Definitions containing the research բարձ : 2429 results

Մաղ, ից, աց

s.

sieve, riddle, bolt, bolter;
կող —ից, hoop of sieve;
— մեղուաց, honey-comb, cell.

· Calfa

NBHL (1)

Ես մաղս գործեմ։ Որ զմաղս գործէ, նա ի գիւղս շրջի։ Գործէր մաղս. եւ զյաւանակն մաղիւքն իւրովք բարձեալ (այսինքն բեռնաւորեալ) առաքեաց զնա. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Ա. ՟Ժ՟Է։)


Մաղկատիչ

cf. Մաղկատող.

· Calfa

NBHL (1)

Պատեցան զբարձրացեալ օձիւն մաղկատեալքն եւ մաղկատիչքն։ Էաք ամենեքեան ընդ նովին մեղօք մաղկատեալք եւ մաղկատիչք. (Եղիշ. խաչել.։)


Մանգղիոն, աց

s.

engine of war, machine.

· Calfa


Մանկաբար

adv.

like a child, childishly, in a puerile manner.

· Calfa

NBHL (1)

Զմանկաբար խանձարուրսն, զմսուրն, զի ոչ գոյր նոցա տեղի. տպ. մանկաբարձ. յն. մանկական. (Ածազգ. ՟Ժ՟Գ։)


Մանկածու, աց

s.

school-master, pedagogue.

· Calfa

NBHL (1)

παιδαγωγός paedagogus, puerorum doctor (յն. հյ. ductor ), custos, magister. որ եւ ՄԱՆԿԱԲԵՐ. Մանկավարժ. դաստիարակ. վարժիչ եւ հոգաբարձու մանկան.


Մանկակալ, աց

s.

wet-nurse;
nurse, nursemaid.

· Calfa

NBHL (1)

Կամ μαῖα obstetrix. Մանկաբարձ. ծնուցիչ. դայեակ. դայեկ.


Հոսեմ, եցի

vn.

to shed, to spill, to pour out;
to flow, to fall, to drop;
to gush, to stream, to run;
to scatter, to disperse;
to winnow, to fan;
to precipitate;
— յորդաբուխ արտօսր, — իբրեւ զհեղեղ զարտասուս, to shed tears abundantly, in torrents;
— հողմոյ, to cast to or throw to the winds;
cf. Հոսիմ.

· Calfa

NBHL (2)

Զմանկունսն ի պարսպաց անտի ի վայր հոսեցին։ Զանձն ի բարձուէ ընդ պարիսպն հոսել։ Հոսել վիրգս մեծամեծս. (՟Բ. Մակ. ՟Զ. 10։ ՟Ժ՟Դ. 43։ ՟Ա. 16։)

Ոչ ի բարձրութեանն կայից հոսեցան։ Եթէ ի շարս գումարտակին՝ յորմէ հոսեցայ. (Նար. ՟Ժ՟Ա. ՟Ի՟Դ։)


Հովանանամ, ացայ

vn. fig.

to overshadow, to shade, to shadow;
to seat or repose oneself in the shade;
to take under one's protection, to protect, to defend, to shelter.

· Calfa

NBHL (1)

Ի բարձրեալն հօրէ զօրացեալ եւ հովանացեալ. (Նար. ձ։)


Հովանացուցանեմ, ուցի

va.

to extend or spread a shade over, to shade.

· Calfa

NBHL (1)

Համբարձաւ ի յերկինս, եւ զամենայն իմանալի միտք ընդ իւր իմացմանն յարկաւն հովանացոյց. (Լմբ. սղ.։)


Հովանաւորեմ, եցի

va. fig.

to shade, to cover with shade, to cast a shadow upon;
to protect, to take under one's shadow or patronage.

· Calfa

NBHL (1)

Հօր զօրութիւն, կամ զօրութիւն բարձրելոյն հովանաւորեալ քեզ. (Շար.։)


Հովանի, նւոյ, նեաւ

s. fig. adv.

shadow, shade, umbrage;
auspice, conduct, shield, defence, guard;
— ընդ —նեաւ, in the shade, under the shadow of;
with the protection or under the auspices of;
— լինել, առնել, cf. Հովանաւորեմ;
աւուրք իմ որպէս — անցին, my life has passed away like a shadow.

· Calfa

NBHL (1)

Աստուած հովանի լիցի նմա զամենայն աւուրս. Զօրութիւն բարձրելոյն հովանի լիցի ի վերայ քո։ Հովանի լիցի տէր զօրութեանց ի վերայ երուսաղէմի։ Աջով իւրով հովանի լիցի նոցա։ Հովանի լինէր ամենայն գնդին նիզակաւն. եւ այլն։


Հովանոցանամ, ացայ

vn.

cf. Հովանանամ.

· Calfa

NBHL (1)

Քերովբէքն ի պատիւ ի վերայ հովանոցանային. (Անյաղթ բարձր.։)


Հովուական, ի, աց

adj.

pastoral, pastorly, shepherdly;
— գաւազան, shepherd's crook;
crosier;
— թուղթ, կոնդակ, pastoral letter;
— կեանք, կենցաղ, pastoral life;
— մախաղ, շուն, shepherd's bag, scrip;
shepherd's dog.

· Calfa

NBHL (1)

Գաւազանիս խորհուրդ ... նախ հովուական, եւ ապա վարդապետական. (Շ. բարձր.։)


Հպատակութիւն, ութեան

s.

subjection, dependence;
vassalage;
submission, obedience, deference, subordination;
devotedness, devotion;
care, attention;
— օրինաց, veneration, respect for the laws.

· Calfa

NBHL (1)

Պատկառանաց եւ հպատակութեան. (Շ. բարձր.։)


Հպարտ, ից, աց

adj.

proud, arrogant, haughty, lofty, lordly, overbearing, imperious, supercilious, vain.

· Calfa

NBHL (2)

Յառաջին բարձին հպարտից. (Նար. ՟Ծ։)

ὐπερήφανος, ὐβριστής, ἁλαζών superbus, arrogans, jactabundus. (լծ. հյ. Պարծօղ. յն. էբէ՛րթիս կամ իբէ՛րդադօս. ամբարձեալ, եւ վերագոյն. ուստի լտ. սուբէրպուս ). Ամբարտաւան. բարձրամիտ. բարձրայօն. փքացեալ. փառասէր. արմարհոտ. սոնք եւ սէք.


Հպարտագոյնս

adv.

proudly, haughtily, vaingloriously.

· Calfa

NBHL (1)

Յոյժ բարձրագոյնս իմն եւ հպարտագոյնս բարբառեցաւ պիղատոս. (Նանայ.։)


Հպարտանամ, ացայ

vn.

to be proud, to swell with pride, to be puffed up;
— ընդ տոհմ իւր, to boast of one's descent or birth.

· Calfa

NBHL (2)

ἑπαίρομαι, ὐπεριφανέω, ἑξυβρίζω , ἁλαλαζονεύομαι, μετεωρίζομαι, ὐψηλοφρονέω, γαυριάω , φυσίομαι superbio, effero me, extollor, jacto me, glorior, inflor եւ այլն. Կամիլ վերագոյն երեւիլ քան զայլս. փքանալ. ամբարտաւանիլ. բարձրամտիլ. պարծիլ. պանծանալ. ամբարհաւաճիլ. մեծաբանել. յանձնապաստան լինել. ... խօրօզ չանմաք (լծ. գոռոզանալ)

Հպարտացայ հողս անարգութեան, ի վեր ամբարձայ մոխիրս մերժելի. (Նար. ՟Ի։)


Հպարտութիւն, ութեան

s.

pride, arrogance, haughtiness, vain-glory, superciliousness;
cf. Իջանեմ.

· Calfa

NBHL (1)

ἕπαρσις, ὐπερηφανία, ὐπερηφάνεια , ὔβρις, ἁλαζωνία, φισιώσις, ὅγκος elatio, suberbia, arrogantia, jactantia, tumor, fastus. որ եւ ՀՊԱՐՏԱՆՔ. (լծ. յն. է՛բարսիս եւն). Հպարտն գոլ. հպարտանալն. ամբարտաւանութիւն, բարձրամտութիւն. պարծենալութիւն. փքացումն. խրոխտումն. յանձնապաստանութիւն. յանդգնութիւն. ամբարհաւաճութիւն. անկարգ սէր գերազանցութեան. փառասիրութիւն. ինքնահաւանութիւն, եւ արհամարհութիւն այլոց.


Հռոմ

cf. Հռովմ.

· Calfa

NBHL (1)

Հռոմք իսկ բարձին զառաջնորդութիւնն հրէից։ Զկնի նորա հռօմք. (Եւս. պտմ. ՟Ա. 6։)


Հսկայաձեւ

adj.

gigantic, huge, colossal, colossean;
— անդրի, colossus, colosse, colossal statue.

· Calfa

NBHL (1)

Ունօղ զձեւ հսկայի. վիթխարի. յաղթանդամ եւ բարձրահասակ.


Հրաբերան

adj.

fire-mouthed.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ սերովբէքըն ճշմարիտքըն հըրաբերան. (Շ. ոտ. բարձր.։)


Հրախառն

adj.

mixed with fire.

· Calfa

NBHL (1)

Հրախառն սուրբ արիւն. (Անյաղթ եւ Շ. բարձր.։ Տօնակ.։ Բենիկ.։)


Հրահալելի, լւոյ, լեաց

adj.

metallic.

· Calfa

NBHL (1)

Ոսկի, եւ կամ այլ ի հրահալելեաց ի հուր արկեալ ... բարձան ի նմանէ՝ որպէս ի հրահալելի նիւթոց ժանգ ի ձեռն հրոյն. (Շ. թղթ.։)


Հրահանգ, աց

s.

instruction, tuition, education, discipline, teaching;
knowledge, information;
regulations;
system, rules;
diet, regimen, low diet;
—ք զինուորութեան, military discipline;
—ք զինուորաց, military exercises;
evolutions;
ի —ս կրթութեան վարժել զզօրս, to exercise, to drill soldiers;
—ք մարմնոյ, bodily exercises.

· Calfa

NBHL (1)

Յաստուածեղէն եւ յարտաքին հրահանգս. (Շ. բարձր.։)


Հրամայական, ի, աց

adj.

imperative, imperious, lordly, dictatorial;
s. gr. imperative mood.

· Calfa

NBHL (1)

Ե՛րթ յետս իմ ասելն հրամայական է (սաստիւ)։ Աստուածասիրաց կոչումն հրամայական (հրաւիրանաւ). (Շ. մտթ. եւ Շ. բարձր.։)


Հրաման, աց

s.

command, order, injunction, ordination, behest;
permission, authorization, license, leave;
decree, edict;
հակառակ —, counterorder;
—ք, destiny, fate, lot, fatality;
doom;
— հաւատոց, doctrine of faith;
— պատասխանւոյ, oracle;
անդարձ —, irrevocable order;
— հանել, դնել, տալ, to command, to order, to dispose;
to appoint, to decree;
to give leave, to permit;
— առնուլ, — պատուիրանի առնուլ, to obtain leave;
to receive orders or directions;
— տալ վասն տանն իւրոյ, to make one's will;
ես եդի զ—ս զայս, յինէն ել —ս այս, I have signed this decree;
cf. Զէն;
fire-pot.

· Calfa

NBHL (1)

Զայս ասեմ ներելով, եւ ոչ հրաման տալով։ Կիւրոս թագաւոր հրաման ետ վասն տանն տեառն։ Դու հրաման ետուր ամենայն մարդոյ։ Տէր ի բարձանց ի սրբութենէ իւրմէ տացէ հրաման։ Գրեա՛ զամենայն զբանս, զոր ետու քեզ հրաման. գրեաց զամենայն զբանս տեառն, զոր հրաման ետ նմա։ Որ յերկրին հրաման տայր։ Տո՛ւր ինձ հրաման երթալ նախ թաղել. եւ այլն։


Հրամանատու, աց

adj.

commanding, permitting.

· Calfa


Հրաշք, շից

s. fig.

miracle, marvel, wonder, prodigy, portent;
monster;
spectre, phantom, larvae, ghosts;
— իմաստութեան, prodigy of science, of wisdom;
—շս գործել, to work a miracle;
to perform miracles, to do or work wonders;
ի —շս զարմացման ածել, to surprise, to astonish, to stun, to amaze, to astound;
ո՜վ —շիցս, what a wonder ! good Heavens ! Goodness gracious !.

· Calfa

NBHL (1)

Ո՜վ հրաշից շնչին փայտիս։ Ո՛վ հրաշիցս. (Անյաղթ բարձր.։)


Հրատարակեմ, եցի

va.

to publish, to make public, to divulge, to promulgate;
to denounce, to declare;
to inform the public, to cry, to proclaim;
to pronounce, to intimate;
to spread a report;
to post up, to set up a bill or paper, to publish;
to edit.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ ես զնոյն ... առբերելով զբանս հրատարակեմ. (Անյաղթ բարձր.։)


Հրաւէր, ւիրաց

s.

invitation;
սիրալիր —, courteous -;
— հարսանեաց, յուղարկաւորութեան, եւ այլն —, to a wedding, to a funeral;
— տալ, to invite, to bid;
մերժել զ—ն, to decline an invitation.

· Calfa

NBHL (1)

Հրաւէր տայ ամենայն աստուածասիրաց. (Շ. բարձր.։)


Հրաւիրակ, աց

s.

inviter, host, hostess.

· Calfa

NBHL (1)

Հրաւիրակ առաքէ, կամ առաքին։ Հրաւիրակք առաքեցան. (Յհ. կթ.։ Շ։ բարձր։ Սարկ. քհ.։)


Հրեշտակ, աց

s.

angel;
deputy;
messenger, envoy, ambassador, legate;
courier, express;
indication, sign, token;
—ք, the angels, heavenly spirits;
— հայրապետին հռովմայ, nuncio, the Pope's -;
— մարտի կամ հաշտութեան, herald;
պահապան —, tutelary or guardian-angel;
— տեառն, angelus;
բարի —ք, the good angels;
չար —ք, the evil spirits;
—դ իմ ! my angel ! my darling !
—ս առնել, առաքել, արձակել, յղել, to send a messenger or ambassador.

· Calfa

NBHL (1)

Նոյ զաղաւնին հրեշտակ առաքէր. (Շ. բարձր.։)


Հրկիզութիւն, ութեան

s.

cf. Հրկիզումն.

· Calfa

NBHL (1)

Սերոբէ հրկիզութիւն թարգման։ Բոցեղինացն սրոբէից, եւ քրովբէականացն հրկիզութեանց. (Շ. բարձր.։ Անան. եկեղ։)


Հիւրընկալ, աց

adj.

receiving or lodging strangers, hospitable.

· Calfa

NBHL (1)

Ամբարձ զաչսն հիւրընկալն, ետես զարսն. (Սարկ. հանգ.։)


Հմտանամ, ացայ

vn.

to be well instructed, informed, versed, experienced.

· Calfa

NBHL (1)

Հմտանայր բղխելոց ի նմանէ իմաստիցն. (Արծր. ՟Ե. 3։ Հմտանալ յամենայն իմաստասիրականս. Շ. բարձր.։)


Հնձանահար, աց

s.

wine-presser.

· Calfa

NBHL (1)

Զթշնամին կենաց մերոց կոխեաց քրիստոս՝ ինքն հնձանահար եղեալ. (Շ. բարձր.։)


Հնոց, ի

s.

stove, furnace, oven;
— հալողութեան, բարձր, կոնաձեւ, ցոլացուցիչ, խառնարանի, պառակաւոր, melting furnace, blast furnace, shaft furnace, reverberatory furnace, puddling furnace, muffle furnace.

· Calfa


Հնոցացուցանեմ, ուցի

va.

to enflame, to make a furnace of.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ զյարակէզն հնոցացուցանելով զհուր. (Անյաղթ բարձր.։)


Հնչեմ, եցի

vn. va. to sound, to resound, to boom, to echo;
— պղնձոյ, to toll, to ring, to gingle, to tinkle;
— ծովու, to murmur, to roar;
— հողմոց, to blow, to whistle, to rustle;
— հրացանի, to whizz, to whistle;
— հրետի, to boom;
— բանից, to announce, to spread abroad, to publish;
— զբառս, to pronounce;
ոչ բարւոք — ականջաց, to grate upon, to offend the ear;
— դրամոց, to chink.

· Calfa

NBHL (1)

Զգոհացողականն հնչէ. (Անյաղթ բարձր.։)


Հոգածու, աց

adj.

full of care, solicitous.

· Calfa


Հոգատարութիւն, ութեան

s.

cf. Հոգածութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Հոգ տանելն. խնամատարութիւն. հոգաբարձութիւն.


Հոգեպատում

adj.

narrated by Divine Inspiration;
treating or narrating by Divine Inspiration.

· Calfa

NBHL (1)

Վերանայր յերկինս՝ ըստ հոգեպատում մարգարէութեանն, համբարձաւ աստուած օրհնութեամբ. (Մեկն. ղկ.։)


Հոգողութիւն, ութեան

s.

care, solicitude.

· Calfa

NBHL (1)

Հոգացողութիւն. հոգաբարձութիւն. հոգ. փոյթ. խնամ.


Հոլաթեւեմ, եցի

vn. va. to open or extend the wings;
to cover with the wings.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս հողմ սաստիկ ի վերուստ հոլաթեւեալ ի վերնատունն կայր սրբոցն։ Եկն ի բարձանց իշխանութեամբ ապենիազն՝ հոլաթեւեալ աղաւնակերպ ի ձայն հնչման. (Տաղ.։)


Հոլովեմ, եցի

va. gr.

to roll, to turn;
to move, to change;
to decline.

· Calfa

NBHL (1)

Քար ինչ ի բարձուստ ուստեք հոլովեալ. (Յհ. իմ. երեւ.։)


Հոլովեցուցանեմ, ուցի

va.

cf. Հոլովեմ.

· Calfa

NBHL (1)

Վերամբարձ ունի զմարմնոյ կեանք, եւ միշտ հոլովեցուցանէ. (Շ. յկ. ՟Խ՟Բ։)


Հողաբլուր, բլրոց

s.

hank of earth, embankment, mound, dike, dam, mole, break-water;
causeway;
rampart, intrenchment;
—ս կանգնել, to intrench, to fortify with trenches.

· Calfa

NBHL (1)

Շինեաց զհողաբլուր բարձրաւանդակն յափն գետոյն. (Արծր. ՟Դ. 11։)


Հողանիւթեայ

adj. s.

cf. Հողեղէն;
vegetable mould, mould, soil, humus.

· Calfa

NBHL (1)

Առ բուն անարգս եւ հողանիւթեայս՝ առ մարդս. (Անյաղթ բարձր.։)


Հողացուցանեմ, ուցի

va.

to reduce or change to earth;
քաղաք —ուցեալ, a city built on a hill.

· Calfa

NBHL (1)

Զամենայն քաղաքս հողացուցեալս ի նոցանէ ոչ այրեաց. իմա՛ կառուցեալս իբր հողաբլուր ամուր ի բարձու. κεχωματισμένος in tumulo situs.


Հաւասարեմ, եցի

va. vn.

cf. Հաւասարեցուցանեմ;
cf. Հաւասարիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Զպաշտօնեայսն բարձօղս հաւասարեմք չորեքկերպեան կենդանեաց. (Լմբ. պտրգ.։)