Definitions containing the research անկ : 5285 results

Պարտ, ոյ, ուց

s. adj.

debt, duty, obligation, engagement;
due;
active debt, credit;
tribute, tax, impost;
cause, reason, author;
in debt to, indebted, accountable, responsible;
guilty, culpable;
— բաշխք, tribute due;
—ոյ տէր, creditor;
v. imp. — է, there must, there ought;
it is right, it is necessary;
— եւ արժան էր, it was necessary;
չէ —, ոչ է —, ոչ է եւ պատշաճ, it must not be, it is not right, just or lawful;
չէ — կենաց, he is unworthy of life;
— վարկանել, to think proper, to deem expedient;
արկանել ընդ —եօք, to cause to run into debt, to get into debt, to be involved in debt;
մտանել ընդ —եօք, to run into debt;
to lay oneself under obligations;
բազում —ս ունել, լի —եօք լինել, to be over head and ears in debt;
— անձին համարել, to assume the obligation;
հատուցանել զ — ս իւր, to discharge or pay a debt;
հատուցանել զ —ս երախտագիտութեան, to discharge a debt of gratitude;
հատուցանել զ— ս իւր առ հայրենիս, to pay one's debt to one's country;
—առնել, to render culpable, to impute, to accuse;
to condemn;
cf. Թոյլ;
cf. Պատշաճ.

· Calfa

NBHL (3)

Մի՛ ասեր դու ցիս, թէ մարմին պարտ է մեղաց. զի թէ մարմին պարտ է մեղաց, ընդէ՞ր մեռեալ չմեղանչէ։ Պարտ արեանն էր Մանէ՝ վասն մահու մանկանն, եւ այլն. (Կոչ. ՟Դ. ՟Ղ։)

Ինձ անկ է հայրենի իշխանութիւնն ... (եւ միւսն) ասէր. ինձ պատշաճ է. (Եւս. քր. ՟Ա։)

ՊԱՐՏ. ա. δέον, ὁφειλόμενος, -νη, -νον, χρεωστουμένος, χρήσιμος quod oportet, debitus, -a, -um, aequus, par, conveniens. (որպէս լծ. ընդ պ. պայէտ, եւ ֆարզ ). Պատշաճ. Պարտուպատշաճ. օրինաւոր. յանկաւոր. արժան.


Պարտական, ի, աց

s. adj.

debtor;
indebted;
bond. responsible, obliged;
culpable, guilty;
due, fit, convenient;
— առնել, to cause to run into debt;
to oblige;
— լինել, to remain debtor, to run into debt;
to be obliged or subject;
ինքն եղիցի անձին իւրում —, his blood shall be on his own head.

· Calfa


Պարտապան, աց

s.

debtor;
culprit;
— լինել, to owe, to be indebted.

· Calfa

NBHL (1)

ὐπόχρεως, ὁφείλων, ὁφειλέτης debitor. Ընդ պարտեօք անկեալն. պարտքի տէր .... cf. ՊԱՐՏԱԿԱՆ.


Պարտասիմ, եցայ

vn.

to grow tired, to be too much fatigued, to tire or weary oneself, to become weak, debilitated, exhausted.

· Calfa

NBHL (2)

Մայրն թողոյր (զդուստրն) անդրէն ընդոստ ի տանն, անկեալ պարտասեալ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 27։)

ընդ գետս խորագիտւկթեան նորա զարմանայր, եւ ապա յետոյ անկաւ պարտասեցաւ նա ի գութ սիրոյ նորա. (Եփր. թուոց.։)


Պարփակեմ, եցի

va.

to envelop, to enclose, to encircle, to surround, to shut in;
to circumscribe, to comprehend;
— թագաւ, to crown, to gird the brows with a crown.

· Calfa

NBHL (1)

Յանկարծակի պարփակեալ մառախուղով։ Անարեւ միգով յամենայն մասանց պարփակեալ. (Պիտ.։ Նար. ՟Ի՟Գ։)


Պետութիւն, ութեան

s.

command, rule, reign, sway, domination, dominion, authority, power;
government, state, kingdom, empire;
—ք, powers ( hierarchy of angels);
հոգեւոր —ք, ecclesiastical principalities, bishops, etc.

· Calfa


Պետրեան

cf. Պետրոսեան.

· Calfa

NBHL (1)

cf. պետրոսեան. Գեղեցիկ պետրեան գնդին փութով ազգ արասջիք։ Ցանկ սիրոյ իմոյ պետրեան գնդին ազգ արաջիք. Նար. տաղ.։ Այժմ ընդ պետրոսն ես ի պարի, թագաւորեալ ի յապառնի. (Լմբ. ի շնորհ.։)


Պետրոսեան

adj. s.

Peter's, of Peter;
—րեան վէմ, St. Peter;
St. Peter's successors;
—ք, followers, colleagues or companions of St. Peter.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ինչ անկ է պերոսի վիմին հաւատոյ.


Պերեւեշտ, ից

s.

mustaches;
curls of the beard.

· Calfa

NBHL (1)

Զտեղի շնչառու քթացն՝ մձի (քան) զմի լայն թուով մազուցն պերեւեշտիցն թէ կարէր ոք ճանաչել. (Կաղանկտ.։)


Սարաւանդ

cf. Սարաւանդակ.

· Calfa

NBHL (1)

Մերձ առ սարաւանդակ լերինն կովկասու. (Կաղանկտ.։)


Սարաւանդակ, աց

s.

cape, headland, promontory, foreland.

· Calfa

NBHL (1)

Մերձ առ սարաւանդակ լերինն կովկասու. (Կաղանկտ.։)


Սարոստանիք

cf. Սարոստանեայք.

· Calfa

NBHL (1)

Քարոզ եւ առաքեալ խուժագուժ սարոստանեաց լինելով. (Կաղանկտ.։)


Սարոստանեայք

s.

mountaineers.

· Calfa

NBHL (1)

Քարոզ եւ առաքեալ խուժագուժ սարոստանեաց լինելով. (Կաղանկտ.։)


Սարսափիւն

s.

start, thrill, cold shiver, shudder.

· Calfa

NBHL (1)

Մահ յոյժ ահագին, եւ սարսափման լսողաց արժանաւոր։ Գործեաց եւ զանլուր եւ զանկարծելի չտրիս, եւ զսարսափման լսողաց արժանաւոր. (Խոր. ՟Գ. 16. եւ 24։)


Սարսափումն, ման

s.

cf. Սարսափ.

· Calfa

NBHL (1)

Մահ յոյժ ահագին, եւ սարսափման լսողաց արժանաւոր։ Գործեաց եւ զանլուր եւ զանկարծելի չտրիս, եւ զսարսափման լսողաց արժանաւոր. (Խոր. ՟Գ. 16. եւ 24։)


Սարսռամ, ացայ, ացի

vn.

to quake, shake, shiver or tremble;
— ի ցրտոյ, to shiver with cold, to quake all over.

· Calfa

NBHL (1)

Խռովի եւ սարսռայ։ Զարհուրիս եւ սարսռիս։ Սարսռալով (կամ սարսռելով) իմն, երկչոտութեամբն ընդոստուցեալ։ Ո՞չ երկիցէս յօրինակէն (անկելոցն յանապատի)։ Ո՞չ սարսռեսցի ի շատակերութենէ որովայնդ քո. (Ոսկ. գղ. եւ յհ. ՟Բ. 42։ Պիտ.։ Բրս. պհ. ՟Ա։)


Սարսռիմ, եցայ

vn.

cf. Սարսռամ.

· Calfa

NBHL (1)

Խռովի եւ սարսռայ։ Զարհուրիս եւ սարսռիս։ Սարսռալով (կամ սարսռելով) իմն, երկչոտութեամբն ընդոստուցեալ։ Ո՞չ երկիցէս յօրինակէն (անկելոցն յանապատի)։ Ո՞չ սարսռեսցի ի շատակերութենէ որովայնդ քո. (Ոսկ. գղ. եւ յհ. ՟Բ. 42։ Պիտ.։ Բրս. պհ. ՟Ա։)


Սաւառնիմ, եցայ

vn.

to flap the wings, to flutter about, to hover, to soar, to fly high.

· Calfa

NBHL (1)

Հոգին սուրբ հոլաթեւ սաւառնեալ՝ էջ ի յիսուս։ Յանկարծահաս հնչմամբ սաւառնեալ՝ աղաւնակերպ տեսլեամբ երեւեալ. (Տօնակ.։ Գանձ.։)


Սափրիչ, չի, չաց

s.

barber, hair-dresser.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղագս ծովուն պատճառս ասելով՝ ասէ, պնդեցելոյ այնր՝ որ ըմբռնեցեալ յանկութիւնն էր սափչին. անյայտ է բառն եւ բանն։


Սաքրեմ, եցի

vn.

cf. Սաքրիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Երբեմն մերկանայ ի պատենից (ցանկութիւն ընչից). երբեմն ստութեամբ պատրուակեալ սաքրի. (Անյաղթ հց. իմ.։)


Սգամ, ացայ, ացի

vn.

to be in, or to wear mourning, to mourn;
to afflict oneself, to be sorrowful, to regret, to be moved, to bewail, to lament, to deplore.

· Calfa

NBHL (1)

սգացաւ (տպ. սգաց) զանկումն իւր։ Ոչ սգացից զնա։ Սգացից զանձն իմ. (Վրք. հց. ՟Դ. ՟Ը. ՟Ժ՟Զ։)


Սգատեսիկ

cf. Սգալի.

· Calfa

NBHL (1)

Յովհաննէս՝ անկերակուր, եւ սգատեսիկ հանդերձիւն կոչեաց զնոսա ապաշխարել զմեղս իւրեանց. (Մեկն. ղկ.։ 1)


Սգաւոր

adj.

in mourning;
mournful;
սուգ առնուլ —օք, to wear mourning.

· Calfa

NBHL (1)

ՍԳԱՒՈՐ, եւ ՍԳԱՒՈՐԱԿԱՆ. πενθηρής, πενθηκός lugubris. Որ ինչ անկ է սգոյ, եւ սգաւորաց. սգատեսակ. տրտմական.


Սեամք, սեմոց

s.

threshold;
doorpost, jamb.

· Calfa

NBHL (1)

φλία limen σταθμός potis πρόθυρον vestibulum. ռմկ. չիմ. Ստորին բարաւոր դրան ընդ ոտիւք անկեալ, լայնաբար՝ կողմնականքն.


Սեղան, ոց

s.

table, board;
meal, food, table;
altar;
banker's counter;
աւագ —, grand, high altar;
— գրելոյ, writing-table;
— խոհակերոցի, kitchen-table;
dresser;
— մարմարեայ, marble-table;
— գործոյ, work-table;
սփռոց —ոյ, table-cloth;
անօթք, սպասք —ոյ, plates and dishes;
պատառաքաղ, դանակ, դրգալ —ոյ, table-fork, table-knife, table-spoon;
զրոյցք ի —ի, table-talk;
— յարդարել, ուղղել, դնել, to lay out a table, to spread the table;
— ուղղել, to erect or place an altar or Communion-table;
բեզմել ի —, to sit down to table;
ծառայել —ոյ, to wait at table;
ի —ի լինել, to be at table;
ելանել ի —ոյ, to rise from table;
բառնալ զ—, to take away, to clear the table;
ծախք —ոյ, table-expenses;
cf. Կողապտեմ;
cf. Ճաշ;
cf. Պատիւ;
s. geom. trapezium.

· Calfa

NBHL (2)

Ունի սեղանն չորս անկիւն, որ է խաչն. եւ յիրաւի սեղան, զի եղեւ վերընկալ տէրունեան մարմնոյն ճշմարիտ պատարագին, որ մատեաւ հօր. (Ագաթ.։)

Սա է սեղան սրբութեան։ Քառանկիւն սեղան խաչին. (Շար.։)


Սեղեխաբար

adv.

like a lover, in a coquettish manner.

· Calfa

NBHL (1)

Սիղեղաբար վաւեշոտէր ի կին մի. (Կաղանկտ.։)


Սենեակ, նեկաց

s. fig.

chamber;
cabinet, closet;
cf. Հարսն;
concubine;
— միանձանց, cell;
— հարսին, nuptial bed, thalamus;
— ուսման, study.

· Calfa


Սենեկապան, աց

s.

chamberlain.

· Calfa

NBHL (1)

Եկնել սենեկապանն յարքունուստ։ Կաշառեաց զմանկլաւիկքն, որք սենեկապանք արքայի եւ մօտակացք. (Եղիշ. ՟Է։ Վրդն. պտմ.։)


Սենեկապետ, աց

s.

Lord High Chamberlain.

· Calfa

NBHL (1)

Երեք պատանիք՝ որ էին սենեկապանք նորա։ Ի բանի արարեալ զբղաստոս սենեկապետ արքայի։ Դիմեցին նոքա ի խորանն հողոփեռնեայ, եւ ասեն ցսենեկապետ նորա եւ այլն։ Եկնել սենեկապանն յարքունուստ։ Կաշառեաց զմանկլաւիկքն, որք սենեկապանք արքայի եւ մօտակացք. (Եղիշ. ՟Է։ Վրդն. պտմ.։)


Սեպհական, ի, աց

adj. s.

proper, special, particular, specific, one's own;
noble, illustrious, egregious;
—ք, one's own part, property or heritage;
— էր նմա, it was specially his, it was his lot.

· Calfa

NBHL (1)

Զբնակութիւն պարթեւական զձեր սեփական պահլաւն ի ձեզ դարձուցից։ Կանգնեցին ի տարոն յիւրեանց սափհական գիւղն յաշտիշատ։ Խնդրեաց զմանկութեան սեպհականն, զոր հօր իւրոյ շնորհեալ էր նմա հազար երգ։ Եւ ոչ մի ոք յիմոց սեպհականացն եւ ի կամարարացն։ Բաժանակից եւս արար զքեզ իւրոյ սեպհականացն. (Ագաթ.։ Խոր. ՟Բ. 11։ Եղիշ. ՟Ը. եւ թզմ։ Ոսկ. մ. ՟Բ. 20։)


Սեռն, սեռին

s.

axle, axis, pivot.

· Calfa

NBHL (1)

γνήσιος genuinus ἅκρατος, ἁμιγής purus, merus, simplex, sincerus. Որ ինչ է ի բու՛ն սեռի՝ անմասն յօտար խառնուածոյ. հարազատ. անխառն. պարզ. յստակ. զուտ անապակ. ջինջ. բու՛ն. անկեղծ. եւ սերտ, հոծեալ.


Սեռն

adj.

clean, pure, clear, limpid;
sincere, true, simple.

· Calfa

NBHL (1)

γνήσιος genuinus ἅκρατος, ἁμιγής purus, merus, simplex, sincerus. Որ ինչ է ի բու՛ն սեռի՝ անմասն յօտար խառնուածոյ. հարազատ. անխառն. պարզ. յստակ. զուտ անապակ. ջինջ. բու՛ն. անկեղծ. եւ սերտ, հոծեալ.


Սերական, ի, աց

adj. gr. s.

genital;
prolific;
generic, sexual;
genitive;
— or —ք, the sex, the genitals;
ի բաց հատանել զ—ս, to castrate, to geld.

· Calfa

NBHL (1)

Ցանկացան փոփոխման ի կանայս, եւ զսերականս եւս ի բաց հատին։ Որպէս որք խզենն (այսինքն ներքինացուցանեն)՝ բառնալով զսերականն. (Փիլ. ՟ժ. բան.։ Վրդն. ել.։)


Սերմանաքաղ, աց

s. fig.

gleaning, gathering or picking up seeds;
babbler, tale-bearer, telltale;
— լինել, to criticize, to find fault with, to censure.

· Calfa

NBHL (1)

σπερμολόγος frugilegus, semina colligens եւ garrulus, nugator եւ disseminans verba. Որ քաղէ յանդաստանաց զարկեալ սերմանիս, կամ ի ճանապարհաց զանկեալ հատս. որպէս ազգ ագռաւու, կամ թռչուն, կամ աղքատ ոք։ Նմանութեամբ՝ կրկտօղ բանից, շաղակրատ. ունայնաբան. բանորսակ. պարսաւագէտ. բանսարկու.


Սերմնական, ի, աց

adj.

seminal;
spermatic.

· Calfa

NBHL (1)

Զսերմնական բանն (աստուածասիրութեան) ի մեզ անկեալ։ Ի սերմնական է բանէ է հաւաստի. (Բրս. հց.։ Մաքս. ի դիոն.։)


Պերճասէր

adj.

ostentatious, loving pomp and show.

· Calfa

NBHL (1)

Բաբելացւոց թագաւորութիւն, որ ցանկացողք եւ պերճասէրք են. (Համամ առակ.։)


Պին

s.

pinna, pinna-marina.

· Calfa

NBHL (1)

ՊԻՆ ՊԻՆԱՅ. գրի եւ ՊԻՆՆՈՍ, ի. եւ ՊԻՆՆԱՅ. եւ ՊԻՆՆԵԱԿ. (Վրիպակաւ եւ Իպանիոս). Բառ յն. բի՛ննա. πίννα pinna. Խեցեմորթ մեծ կրկնապատեան՝ երկայն եռանկիւնի, որ բերէ մազս իբրու մետաքս խոշոր, կամ ասր կարմիր. եւ գտանի խրեալ յաւազուտս եւ ի տղմուտս. ունի եւ մարգարիտս մեծամեծս, այլ տգեղս.


Պինայ, ից

cf. Պին.

· Calfa

NBHL (1)

ՊԻՆ ՊԻՆԱՅ. գրի եւ ՊԻՆՆՈՍ, ի. եւ ՊԻՆՆԱՅ. եւ ՊԻՆՆԵԱԿ. (Վրիպակաւ եւ Իպանիոս). Բառ յն. բի՛ննա. πίννα pinna. Խեցեմորթ մեծ կրկնապատեան՝ երկայն եռանկիւնի, որ բերէ մազս իբրու մետաքս խոշոր, կամ ասր կարմիր. եւ գտանի խրեալ յաւազուտս եւ ի տղմուտս. ունի եւ մարգարիտս մեծամեծս, այլ տգեղս.


Պիտակութիւն, ութեան

s. rhet.

abuse, impropriety;
bastardy;
catachresis.

· Calfa

NBHL (1)

Չափ ճշմարիտն եւ արդարն ... իսկ չարացն չափ՝ պիտակութիւն է սուտանուն, լի ամենայն անկարգութեամբ եւ անչափութեամբ. (Փիլ. լին. ՟Դ. 23։)


Պիտանամ, ացայ

vn.

to want, to be in want of;
to be necessary, useful.

· Calfa

NBHL (1)

Ուսուցիչ եւ յարդարողի՝ մերս պիտանան մանկունք. (Սարկ. քհ.։)


Պիտանացու, աց

adj.

necessary, useful, advantageous;
—ք, necessaries, the needful;
ոչ ումեք է —, it is useful to no one;
ոչ եւս իմիք է —, it is no longer good for anything.

· Calfa

NBHL (2)

Ցանկութիւն արկանէ՝ վասն պիտանացուացն ստէպ ստէպ յիշատակն. (Իսիւք.։)

Միջնորդեալ բաւականաբար երկաքանչիւրոցն կողմանց բնակչացն՝ յանկարօտ պիտանացու ացն ընդունելութիւն. (Պիտ.։)


Պիտաւորիմ, եցայ

vn.

to want, to be wanting.

· Calfa

NBHL (1)

Յաւելուածոյ պիտաւորեալն՝ անկատար է. (Կիւրղ. գանձ.։)


Պիտոյանամ, ացայ

vn.

cf. Պիտանամ.

· Calfa

NBHL (2)

Որոյ ոչ ինչ պիտոյանայր զմանկունսն կորուսանելոյ։ Ոչ իմիք պիտոյանալ ասէր, ոչ ընչից, ոչ տեղւոյ, ոչ տան. (Նիւս. մկ. բեթղ.։ եւ Նիւս. ի գր. սքանչ.։)

Որպէս ոք հեդից եւ վանկից ուսման պիտոյանայ. (Ոսկ. գծ.։)


Պիւրամիդ

cf. Պիւրամիտ.

· Calfa

NBHL (2)

Զպիւռամիդն ի սկալինեացն եռանկիւնեացն հաստատիլ. (Նիւս. բն. Ե։)

ՊԻՒՐԱՄԻԴ որ գրի եւ ՊԻՐԱՄԻԴ, ՊԻՒՌԱՄԻԴ, ՊԻՒՐԱՄԻՏ . Բառ յն. πυραμίς, -ίδος, pyramis, -idis. Բուրգն. հուրան. ցուրան. այն է մարմին հաստատուն բազմանկիւնի՝ սրածայր յանդեալ, որպիսի եղեն բրդունք կամ կոթողք եգիպտոսի. տիքիլի թաշ, հերեմ.


Պղծալից

adj.

full of filth, sunk in nastiness, dirty, impure, lewd.

· Calfa

NBHL (2)

Որ զհետ մարմնոյ պղծալիցն ցանկութեանց (յն. պղծութեանց) իցեն երթեալ։ Ամենայն պղծալից պաշտամամբքն քովք (յն. գայթագղութեամբք). (՟Բ. Պետ. ՟Բ. 10։ Եզեկ. ՟Է. 11։)

Կատարել զհեշտ ցանկութիւն պղծալից գործոյն. (Պիտ.։)


Պղծախառն

cf. Պիղծ.

· Calfa

NBHL (1)

Չբերել ընդ մեզ չթիւնաւոր, զմոխրալից, զպղծախառն ցանկութիւնն. (Եպիփ. բարոյ.։)


Պղծանոց

s.

house of ill-fame;
idol-temple.

· Calfa

NBHL (1)

Զդիւցազնեայ զպղծանոցնս (զմեհեանս (բոցակէզ սպառէին առհասարակ. (Կաղանկտ.։)


Պղծանուն

adj.

of an abominable name.

· Calfa

NBHL (1)

Հազիւ եւ այս գիրք զերծան յաստուածամարտ ձեռեց պղծանուն յուլիանոսի. (Յիշատ. ի ցանկ դիոն. ածայ.։)


Պղծութիւն, ութեան

s.

contamination, stain, filth, obscenity, lewdness, impurity, debauchery;
profanation, pollution;
abomination, execration;
— կուսի, violation, rape;
ի — մատնել զանձն, to prostitute oneself.

· Calfa

NBHL (1)

Մի խառն անկողնօք պղծութեամբք։ Վասն ոչ ապաշխարելոց ի վերայ պղծութեան եւ պոռնկութեան։ (Ի. գործս ամենայն պղծութեան. եւ այլն։)


Պղնձեան

cf. Պղնձի.

· Calfa

NBHL (1)

Զերեքաթզեան ճակատն՝ պղնձեան տախտակովն յօրինեալ. (Կաղանկտ.) յորմէ եւ Ուռպել.