Definitions containing the research բարձ : 2429 results

Գլխապատ

s.

turban, head-hand.

· Calfa


Գլխաւորիմ, եցայ

vn. bot.

to have the pre-eminence, to be at the head;
to be finished;
to bud.

· Calfa

NBHL (1)

Գլխաւորեալ իշխանական պատուասիրութեամբ փառօք ի փառս. (Շ. բարձր.։)


Գլխաւորութիւն, ութեան

s.

superiority, presidency, priority, supremacy.

· Calfa

NBHL (1)

Կախէք զիս գլխիվայր, սակայն գլխաւորութիւն իմ մինչեւ յերկինս բարձրասցի. (Ոսկ. լս.։)


Գլխովին, ի գլխովին

adv.

himself, personally, in person;
all, totally, entirely.

· Calfa

NBHL (1)

Գլխովին պարտ է հաւատալ. (Շ. բարձր.։)


Գլորեմ, եցի

va.

to roll.

· Calfa

NBHL (2)

Մի՛ կամօք ձերովք ի բարձր վիմաց գլորէք զանձինս ձեր. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 17։)

Գլորեցելումն հօր ցուպ եղեր յարուցիչ. (Անյաղթ բարձր.։)


Գմբեթ, աց

s.

dome, cupola, vault, arched roof.

· Calfa

NBHL (1)

Զգմբեթին վերամբարձութիւն. (Նար. խչ.։)


Գմբեթաձեւ

adj.

in the shape of a dome, vaulted, convex.

· Calfa

NBHL (1)

Գմբեթաձեւ խորանարդ բարձրացեալ (շինուած եկեղեցւոյ). (Յհ. իմ. եկեղ.։)


Գնամ, ացի

vn.

to go, to walk, to repair;
to abandon;
to behave one's self, to conduct one's self;
to flow, to flow away;
to be in circulation;
to act, to prevail;
to run, to overflow;
— զկնի, զհետ —, to follow, — ճանապարհ, զճանապարհաւ, ընդ ճանապարհ, զկողմամբք, to walk;
— ի վերայ ջրոց, to swim;
— ի չորս, to go on hands and feet, to grope;
որ գնայ ի ձեռս or ի վերայ ձեռաց, that walks on its hands, or who walks on his hands;
յապականութիւն անցեալ —, to be corrupted;
ի բաց —, to go away;
to depart;
— յաշխարհէ, to die;
ոչ ինչ գնան առ նոսա բանք սպառնալեացն, the threats make no impression on them;
ընդդէմ —, to resist;
— արուեստի, to be in use, vogue or fashion;
գործք գնացեալք, things that are past;
ի գնացելում աւուր, yesterday, the other day;
գնացեալ, deceased.

· Calfa

NBHL (1)

Ելին գնալ յերկիրն քանանացւոց։ Գնաց անդրէն, ուստի եկն։ Գնա՛ դու յերկիր բարձր։ Գնացին յետս յետս։ Գնասցէ նա ի զօրութենէ ի զօրութիւն։ Ե՛րթ գնա՛ ի մէնջ։ Ի բա՛ց գնա յինէն։ Տեսէք, ո՛ր է ճանապարհ բարի, եւ գնացէ՛ք ընդ այն։ Մի՛ ելանէք յանդս, եւ ընդ ճանապարհս մի՛ գնայք.եւ այլն։


Գնդածաղիկ

s. bot. southernwood.

· Calfa

NBHL (1)

ԳՆԴԱԾԱՂԻԿ կամ ԳնՏԱԾԱՂԻԿ. Ծաղիկ վայրի գնտաձեւ փնջիւ, որպէս բարձուենեակ բացվէնէկ։ (Բժշկարան.։)


Գոլոշի, շւոյ, շոյ, շեաց

va.

pour, exhalation, smoke, expiration.

· Calfa

NBHL (1)

Ամբարձեալ գոլորշի սաստիկ ի խելապատակն. (Մագ. ՟Կ՟Զ։)


Գոհացողական, ի, աց

adj.

that praises, returns thanks.

· Calfa

NBHL (1)

Գոհացողական բան, կամ ձայն, քարոզ, երգք. թուղթ, պատմութիւն. (Փիլ.։ Կիւրղ. ղկ.։ Անյաղթ բարձր.։ Յհ. իմ. եկեղ.։ Լաստ. ՟Ի՟Գ։ Խոր. ՟Գ. 19։ Լմբ. պտրգ.։)


Գողունի, նւոյ, նեաց, նէից

adj.

cf. Գողուն.

· Calfa

NBHL (1)

κλεψιμαῖος furtivus, furto ablatus եւ իբր գ. κλοπή furtum Գողութեամբ ի ձեռս բերեալ. գաղտ բարձեալ.


Գոմ, գոս, գոյ, գոյր, գուցէ, գոլ, գոլով

vd.

to be, to exist, to subsist.

· Calfa

NBHL (1)

Առաւել բարձրագոյն գոս. (Անյաղթ բարձր.։)


Գոյացութիւն, ութեան

s.

substance;
reality;
essence, being, creature.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ այսմ առ հին հռովմայեցիս իբր նոյն առեալ լինէր substantiva եւ subsistentia, որպէս յն. իբօ՛սդասիս. այսինքն ենթակայութիւն, երբեմն որպէս բնութիւն եւ երբեմն որպէս անձն. այլ յետոյ որոշեցան նշանակութիւնք ձայնիցս ի փիլիսոփայութեան եւ յաստուածաբանութեան առ ի բարձումն ամենայն շփոթութեան։


Գոյութիւն, ութեան

s.

existence, being, nature, essence, substance, reality;
goods.

· Calfa

NBHL (1)

Զարարիչն ամենայն գոյութեանց. (Շ. բարձր.։)


Գոռոզաբար

adv.

haughtily, proudly.

· Calfa

NBHL (1)

Գոռոզաբար ուժգնութեամբ հարին։ Եւ ո՛չ գոռոզաբար ամբարձեալ մտօք. (Նար. ՟Կ՟Ը. եւ Նար. երգ.։)


Գոռոզանամ, ացայ

vn.

to be proud of, puffed up, elated.

· Calfa

NBHL (2)

Փքացայ, վերացայ ... գոռոզացայ, բարձրացայ. (Նար. ՟Ե։)

ἑπαίρομαι efferor, effero me, περπερεύομαι perperam vel temere ago, ostento Փքանալ. բարձրամտիլ. խրոխտալ. ամբարհաւաճիլ. պերճանալ իշխանութեամբ. բան կամ մեծութիւն ծախել.


Գովասանութիւն, ութեան

s.

praise, eulogy.

· Calfa

NBHL (1)

Ձեռնարկել յաստուածազանիցն այնոցիկ գովասանութիւն։ Ներբողեանն գովասանութիւն վերակոչի. (Շ. հրեշտ. եւ Շ. բարձր.։)


Գովութիւն, ութեան

s.

praise, eulogy;
honour, glory;
գովութեամբ, laudably.

· Calfa


Գորտ, ոց

s.

frog;
— թունաւոր, toad;
— կարկաչէ, the — croaks.

· Calfa


Գուժեմ, եցի

vn.

to bring or give sad news;
to lament, to deplore, to cry, to scream;
to sound.

· Calfa

NBHL (1)

Գուժեա՛, աղաղակ բարձ։ Գուժեցէ՛ք հովիւք եւ աղաղակեցէ՛ք. (Երեմ. ՟Ի՟Բ. 20։ ՟Ի՟Ե. 35։)


Գուժկան, աց

adj. s. that carries or gives sad news;
bearer of unhappy news;
weeping, in tears;
sad news.

· Calfa

NBHL (1)

ԳՈՒԺԿԱՆ. βόων clamans Գուժարկու. կական բարձօղ.


Գուն

s.

effort;
— գործեմ՝ դնեմ, — ի վերայ դնեմ, to study, to devise, to strive, to try, to labour, to intrigue.

· Calfa

NBHL (1)

Գուն՝ մահու՝ գործեալ, զչարն ի մէնջ բարձեալ. (Գանձ.։)


Գունդ, գնդի, աց

s. adv.

assemblage, band;
troops, brigade, battalion, regiment, legion, cohort, phalanx;
globe;
sphere;
ball, bowl;
pincushion;
pommel;
sounding line, plummet;
— փոքրիկ, bullet;
globule;
— անսւոյ, nave of a wheel;
— կշռոց, weight;
— կապարեայ, lead;
չափել զծով գնտով, to sound;
— գունդ, cf. Գունդագունդ.

· Calfa

NBHL (1)

Գունդ ի միջի ճրագարանացն տեղի ձիթոյ. (Շ. բարձր.։)


Գուներանգ

adj.

of good colour or of many colours.

· Calfa

NBHL (1)

Ի խղխայթից խոտոց արմատոց որդան կարմրութիւն գուներանգ բարձից. (Նար. մծբ.։)


Գրակալ, ի

s.

desk;
reading desk.

· Calfa

NBHL (1)

Կազմած՝ որ բարձեալ ունի յինքեան զգիրս. եւս եւ Տախտակ՝ յորոյ վերայ գրեալ իցէ ինչ.


Գրկախառնիմ, եցայ

vn.

"to embrace;
cf. Գիրկ ընդ խառն լինիմ."

· Calfa

NBHL (1)

Կական բարձեալ մորմոքէին գրկախառնեալք։ Գրկախառնեալ ի մարտս գօտեկռուութեան. (Վրդն. պտմ. եւ Վրդն. ծն.։)


Գրկընկալ

adj.

who is in the arms or at the breast (a baby).

· Calfa

NBHL (1)

Դեռ ի գիրկս ընկալեալ կամ բարձեալն.


Դա, դորա

pron.

that, this.

· Calfa

NBHL (1)

Դովաւ եւ ի դմին մեծն եւ հրաշալին կայ ծածկեալ. (Անյաղթ բարձր.։)


Դագաղ

s.

bier, coffin litter, sedan;
gridiron, grate.

· Calfa

NBHL (1)

Զմարմինըն բարձեալ ի դագաղն եդեալ։ Եւ ի դագաղ կուսին ձեռն արկեալ. (Գանձ.։)


Դալարաբեր

adj.

that produces verdure, grass.

· Calfa

NBHL (1)

(Գաւազանն ահարոնի) որ իբրու ցամաք գոլով՝ նոյն ժամայն իսկ դալարաբերեաց. (Անյաղթ բարձր.։)


Դալարաբերեմ, եցի

vn. va. to produce verdure;
to become green, to become green again.

· Calfa

NBHL (1)

(Գաւազանն ահարոնի) որ իբրու ցամաք գոլով՝ նոյն ժամայն իսկ դալարաբերեաց. (Անյաղթ բարձր.։)


Դալարագեղ

adj.

green, covered with verdure, verdant, fresh.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ զխնձոր զուարճացեալ ի վերայ բարձրաբերձ դալարագեղ ծագի ճղաց ծառոյն. (Վրք. ոսկ.։)


Դալարանամ, ացայ

vn.

to become green, verdant, to sprout.

· Calfa

NBHL (1)

Ըստ նմանութեան ծառոց, որ ոռոգին ջրով, եւ ապա դալարանան. (Շ. բարձր.։)


Դալարութիւն, ութեան

s.

green, verdure.

· Calfa

NBHL (1)

Դալարութեամբ ծաղկեցար գեղեցկապէս. (Շ. բարձր.։)


Դամբան, աց

s.

tomb, sepulchre, mausoleum.

· Calfa

NBHL (1)

Ի դրից դամբանէ շիրմի եղբօր հօրն իւրոյ։ Ի դամբանի գոլով երկրաւոր՝ ընդ բարձրելոյն գտաւ միաւոր. (Նար. խչ. եւ Նար. մծբ.։)


Դաշտաձեւ

adj.

plain, in form of a plain.

· Calfa

NBHL (1)

Ի միջոց ինչ դաշտաձեւ՝ լերանց բարձրագունից. ա՛յլ ձ. դաշտաց եւ լերանց։


Դաշտացուցանեմ, ուցի

va.

to plain, to lovel.

· Calfa

NBHL (1)

Որ յառաջ դաշտացեալ եւ կոխան լեալ էաք թշնամւոյն, այժմ ի վայր տափացեալ դաշտացոյց զնոյն իւրովքն հանդերձ, եւ զմեզ լեռնացուցեալ բարձրացոյց ի վերայ նորա. (Լաստ. ընթերց.։)


Դռնափակ, աց

s.

latch, suiallbolt;
lock, bar.

· Calfa

NBHL (1)

Զդրունս քաղաքին սեմօքն եւ դռնափակօքն հանդերձ ա՛ռ ըստ անձին, եւ բարձ գնաց. (Եփր. դտ.։)


Դրութիւն, ութեան

s.

act of putting or laying down;
place, position, posture, situation;
system;
theme, thesis.

· Calfa

NBHL (1)

Զելս կարգաւորութեանց եւ դրութեանց եւ ի բաց բարձմանց զինուցն գիտելով. (Պղատ. օրին. ՟Է։)


Դրօշակիր, կրաց

s.

ensign, standard-bearer;
gonfalon-bearer;
banneret.

· Calfa

NBHL (1)

σημειοφόρος signifer, vexillifer Որ բարձեալ կրէ զդրօշ. նշանակիր. պայրագտար.


Եզականութիւն, ութեան

s.

singularity.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուած ինքնաբուն, վսեմական գոյութիւն. նոյն եզականութիւն՝ երկրպագեալ ի բոլոր եղականաց՝ իմանալեաց եւ զգալեաց, ոչ ի բաց բարձրեալք զհայր եւ զորդի եւ զհոգին սուրբ. (Պիտառ.։)


Ելումն, ման

s.

proceeding, emanation, birth, emission.

· Calfa

NBHL (1)

Տեսանել ի խաչն զելումն փրկական արեանն. (Շ. բարձր.։)


Եղական, ի, աց

adj.

created, made.

· Calfa


Եղծումն, ման

s.

cf. Եղծուած.

· Calfa

NBHL (1)

Յաղագս եղծման։ Եղծումն է ի բաց բարձումն առաջիկայ իրի ... Ամենայն արուեստիս զօրութիւն եղծմամբք եւ ստեղծմամբք դատեալ լինի. (Պիտ.։)


Եղջերու, աց

s.

stag;
hart;
բառաչէ —, the stag bells.

· Calfa

NBHL (1)

Իբրեւ զայծեամն եւ զեղջերու։ Դնել զոտս իմ իբրեւ զեղջերուաց։ Որպէս փափագէ եղջերու յաղբերս ջուրց։ Լերինք բարձունք են եղջերուաց.եւ այլն։


Եմ, ես, է, էի, էիր, էր, եր, իցեմ, եղէ

v. auxil. to be;
է զի, էր զի, է ուրեք, է երբէք զի ..., sometimes;
it happens, it turns out;
ես եմ Աստուած՝ որ Էն, I am that I am;
ես եմ՝ ես եմ նոյն որ ջնջեմ, I am, it is I, it is I who blot out and pardon;
առն միոջ էին երկու որդիք, a certain man had two sons;
էր ամաց երկոտասանից, he was twelve years old;
յունել եմ, I am eating.

· Calfa

NBHL (1)

Մեղաւորք ելով մեք՝ քրիստոս վասն մեր մեռաւ. (Անյաղթ բարձր.։)


Ենթամնայ, ի

s.

hyphen, mark of division of a word.

· Calfa

NBHL (1)

ὐφέν subunio Գիծ ձգեալ ի ստորէ բառից բարդելոց՝ մանաւանդ առանց ա տառի, ի նշանակ զօդելոյ. որպէս եւ ի յօդել զբառն հատուածեալ ի տողադարձս. զորօրինակ բարձ ընտիր, նոյ ընծայ, օրէնս ուսոյց. եւ ա րեւ, ի մաս տա սէր.


Եռ, ից

s. adj.

ebullition, hubbling;
three;
boiling;
third.

· Calfa

NBHL (1)

Եռն՝ երիս ասի, որ է ըստ թուական արհեստից կատարեալ թիւ. (Շ. բարձր.։)


Եռահիւսակ

adj.

that consists of three things or words;
— նուագ, trisagion.

· Calfa

NBHL (1)

Եռահիւսակ սրբասացութիւն, կամ սրբասացութիւնք. (Անյաղթ բարձր.։ Անան. եկեղ.։ Յհ. իմ. եկեղ.։)