cry, scream, clamour, uproar, alarm, racket, noise, shout;
scolding;
voice;
exclamation;
— առնել՝ բառնալ՝ դնել՝ հարկանել՝ տալ, to cry, to make a noise, to alarm, cf. Աղաղակեմ.
· Calfa
Որպէս հնչիւն անկենդան, որպէս ժամահարի, լերանց, եւ այլն.
tan-house, tan-pit.
· Calfa
Եթէ յաղաղոց անկանիցին, ամանքն խորտակեսցին. (Կանոն.։ (Աղաղոց ասի ռմկ. եւ Հանդերձանքն աղի եւ յարդի։))
stray, misled;
dissipated, absent.
· Calfa
Բազմաման եւ շաղապատ, եւ աղամող բազմապատիկ, որպէս օձին շարժումն, այսպէս եւ հեշտ ցանկութեան. (Փիլ. այլաբ.։)
sect, false doctrine;
school, doctrine;
magic, charm, enchantment, sorcery.
· Calfa
Ի նոյն խարխափ անկեալ եւ աղանդոցն։ Ուստի եւ աղանդացն առեալ՝ նովին դանդաչեն։ Չհամարին զնոսա (զեպիկուրեանս՝) աղանդս։ Որպէս ասեն աղանդքն. (Եզնիկ.։)
cf. Աղանդագործ.
· Calfa
Աղանդահնար պատրանօք չարաչար խորամանկեսցէ. (Նար. ՟Լ՟Է։)
to besprinkle with salt;
to spoil, to desolate;
to cast a stain upon, to wound the reputation of, to slander, to calumniate.
· Calfa
Սերմն ժանտ. ո՛չ զբնութիւնն աղարտէ, այլ ցուցանէ յառաջին հասակէն բուռն հարեալ զչարեաց։ Մանկունք եւ տկար կանայք աղարտեն զմահ։ Զամենայն իսկ զհրէականսն աղարտես եւ զզոհսն։ Զգործն չաղարտէին, եւ զնշանագործն բամբասէին։ Աղարտել զսքանչելիսն, կամ զքրիստոնէութիւն։ Նաեւ քաղաքաւն եւս աղարտէին, ի Նազարեթէ է ասէին. (Ոսկ. ես. եւ Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. յհ. եւ Ոսկ. եբր.։)
to spoil, to corrupt, to adulterate, to taint, to impair, to disorder, to discompose, to vitiate.
· Calfa
Ոչ երբէք աղաւաղեալ յանկեալ լինի փութո՛վ եկելոցն բազմութիւն. (Նիւս. թէոդոր.։)
dealer in doves or pigeons.
· Calfa
Զհատահմայութիւն կործանելով, եւ զնիստ հեշտասէր աղաւնեվաճառ ցանկութեանց. (Տօնակ.։)
flowing like a fountain, fluent, streaming;
copious, abundant.
· Calfa
Մորենի անկէզ, եւ վէմ աղբիւրահոս. (Շ. գանձ.։)
s. pl. sweepings, filth;
cf. Աղբեւք.
· Calfa
Յաթոռոյ թագաւորութեան իջոյց, եւ յաղբիսն նստոյց։ Որդնալից եղեալ՝ յաղբիս անկեալ կայցէ. (Սարգ. յկ. ՟Գ. ՟Դ։)
Իբր զքրթաքաղս յաղբիւսաց։ Ժողովեալ յաղբիւսաց եւ ի փողոցաց զանկեալ հնոտիսն. (Ուռպ. ՟Կ՟Ը։ Վրք. հց. ՟Է։)
cf. Աղերսանք.
· Calfa
Երջանկացն փառատրական աղերսարկութիւն։ Աղօթանուէր աղերսարկութիւն։ Մաղթողական աղերսարկութեամբ մեծին ի ծնունդս կանանց. (Նար.։)
to supplicate, to implore, to entreat, to petition.
· Calfa
Եթէ յողոք անկեալ ինչ ձեզ աղերսիցեմք. (Բ. Կոր. ՟Ժ՟Բ. 19։)
grey-haired;
cf. Աղէթափ.
· Calfa
ԱՂԷԲԵԿ կամ ԱՂԵԲԵԿ. իբր Ալեբեկ. ալեխառն. ալիք ի մօրուսն կամ ի հերս անկեալ. ճերմակ ընկած. ճերմակ ընկած. գըռ.
destitute, indigent, poor, necessitous.
· Calfa
πένης, πτωχός inops, pauper, egens Աղքատ. տնանկ. չքաւոր. կարօտ. ցականեալ. անկած. տառապեալ. ֆագըր, ֆուգարէ, սէֆիլ.
Ողորմելի է աղքատն եւ տնանկն եւ աղկաղկն. (Խոսր.։)
Իբրեւ զտնանկ եւ զաղկաղկ՝ որբոց եւ տարակուսանաց ձայն արձակէր. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ա։)
soft, sweet, agreeable, affable;
delicious, tender, delicate;
knavish, dodge.
· Calfa
Յաղագս յոլովագին հրահանգելոյ զինքն՝ աղու ցուցանէր խորամանկութեամբ. (Պիտ.։)
Որ յոյժ դժոխախեռ՝ աղու եւ դագ բանիւքն վարէր։ Զոր ի վաղնջուցն աղուն որսացեալ խորամանկութեամբ. (Պիտ.։)
fox;
կորիւն աղուեսու, fox's cub.
· Calfa
(յն. եւս ալօբեքս. լտ. վուլբէս. եբր. շուէլ.) ἁλώπηξ vulpes Գազան դժնդակ՝ խորամանկ եւ գող, իբր աղու հեզիկ ձեւացեալ, ի չափ փոքր շան, թաւ մազով. թիլքի.
Ըստ խորամանկութեան ասի.
s. pl. bitterness, grief, trouble;
crime.
· Calfa
Զհեշտ ցանկութեանցն եւ զայլոց ախտիցն զանվճար զաղէտսն. որոց իւրաքանչիւր ոք ի սոցանէ աղունց գործակ է. (Փիլ. լին. ՟Բ. 69։)
maid, girl, virgin;
chamber-maid, female servant;
nursery-maid, child's maid.
· Calfa
Մանկամարդ կին.
salt;
saltness;
ծով աղտից, salt-marsh.
· Calfa
Աւելորդ մասունք հրահալելեաց. ժանկ. մրուր. կղկղանք. դիրտ. տօրթու. փաս. թիւվալ.
to be stained or soiled, to grow greasy or dirty.
· Calfa
Ի գարշ ցանկութեանց ոչ աղտեղացան. (Սարգ. յկ. ՟Ե։)
that likes filth or dirt.
· Calfa
Սիրօղ աղտեղութեան. անմաքրասէր. գարշասէր. ցանկասէր. գարշելի.
greasiness, dirtiness, foulness, stain, impurity;
turpitude, excess;
sweepings;
excrement;
տուն աղտեղութեան, privy, necessary;
անօթ աղտեղութեան, chamber-pot or utensil.
· Calfa
Եւ որպէս գարշ ցանկութիւն. գարշութիւն. զազրագործութիւն.
Զսէր յեղաշրջեալ փոխէ ի յաղտեղութիւն։ Ցանկականիս բնական ներգործութիւնն՝ առ Աստուած սէրն է, եւ ո՛չ աղտեղութիւնն. (Լմբ. սղ.։)
miserable, wretched, sorrowful;
raging, violent.
· Calfa
Ունօղ աղցից՝ պիտոյից՝ կարեաց. ընդ հարկաւ կարօտութեան անկեալ. իբր ἑνδεής indigens պէտք ունեցօղ, կարօտ. եօխսուլ. միւհթաճ. հաճէթլի.
Աղցաւոր կեանք, կամ կենցաղ։ Աղցաւոր կոչէ զներկայ կեանս, այս ինքն հարկաւոր (ընդ հարկաւ պիտոյից անկեալ) (Անյաղթ. եւ Շ. բարձր. եւ այլն։)
Կամ ընդ հարկաւ անկեալ իւիք. անհրաժեշտ. մուգթեզի. զարուրէթի օլան.
s. adj. beggar, mendicant, pauper;
poor, indigent, needy, necessitous, miserable, beggarly.
· Calfa
πτωχός, πένης, πενιχρός pauper, inops, mendicus Չքաւոր յաղխից կամ յաղցից. անինչ. տնանկ. ցականեալ. կարօտեալ. տառապեալ. մուրող. ախքատ, մուրացկան. ֆագըր. ֆուգարէ. տիլէնճի. տէրպետէր.
to grow, to get poor, to render one's self poor, to become impoverished.
· Calfa
πτωχεύω, πένομαι pauper sum, mendico Աղքատ լինել. տնանկանալ. եւ կրել կամ յանձն առնուլ զաղքատութիւն. ախքըտնալ. ֆագըր օլմագ՝ գալմագ.
poor-house, almshouse, hospital for the poor.
· Calfa
Բնակարան վասն աղքատաց. տնանկանոց. եւ հիւանդանոց վասն աղքատաց. հոգետուն. ֆագըրխանէ.
s. pl. poverty.
· Calfa
Կերակրեսցիս յիմում բարին՝ յաղքատանաց եւ ի չնչին։ Ընկալարուք վեհք ի տնանկաց՝ զընծայս բանի աղքատանաց. (Շ. յիսուս որդի. եւ Շ. հրեշտ.։)
to impoverish.
· Calfa
πτωχίζω, πτωχεύω pauperem vel mendicum facio Աղքատ կացուցանել, տնանկացուցանել. աղքըտցընել. ֆագըր՝ սեֆիլ էթմէք.
poor, sorry, pitiful, vile, contemptible.
· Calfa
Աղքատական. յանկաւոր աղքատ վիճակի. անպաճոյճ. աղքըտուկ. զէլիլ, պայաղը.
poverty, indigence, beggary, want, necessity, penury;
meanness.
· Calfa
πτωχεία, πενία paupertas, mendicitas Վիճակ աղքատաց. չքաւորութիւն. անընչութիւն. տնանկութիւն. ֆուգարելիք, եօխսուլլուգ.
Ոչ աղքատութեամբ կերիցես զհաց քո։ Ես ըստ աղքատութեան իմում պատրաստեցի։ Զաղքատութիւն եւ զնեղութիւնս մեր։ Աղքատութիւն զայր խոնարհ առնէ (կամ տնանկութիւն խոնարհեցուցանէ)։ Բեկումն ամբարշտաց, աղքատութիւն։ Զաղքատութիւն եւ զանարգանս ի բաց բառնայ խրատ. եւ այլն։
s. pl. prayer, orison, supplication;
աղօթս առնել, յաղօթս կանխել, յաղօթս կալ, cf. Աղօթեմ.
· Calfa
Աղօթք՝ ընդ Աստուծոյ խօսք, ցանկալեացն խնդիր, տեսութիւն իմանալեացն. (Ոսկ. հռ.։)
ՅԱՂՕԹՍ կամ ՅԱՂՕԹ ԱՆԿԱՆԻԼ. Յաղերս անկանիլ. աղաչել. ողոքել.
Յաղօթս անկեալ՝ նոքա ուրանան զգոյն (այս ինքն զունելն ինչ ի տալ). (Ոսկ. հերոդ.։)
to grow dim, to become obscure, to grow dark;
to grow tarnished, to lose its lustre or polish;
to grow feeble, to be diminished.
· Calfa
Ըստ քերականաց՝ սղիլ, կարճիլ վանկի.
to make haste, to use diligence;
to forward, to hasten, to press or push forward;
to prevent, to anticipate, to get the start.
· Calfa
Աճապարեաց Դաւիթ, եւ ընթացաւ ի ճակատն։ Աճապարեաց սեմէի, էջ ընդառաջ արքայի։ Աճապարեաց ելանել ի կառս իւր, եւ փախչել։ Աճապարեցի փախչել ի թարշիշ։ Աճապարեաց Աբդիու, անկաւ ի վերայ երեսաց։ Եթէ ոչ վաղ աճապարեսջիք, եւս մեծամեծ ինչ քան զայս գործիցեն։ Աճապարեսցուք գնել ընդ նմա ուխտ. եւ այլն։
to grow, to increase, to be augmented, to grow tall or stout;
to make progress;
to vegetate, to sprout, to come up;
to be multiplied;
to be heightened, to grow upon or out of;
to grow dear.
· Calfa
Սերմանիքն բուսանիցին եւ աճիցեն։ Յորժամ աճիցէ, մեծ է քան զամենայն բանջարս։ Աճեաց մանուկն։ Աճեցին մանկունքն։ Մինչեւ աճեսցեն մօրուք ձեր. եւ այլն։
Յաճել լինել մանկան. (Ոսկ. ես.։)
Ոչ վասն ցանկութեան առաւել քան թէ ըստ աստուածային ձայնին զաճեցէ՛քն կատարելով. (Պիտ.։)
to increase, to make to grow, to augment, to enlarge, to heighten, to make stout, to multiply;
to exaggerate;
to make dear, to raise the price of.
· Calfa
Աճեցուցանել զսահման. զցանկ պարտիզին. զիւղոյն եւ զալերն նուազութիւն. կամ զվաստակս արդարութեան. զհոգւոյն իմաստութիւն. (Յհ. իմ.։ Վրք. հց.։ Պիտ.։ Յճխ.։ Յհ. կթ.։)
ashes;
յ— դառձուցանել՝ դատել, to reduce to ashes.
· Calfa
Ցանկամ տեսանել զաճիւն մարմնոյ արդարոյն ... զաճիւն ոսկերաց, բերանոյ, աչից. (Սարգ. յկ. ՟Ժ՟Ա։)
cf. Աճումն.
· Calfa
Յայտնել վարկանելի է՝ որպէս կանաչս, զմանկականութիւնն եւ զաճողականութիւնն. (Դիոն. երկն. ՟Ժ՟Ե։)
cf. Աճումն.
· Calfa
Յայտնել վարկանելի է՝ որպէս կանաչս, զմանկականութիւնն եւ զաճողականութիւնն. (Դիոն. երկն. ՟Ժ՟Ե։)
to become desert, to be uninhabited or uninhabitable.
· Calfa
Զմանկահեղձոյցն չարեաց տային տոկոսին՝ յանդնդապտոյտ խորսն ամայանալով. (Սկեւռ. աղ.։)
vase, vessel, pot;
bag, sack, purse, cloak-bag;
ոտից —, shoe.
· Calfa
Խտղտեալ զաման ցանկութեանն. (Եզնիկ.։)
Չարին աման գտեալ զթագաւորն՝ որպէս ի դրախտի անդ զօձն։ Եղեւ աման չարին, եւ ելից զնա սատանայ ամենայն խորամանկութեամբ. (Ագաթ.։ Եղիշ. ՟Դ։)
to put in a vessel or bag, to bag.
· Calfa
Յաման ջրոյ առակէ զկինն, զի զոր ամանէ ի նա այրն՝ ջուր ի դէպ ժամանակի ըմպէ զծնեալ մանկանցն գթոցն վայելս. (Լմբ. առակ.։)
to raise, to raise up, to take up, to heighten, to lift up.
· Calfa
Զի մի՛ յորժամ լսիցեմք՝ պատկեր Աստուծոյ, ամբառնայցեմք, եւ անկանիցիմք ի վայր ամբառնալովն՝ ի վիհս կորստեան. (Յճխ.։)
to rise, to get up, to go up, to ascend.
· Calfa
Զի մի՛ յորժամ լսիցեմք՝ պատկեր Աստուծոյ, ամբառնայցեմք, եւ անկանիցիմք ի վայր ամբառնալովն՝ ի վիհս կորստեան. (Յճխ.։)
bank, dam, dike, mound;
beach, strand, bank of a river;
mole, pier;
tower.
· Calfa
Ի ժամանակէ անկարգ ամբարտակին շինուածոյ. (Խոր. ՟Ա. 2։)
pride, haughtiness, arrogance, presumptuousness.
· Calfa
ὐπερηφανία, ὔβρις, ἕπαρσις, ἁλαζονεία. superbia, fastus, elevatio, tumor, arrogantia, insolentia, jactantio, gloriatio Հպարտութիւն. անկարգ բաղձանք գերազանցելոյ զայլովք. ախտ բանսարկուին, եւ արմատ ամենայն մեղաց. որոյ ծնունդք են ամբարհաւաճութիւն, փքացումն, ինքնահաւանութիւն, եւ արհամարհութիւն այլոց, փառասիրութիւն, սնապարծութիւն, անհնազանդութիւն. եւ այլն. մազրուրլուգ. ֆօտուլլուգ. քիպր. թէքեպպիւր. ղուրուր. դաֆրա.
cleanliness, purity, integrity, honesty, probity.
· Calfa
ԱՄԲԾՈՒԹԻՒՆ որ եւ ԱՆԲԾՈՒԹԻՒՆ. ἁκακία, ὀσιότης. innocentia, probitas, sanitas Անարատութիւն. անմեղութիւն. սրբութիւն. անկեղծութիւն. պարզութիւն. սուլսուզլուգ. սալիհլիք.