Definitions containing the research անկ : 5285 results

Տեսութիւն, ութեան

s.

sight, vision, look, view;
theory, plan, speculation;
visit;
contemplation, consideration;
idea, conception, knowledge, notion;
vision, dream;
prophecy;
ecstasy;
տեսութեան or դիտական ասպարէզ, field of view or vision;
համառօտ —, cursory view, short notice, sketch;
հասարակաբար տեսութիւն, at or with a single glance, in a summary way.

· Calfa

NBHL (1)

Աշակերտք, որ նախ քան զտեսութիւն աստուածաբանք։ Մերձ գնել տեսութեանս զիմաստն պօղոսի։ Ուսուցին զխորհրդոյն տեսութիւն։ Ուստի եւ մեզ կարեւոր պէտք են յայս տեսութիւն խնամով հայել։ Ճշմարտեն զտեսութիւնս զայս։ Ի վայրապար ցանկութիւնս արհեստից, սնոտի եւ մակացութեան։ Զօրութիւն՝ կրկին տեսութեամբ. (Խոր. ՟Գ. 68։ Սարգ.։ Իգն.։ Շ. ՟ա. պ.։)


Տեսումն, ման

s.

cf. Տեսութիւն.

· Calfa

NBHL (2)

Տեսէ՞ք զողորմելի տեսումն։ Այլ տեսումն վասն երկիւղի է։ Տեսումն մեղաց։ Զայսպիսի նուրբ տեսումն՝ մտաց հայեցողութեամբ։ Մտացս տեսմամբ ամենայնիւ վտանկեալ. (Մանդ.։ Մամբր.։ Վրք. հց.։ Ոսկ. ես.։ Նար. ՟Հ՟Գ։)

Տեսի ես ողորմելի , տեսումն, զմանկունս ազատս յաղագս հայենեաց պարտթուց ձգեալ ի վաճառականն. (Բրս. վաշխ.։)


Տեսչութիւն, ութեան

s.

Providence;
direction, inspection, superintendence, survey, watch;
incarnation;
police;
government;
աստուածական, վերին —, Divine Providence.

· Calfa

NBHL (3)

Սակայն քո հա՛յր վարէ տեսչութիւնդ։ Փախստականք ի վերին տեսչութենէն անկեալ դնէին. (Իմ. ՟Ժ՟Դ. 3։ ՟Ժ՟Է. 2։)

Որպէս յաստուածային գոգցնես տեսչութենէ։ Յաստուածայնոյն բռնադատեալ յանկարկութենէ տեսչութեանն։ Վերին տեսչութեանն է այս տնօրէնութիւն. (Խոր. ՟Բ. 28։ Յհ. իմ. երեւ.։ Իգն.։)

Վասն այլեւայլ տեսչութեանց կերպարանեալ՝ ցանկալւոյ առնն երեւէր։ Ետուր ազգն ազգն տեսչութեամբ ի դարս դարս մխիթարութիւն տրտմութեան. (Եզնիկ.։ Սարկ. աղ.։)


Տերեւ, ոյ, ոց

s.

leaf;
leaves;
— ծաղկանց, corolla, petal;
տատանիլ որպէս զ—, to quiver like an aspen leaf;
եւ — չանկանի թէ աստուած չկամի, no leaf falls but God's will drops it.

· Calfa


Տեւեմ, եցի

vn.

to last, to persevere, to continue;
to endure, to support, to bear;
— ի մարմնի, to live, to subsist;
ժուժկալեալ տեւէր չարչարանաց, he patiently suffered the tortures.

· Calfa

NBHL (1)

Զքար՝ որ տեւօղ նիւթ է։ Ճանկդեղ իբրեւ զտեւօղ յամարայնի։ Եթէ տեւեսցեն մարդկայինքս մինչ ի ծագել փառաց նորա։ Ի ձեռն նոցա (առն՝ կնոջ) մահկանացուս տեւեսցէ բնութիւն. (Լմբ. իմ.։ Մխ. առակ.։ Երզն. մտթ.։)


Տէգ, տիգաց

s.

pike;
spade in cards;
— մօրուաց, fresh beard, down, downy beard;
ի — նիզակի or — նիզակաց, ի սուր — նիզակի, with the lance, with arms;
with lance or spear thrusts;
ի — նիզակի տապալեցի զնա, I brought him down with a lance thrust;
տիգօք աչաց ակնարկել, to glare at, to frown at, to dart an angry or threatening look, to look daggers at;
տիգօք աչաց խաղաց ի վերայ իմ, be sharpened his eyes upon me, he frowned on me.

· Calfa

NBHL (2)

Բուն գեղարդան նորա իբրեւ զստորի ոստայնանկաց, եւ տէգ նորա ի վեցհարիւր սկեղէ երկաթոյ։ Պատեցին զիս տէգք, յանխնայ խոցոտեցին զերիկամունս իմ։ Տիգաւ խոցեաց զկողս նորա։ Տիգօք եւ ասպարօք։ Ի տէգ նիզակաց.եւ այլն։

Դեռեւս կամէր ծաղկել ի ծնօտս տէգ մուրուացն. (Կաղանկտ.։)


Տէր, տեառն, տերանց, տեարց

s. gr.

God, the Lord;
Sir, lord, master, Mister, Mr.;
possessor, owner, master;
Reverend, Rev.;
ով —, Lord! o Lord! good God! Heavens! goodness! good gracious!
— արքայ, Sire!
— իմ արքայ, o King! o Majesty!
— իմ, My Lord;
— թովմաս, Mr. Thomas;
Rev. Thomas;
— լինել, կալ, to be or become master of, to be lord over, to rule, to overcome, to master;
յամի տեառն, in the year of our Lord, Anno Domini;
յիս տէր, oh my lord! I pray you my lord! tell me my lord!
յի՛ս դարձ տէր, oh king hear us! — բայի, objective or accusative case;

· Calfa

NBHL (1)

Կեանք վարուց վատթարացն տէր ունին ի վերայ զհեշտ ցանկու թիւնն. (Փիլ. այլաբ.)


Տէրունական, ի, աց

adj.

Lord's, dominical;
— աղօթք, the Lord's prayer;
— տուն, church;
— օր, sunday;
— գիրք, Holy Scriptures.

· Calfa


Տէրունի, նւոյ, նեաց

adj.

cf. Տէրունական.

· Calfa

NBHL (1)

Որ զլանջօքն անկեալ կըայր զտէրունի. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 1։)


Տի

int. conj.

cf. Տիք;
come now! come on! courage! — նա, rather, it is better;
moreover;
տի՜նա, cf. Տի՛.

· Calfa

NBHL (7)

Սխրալի ամենեցունց մանկականզ տիոյն երեւէր յառաջադիմութիւն. (Սկեւռ. ի լմբ.։)

Տիովք մանուկ։ Ի հասակ եւ ի տիս հասեալ որդւոց նորա։ Մանկագոյն տիովք. (Խոր. ՟Գ. 40։ ՟Ա. 16։ Արծր. ՟Բ. 3։)

Զամենայն խակութիւն մանկական մերոց տից. (Մագ. ՟Ժ՟Դ։)

Խնկայեա՛ յանկատարութիւն տիոց մարմնոյ եւ մտաց իմոց, վասն անլիութեան տիոցս. (Սարկ. աղ.։)

Տղայական տիօք զգուեցաք։ Տեսեալ զմանկագոյն տիսն. (Նար. կուս.։ Ճ. ՟Բ.։)

Նոյն տինս է եւ դանիէլ (ընզդ երեմիայի)։ Եւ երեք մանկունք ի նոյն տիս հասակաց, մինչդեռ յաճել եւ ի ծաղկի էին. (Ոսկ. ես.։)

Տի՛ նա եւ զոր սիրէն իսկ ոք, միշտ ի ծածուկ առ ինքեան պահէ։ Տի՛նա ոչ ինչ վերջացեալ ի յաճախութենէ չարաղէտն։ Տինա դարձեալ եւ անկարելի իսկ է. (եւ այլն. Պիտ.։)


Տեղատարափ, ոյ

s. fig.

very heavy shower, pelting or drenching rain, floods, torrents of rain;
heavy fall of snow or hail;
— լինել սպառնալեօք, to rain threats;
ետես զնետս — խաղացեալ, he saw a storm of arrows coming.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս ի տեղատարափաց բռնութիւն է ի մարմնական գնացս անկեալ։ Տեսանե՞ս զհոյլս տեղատարափացս ահագին եւ սոսկալի. (Մաշկ.։)


Տեղափոխեմ, եցի

va.

to translocate, to transport, to carry off from one place to another, to transfer, to displace, to remove.

· Calfa

NBHL (1)

Յանկարծակի տեղափոխեալ. (Բրս. ՟խ. մկ.։)


Տեղեակ, ղեկաց

adj. s.

well informed, instructed, skilled, versed in, intimately acquainted with, expert;
little place.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ճանապարհին տեղեակ եմ։ Իրաց պատերազմի տեղեակ։ Չէր տեղեակ ծանրաձայնին։ Կենաց իմոց՝ որ ի մանկութենէ, տեղեակ են ամենայն հրէայք.եւ այլն։


Տենչալի, լւոյ, լեաց

adj.

desirable, enviable;
dear.

· Calfa

NBHL (1)

ἑρατός desiderabilis, amabilis, optandus, blandus. Փափաքելի. ցանկալի. տարփալի. անձկալի. բաղձալի. սերտիւ սիրելի.


Տենչամ, ացայ

vn.

cf. Տենչիմ.

· Calfa

NBHL (3)

Ցանկութեամբ տենչացեալք խնդրեցին խորտիկս կերակրոյ. (Իմ. ՟Ժ՟Թ. 11։)

Ըստ բնութեանն է բարեացն ցանկալն, եւ արտաքոյ բնութեանն՝ չարեացն տենչանալ. (Ոսկ. ես.։)

ՏԵՆՉԱՄ կամ ՏԵՆՉԱՆԱՄ. ἕρω (լծ. եռալ). ὁρέγομαι, ποθέω opto, desidero προάγομαι cupio, amore prosequor, impellor, appeto. Գրի եւ ՏԵՆՋԱԼ։ Փափաքել. ցանկալ. տենչասիրել. տարփալ. ձկտիլ. վառիլ ի սէր. բերիլ սաստիկ սիրով. իղձ լինել. փափաքիլ, սիրտը ուզել, սիրահարիլ.


Տենչանամ, ացայ

vn.

cf. Տենչիմ.

· Calfa

NBHL (3)

Ցանկութեամբ տենչացեալք խնդրեցին խորտիկս կերակրոյ. (Իմ. ՟Ժ՟Թ. 11։)

Ըստ բնութեանն է բարեացն ցանկալն, եւ արտաքոյ բնութեանն՝ չարեացն տենչանալ. (Ոսկ. ես.։)

ՏԵՆՉԱՄ կամ ՏԵՆՉԱՆԱՄ. ἕρω (լծ. եռալ). ὁρέγομαι, ποθέω opto, desidero προάγομαι cupio, amore prosequor, impellor, appeto. Գրի եւ ՏԵՆՋԱԼ։ Փափաքել. ցանկալ. տենչասիրել. տարփալ. ձկտիլ. վառիլ ի սէր. բերիլ սաստիկ սիրով. իղձ լինել. փափաքիլ, սիրտը ուզել, սիրահարիլ.


Տենչանք

s.

cf. Տենչումն.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ցանկութիւն տենչանաց նորաճաշակ կերակուր պատրաստեցեր զլորամարդին. (Իմ. ՟Ժ՟Զ. 2։)


Տենչութիւն, ութեան

s.

cf. Տենչումն.

· Calfa

NBHL (1)

Ադամ վասն տենչութեան կերակրոյ (անկաւ)։ Զինքնասիրութիւնսն, զնախագահիցն տենչութիւն. (Տօնակ.։ Նար. ՟Խ՟Ե։)


Տենչումն, ման

s.

desire, wish, envy, avidity, cupidity, covetousness, longing for.

· Calfa

NBHL (1)

Ադամ վասն տենչութեան կերակրոյ (անկաւ)։ Զինքնասիրութիւնսն, զնախագահիցն տենչութիւն. (Տօնակ.։ Նար. ՟Խ՟Ե։)


Տեռազերծ, աց

adj. s.

unveiled, brazen-faced, impudent;
spoiler, despoiler.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բաց տեռազերծելով՝ մերկս միանգամայն եւ ողորմելիս թողեալ լինէր։ Տեռազերծել զվախճանեալն։ Տեռազերծել զանկելցան զգեստս. (Պիտ.։)


Տեռազերծեմ

va.

to unveil, to raise the veil;
to despoil, to strip, to rob, to spoil.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բաց տեռազերծելով՝ մերկս միանգամայն եւ ողորմելիս թողեալ լինէր։ Տեռազերծել զվախճանեալն։ Տեռազերծել զանկելցան զգեստս. (Պիտ.։)


Տեսակ, աց

s. gr. adj.

species;
sort, kind, race;
fashion, manner, way;
form, figure, appearance, look;
sight, countenance, aspect, air;
image, idea;
dress, costume;
form, species;
visible;
հաղորդել կրկին —աւ, to receive the Communion in both kinds;
սեռ՝ կենդանի, — մարդ, եւ տարբերութիւն՝ բանական, genus animal, species man, whose distinctive characteristic is the faculty of reason.

· Calfa

NBHL (2)

ՏԵՍԱԿ. εἷδος species. ազգ ազգ համանման էակաց անկելոց ընդ նովին սեռիւ, եւ որոշելոյ յիրերաց իւիք էական տարբերըութեամբ, ունելով միայն զանհաստ նմանիս, այն է Տրամաբանական տեսակ.

(Նիւթն առաջին) անտես ինչ տեսակ եւ անկերպարան՝ ամենայնի ընդունակ. (Պղատ. տիմ.։)


Քաջալաւ

adj.

very good, excellent, honest, upright;
— այր, honest man.

· Calfa

NBHL (1)

Ի յանկումն եկեալ նոցա քաջալաւ սպառուածովք։ Բառնայ յինէն քաջալաւ յոյս մխիթարութան. (Պիտ.։)


Քաջալաւութիւն, ութեան

s.

excellence, probity, honesty.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ նախնեաց ի քաջալաւութիւն եւ յազատութիւն ընտրելով։ Զորս վայել էր քաջալաւութեամբ եւս զարդարել։ Վարեցեալս կեանս առանց քաջալաւութեան՝ բազմաժամանակեայ մանկունս ասելի է։ Աբրահամ էր ծերունի զանցեալ՝ քաջալաւութեան աճումն։ Առ ի քաջալաւութիւն միաբանութեան յարմարեալք. (Փիլ.։)


Քաջալեր

adj.

encouraging, inspiriting;
— լինել, —ս մատուցանել, տալ, to rouse the courage, to give heart to, to inspirit;
cf. Քաջալերեմ;
—ս առնուլ, to pluck up courage, to take heart, to cheer up.

· Calfa

NBHL (1)

Զգացեալ սեբոխտայ զքաջալերս ի վասակայ. (Կաղանկտ.։)


Քաջախնամող

cf. Բարեխնամ.

· Calfa

NBHL (1)

Յոյժ խնդութիւն քաջախնամող հօրն լինէր. (Կաղանկտ.։)


Քաջածերութիւն, ութեան

s.

a prosperous or happy old age.

· Calfa

NBHL (1)

Քաջամանկութիւն, ծերութիւն բարեբախտիւ, ի քաջածերութեանն վիճակ բարերախտութեանն։ Զքաջածերութեանն ի կենացն ի դիներբուացն ըստ նմին ժամանակի եւ այլն. (Փիլ. նխ. ՟բ.։)


Քաջածնութիւն, ութեան

s.

the having many children;
fecundity, fruitfulness.

· Calfa

NBHL (1)

Շնորհակալութիւն քաջածնութեան եւ լաւամանկութեան։ Քաջածնութեամբ, եւ կամ հակառակաւն։ Որպէս ոմանք ծառոց քաջածնութեամբ վարեցեալ յառաջին բոյսսն պտղոցն. (Փիլ.։)


Քաջահաւատ

adj.

very faithful;
most confiding.

· Calfa

NBHL (1)

Քաջահաւատ մանկունքն զամենայն արարածս յօրհներգութիւն կոչէին. (Հարցնափառ.։)


Քաջամասն

adj.

lucky, happy.

· Calfa

NBHL (1)

Բնութեամբ քաջամասի վիճակի՝ ցանկ ամբողջ պահեցին զնա. (Փիլ. իմաստն.։)


Քաջամարտիկ, տկաց

adj. s. warlike, martial, brave soldier.

· Calfa

NBHL (1)

Բլուրն՝ ուր քաջամարտկօրն անկաւ բէլ, անուանեաց հայկ գերեզմանս։ Գտանեն զարայն մեռեալ ի մէջ քաջամարտկացն. (Խոր. ՟Ա. 10. 14։)


Քաջամուխ

adj.

very shrewd;
— լինել, to penetrate.

· Calfa

NBHL (2)

Զգեղարդն քաջամուխ յաջ բազուկն առեալ. (Կաղանկտ.)

Հարկանեն զղակիշն ի դրանն պարտաւայ, եւ քաջամուխ ի մարտն կացին զամիսս ՟Ժ՟Գ. (Կաղանկտ.։)


Քաջայարմարութիւն, ութեան

s.

fitness, aptitude, right proportion;
adaptability;
harmony.

· Calfa

NBHL (1)

εὑαρμοστία concinnitas, lepos. Բարեյարմարութիւն. յանկաւորութիւն. վայելչականութիւն, ճահաւորութիւն. դաշնակաւորութիւն.


Քաջայօժար

adj.

well disposed, very willing, very diligent.

· Calfa

NBHL (1)

Յանձն առնոյր զերթալն ի հոնս քաջայօժար կամաւորութեամբ. (Կաղանկտ.։)


Քաջանամ, ացայ

vn.

to set forth one's value or worth, to make oneself known, to shew one's courage or energy, to exert one's abilities, to excel.

· Calfa

NBHL (1)

Որ քաջանայ ընդդէմ վատթար ցանկութեան։ Վշտանայ եւ նեղի ոչ քաջանալովն իւրով. (Լմբ. իմ.։ Վրք. հց. ձ։)


Քաջապտուղ

adj.

producing much or good fruits, abundant, fertile, fruitful.

· Calfa

NBHL (2)

Քաջապտուղք անկոցն՝ զորս սնուցանեն. (Բրս. գորդ.։)

Քաջապտուղ ձիթենի անկեալ ի տէրունեան տաճարի. (Պիտ.։)


Քաջասլաց

cf. Քաջասլացիկ.

· Calfa

NBHL (1)

Պատրաստ ի սպառազինութիւն, քաջասլաց իբրեւ զարծուի։ Գթեալ քաջասլաց նորայն երիվար. (Կաղանկտ.։)


Քաջասլացիկ

adj.

swiftly pouncing or springing on.

· Calfa

NBHL (1)

Պատրաստ ի սպառազինութիւն, քաջասլաց իբրեւ զարծուի։ Գթեալ քաջասլաց նորայն երիվար. (Կաղանկտ.։)


Քաջասնութիւն, ութեան

s.

good nurture or education.

· Calfa

NBHL (1)

Որով քաջասնութիւնք մանկանց յաւետանան. (Պիտ.։)


Քաջատես, ի, աց

adj. fig.

far-seeing, far-sighted;
far-piercing.

· Calfa

NBHL (1)

Քան զմարմինն լինի քաջատես եւ իմաստուն հոգին (անջատեալ ի մարմնոյ) ... որպէս մեծատունն քաջատես լինէր՝ ճանաչել զաբրահամ. (Կաղանկտ.։)


Քաջափառութիւն, ութեան

s.

majesty, magnificence.

· Calfa

NBHL (1)

Զի՞նչ առաւել քաջափառութեան եւ բարեբախտութիւն. պանծալի եւ երջանկ վիճակ.


Քաջընթաց, ի, ից

adj. s.

nimble, lightfooted, swift, quick;
courier, express.

· Calfa

NBHL (1)

Քաջընթաց երիվարօք աճապարէր հասանել. (Կաղանկտ.։)


Քաջիմաց

adj.

sharp-witted, acute.

· Calfa

NBHL (1)

Հոգին (ելեալ ի մարմնոյ) սրատեսիկ եւ քաջիմաց եւ առաւել զգայուն լինի. (Կաղանկտ.։)


Քաջուշ

cf. Քաջուշեղ.

· Calfa

NBHL (1)

Ժողովէ մանկունս խոհեմամիտս, տրամախոհս, քաջուշեղս, փափկավակս։ Քաջուշեղ մանուկս այս բաբիկ. (Յհ. կթ.։ Ուռպ.։)


Քաջուշեղ, աց

adj.

very intelligent, full of wit, ingenious;
— է մանուկդ, there's good stuff in that boy.

· Calfa

NBHL (1)

Ժողովէ մանկունս խոհեմամիտս, տրամախոհս, քաջուշեղս, փափկավակս։ Քաջուշեղ մանուկս այս բաբիկ. (Յհ. կթ.։ Ուռպ.։)


Քաջուսումն, ման

s.

well instructed, learned;
fond of science.

· Calfa

NBHL (3)

Եթէ ոք ի վատթարաց այսպէս քաջուսումն եղեալ յանկարծօրէն ... Որպէս եւ յաջողակ քաջուսմունքն. (Փիլ. լին. ՟Դ. 207. 209։)

Տեսանելով զկզերսեկեղեցեացն քաջուսմունս. (Կաղանկտ.։)

Ժողովեալ մանկունս ընտրեալս, ուշեղս եւ քաջուսումս (կամ քաջուսունս, եւ այլն). (Խոր. ՟Գ. 54։)


Քառադէմ, դիմի, աց

adj. s. cf. Քառադիմի.

· Calfa

NBHL (1)

Ե՛լ գնա՛ ի ժառանգութենէ մերմէ ի կառոն քառադիմի։ Որ ցանկայր զորդի իւր տեսանել յաթոռն գաւթի, ետես զնա այսօր ի յաթոռն քառադիմի. (Ճ. ՟Ժ.։ Լմբ. վերափոխ.։)


Քառադիմակ, ի, աց

adj. s. cf. Քառադիմի.

· Calfa

NBHL (1)

Ե՛լ գնա՛ ի ժառանգութենէ մերմէ ի կառոն քառադիմի։ Որ ցանկայր զորդի իւր տեսանել յաթոռն գաւթի, ետես զնա այսօր ի յաթոռն քառադիմի. (Ճ. ՟Ժ.։ Լմբ. վերափոխ.։)


Քառադիմի, մւոյ, եաց

adj. s.

four-faced, square;
tetrahedron.

· Calfa

NBHL (1)

Ե՛լ գնա՛ ի ժառանգութենէ մերմէ ի կառոն քառադիմի։ Որ ցանկայր զորդի իւր տեսանել յաթոռն գաւթի, ետես զնա այսօր ի յաթոռն քառադիմի. (Ճ. ՟Ժ.։ Լմբ. վերափոխ.։)


Քառաժանի

adj.

four-toothed, four-tusked.

· Calfa

NBHL (1)

Ոյր են չորք ժանիք կամ ատամունք՝ ճանկք՝ ծայրք.