եւ ՟Ա։)

Մեկնակն եւ աննմանակն լեառն աստուծոյ. (Տօնակ.։)


Մեկնեմ, եցի

va.

to separate, to divide, to detach, to loose, to remove;
to explain, to expound, to develop, to resolve, to interpret, to comment upon;
to hold out or stretch forth;
— ի ստենէ, to wean;
թուղթ մեկնելոյ, bill of divorce;
cf. Թիւր.

· Calfa

NBHL (1)

Նաեւ այլ աշակերտքն մեկնէին զձեռն իւրեանց ընդ նմա ի սկաւառակն. այլ յորժամ մեկնէր զձեռն իւր յիսուս, վերացուցանէին նոքա։ Առաջին ձեռն մեկնեցաւ ի փայտն, եւ էառ զմահն. երկրորդ մեկնումն ձեռացն՝ զկեանքն, զոր կորուսաք, եգիտ. (Բրսղ. մրկ.։)


Մեկուսութիւն, ութեան

s.

separation;
retirement.

· Calfa

NBHL (1)

Առաքինութեանն մեկուսութիւն առ հակառակն (չարութիւն). (Դիոն. ածայ.։)


Մեհենազարդութիւն, ութեան

s.

office or duties of a neocorus.

· Calfa

NBHL (1)

Զմեհենազարդութեանցն զմոլութիւն փայլակնադէտ նետիւն հարեալ շիջոյց. (Անան. եկեղ։)


Մեհենաշէն

adj.

temple building.

· Calfa

NBHL (1)

Շինել շինէին (զաշտարակն) ի պաշտօն դից անձանց իմն՝ անուն մեհենաշէն կապեալ դիւաց առ իւրեանց որդիսն թողուլ. (Ագաթ.։)


Մեղեխ, աց, ոց

s.

handle;
haft;
— արկանել, to put a handle to, to set in a handle;
to haft;
հանել զ—, to take off the handle, to take out of the handle;
to unhaft.

· Calfa

NBHL (1)

Մշակն յորժամ մերձենայ առ նոսա մեղեխովն տապարի. (Եփր. թագ.։)


Մեղեսիկ, սկի

s.

amethyst;
garnet.

· Calfa


Մեղմախառն

cf. Մեղմական.

· Calfa

NBHL (1)

Մեղմախառն ցրտութիւն ժամանակաց աշնայնոյ. (յորում արեգակն) սկսանի ցուցանել զմեղմախառն գնացս իւր. (Վեցօր. ՟Զ։ եւ Շիր.։)


Մեղմեխութիւն, ութեան

s.

cf. Մեղմեխանք.

· Calfa

NBHL (1)

Թատերքն ուսուցանեն զամբարտաւանութիւն, զմեղմեխութիւն, եւ զչարակնութիւն. (Մանդ. ՟Ժ՟Է։)


Մեղոյշ

cf. Մեղուշ.

· Calfa


Մեղուշ

adj. s.

cf. Մեղուակն;
purple-colour;
flesh-colour or rose-colour.

· Calfa


Մեղսամակարդ

adj.

hardened in sin, in iniquity.

· Calfa

NBHL (1)

Առաջնորդս մեղսաճաշակս խարդաւանաց։ Մեղսաճաշակս գազան։ Մեղսաճաշակն գոյիւք յուղարկիցիմ յորովայն մահու. (Պիտ.։)


Մեռանիմ, ռայ

vn.

to die, to expire, to breathe one's last, to give up the ghost, to depart this life, to pay the last debt to nature;
to mortify one's body;
մահու —, to be punished with death, to suffer capital punishment;
— ի մարտ պատերազմի, to die on the breach, to be slain in action;
— ի վերայ ազգին, ի սէր հայրենեաց, to die for one's country;
— քաջութեամբ, պատուով, to die on the field of honor;
մերձ է ի —, he is at the last gasp, he is expiring, dying;
որպէս կեայ ոք այնպէս եո մեռանի, people generally die as they live.

· Calfa

NBHL (2)

(Կրակն) անյագ ուտէ, եւ հանապազ մեռանի. (Եղիշ. ՟Ը։)

Ո՞չ տեսանես զարեգակն ծագեալ, եւ մեռեալ. (Բրս. յուդիտ.) այսինքն ի մայրն մտեալ. δυόμενον occidentem.


Մերասեռ

cf. Մերասեր.

· Calfa

NBHL (1)

Հաճոյք գտան մերասերքս (մարդիկ)։ Զմերասեր մարմնոյն արեգակնափայլ լուսազարդեալ զդէմսն. (Նար. ՟Լ՟Դ. եւ Նար. մծբ.։)


Մերասեր, ից

adj. s.

of our nation, national;
of our nature, our;
— բնութիւն, humanity;
—ք, our conationals, fellow-countrymen, compatriots;
mankind, the human race.

· Calfa

NBHL (1)

Հաճոյք գտան մերասերքս (մարդիկ)։ Զմերասեր մարմնոյն արեգակնափայլ լուսազարդեալ զդէմսն. (Նար. ՟Լ՟Դ. եւ Նար. մծբ.։)


Մերկանամ, ացայ

vn. va.

to undress oneself, to strip, to strip naked, to denude, to uncover, to unveil, to pull off, to throw off, to be discovered;
to undress, to unclothe, to strip, to lay bare, to disrobe;
to bereave, to unfurnish;
— զսիրտ, to unbosom oneself to, to pour out one's feelings, to open oneself to;
ի բաց —, to cast, put or leave off;
ի բաց — զամօթ, to cast aside all sense of shame;
— յընչից, to deprive oneself of one's property;
— զսուրն ի պատենաից, to draw, to bare or unsheathe a sword;
— օձից, to cast the skin;
այն ինչ կամէր առաւօտն ի գիշերոյն —, իբրեւ այգն զառաւօտն մարկանայր, at dawn, at day-break, in the grey of the morning, at the peep of day;
յայսմ օրինակի զբանս իւր —նայր, he this expressed, or explained himself.

· Calfa

NBHL (2)

Մերկասցի զպատմուճանն իւր։ Մերկացարո՛ւք զպատմուճանս փառաց ձերոց, եւ զզարդ քո ի քէն։ Մերկացաւ ի տան իւրում։ Զի մի՛ մերկասցին առականք քո։ Մերկանայր զպատրուակն.եւ այլն։

Յորժամ մերկասցի առաւօտն, եւ ծագեսցէ արեգակն. (Յուդթ. ՟Ժ՟Դ. 2։)


Մերկեմ, կացի

va. vn. cf. Մերկանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Մերկեաց (կամ մերկաց) յարեգակնէ զլոյս ճառագայթից իւրոց. (Եղիշ. ՟Ը։)


Մխեմ, եցի

va.

to drive in, to force into or penetrate, to fasten in, to fix, to force down, to plunge;
to pierce, to prick, to run through;
to temper iron or steel, to caseharden;
— զձեռն, to stretch, to extend or hold out the hand;
— զձեռն յարիւն ուրուք, to imbrue the hands in the blood of;
մխեաց զդաշոյնն ի լանջս նորա, he has plunged the dagger in his heart;
cf. Ձեռն.

· Calfa

NBHL (2)

Մխիլ ի քննութիւն առակացն սողոմոնի։ Սկսանի յառաջին հասակն, եւ ի մխելն յաշխարհս բնութեանս ծննդոց. (Լմբ. առակ.։)

Զնիզակն, որ էր արեամբ զեռնոց մխեալ. (Խոր. ՟Բ. 8։ Յհ. կթ.։ Շ. վիպ.։)


Մխիթար, աց

adj. s.

consoling, consolatory;
consoler, comforter;
cf. Մխիթարութիւն;
— լինել՝ տալ՝ մատուցանել, to comfort, to console, to solace;
— ինչ առնել մտաց, to flatter, to adulate, to wheedle, to coax, to allure.

· Calfa

NBHL (1)

Տալ մխիթար վշտաց նոցա։ Մխիթար տայր ակնունելոյ տեսանել զնա։ Մխիթար յիւրոց փորձութեանցն տալ աշակերտին. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 5. եւ Ոսկ. ՟բ. տիմ. ՟Ա։)


Մկրտութիւն, ութեան

s.

baptism;
washing, ablution, purification;
martyrdom.

· Calfa

NBHL (1)

Մկրտութիւն մի ունիմ մկրտել (իլ)։ Կարէ՞ք ըմպել զբաժակն՝ զոր ես մկրտելոցն եմ, մկրտել.եւ այլն։


Մղեղակ, աց

s. adj.

fine ashes;
burned to ashes.

· Calfa

NBHL (1)

Զմերս աւերել կարասցեն քաղաք, եւ հուրբ մղեղակ զգեղեցկատեսակն կիզուլ շինուածս. (Պիտ.։)


Մղտանամ, ացայ

vn.

cf. Մթանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Արեգակն՝ գիշերակն՝ գիշերաւ է ծածկեալ, ամպովս է թաքուցեալ. փոշւով է մղտացեալ, մրրկով է ալէկոծեալ. (Գիւտ թղթ. առ վաչէ։)


Մղտափարատ

adj.

dispelling darkness.

· Calfa

NBHL (1)

Լուսակիրն՝ օրակշիռն՝ մղտափարատն՝ ակնապարար ականն արեւու. (Նար. յիշ.։)


Մնամ, ացի

vn.

to remain, to stay;
to stop, to wait, to expect;
to hope;
to rest, to be at rest;
to last, to consist, to hold out;
cf. Բարեաւ, cf. Խաղաղութիւն, cf. Կամ.

· Calfa

NBHL (1)

ՄՆԱԼ. ὐπομένω, περιμένω expecto, sustineo եւ այլն. Սպասել. համբերել. ակնունել.


Մշակական, ի, աց

adj. s.

agricultural, rural, country;
—ն, the Georgics.

· Calfa

NBHL (1)

Զմշակականն հանգամանաց տեղեկութիւն։ Մշակական գործառնութեամբ վարէին։ Մշակն ի ձեռն առնու զմշակական գործիս. (Պտմ. աղեքս.։ Վրդն. սղ.։)


Մշակեմ, եցի

va. fig.

to cultivate, to till, to plough, to manure;
to cultivate;
to administer, to furnish, to supply;
to serve, to wait on.

· Calfa

NBHL (1)

Սկսաւ նոյ այր լինել մշակ երկրի. զանազանեալ է մշակ լինել, եւ գործօնեայ երկրի. (որպէս՝ կային) գործեսցէ զերկիր, ոչ մշակեսցէ. զսա վատթարն եւ չարն գործեսցէ իբրու վարձկան անարուեստ. իսկ առաքինին մշակեսցէ. մշակն փո՛յթ յանձին է պտուղս օգտակարս ստանալ. (Փիլ. լին. ՟Բ. 66։)


Մշտաբուխ

cf. Մշտաբուղխ.

· Calfa

NBHL (1)

Փիւթագորեանք ասէին, երդուեալ յաւանդօղն մել զքառեակն՝ զմշտաբուղխ աղբիւրն բնութեան։ Մշտաբուղխ կոչէին զչորս զթիւսդ վասն չորից տարերցդ. (Սահմ. ՟Ժ՟Գ։)


Մշտաբուղխ

adj.

flowing, gushing out continually, never failing, perennial.

· Calfa

NBHL (1)

Փիւթագորեանք ասէին, երդուեալ յաւանդօղն մել զքառեակն՝ զմշտաբուղխ աղբիւրն բնութեան։ Մշտաբուղխ կոչէին զչորս զթիւսդ վասն չորից տարերցդ. (Սահմ. ՟Ժ՟Գ։)


Մշտալոյս

adj.

always bright or luminous.

· Calfa

NBHL (1)

Մեծս այս եւ բոլորափայլ եւ եւ մշտալոյս արեգակն. (Դիոն. ածայ.։)


Մշտակատար

adj.

annual;
accustomed;
established.

· Calfa

NBHL (1)

Զմշտակատար զսորա կենդանի յիշատակն. (Բուզ. ՟Գ. 11։)


Մշտաշարժ

adj.

perpetually in motion.

· Calfa

NBHL (2)

Մշտաշարժ ասեմք զարեգակն. (Եղիշ. յես.։)

Զարեգակն ոչ ոք պարսաւէ ուղղապէս վասն մշտաշարժ իւրոյն շրջաբերութեան. (Մագ. ՟Թ։)


Մշտապայծառ

adj.

permanently shining, clear or luminous.

· Calfa

NBHL (2)

Դու լոյս իսկ բնութեամբ, եւ արեգակն մշտապայծառ. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)

Մշտապայծառ լուսովդ լրանլ։ Ըստ արեգակնային մշտապայծառ վսամական զարդու. (Մագ. ՟Ի՟Թ. ՟Կ՟Զ։)


Մշտափայլ

cf. Մշտապայծառ.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ անմուտ աստղ փայլելով ի մշտափայլ արեգակնէդ քրիստոսէ. (Ժմ. յն.։)


Մշտիկ, տկի, տկաւ

s.

holy water-sprinkler, asperges-brush;
— զոպայի, bundle of hyssop.

· Calfa

NBHL (1)

Զթոքին տեսակն ... եւ ապա զբջիջքն ներքոյ ունելով ծակոտեալ իբրեւ զմշտիկ. (Պղատ. տիմ.։)


Մշտնջենաւորիմ, եցայ

va. vn.

to perpetuate, to eternize;
to last perpetually, to be for ever;
to be perpetuated;
to continue, to exist, to be extant;
to persist, to persevere.

· Calfa

NBHL (2)

Ի փայտից անփտից տապանակն. այն՝ որ ընդ նմա մշտնջենաւորանալն կարէր. (Փիլ. ել. ՟Բ. 53։)

Ձմեռն այսպէս լինի, յորժամ արեգակն ի հարաւ մշտնջենաւորէ զգնացս իւր. (Վեցօր. ՟Զ։)


Մոզի, զւոյ

s.

bullock, young bull, sturk, steer.

· Calfa

NBHL (1)

Արջառն ոչ նշանակեաց զարականն եւ զիգականն եւ զչէզոքն (իմա՛ զհասարակն), թէ ոչ ասեմք, եզն, եւ կով, եւ մոզի. (Երզն. քեր.։ (ռմկ. մոզի. յոքն. մոզկներ, է առաւել արու որթ տարեւոր։))


Մոլեմ, եցի

va.

to drive mad.

· Calfa

NBHL (1)

Վտանգէ զիս որովայն իմ, յորժամ լնում զնա. մոլէ եւ կիզէ զմարմին իմ։ Զձեզ մոլեն դեւք առ նոսա (ի պաշտել զարեգակն եւ զհուր). (Վրք. հց. ՟Զ. ՟Ը։)


Մոլորական, ի, աց

adj. s.

wandering, vagrant;
false, erroneous, heretical;
deceitful;
fallible;
— աստղ, erratic star;
—ն, demon;
antichrist.

· Calfa

NBHL (2)

Ի ճշմարիտ քրիստոսէ անտի հրաժարեցան, եւ մոլորականին մոլորականքի ակն ունին. (Կոչ. ՟Ժ՟Բ։)

Արեգակն եւ լուսին, եւ հինգ այլ աստղ, որ ունին մականունութիւն մոլորականք. (Պղատ. տիմ.։)


Մոխրանոց, աց

s. fig.

ash-hole, ash-pit, ash-pan;
Persian fire-temple.

· Calfa

NBHL (1)

Մտեալ ի տուն մոխրանոցին՝ զկրակն ասաց գոլ աստուած։ Երթեալ ի տուն մոխրանոցին։ Բազում տունս՝ մոխրանոցս շինեալ յաշխարհին սիւնեաց. (Փարպ.։)


Մոխրեմ, եցի

va.

to reduce to ashes.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ մեր տեսեալ միայն զկրակն առանց մարդոյ մոխրեալ, առաք զմոխիրն՝ հեղաք ի բաց. (Փարպ.։)


Մոմեղինակալ, աց

s.

candlestick.

· Calfa

NBHL (1)

Ջահընկալքն ունիցին ի ձեռս զմոմեղինակալսն, եւ զմոմեղինակալսն լուցեալս, եւ զաշտանակնսն ճրագօք. (Մաշտ. կիլիկ.։)


Մոռանամ, ացայ

va. vn.

to forget, to be forgetful or unmindful of, to neglect;
— զասելին, to be at a stand, to stop short, not to know what to say, to be put to a stand or to an ou-plus;
մի՛ մո ռանար զիս, don't forget me;
to be forgotten, to fall into oblivion.

· Calfa

NBHL (1)

Լիութիւնք աշխարհիս յակնարկելն մոռանին. (Վանակ. յոբ.։)


Մու, ի

s. bot. meum, meum Athamaticum, spignel, foeniculum alpinum perenne.

· Calfa

NBHL (1)

Զանազանեալ է միակն (այսինքն միութիւնն) ի միոջէ. ցոյց է միակն, եւ նմանութիւն միակին՝ մու. ցոյց է միակն, եւ նմանութիւն միակին՝ մու. (Փիլ. լին. ՟Դ. 110։)


Մուկն, մկան, մկունք, մկանց

s. pl.

mouse;
mice;
cf. Դնդեր;
ազգ մկանց, the micy tribe;
— մեծ, rat;
— վայրի, wood-mouse;
— դաշտի, field-rat;
— ջրային, craber, water-rat;
— ալպեան, marmot;
— լերանց, mountain-rat;
փարաւոնի, ichneumon, cf. Հետահան, cf. Հիլոս;
գեղացի եւ քաղաքացի —, the country mouse and the city mouse;
ծակ, բոյն, աղբ, ականատ մկանց, mouse-hole;
rat's nest;
mouse-dung;
mouse-trap;
որսորդ մկանց, rat-catcher, mouse-hunter;
(կատու) mouser;
որսորդութիւն մկանց, mouse-hunt;
— որսալ, to mouse, to catch a mouse;
— չչէ, the mouse squeaks.

· Calfa

NBHL (1)

Յետինք վրիպակաւ սկսան ասել, Մկան, մկանունք. որոց ա՛յլ է նշանակութիւն։ Ընդ հակառակն՝ սխալ գրութիւն է Մկունք, մկանց, որպէս Մկանունք, նանց, եւ նաց. զոր տեսցես։


Մուրկ, մրկաց

s.

roasted wheat.

· Calfa

NBHL (1)

(յորմէ ռմկ. էրել մրկել ). χίδρον (որ է Հասկ. որպէս դնի եւ ի Հին բռ. ). arista, spica, far. Ինչ մի մրկեալ՝ խանձեալ՝ խորովեալ՝ յարեգակնէ կամ ի հրոյ. մանաւանդ հասկ նորահաս եւ հասուն, կամ հատ ցորենոյ. հատիկ. տե՛ս եւ ԵՂԻ։


Մուրհակ, աց

s.

obligation, bond, contract, bill, note of hand, promissory note;
bulletin, cedule, act, schedule, instrument, deed;
— աղաչանաց, memorial, petition;
— ընդունելութեան, receipt, acknowledgment;
— հատուցման, discharge, acquittance;
— արքունի, decree, ordonnance, rescript, mandate;
պարգեւաց —, patent, letter patent, brevet, privilege, special grant;
— մոռացութեան, —մոռացման յանցանաց, amnesty, general pardon.

· Calfa

NBHL (2)

Հաստատէր մուրհակօք, եւ կնքէր։ Յանուն նորա կնքիցին ամենայն մուրհակք աշխարհի։ Մուրհակ՝ զոր ունէի զումեքէ, ո՞չ պատառէի զայն։ Զամենայն մուրհակս անիրաւութեան պատառեա՛։ Գրեցի մուրհակս, եւ կնքեցի։ Առի զմուրհակ ստացուածոյն զկնքեալն եւ զարձակն.եւ այլն։

Յորժամ թագաւորն ձեռն արկանիցէ (ի գիր աղերսանաց), պարգեւաց մուրհակն անուանի. (Սեբեր. ՟Գ։ տե՛ս եւ Խոր. ՟Գ. 43. 58։ Նար. ՟Դ. ՟Խ՟Ը։)