Definitions containing the research ակն : 3462 results

Տեսակագործեմ, եցի

va.

to specify, to qualify, to form, to figure.

· Calfa

NBHL (1)

Բարին եւ անտեսակն տեսակագործ է (զամենայն էս). (Դիոն. ածայ.։)


Քաջակազմ

adj.

well prepared, dressed;
strong constitutioned.

· Calfa

NBHL (1)

Հեծեալ յերիվարն քաջակազմ ոսկեհրաշ սարուցն՝ փայլէր իբրեւ զարեգակն. (Արծր. ՟Գ. 3։)


Քաջահայեաց

adj.

sharp-eyed, acute-looking.

· Calfa

NBHL (1)

Քաջ նկատօղ. նրբահայեաց. սրակն.


Քաջաղեղն, եղանց

adj.

having a strong how;
skilful in archery.

· Calfa

NBHL (1)

Ունօղ նագեղոյն եւ քաջաղեղան։ Քաջաղեղն զինուորաց զնպատակն նշաւակեալ։ Էր յոյցի քաջաղեղն յորսս. (Խոր. ՟Ա. 28։ Մագ. ՟Ա. ՟Լ՟Ե։)


Քաջայարմար

adj.

very suitable, becoming, very fit or proper, apt, appropriate.

· Calfa

NBHL (1)

Քաջայարմար վայելչականօք ի կրկնոցս վերջաւորս փողփողեալս։ Պայծ առանայ եւ արեգակն՝ հանդերձ բոլոր եւ քաջայարմար աստեղօք. (Անան. եկեղ.։ Զքր. կթ.։)


Քաջանուն

adj.

highly renowned, far-famed, celebrated, very famous.

· Calfa

NBHL (1)

Իսկ հետեւամարտութիւն առաւել քաջանուն բանիւ զյաղթանակն ունի գովութեան։ Հանգոյց զերկիրն քաջանուն փրկութեամբ. (Պիտ.։ Ճ. ՟Ա.։)


Քաջասնութիւն, ութեան

s.

good nurture or education.

· Calfa

NBHL (1)

Զվիճակն գադայ (ենգադդայ՝) ասացին պատշաճագոյնս ունել առ քաջասնութիւն ողկուզոցն. (Նիւս. երգ.։)


Քաջատես, ի, աց

adj. fig.

far-seeing, far-sighted;
far-piercing.

· Calfa

NBHL (2)

Արծուի քաջատես։ պետրոս եւ յովհաննէս. մին սրագոյն (այսինքն բարկ), եւ մին քաջատես։ Աչք յորժամ ի խաղաղ օդս եւ ի մարգս եւ յաղբիւրս եւ ի դրախտս զբօսնուցուն, առողջագոյնք եւ քաջատեսք. նոյնպէս եւ՝ մտաց ակն եթէ յեղտիւրս հոգեւոր բանիցն ճարակիցի, սուրբ՝ յստակ եւ քաջատես լինի. (Ոսկ. փիլիպ. եւ յհ. եւ մտթ. յորմէ եւ Խոսր.։)

ὁξύδερκης, -κῶν, -κέστερος acutum cernens, perspicax διορατικώτερος perspacacior. Քաջ տեսօղ. կորովաբիբ. սրակն. սրատես.


Քաջարի

adj.

very brave, valiant, gallant, valorous, courageous.

· Calfa

NBHL (1)

Քաջարիագոյնն այն եւ իմաստախոհ նահատակն. (Նիւս. ստեփ.։)


Քառաթեւեալ

adj.

cf. Քառաթեւ.

· Calfa

NBHL (1)

Զչարչարանաց խաչի ունել զօրինակն, չորրորդ տասամբք քառաթեւեալ. (Բրս. տեառնընդառաջ.։)


Քառաթեւեան

adj.

cf. Քառաթեւ.

· Calfa

NBHL (1)

Զչարչարանաց խաչի ունել զօրինակն, չորրորդ տասամբք քառաթեւեալ. (Բրս. տեառնընդառաջ.։)


Քառակաբար

cf. Քառակի.

· Calfa

NBHL (1)

Քառակաբար ասացեալ յաղագս սեռի եւ տեսակի։ Տեսակն բաժանի քառակաբար. (Անյաղթ պորփ.։ Տօնակ.։)


Քառամանեակ, նեկաց

s.

necklace, collar.

· Calfa

NBHL (2)

Քառամանեակն գեղեցկին լանջաց. (Նար. մծբ. եւ Նար. խչ. Նար. առակ. Նար. երգ.։)

Ընդ քառս պերճութեան լանջացն, զքառամանեակն ասէ, որ լինի ի վզանոցն՝ չորեքկուսի աղիւսանման՝ արծաթ կամոսկի։


Քառատեսակ

cf. Քառակերպ.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ թէ զտապանակն քաւութիւնաբեր, եւ նոյն ինքն քառատեսակ. (Անան. եկեղ։)


Քառեակ, եկի

mus.

adj. s. four;
fourth.

· Calfa

NBHL (1)

Ի թիւնս քառեակն պատուեալ է։ Զքառեակն պատուեցին. Իսկ քառեակն ի զչորից տարերց մեզ գոյանալ (Փիլ. իմաստն.։ Մագ. ՟Է։)


Քատակեմ, եցի

va.

to liken, to assimilate, to form, to proportion.

· Calfa

NBHL (1)

Եդեալ լինի նահատակացն մրցանակն, որք քատակեն զբնութիւն։ Զայս իրաց աշխարհիս. (Փիլ. լին.։)


Քարայատակ, աց

adj. s.

paved with stones;
pavement.

· Calfa

NBHL (2)

Ըանգնեցաւ քարայատակն ամբարտակ. (Արծր. ՟Գ. 7։)

λιθόστρωτος, -ον lapidibus stratum. Սալայատակ. որոյ յատակն է քար, կամ գետինն քարամբք շարեալ.


Քարընկէց, կեցի

adj. s. fig.

throwing, flinging or casting stones;
ballista, catapult;
— բարբառ, biting words;
իբրեւ — մի, a stone's cast or throw;
— առնել, to precipitate;
— լինել, to throw stones;
to fling at one.

· Calfa

NBHL (1)

Աւազակն լսէր զձայն աղաղակին, հայհայոթեամբ եւ այպն առնելով՝ զքարընկէց բարբառն. (Ոսկ. խչ.։)


Քարկոփ

cf. Քարակոփ.

· Calfa

NBHL (1)

Առնուլ ի հնդկայինն աշխարհէ եւ ի տպազ քաղաքէ, մանաւանդ թէ ի քարկոփչաց ... զոսկետեսակն տպազիովն. (Արծր. ՟Ե. 11։)


Քաւութիւնաբեր

adj.

expiatory.

· Calfa

NBHL (1)

Թաց արտասուօք զքաւութիւնաբեր բնակութիւն։ Զօրինակն քաւութիւնբեր եւ մեղսաքաւիչ տէրունական մարմնոյ. (Անան. եկեղ։)


Քեռորդեակ, եկի

cf. Քեռորդի.

· Calfa

NBHL (1)

Հաստատեալ յենու ի քեռորդեակն իւր. (Կոչ. ՟Գ։)


Քերեմ, եցի

va. mar.

to erase, to scratch out;
to scrape, to scratch, to grate, to graze, to rasp, to plane, to polish;
to rub the skin off, to excoriate, to flay, to lacerate, to torture;
to take away, to remove, to annul;
to engrave, to inscribe, to write;
— առ, to graze, to touch slightly;
— առ ափամբք, to skirt, to coast along, to keep close to the shore;
— զափամբք, to go terra a terra, to sail along the coast;
— զամօթն ի բաց —, to lay aside all sense of shame, cf. Ունչք.

· Calfa

NBHL (1)

Դատաւորն զդողն եւ զաւազակն պրկէ եւ քերէ։ Քերել եւ սպանանել զմարդասպանն. (Եզնիկ.։)


Քերծեմ, եցի

va.

cf. Քերծում.

· Calfa

NBHL (1)

Եքերծ զդալարն ի գաւազանացն. եւ երեւէր ի գաւազանսն սպիտակն զոր քերծոյ, նկարէն. (Ծն. ՟Լ՟Ե. 38։)


Քերծում, քերծի, քերծ

va.

to strip off, to peel, to bark, to pare;
to shave.

· Calfa

NBHL (1)

Եքերծ զդալարն ի գաւազանացն. եւ երեւէր ի գաւազանսն սպիտակն զոր քերծոյ, նկարէն. (Ծն. ՟Լ՟Ե. 38։)


Քեց

adj.

detached, divided, separated.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ սպիտակն հարկանին եւ ընդ սեաւն եւ ընդ ամենայն ընդդիմակսն, որ քեց եւ որիշ եւ բացակայ են գունովն. (Նիւս. կազմ. ուր յն. լոկ διΐσταμαι disto. բացակայիլ։)


Քթթելիք

s.

winking, blinking of the eye;
twinkling, trice.

· Calfa

NBHL (2)

ՔԹԹԵԼԻՔ ՔԹԹՈՒՄՆ ՔԹԻԹ. Քթթելն, թարթումն աչաց. թարթափ. թօթափիլն ական. ակնթարթ.

Ական քթիթ մի բաւական է տեառն՝ առնել իմաստուն։ Թէ ումեք ակնարկէ, ազդումն լինի շարժման ի քթիթս. (Վրդն. ել. եւ Վրդն. ծն.։)


Քթթումն, ման

s.

cf. Քթթելիք.

· Calfa

NBHL (2)

ՔԹԹԵԼԻՔ ՔԹԹՈՒՄՆ ՔԹԻԹ. Քթթելն, թարթումն աչաց. թարթափ. թօթափիլն ական. ակնթարթ.

Ական քթիթ մի բաւական է տեառն՝ առնել իմաստուն։ Թէ ումեք ակնարկէ, ազդումն լինի շարժման ի քթիթս. (Վրդն. ել. եւ Վրդն. ծն.։)


Քինայոյզ

cf. Քինախնդիր.

· Calfa

NBHL (1)

Եկն սպանանել զնա հրեշտակն քինայոյզ նախանձախնդիր. (Եփր. ել.։)


Քիս, քսոյ

s.

kind of chalk or whiting.

· Calfa

NBHL (1)

Ա՛ռ որձ քիս, եւ իշու զաջ սմբակն, եւ այլն։


Քծուար, աց

s.

wedge, ingot.

· Calfa

NBHL (1)

Սակաւ ինչ քծուար յերկաթոյ։ Որ զքծուար երկաթոյ գողանալ մտաբերէ, նա թէ եւ ոսկւոյ պատահէր, ոչ ակնածէր. (՟Զ։ Մանդ. ՟Ժ՟Դ։)


Քնալից

adj.

sleepy, overcome with sleep.

· Calfa

NBHL (1)

Տե՛ս զայս, թէ որք զբաժակն եւ զգինին զայն (հոգեւոր) ըմպեն՝ յայս քնալից կեանս, որպիսի՛ արթուն միտս ստանան. (Նար. երգ.։)


Քնար, աց, ից

s. ast.

lyre;
viol, harp;
Lyra;
— հարկանել, to play on or sound the lyre.

· Calfa

NBHL (1)

Արարիչն միաբանեաց (զհոգի եւ զմարմին) իբրեւ քնարահար ընդ քնարի, զի շարժեսցի եւ շարժեսցէ զակն ի տեսանել, զռնկունս ի հոտոտել, զքիմսն ի ճաշակել, զլեզու ի խօսել, զխելսն յիմանալ. (Եղիշ. հոգ.։)


Քնարան, աց

s. fig.

bed, couch, sleepingroom, dormitory;
grave, tomb;
— մանկան, crib, cradle.

· Calfa

NBHL (1)

Զակն՝ որ քննէ զանդունդս, ի քնարան եդեր. (Տաղ.։)


Քողասուզեմ, եցի

va.

cf. Քողարկեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Լուսինն քօղասուզեալ ծածկէր զպատրուակն. (Զքր. կթ.։)


Քուեայ, էի, էից, եայց

s.

cube, die;
suffrage, vote, ball, ballot;
տուփ քուէից, urn, ballot-box;
տուփ քուէիւք, by an unanimous vote;
— արկանել, տալ ձգել, to vote, to ballot, to come to the vote, to poll.

· Calfa

NBHL (3)

Որպէս ասէ եւրիպիդէս, թէ ինձ պատուեալ լիցի ութերեակն. որ եւ քուեայ առաջին զսա անուանէ յաղագս ուղղանկեանցն քանզի յերկոց քառանկիւնից եւ չորից լծորդաց է բաղկացեալ ութեակն. (Երզն. քեր.։)

Ութերեակն՝ առաջին քուեայ։ Երեք ի իակէ մի ըստ միոջէ քուեայք, ՟Ա. (՟Ը. ՟Ի՟Է։ Ի միջի դիցի ՟Ա. ՟Բ. ՟Գ. ՟Դ. ի սոցանէն քուեայք, ՟Ա. ՟Ը. ՟Ի՟Է. ՟Կ՟Դ. լինին Ճ։ Երեւեցուանէ եւ քուէն զութն. Փիլ.։)

Քուեայ առաջին քառեակն կրկնեալ։ Եռատասնեայ, եւ երկից քառի միոյ քուէի. (Մագ.։)


Քուռակ, աց

cf. Քուռի.

· Calfa

NBHL (1)

Յաւանակ եթէ կապեալ կացցէ, քուռակ նորին աստ եւ անդ շրջեալ հրճուի, եւ դարձեալ դառնա առ նա. (Վրք. հց. ՟Ը։) իսկ ի գիրս Վաստակոց. քուռակ ձիոյ. յոքն. (ռմկ) քուռակներ, քուռկնի, քուռկներ. րոյ։


Քսակ, աց

s.

purse, little bag, satchel;
pack, packet;
— արծաթոյ, purse, flat-purse, money-bag, billcase, portfolio;
— հասարակաց ունել, to have the same, or a common purse.

· Calfa

NBHL (1)

Կնքեցեր զանօրէնութիւնս իմ ի քսակի։ Քսակ ասարակաց ստասցուք։ Զքսակն արծաթոյ ի ձեռին իւրում առեալ։ Որ արկանէք ոսկի հանգանակ ի քսակէ։ Մի՛ բառնայք զքսակ, եւ մի՛ մաղախ, եւ այլն։ Ոսկի գտեալ ուրուք՝ ի քսակ րկանէ. (Խոսր.։)


Քսակակալ, աց

s.

purser, agent, major-domo, steward.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ունի եւ կրէ զքսակն այլոյ իբրեւ մատակարար.


Քսեստ, ից

s.

sextary;
pitcher, jar;
measure of bushels, or English gallons.

· Calfa

NBHL (1)

Առնու զշռնիտն եւ զքսիստինն եւ զդաստառակն յուսն։


Քստմնեմ, եցի

vn.

cf. Քստմնիմ.

· Calfa

NBHL (1)

ՔՍՏՄՆԵՄ ՔՍՏՄՆԻՄ. φρίσσω, ἑπιφρίσσω , ὐποφρικός γίνομαι horreo. գրի եւ ՔՍՄՆԵԼ. Որպէս զքիստ լինել փշաձեւ ցցեալ. փուշ փուշ լինել հրեաց, մարմնոյ, ալեաց ծովու, եւ անձին յերեսաց արհաւրաց եւ անակնկալ իրաց սոսկալ. սարսիլ, եւ սխրանալ. քշաքաղիլ, քուշ քուշ ըլլալ, դողդողալ, արմըննալ.


Քրէական, ի, աց

adj.

cf. Քրայական;
criminal, enormous, horrible;
— մեղք, յանցանք, high treason;
— մետաղք, mine, galleys, place of detention for criminals.

· Calfa

NBHL (1)

Քրէական մեղք, որ է ի թագաւոր. (Վրդն. թուոց.։ Նոյնպէս եւ Հին բռ. եւ Լծ. նար.) (որք երեւին ակնարկել եւ ի յն. քի՛րօս, տէր, եւ ի ռմկ. գռալ, թագաւոր)։


Քրիստոսանուէր

adj.

offered, consecrated to J.-C, holy, divine.

· Calfa

NBHL (1)

Դարձուցանել զնոսա ի քրիստոսանուէր օրինացն յանօրէն օրէնս իւրեանց։ Քրիստոսանուէր մերն աստուածային դաւանութիւն։ Որ քրիստոսանուէր կոչմամբն ծագեցար ոպէս զարեգակն. (Յհ. կթ.։ Մագ. ՟Ա.։ Շար.։)


Քրովբէաբնակ

adj.

dwelt in by the cherubim.

· Calfa

NBHL (1)

Հրաշակառոյց խորանացն քրովբէաբնակն (կամ սրովբէաբնակ) յարկաց. (Նար. խչ.։)


Քրտնեմ, եցի

vn.

cf. Քրտնիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Թէ ոչ քրտնեսցի մշակն, ոչ ըմբռնէ արդիւնս շահեկանս. (Ագաթ.։)


Օգուտ, օգտի

s. adj.

utility, profit, interest, advantage, emolument, gain, lucre;
useful, advantageous;
great, much;
v. imp. — or յ— է, օգտի է, են, it is good for, it is useful, profitable;
գտանել զ— իւր, to find one's interest;
— քաղել, to derive or reap benefit from;
— լինել, to be useful, advantageous, to serve;
յ— արկանել, յ—ի կիր or ի վար արկանել, յ— անձին վարել, յ— իւր շրջել, առնուլ, to profit by, to avail oneself of, to turn to account, to turn to the best account;
յաչս դնել զամենայն ի շահ օգտի անձին, to sacrifice all to one's interest;
վասն օգտի քո է, յ— քոյին է, it is for your good, for your interest;
զ— ժամս աւուրն, the greater part of the day;
cf. Շահ.

· Calfa

NBHL (2)

Զի՞նչ շահ է, կամ զի՞նչ օգուտ, զի հանդիպեսցուք նմա։ Զի՞նչ օգուտ է՝ թէ հանդիպեսցուք նմա։ Զի՞նչ օգուտ է՝ թէ պարզեսցես զճանապարհս քո։ Զի՞նչ օգուտ է քեզ յարենէ իմմէ։ Օգուտ ոչ եղեւ քեզ (ի դեղոյ)։ Ոչինչ են քեզ աւետիքն յօգուտ՝ երթալոյ (յն. երթողի)։ Խօսիւք՝ որ ոչ իցէ յօգուտ։ Զի այն ո՛չ յօգուտ ձեր է։ Այրն այն ո՛չ օգտի եւ խաղաղութեան բանս խօսի։ Առնուն ակն երեսաց՝ վասն օգտի։ Վասն օգտի հասարակաց եւ շինութեան. եւ այլն։

Օգուտ եղեւ ձեզ՝ երանելոյն տաբիթայի յիշատակն. (Բրս. ողորմ.։)


Օգտեցուցանեմ, ուցի

va.

to interest, to give an interest, to advantage, to profit, to benefit, to improve.

· Calfa

NBHL (1)

Կամեցաւ օգտեցուցանէ զմեզ, նորին հակառակն վնասեսցէ. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա. եւ ՟Բ։)


Օգտութիւն, ութեան

s.

cf. Օգուտ.

· Calfa

NBHL (1)

Գրաւական եդեալ յանձինս շահաւորն օգտութեան կէտ զմահ։ Արբէք զբաժակն խաղաղութեան, որ լի է օգտութեամբ. (Ագաթ.։)


Օդայատակ

adj.

whose floor or pavement is in the air.

· Calfa

NBHL (1)

Որոյ յատակն կամ ոտնատեղի օդ.


Օդավար, աց

adj.

driven through the air.

· Calfa

NBHL (1)

Արդ ծածկի արեգակն յամպն, եւ հարեալ օդավարացն խաւարայնոց, եւ առեալ զարեգակն ընդ հիւսիսի ածեն ի հարաւ. (Պիտառ.։)


Օթագայանամ, ացայ

vn.

to lodge, to pass the night in, to sojourn, to dwell, to stay in a person's house.

· Calfa

NBHL (1)

Խառնաղանճից օթագայլելացն (կամ օթագելոցն) բացակն (ի բացի). (Երեմ. ՟Ի՟Ե. 24։ Յոբ. ՟Բ. 9։)