Definitions containing the research բանսարկու : 194 results

Նախանձ, ու

s. adv.

envy, jealousy;
rancour, hatred;
emulation, rivalry;
zeal, fervour, warmth;
տիրասէր —, attachment, affection;
zeal;
առ —ու, enviously, invidiously;
— կրել յումեքէ, to be envied;
—ու մաշիլ, to pine away with envy, to be eaten up with;
ի —բարկութեան բրդիլ, to burst with envy;
ի — բարկութեան բրդիլ, to burst with envy;
առնուլ, բերել, ի — բերիլ, մտանել, to envy, to be envious of, to grow jealous, to bear envy, cf. Նախանձեմ;
to rival, to vie with;
— արկանել յոք, ի — ածել զոք, to fill with jealousy or envy, cf. Նախանձեցուցանեմ;
to move, excite or provoke to emulation;
ի — գրգռել զոք, to arouse the jealousy of, to create envy;
խնդրել զ—, to revenge, to take vengeance;
վառիլ —ու ընդ, to become jealous;
ի — վառիլ ընդ ումեք, to be jealous of;
— դնել, to emulate, to rival;
ի — նմանութեան ուրուք կրթիլ, to emulate a person, to desire to imitate him;
— առաքինութեան դնել ընդ ումեք, to desire to emulate a person's virtues;
— առնել, to fascinate, to charm, to bewitch, to cast a spell on;
ո՜ անմիտ գաղատացիք, ո՞ — արար զձեզ, o foolish Galatians, who hath bewitched you?.

· Calfa

NBHL (1)

Նախանձու բանսարկուին եմուտ մահ յաշխարհ։ Եւ ոչ նախանձու մաշեալ գնացից ընդ նմա։ Առ նախանձու մատնեցին զնա։ Ուստի լինի նախանձ, հեռ։ Զնախանձ եւ զամենայն չարախօսութիւն, եւ այլն։


Նախանձաբեկ

adj.

dying with envy, full of envy, envious, jealous;
— առնել, to move to envy, to provoke to jealousy, cf. Նախանձեցուցանեմ.

· Calfa


Նախանձաւոր, աց

adj. s.

zealous, full of zeal, desirous, ardent, fervent;
emulous;
zealot, emulator, rival, competitor;
envious, jealous;
— լինել, to be zealous;
to bear envy, to be envious of;
to vie with.

· Calfa

NBHL (1)

Մերթ՝ որպէս Նախանձընդդէմ. նախանձորդ (բանսարկու).


Նախանձորդ, աց

adj.

envious, jealous, invidious;
emulous, rival.

· Calfa

NBHL (2)

Հապստէտ լսէր զնախորդացն զբանսարկութիւն. (Փարպ.։)

Եւ ոչ զրպարտութեամբ պատճառս տայր նախանձորդաց։ Եւ ոչ խափանել կարաց զիս նախանձորդն (բանսարկու). (Իսիւք.։)


Նախարարութիւն, ութեան

s.

satrapy, proconsulship, lordship, prefecture, mayoralty.

· Calfa

NBHL (1)

Զնոյն ինքն զբանսարկուն ցրուեաց, եւ զընդ նովաւ զնախարարութիւնս դիւաց. (Ճ. ՟Գ.։)


Նամակագիր, գրի

s.

letter-writer;
— լինել, to write a letter.

· Calfa

NBHL (1)

διαβάλλων, ἑνδεκτής deferens, delator, proditor. եւ այլն. Ամբաստանօղ գրով. գրօղ զնամակ ամբաստանութեան. բանսարկու. մատնիչ, գուշակ.


Նանրահաւատ

adj.

incredulous, unbelieving;
superstitious.

· Calfa

NBHL (1)

(Միտէ) ի խաւարային կողմն մոլորութեան բանսարկուին, եւ հետեւի նանրահաւատիցն. (Լմբ. ժղ.։)


Նանրանամ, ացայ

vn.

cf. Նանրիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Նանրացեալ ես խաբէութեամբ բանսարկուին. (Ճ. ՟Ա.։)


Նանրիմ, եցայ

vn.

to become useless, to cease to be, to faint, dwindle or vanish away, to come to nothing;
— ի խորհուրդս, to become wise in one's own eyes, conceited, infatuated.

· Calfa

NBHL (1)

Նանրացեալ ես խաբէութեամբ բանսարկուին. (Ճ. ՟Ա.։)


Յաւէտ

adj. adv. more;
at most;
much more, a great deal, better;
rather, more worth while, so much the better, still more;
— զի, above all, principally, especially;
adj. adv. cf. Յաւէժ;
— կամ նուազ, more or less.

· Calfa

NBHL (1)

Առ ստացօղն՝ միշտ նենգաւորս, եւ առ բանսարկուն յաւէտ հաւատարիմս։ Ոչ նոր ինչ գտեր յիս, այլ նոյն եմ յաւէտ նովին պատահմամբ յանցաւորութեան. (Նար. ՟Ի. ՟Ի՟Ա։ (յորս փակի եւ իմաստ ձայնիս ըստ ՟Ա. նշ)։)


Մշակութիւն, ութեան

s. fig.

cultivation, husbandry, tillage, agriculture;
culture, cultivation;
servitude.

· Calfa

NBHL (1)

Ազատեաց ի չար մշակութեանց բանսարկուին. (Շ. ընդհանր.։)


Մոլեգնաճառ

adj.

erroneous, heretical;
nonsensical, foolish.

· Calfa

NBHL (1)

Սովաւ խորթաբարոյիցն հերձուածողաց մոլեգնաճառ բերանք կարկին։ Զմոլեգնաճառ բանսարկուին զգլուխ վերակարեցին. (Նար. ՟Հ՟Ե. եւ Նար. առաք.։)


Մոլեկան

cf. Մոլի.

· Calfa

NBHL (1)

Ասի եւ զդիւաց. մանաւանդ զբանսարկու սատանայէ.


Մատն, տին, տանց

s. mus. fig. va. vn.

finger;
finger's breadth, inch;
tune, air, strain;
բոյթ —, thumb;
ցուցական —, forefinger;
միջին —, middle finger;
մատանւոյ —, ring-finger;
փոքր —, little finger;
մատունք ոտից, toe;
յօդք մատանց, knuckles, finger joints;
մատունք նուագարանաց, keys, keyboard, stop;
մատունք սանդղոց, steps, stairs;
մատունք որթոյ, shoots, branches or tendrils of a vine;
— աստուծոյ, the finger or hand of God;
ծայրակտուր մատամբք, with maimed fingers;
ուսոյց զմատունս իմ ի պատերազմ, he taught my hands to war;
ի ծայր մատանց, at the finger's ends;
ծայր մատանց ոտից, tiptoe;
ճարճատել զմատունս, to crack one's fingers;
—ն առնել, to point at one;
to denounce;
to defame, to laugh at, to scorn;
վաստակել մատամբք, to live by one's labour;
ի մատունս գնալ, to walk on one's toes, to walk tiptoe;
յոտն ի — յառնել, to stand tiptoe;
մոռացկոտաց զ— կապել, to resolvedly to forget, to make a memorandum;
մատամբ ցուցանել, to point at with the finger, to indicate;
ծայրիւ միայն մատին ճաշակել, to taste, to taste slightly;
դնել մատունս ի վերայ բերանոյ, to place a finger on the lips, to keep silence, to be benumbed;
— անձին իւրոյ գործել, to kill oneself, to commit suicide, to make away with oneself;
— լինել իւրեանց արծաթոյն, to lavish, to waste, to squander;
արգելուլ, ըմբռնիլ մատին ի դռնամէջս, to jamb one's finger in a door;
cf. Ճիւղ;
betraying;
— լինել, եղանիլ, to give or addict oneself to, to surrender, to give in;
— լինել, to betray;
— լինել անձին or անձամբ անձին, to betray oneself, or one's own cause, to do oneself an injury;
— առնել, — եւ տուր լինել, to betray;
to be betrayed.

· Calfa

NBHL (2)

Ոչ միայն՝ զոր գործեալ եմ խորհրդով եւ բանիւ, այլ զոր ի միտս անգամ ո՛չ է անկեալ, մատն լինի (չարախօս բանսարկու). (Վանակ. յոբ.։)

Առ ամենագէտն աստուած մատն լինէր զմարդոյս (բանսարկուն). (Ոսկիփոր.։)


Մատնիչ, չի, չաց

s.

traitor;
felon, scoundrel.

· Calfa

NBHL (2)

Հրեշտակ էր. իսկ անկեալ՝ մատնիչ կոչեցաւ. այսինքն բանսարկու. (Իսիւք.։)

προδότης profitor, traditor. Որ մատնէ կամ մատնեաց. մատնօղ կամ տուօղ զոք ի ձեռս ոսոխաց. չարախօս. բանսարկու. առաւել սեպհականեալ մակդիր է յուդայի իսկարիովտացւոյ. ձեռք տուօղ


Մարդախողխող

cf. Մարդախոշոշ.

· Calfa

NBHL (1)

Մարդախոշոշ բռնաւոր, կամ վիրագ, կամ բանսարկուն. (Եղիշ. ՟Բ։ Ոսկ. մտթ.։ Փիլ. լին.։)


Մարդախոշոշ

adj. s.

slaughtering or massacring man, murderous, killing, bloody, sanguinary, cruel;
cut-throat, homicide.

· Calfa

NBHL (1)

Մարդախոշոշ բռնաւոր, կամ վիրագ, կամ բանսարկուն. (Եղիշ. ՟Բ։ Ոսկ. մտթ.։ Փիլ. լին.։)


Մտագող

adj.

willfully forgetting, purposely omitting.

· Calfa

NBHL (1)

Որ զկնի բանն է, մոռացեալ ես ո՛վ մտագող դու (բանսարկուդ), որ վասն քո եւ քոյոցն է մարգարէացեալ, եթէ ի վերայ իժի եւ քարբի գնասցես. (Ածազգ. ՟Ժ՟Գ։ (կամ է Մարդագող։))


Համարձակութիւն, ութեան

s.

frankness, hardihood, licence, courage, liberty;
boldness, forwardness;
կարի իմն —, audacity, temerity, venturesomeness;
— առնուլ, to take the liberty to, to permit or allow oneself to;
կարի իմն — տալ, to render impertinent, impudent;
պարտ է համարձակութեամբ ասել, it must be acknowledged;
համարձակութեամբ, cf. Համարձակ.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ ի գլխոյ նորա առ զնա (զեւայ), զի գուցէ համարձակութիւն ինչ լինիցի նմա։ Ո՛րչափ ծառոյ համարձակութիւն տուեալ էր նոցա՝ բանսարկուն էր գիտակ. (Եփր. ծն.։)


Համրացուցանեմ, ուցի

vn.

to make or strike dumb.

· Calfa

NBHL (1)

Ամրափակ խցմամբ համրացոյց արգել հողմ բանսարկուին. (Նար. ՟Ժ՟Ը։)


Հայեացք, եցից

s.

look, sight, view.

· Calfa

NBHL (1)

Առակէ զհայեացս աչաց բանսարկուին. (Վանակ. յոբ.։)


Հայցեմ, եցի

va.

to request, to ask;
to entreat, to beg earnestly, to beseech, to implore, to solicit, to pray;
to seek, to search;
— օգնութիւն, to implore aid or succour;
շնորհ —, to entreat a favour.

· Calfa


Հանապազաջան

adj.

always endeavouring, always careful, industrious, active, assiduous.

· Calfa

NBHL (1)

Միշտ է ընդդիմամարտ մարդկան բանսարկուն, եւ հանապազաջան ի պատրելն զմեզ. (Լմբ. պտրգ.։)


Հանդերձեմ, եցի

va.

to dress, to get ready, to prepare;
to make or get up;
to put in order, to arrange, to dispose, to fit up, to settle;
to provide, to furnish, to garnish, to set off, to deck, to adorn, to embellish, to clothe;
to equip, to arm, to fit out;
to construct.

· Calfa

NBHL (1)

Ահա հանդերձի (կամ ձէ, կամ ձեալ է) բանսարկուն արկանել ի ձէնջ ի բանտ. (Յայտ. ՟Բ. 10։)


Հանդերձիմ, եցայ

vn.

to prepare oneself, to get ready, to be in readiness, to set about, to fall to, to be about to, on the point of, going to;
to dress, to put on one's clothes, to clothe oneself;
— ի չու, to get ready or prepare for a journey;
—ձեալ էր դարձ առնել ի տուն, he was ready to return, or was on the point of returning home.

· Calfa

NBHL (1)

Ահա հանդերձի (կամ ձէ, կամ ձեալ է) բանսարկուն արկանել ի ձէնջ ի բանտ. (Յայտ. ՟Բ. 10։)


Լուռ, լռի, լռաց

adj.

mute, silent, taciturn;
— բերանով, in silence;
լուռ հաւատք, absolute, blind faith;
լուռ լինել՝ կալ, to be silent, to keep silence, to remain mute, cf. Լռեմ;
լուռ լինել ի թշնամութենէ, to cease from being enemies;
to conceal enmity;
լուռ լինել յաստիճանէ, to be deprived of, to be degraded, deposed;
լուռ լե՛ր, silence! hush! hold your tongue! ի լուռ լե՛ր, do not celebrate;
չկարէր լուռ կալ, he could not refrain from speaking.

· Calfa

NBHL (1)

հրեշտակն ասէ ցայնոսիկ՝ որ շուրջն կային, լու ի լու բանսարկուին. (Սարգ. յուդ. Բ։)


Խորամանկութիւն, ութեան

s.

cunning, artifice, craft, chicane, quibble;
cheat, deceit, fraud, base stratagem;
knavery, roguery;
malice.

· Calfa

NBHL (1)

Յամօթ եղեւ խորամանկութիւն բանսարկուին. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 39։)


Խոցումն, ման

s.

cf. Խոցուած.

· Calfa

NBHL (1)

Վիրաւորեալ խոցմամբ սլաքաց բանսարկուին սատանայ յոգիսն. (Ի գիրս խոսր.։)


Կարկամեմ, եցի

va.

to bend, to curve, to bow, to twist, to contract.

· Calfa

NBHL (1)

Ծունկք կթուցեալք, զորս կարկամեաց բանսարկուն. (Զքր. կթ.։)


Կարկամեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Կարկամեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Ծունկք կթուցեալք, զորս կարկամեաց բանսարկուն. (Զքր. կթ.։)


Հակառակքրիստոս

cf. Նեռն.

· Calfa

NBHL (1)

Զբանսարկուին կործանումն, եւ հակառակքրիստոսին զգալուստն. (Լմբ. յայտն.։)


Հաղբք, բից

s. fig.

springe, snare, noose, trap;
snare, toils;
արկանել ի —բս, to draw into snare, to entrap, to inveigle;
անկանել ի —բս, to fall into a snare.

· Calfa

NBHL (1)

Զթաքուցեալ հաղբսն։ Ըմբռնիլ ի հաղբս բանսարկուին. (Յհ. կթ.։ Խոսր.։)


Կետոս

s. ast.

whale;
cetus.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս վասն կետոսացն ասացաւ. (Վրդն. ծն.։ Զկետոսն մեծ զբռամբ ածել, որ է նա բանսարկուն. Ոսկիփոր.։)


Պատգամագիր

adj. s.

writing oracles;
prophet;
sentence.

· Calfa


Պատերազմական, ի, աց

adj.

warlike, martial;
— հրահանգք, martial exercises.

· Calfa

NBHL (1)

ՊԱՏԵՐԱԶՄԱԿԱՆ. Պատերազմօղ. ոսոխ. բանսարկու.


Պատուիրանադիր, դրաց

adj.

commanding, ordering, disposing.

· Calfa

NBHL (1)

Դնօղ կամացն կան պահեալ ընդ հրամանաւ պատուիրանադին։ Գիտելով (բանսարկուին) զաստուած պատուիրանադիր, եւ զադամ պատուիրեալ. (Ագաթ.։)


Պատրանք, նաց

s.

deceit, cheat, fraud, imposition, seduction, trick, imposture;
mistake, error;
illusion, deception;
աստղ —նաց, erratic star, planet;
ի —նս արկանել, —նս մատուցանել, to deceive, to cheat, to seduce, to induce or lead into error;
cf. Ըմբռնիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Պատրանք բանսարկուին, կամ թշնամւոյն, չարին, դիւին, ՟Եւն. (Շար.։ Ժմ.։ Մաշտ. որ են ներգործաբար։)


Պարսաքարեմ, եցի

va.

to sling, to throw or cast stones with a sling.

· Calfa

NBHL (1)

Պարսաքարեալ զբանս գրոց յերես բանսարկուին. (Սարգ. յկ. ՟Է։)


Պարսեմ, եցի

va.

cf. Պարսաքարեմ;
to spring up, to burst out, to jump forth.

· Calfa

NBHL (1)

Պարսեսցին պատրանքն, ջրեսցին մեղքն։ Պարսեսցի՛ն պատրողին բանսարկութիւնք. (Նար. ՟Լ՟Բ. ՟Ղ։)


Սերմանաքաղ, աց

s. fig.

gleaning, gathering or picking up seeds;
babbler, tale-bearer, telltale;
— լինել, to criticize, to find fault with, to censure.

· Calfa

NBHL (1)

σπερμολόγος frugilegus, semina colligens եւ garrulus, nugator եւ disseminans verba. Որ քաղէ յանդաստանաց զարկեալ սերմանիս, կամ ի ճանապարհաց զանկեալ հատս. որպէս ազգ ագռաւու, կամ թռչուն, կամ աղքատ ոք։ Նմանութեամբ՝ կրկտօղ բանից, շաղակրատ. ունայնաբան. բանորսակ. պարսաւագէտ. բանսարկու.


Պղծալեզու

adj.

foul-tongued, obscene.

· Calfa

NBHL (1)

Որ պիղծ է լեզուաւ. մանաւանդ օձն առաջին՝ բանսարկու.


Պորտ, ոյ

s. adv.

navel, umbilicus;
belly;
middle, centre;
— երկրի, mount, mountain;
— կամարաց, key-stone of an arch;
— ի վեր, —յորսայս, supinely, with one's face upward;
—ոյ ծառայ, slave to one's belly, gourmand, *greedy-gut.

· Calfa

NBHL (1)

Բեկաւ խորտակեցաւ փշրեցաւ թշնամին (բանսարկու), յորժամ ետես զանօթն իւր, զի ի պորտ եւ յորովայն իւր սողէր. (Եփր. ծն.։)


Վահանակ, աց

s.

small shield, target;
shield-shaped clasp;
tinsel, spangle;
— երեսաց, visor.

· Calfa


Վաղիւ, ղուի

s.

tomorrow, next day, the following day;
—, ի —, ի — անդր, the morrow, the day after, on the morrow, tomorrow;
ի — անդր յետ մահու նորա, the day after his death;
վասն երկիւղի վաղուեանն, for fear of the future;
զկնի վաղուին, after tomorrow;
ի միւս —ն, ի միւսում —, the day after tomorrow;
վաղուենէ ի — առնել, to put off from day to day.

· Calfa

NBHL (1)

Ասէ (բանսարկուն), զայսօրն ինձ (տու՛ր), եւ զվաղիւն աստուծոյ. (Սեբեր. ՟Թ։)


Վնասամտութիւն, ութեան

s.

malignity, malevolence, ill-will, malice.

· Calfa

NBHL (1)

Ամենեքեան անծանօթանային միմեանց ի բանսարկուին վնասամտութենէ. (Բրս. գորդ.։)


Սկիզբն, կզբանց

s.

beginning, commencement, outset;
origin, principle;
cause, matter, author, mother, motive, birth, base, foundation;
principle, maxim;
prelude, proem, exordium;
սկզբունք անընդմիջականք, immediate principles;
սկզբունք արքիմեդեայ, Archimedes' principles;
ի սրզբանէ or սկզբանէ, ի սկզբնուստ, in the beginning, at first, originally, firstly, primitively;
անդուստ or անդստին ի սկզբանէ, from the very beginning or outset, from the first, ab ovo, ab antiquo;
ի սրզբանէ ցկատարածն, from beginning to end;
ի սկզբանէ աշխարհի, since the creation of the world;
ի սկզբանէ էր բանն, in the beginning was the Word;
— առնել or առնուլ, ունել, cf. Սկսանիմ;
ի սկզբանէ, from the beginning, at the beginning;
cf. Սկիզբն.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս ի սկզբնուստն աստուած ի հաստումն մարդնոյն՝ ստեղծ եւ արար (զնա) առանց մեղաց։ Ոչ ի նմա ի սկզբնուստն գործեաց բանսարկուն զմեզս, այլ ի բանականի եւ յիմանալի բնութեան մարդոյ ի սկզբնուստն գործեաց բանսարկուն զմեղս, այլ ի բանականի եւ յիմանալի բնութեան մարդոյ ի սկզբնուստն գործեաց բանսարկուն զմեղսն. (Աթ. ՟Դ։)


Սողնակ, աց

s. mech.

reptile;
bolt;
slide, slide-valve.

· Calfa

NBHL (1)

ՕՁԱՃԱՇԱԿ ՍՈՂՆԱԿ. Եւայ, օրինակ զգայութեան իբր սողնակի, ճաշակօղ ի պտղոյն պատրանօք բանսարկու օձին.


Ստեղծադիր

adj.

innate, inborn.

· Calfa

NBHL (1)

Ծառայս զմեզ ունէր բանսարկուն ... կայր չարաչար ախտիցն ստեղծադիր. (Պրոկղ. կուս.։) (Նոյն իմաստ ելանէ, եթէ ընթերցցիս ստեղծադիր, որպէս արուեստակօղ։)


Սառնագործ

adj.

producing frost or ice, ice-cold, frosty, freezing.

· Calfa

NBHL (1)

Տիրկան հրամանաւ սաստեցին հիւսիսային հողմոցոն սառնագործ եւ անպտղաբեր բանսարկուին. (Վրդն. երգ.։)


Սատանայական, ի, աց

adj.

devilish, satanical, diabolical.

· Calfa

NBHL (1)

διαβολικός, σατανικός diabolicus. Սապհական սատանայի, կամ բանսարկութիւն. տես եւ ԴԻՒԱԿԱՆ.