Definitions containing the research անկ : 5285 results

Գամ, եկի, եկ, եկայք, եկեալ, գալ

vn.

to come;
to arrive, to attain;
to behave, to demean one's self, to act;
to be inclined;
to apply ones self with ardour;
յառաջ —, to spring, to proceed, to emanate, to rise, to derive, to result;
— ի միտս, յինքն, to recover one's senses;
— ի լաւութիւն, to amend, to reform;
— ի յառութիւն, to grow worse;
ընդ արհամարհանս —, to be despised;
եկն ի վախճանել, he was near death;
— աւուրն, it is getting light;
ի — աւուրն, at the break of day, at dawn;
ի — երեկոյին, towards evening;
— ի վտանգ, to run into danger or peril;
— ի զարմացումն, to admire;
— ի հարցումն, to interrogate;
յերկիւղ — to fear;
— յոզորմութիւն, to have pity;
— ի զղջումն, to repent;
— յիմն, to undertake;
ի քնին —, to examine;
— ի կարծիս ուրուք, to consent;
յաղերս —, to grant, to become compassionate;
ընդ ձեռամբ —, to fall into the hands of;
— ընդ աղբ or ապաւառ, to stain, to soil one's self;
— ընդ ծուխ, ընդ փոշի, to be smoked;
to cover with dust;
— ընդ կուսական արգանդ, to be born of a virgin;
ընդ ուրուք կեանս —, to examine the life of some one;
— ըստ կամաց or ըստ բանի ուրուք, to listen, to give attention;
ըստ կարծեաց ուրուք —, to speak according to the opinion of some one;
սիրով — զմատնըչաւ, to love traitors;
— զայլ արամբ, to love another persons husband;
— զտամբ իւրով, to take care of one's own household;
զերկրաւ —, to turn, to travel round the world;
— զիւիք, to applicate one's self, to give one's self to;
գինւոյ — զտկամբ, to see double from wine;
զօրինօք —, to keep the laws;
զանառակութեամբ —, to be inclined to debauchery;
— զարբեցութեամբ, զընչիւգ —, to give one's self to drink, — to avarice;
զբանիւք —, to chatter, to tattle;
որքան — է քեզ, according to your strength;
որչափ իւր — էր, as much as he could;
— ի վերայ, to assail, to come upon;
to happen some misfortune.

· Calfa

NBHL (1)

Անմտաց ի ցանկութիւնի գայ. այսինքն ցանկալի լինի. (Իմ. ԺԷ. 5։)


Գայթագղանք, նաց

s.

cf. Գայթագղութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Ի գայթագղանս տարակուսի անկեալ. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Գայթեմ, եցի

vn.

to stumble, to trip, to glid, to slip.

· Calfa

NBHL (1)

ԳԱՅԹԵՄ ԳԱՅԹԻՄ. πταίω, πτάω, ὁλισθαίνω Labor, offendo, vacillo, excido Գթել. գայթագղիլ. դրդուիլ. սայթաքիլ. անկանիլ. սկրդիլ, սահիլ, սխալիլ. գայմագ, տիւշմէք.


Գայլախազ, ից

s.

pebble, flint.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենայն նիւթ ընդ գործով արուեստից անկանի ճարտարաց. միայն գայլահազն անգործ մնայ. (Կամրջ. ՟Բ։)


Գայռամ, ացի

vn.

to lie down.

· Calfa

NBHL (1)

Գուցէ անկեալ յորսայս գայռիցէ. (Կոչ. ՟Ժ՟Է։)


Գանգատ

s.

complaint, lament, quarrel, woe, claim;
— ունել՝ առնել, cf. Գանգատիմ.

· Calfa

NBHL (1)

γογγυσμός Murmur, mussitatio ռմկ. գանկատ. Շշնջիւն. քրթմնջիւն. տրտունջ. բողոք. մեղադրութիւն. շէքվա, շիքեայէթ.


Գանգատիմ, եցայ

vn.

to complain, to implore, to grumble;
— զմիմեանց, to quarrel together.

· Calfa

NBHL (1)

γογγύζω Murmuro, mussito ռմկ. գանկըտիլ. Շշնջել. քրթմնջել. տրտնջել. գանգատ առնել. բողոքել.


Գանձանակ, աց

s.

box, chest, casket;
alms-box;
poor-box;
treasure, treasury;
— մանկտոյ, money-box.

· Calfa


Գանձարան, աց

cf. Գանձատուն.

· Calfa

NBHL (1)

Յոյս է՝ անկարծելի, յառաջ քան զգանձարան, գանձարան. (Կլիմաք.։)


Երկակ, ի

s.

binary, two;
— եռակ or կի, six, (three times two are six).

· Calfa

NBHL (1)

Երկակն եւ եռակ։ Մի, այն որ յառաջ քան զերկակն։ Ընդ երկակաւն եւ ընդ բազմութեամբն անկեալ։ Զայլ երկակսն շարադրեն. (Փիլ. լին.։)


Երկար

adj. s. adv.

long, extended, ample;
prolix;
slow, tardy;
length;
—, ընդ —, long, a long while;
at length.

· Calfa

NBHL (1)

ԵՐԿԱՐ. ըստ քերականաց եւ քերթողաց՝ Ձայնաւոր տառ եւ վանկ երկայն ամանակաւ. որպէս եւ երկայն ամանակն, եւ նշանակ նորին՝ ոլորակն (՜). որ է ըստ յն. ( = ). որոյ հակառակն է սուղ).


Երկաւոր, ի, աց

cf. Երկուորեակ;
cf. Երկուորի.

· Calfa

NBHL (1)

Ցանկութիւնքն են ի յերիկամունքն, եւ ի ներքին երկաւորեակքն. (Լծ. փիլ.։)


Երկաւորեակ, ակք

cf. Երկուորեակ;
cf. Երկուորի.

· Calfa

NBHL (1)

Ցանկութիւնքն են ի յերիկամունքն, եւ ի ներքին երկաւորեակքն. (Լծ. փիլ.։)


Երկաւորիք, րեաց

cf. Երկուորեակ;
cf. Երկուորի.

· Calfa

NBHL (1)

Ցանկութիւնքն են ի յերիկամունքն, եւ ի ներքին երկաւորեակքն. (Լծ. փիլ.։)


Երկաքանչիւր, ոց

adj. s. both, each, every.

· Calfa

NBHL (1)

Տղայ մանկանն անձն անկցորդ է եւ անընդունական երկաքանչիւրոյ, բարւոյ եւ չարի։ Որ զմիմեանց կախեալ են, ոչ առանց երկաքանչիւր (այսինքն երկաքանչիւրոյ) շարժմանց զներգործութիւնն առնու։ Է մէջ զգայութիւնն, եւ ծայրք երկաքանչիւրքն՝ միտքն եւ զգալին. (Փիլ.։)


Երկբայութիւն, ութեան

s.

doubt, hesitation, perplexity, irresolution;
suspicion;
incertitude, ambiguity.

· Calfa

NBHL (3)

Երկբայութիւն մտաց անկատար եւ կաղ է միշտ, եւ կոյր. (Փիլ.։)

Յերկբայութիւնս անկանէր. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Է։)

Ամենադժոխ է եւ մանկացն երկբայութիւն». իմա՛, երկբայելին լինել ի խառնակ ծնօղս. (Փիլ. ՟ժ. բան.։)


Երկբարբառ

adj. s. diphthong.

· Calfa

NBHL (1)

δίφθογγος diphtongus Ունօղ զկրկին ձայն ի մի վանկ յօդեալ յերկուց ձայնաւորաց, կամ ի մի եւ եթ ձայնաւոր ունակ զօրութեան կրկին տառից. զոր օրինակ ու, իբր լտ. u. աւ, իբր օ. ե՛ւ, իբր իւ, այսինքն եու. եւ ւ, իբր իւ կամ ի. ե, իբր եէ. ա՛յ, իբր աե. եւ այլն. որք ասին եւ Երկձայն.


Երկբացիկ

adj.

that opens on two sides or doubly, double;
— դուռն, folding-door;
— խեցեմորթ, bivalve.

· Calfa

NBHL (1)

Դռնակ մի երկբացիկ քանդակագործ. (Կաղանկտ.։)


Երկդիմի

cf. Երկդիմեան.

· Calfa

NBHL (2)

Ձայնիս մերոյ երկդիմի ունելով զօրութիւն՝ յասելն եւ յերգելն։ Երկդիմի է խոհականութեան տեսակ. է՛ որ ընդհանուր, եւ է՛ որ մասնաւոր։ Երկդիմի է մահ, է՛ որ մարդոյ, եւ է՛ որ ոգւոյ առանձին։ Երկդիմի անկուածս պայծառս զարդարէ. (Փիլ.։)

Մի՛ զգենուցուս ձորձս երկդիմիս անկեալ. (Կիւրղ. ղեւտ.։)


Երկեղուտ

adj.

frightful.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ լինիցի յանկարծակի երկեղուտ ինչ գործ. (Վրք. հց. ՟Ը։)


Երկեմեան, մենից

adj.

of two years, two years old;
յերկեմենից եւ ի խոնարհ, from two years old and under.

· Calfa

NBHL (1)

Կոտորեաց զամենայն մանկունս ... յերկեմենից եւ ի խոնարհ. (Մտթ. ՟Բ. 16։)


Դառն, ռին

adj.

bitter;
sour, acrid, sharp, harsh, grievous, painful, disagreeable, tiresome, tedious, disgraceful, fatal, sad, tormenting, austere;
maddening;
biting, satirical.

· Calfa

NBHL (1)

Բաղարջ ընդ դառին (կամ ընդ դառինս)։ Դառամբք ուտեմք զբաղարջն, որք ապաշխարութեան եմք ցանկացեալ. (Փիլ. ել.։)


Դասագրիմ, եցայ

vn.

to enrol ones self.

· Calfa

NBHL (1)

Ի մէջ երից մանկանցն դասագրեցայ. (ՃՃ.։)


Դաստիարակ, աց

s.

preceptor, tutor, pedagogue.

· Calfa

NBHL (2)

Զտղայս դաստիարակն հրահանգէ ի բաց կալ ի վնասակարաց։ Հեզութիւն դաստիարակ է մանկութեան. (Յճխ. ՟Թ. ՟Ժ՟Ա։)

(իբր Ձեռնկալու պ. տէսթկիյր). παιδαγωγός paedagogus, puerorum ductor, doctor Մանկածու. վարժիչ կամ վարդապետ տղայոց. հոգաբարձու, եւ ուսուցիչ. վարպետ. ուսթա, խօճա. Տե՛ս (՟Ա. Կոր. ՟Դ. 15։ Գաղ. ՟դ. 24։)


Գահավիժութիւն, ութեան

s.

precipitation;
high precipice.

· Calfa

NBHL (2)

Յանդուգն բերմամբ զյանկարծադէպն յաջորդէ զգահավիժութիւն. (Պիտ.։)

κατακνρήμνησις praecipitantia, praecipitatio Գահավէժն լինել. անկումն ի բարձանց.


Բանարարութիւն, ութեան

s.

composition, work of sense;
poem, poetry;
delegation, deputation.

· Calfa

NBHL (1)

Առընկալեալ ծնօղս (մայրն Սամփսոնի) զծնիցելոյն բանարարութիւն։ Իբրեւ զարուեստագէտ զբանարարութիւն մանկանն ի հասարակ ժողովրդեանն փրկութիւն ընդունի. (Փիլ. սամփս.։)


Բանեղ, աց

adj.

verbose, eloquent, voluble, fluent.

· Calfa

NBHL (1)

Հեթանոսացն իմաստունք եւ բանեղք։ Բանն Աստուծոյ յինքն քարշէր զմեծամեծս եւ զտնանկս, զբանեղս եւ զծանրալեզուս. (Պրպմ. ՟Լ՟Թ. եւ ձեռ։)


Թօշնիմ, եցայ

va.

to grow weak or faint, to decay, to languish, to droop.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս ի ցրտութիւն մարմինն (ծերոց) դառնայ տկարանայ, ըստ նմին եւ ցանկութիւնն հանդարտեալ թօշնի. (Անյաղթ հց. իմ.։)


Ժահահոտութիւն, ութեան

s.

stink, stench, offensive smell, taint;
mephitism, miasma;
****-*****, to stench, to cause to stink, to taint.

· Calfa

NBHL (1)

Որք եւ զժահահոտութիւնս բուրեն անօրէնութեանց։ Զաշխարհական ցանկութեանց, որ լին է ժահահոտութեամբ. (Յճխ. ՟Ժ՟Բ. ՟Ի։)


Ժամաբաշխ, ից

s.

astrologer, caster of nativities.

· Calfa

NBHL (2)

Եթէ այլուր եւս դիպեսցի ժամաբաշխն եւ րոպէահամարն արտաքոյ տանն, ուր ծնաւ մանուկն, եւ ի նմին ժամաբաշխ րոպէահամար աստղագիտին պարտ եւ պատշաճ է փոյթ յանձին ունել առ ի գիտել ճանաչել զժամ մանկան՝ ուր ծնաւ. (Վեցօր. ՟Զ։)

ὠρονόμος horas distribuens, vel regens Աստեղագէտ ծննդաբան, որ ըստ մտի բաշխէ զժամս ծագման աստեղաց՝ առ ի գուշակել զբախտ մանկան ծնելոյ յայն ինչ պահու.


Ժամադիր

adj. s.

appointed, settled, fixed, assigned;
cf. Ժամագրութիւն;
— առնել՝ լինել, to make an appointment, to appoint, to assign the place, time, or day of meeting, or rendez-vous, cf. Ժամադրեմ, cf. Ժամանակեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Վաղվաղակի իբրեւ ժամադիր ժամանակաւ բառնան կեանք հպարտացելոյն։ Իբրեւ միոյ ժամադիր ժամու շարժեալ, ի չու անկեալ. (Վեցօր. ՟Ե. ՟Ը։)


Ժամական, ի, աց

adj.

horary;
— անկիւն, — angle.

· Calfa


Ժամանակ, աց

s. mus. ast. gr.

time;
year;
century, epoch, period;
age;
the end of life, death;
the present life, our times;
season;
opportunity, leisure;
appointment;
ճշմարիտ —, true or correct -;
միջին —, mean -;
արեւային — solar -;
աստեղական —, sideral -;
դիշերահաւաստրային —, equinoctial season, equinox;
—ք Թագաւորաց, The Books of Kings;
անցանել զ—օք, to grow old, to advance in years;
— պատեհի գտանել, to find a favorable moment;
յօգուտ վարել զ—ն, to make a good use of time;
կորուսանել, անցուցանել զ—ն, to lose, to waste one's time, to while away;
դէպ —, a favorable moment;
—ի մնալ, սպասել, or սպասել դիպող —ի, to wait the favorable moment;
— առնուլ, գտանել, to find a favorable occasion or opportunity;
ընտրել զ—ն, cf. Ընտրեմ;
ոչ բազում —ք են, a short time since, not long since, lately, of late;
ոչ սակաւք են, a long time since, a long, long while ago, long since;
առ այնու —օք էր տեսանել, then one saw, it was at that period one saw;
առ —օք Վարդանայ Մեծի, in the time of Vardan the great;
յաւուրս —աց սորա, of his epoch;
ի վաղեմի —սն, in remote ages;
ի սուղ, ի սակաւ —ի, in a short time, in a moment;
ի միում, ի նմիմ —ի, at the same time;
ի յետին —ս, in these latter times, years or days;
անդստին ի —աց անտի, or յառաջին —աց, thenceforth, from the earliest or olden times;
առ նովին —օք, towards this period, about the same time;
հզօր ի —ին, powerful at that time;
— ինչ, some time, a short time;
առ — մի, provisionally, for a certain period, for the present;
—աւ, with time, in the course of time, in time, in the long run;
ընդ or ըստ —ս —ս, from time to time, at intervals, now and then, ever and anon;
զայնու or առ այնու —աւ, զայնու —օք, ընդ —ս, or յամս —ացն այնոցիկ, առ սովիմբ, or զսովին —աւ, ընդ —ս ընդ այնոսիկ, ընդ ամս —ացն այնոցիկ, then, at that time, in those times, at that epoch, during that century;
ի —ին՝ յորում..., in the time when...;
ընդ ամենայն —ս, at all times;
—աւ, once upon a time;
once there was;
formerly;
— ինչ առնել առ ձեզ, I shall remain some time among you;
—ս ձիգս, long time;
բազում —ս աշխատ եղէ ի վաստակս այս, this work has cost me much time;
բազում —ի պէտք են առ այս, that requires much time;
անցանէ —ն, time flies. time;
time;
tense.

· Calfa

NBHL (2)

Ի ժամանակէ անկարգ ամբարտակին շինուածոյ մինչեւ ցայժմ. (Խոր. եւ այլն։)

Դաւիթ ի մանկութեան ժամանակին քարիւ կործանեաց զմեծ բլուրն մսեղէն։ Աղօթս առնել ի վերայ կենաց թագաւորին. եւ անձանձրոյթ խնդրել յաստուծոյ վասն երկայն ժամանակաց դորա. (Եղիշ.։)


Ժամանակագրական, ի, աց

adj.

chronological.

· Calfa

NBHL (1)

χρονογραφικός, χρονικός chronographicus, chronicus χρονολογικός ad temporum rationem pertinens Որ ինչ անկ է ժամանակագրութեան. պատմանկան եւ տոմարական.


Ժամանակական, ի, աց

adj.

of time;
temporal, worldly;
—ս, recent, modern, of our time.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ժամանակականս աւանդութեանց հրաժարեմք։ Բուռն հարցուք նախ զժամանակականս առկայացեալ անկարգութեանց. (Լմբ. պտրգ.։)


Ժամանակաւոր

adj.

temporary, of short duration.

· Calfa


Ժամապահ

adj.

punctual, exact to the time appointed, watchful, vigilant;
— լինել, to seek, to look out for, to spy, to watch, to be on the watch, to keep watch;
— դարանակալ լինել, to lie in wait for, to be on the watch for.

· Calfa

NBHL (1)

Յորս անկեալ ժամապահ լինէր. (ՃՃ.։)


Ժանգ, ոյ

s.

rust, verdigris, oxyde;
rustiness;
venom, poison;
moss;
blight, mildew;
plague, pestilence.

· Calfa

NBHL (5)

Երկաթոյ ջանգ, կամ ժանկ աղացեալ. (Գաղիան. որպէս յն.)

Ի դաշտս ժանկ առնու զվաստակս նոցա. (Շիր.։)

Հարուածք կարճի չարաչար ժանգ ունին անձինք ոխակալած դառնագոյնժանկ ունին. (Եւագր.։)

Մահաբեր ժանկոյն դժնդակութիւն. յն. մի բառ, թունարկուի. (Կոչ. ՟Դ։)

ԺԱՆԳ ԺԱՆԿ. ἱός rubigo, et venenum Ամենայն աղտ եւ ապականութիւն նիւթեղինաց՝ որպէս թոյն ի դուրս տուեալ, եւ ապականիչ նոցին իսկ նիւթոց. մանաւանդ երկաթոյ եւ պղնձոյ, եւ այլն կարմրագոյն, կամ կանաչ. ժանկ.


Ժանգաբեր

adj.

deadly, deleterious, pestilent, venomous, baneful.

· Calfa

NBHL (1)

Զխոհերական ոգւոցն ժանկաբեր թոյնսն ի բաց թոթափեցաք. (Կոչ. ՟Է։)


Ժանգալից

adj.

full of rust, quite rusty, rusty.

· Calfa

NBHL (2)

Լի ժանգով. ժանկուտ.

Արծաթն ժանկալից եւ արատաւոր. (Մծբ. ՟Ժ՟Բ։)


Ժանգախառն

adj.

venomous, pestiferous.

· Calfa

NBHL (2)

Զամբարշտութեան ժանկախառն կարգսն ծածկեալ ի ներքս ջամբեն. (Կոչ. ՟Դ։)

Նեխեալ չածաւ ժանկախառնեալ, հոտ գարշութեան յինեն բուրէ. (Ոսկիփոր.։)


Ժանգակեր

adj.

rusty;
corroded with verdigris;
mildewed, blighted;
- առնել, to rust, to oxydize, to mildew, to blight;
— լինել, to grow rusty, to oxydize.

· Calfa

NBHL (1)

Ի մերքոյ ժանկակեր փոշոտեալ հարեալ մաշին. (Ագաթ.։)


Ժանգահար

cf. Ժանգակեր.

· Calfa

NBHL (1)

հարեալ ապականեալ ի ժանգոյ. ժանգակեր. ժանկռոտած.


Ժանգաւոր

adj.

rusty;
venomous, poisonous.

· Calfa

NBHL (1)

Օձն յայտ առնէ զբարեկամաց ժանկաւոր զդժնդակութիւն. (Կոչ. ՟Թ։)


Ժանգոտեմ, եցի

va.

to rust, to oxydize.

· Calfa

NBHL (1)

ἱόω rubigine obduco. Ժանգալից առնել, աղտեղել իբր ժանգով. ժանկռոտել.


Ժանգոտիմ, եցայ

vn.

to grow rusty, to oxydize.

· Calfa

NBHL (3)

Կորո՛ զարծաթ վասն եղբօր եւ բարեկամի, եւ մի ժանկոտեսցի (կամ ցէ) ընդ քարիւ ի կորուստ. (Սիր. ՟Ի՟Թ. 13։)

Աղտեղանամք եւ ժանկոտիմք մեղօք. (Եփր. համաբ.։)

ἱούμαι, ἱόομαι rubigine obducor. Ժանգահար, ժանգալից լինել. ժանկռոտիլ.


Ժանի, նւոյ

s. fig.

tuks, teeth of wild beasts;
the molars, or grinding teeth;
face, wry face, look;
— փղաց, elephants tusks, ivory;
—ս արկանել յոք, to seize with the teeth, to force ones teeth into, to bite.

· Calfa

NBHL (1)

ԺԱՆԻՔ, նեաց, նեօք. գ. ὁδούς, ὁδόντες dens, dentes μύλη, μύλαι dentes molares Ատամն, ատամունք, մանաւանդ սու՛ր, սեպհական գազանաց. եւ Որ ինչ է որպէս զսրածայր ճանկս. կեռիք, գազանի ակռաներ՝ ճանկի պէս. (պ. ժէնէ, վզանէ, զէնտան. իսկ ժանէ ՝ սանտր, եւ ժանեւոր հեծանոց).


Ժանտ, ից

adj.

wicked, bad;
profligate;
mischievous, hurtful, noxious, injurious, baneful;
pestilential, pestiferous, pestilent, contagious;
obscene, wanton, lascivious;
bitter, sour, harsh to the taste;
—, — ախտ, plague, contagion;
— օդ, foul air;
—ք դժոխայինք, the Furies.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞նչ խոսիս. ժանդ կոչես զեղբայրն, զոր եւ ռակաչառեր հրաման կոչել։ առնակնոջ ո՛չ ազնիւ այր ոք ցանկանայ, այլ ժանդ ոք. (Ոսկ. մտթ.։)


Ժանտաբեր

adj.

pestiferous, malignant, pestilent, pestilential.

· Calfa

NBHL (1)

Ասեն ղօդոց երկրին, թէ ժանտաբերք են. (Կաղանկտ.։)


Ժանտակին

s.

she-devil, fury.

· Calfa

NBHL (1)

Զժանտականայս ժողովեալ, զի զի նոցա մատաղ մանկունս զենոյր. (Կոչ. ՟Ժ՟Դ.) իսկ յն. է այլազգ։